Imam Tirmidzi : 21
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ وَأَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى مَرْدَوَيْهِ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَبُولَ الرَّجُلُ فِي مُسْتَحَمِّهِ وَقَالَ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَيُقَالُ لَهُ أَشْعَثُ الْأَعْمَى وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ الْبَوْلَ فِي الْمُغْتَسَلِ وَقَالُوا عَامَّةُ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ وَرَخَّصَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ ابْنُ سِيرِينَ وَقِيلَ لَهُ إِنَّهُ يُقَالُ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ فَقَالَ رَبُّنَا اللَّهُ لَا شَرِيكَ لَهُ و قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ قَدْ وُسِّعَ فِي الْبَوْلِ فِي الْمُغْتَسَلِ إِذَا جَرَى فِيهِ الْمَاءُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنَا بِذَلِكَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الْآمُلِيُّ عَنْ حِبَّانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ
aka akyerɛ yɛn [Ali bin Hajar] ne [Ahmad bin Muhammad bin Musa Mardawih] wɔn baanu nyinaa kae sɛ; abɔ amanneɛ akyerɛ yɛn [Abdullah Ibnul Mubarak] afiri [Ma’mar] hɔ afiri [Ash’ath bin Abdullah] afiri [Al Hasan] afiri [Abdullah bin Mughaffal] kaa sɛ, Ɔkɔmhyɛni sallallaahu ‘alaihi wa Sallam baraa obi sɛ ɔntow nsuo wɔ n’aguareɛ mu, na ɔsan nso kaa sɛ: ‘Mpɛn pii no, dadwen firi ne hɔ’. Ɔkaa sɛ; ‘Wɔ saa ti yi mu nso hadith bi a efi Anabi sallaahu ‘alaihi wa Sallam ahokafo no mu biako hɔ’. Abu Isa kaa sɛ, 'Saa hadith yi yɛ gharib -ahɔho-, yennim sɛ hadith no yɛ marfu' gye sɛ hadith a ɛfiri Asy'ats bin Abdullah hɔ, na wɔsan frɛ no Asy'ats Al A'ma'. Wɔka sɛ nyansahufo binom pow nsu a wɔbɛtow wɔ aguaree mu; 'Mpɛn pii no na adwenem naayɛ no fi ne hɔ'. Na nyansahu mu abenfo binom de ahotɔ mae wɔ asɛm yi mu, na Ibnu Sirin ka ho. Na bere a woka kyeree no se, 'Nokwarem, dadwen taa firi ne mu' no, obuaa se, 'Yen Rabb ne Allah, Onni hokafo biara'. Ibnul Mubarak kaa sɛ; 'Allowance wɔ hɔ a wɔde bɛto nsuo wɔ aguareeɛ mu sɛ nsuo no retu a'. Abu Isa kaa sɛ; 'Eyi na Ahmad bin Abdah Al Amuli, a ofi Hibban, a ofi Abdullah bin Al Mubarak aka akyere yen'.
Imam Tirmidzi : 22
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كِلَاهُمَا عِنْدِي صَحِيحٌ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا الْحَدِيثُ وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ إِنَّمَا صَحَّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَأَمَّا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ فَزَعَمَ أَنَّ حَدِيثَ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَعَلِيٍّ وَعَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَحُذَيْفَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَأَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَابْنِ عُمَرَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَتَمَّامِ بْنِ عَبَّاسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْظَلَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ وَأَبِي مُوسَى
aka akyerɛ yɛn [Abu Kuraib] kaa sɛ, aka akyerɛ yɛn [Abdah bin Sulaiman] afiri [Muhammad bin ‘Amru] afiri [Abu Salamah] afiri [Abu Hurairah] ɔkaa sɛ, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Sallam kaa sɛ: ‘Sɛ ɛnyɛ adesoa wɔ me nkurɔfoɔ so a, anka mɛhyɛ wɔn ampa sɛ wɔnyɛ siwak no berɛ biara a wɔbɛbɔ mpaeɛ’. Abu Isa kaa sɛ; ‘Saa hadith yi, [Muhammad bin Ishaq] na ɔkyerɛwee firii [Muhammad bin Ibrahim] hɔ, firii [Abu Salamah hɔ,] firii [Zaid bin Khalid] hɔ, firii Ɔkɔmhyɛni sallallaahu ‘alaihi wasallam’ hɔ. Na Abu Salamah hadith a Abu Hurairah ne Zaid bin Khalid kaa ho asɛm firii Ɔkɔmhyɛni sallallaahu ‘alaihi wa Sallam hɔ, wɔ m’adwene mu no, mmienu no nyinaa yɛ nokorɛ. Ɛfiri sɛ ɛnyɛ ɔkwan baako nko ara na wɔkaa hadith no, ɛne sɛ ɛfiri Abu Hurairah firii Ɔkɔmhyɛni Shallahu ‘alaihi wa Sallam hɔ, na mmom ɛfiri akwan foforɔ so, enti hadith a Abu Hurairah kaa no yɛ nokorɛ. Bere a Muhammad bin Isma’il kaa sɛ Abu Salamah hadith a wɔkaa ho asɛm fii Zaid bin Khalid hɔ no yɛ nokware kɛse. Abu Isa kaa sɛ; 'Wɔ saa ti yi mu nso, nsɛm a wɔaka a efi Abu Bakr Ash Shiddiq, Ali, Aisha, Ibn Abbas, Hudzaifah, Zaid bin Khalid, Anas, Abdullah bin 'Amru, Ibn Umar, Umm Habibah, Abu Ayyub, Tammam bin Abbas, Abdullah bin Handlallah, Umm Salamah, Watsilah Al Asqa' ne Abu Musa' hɔ nso wɔ hɔ.
Imam Tirmidzi : 23
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ وَلَأَخَّرْتُ صَلَاةَ الْعِشَاءِ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِقَالَ فَكَانَ زَيْدُ بْنُ خَالِدٍ يَشْهَدُ الصَّلَوَاتِ فِي الْمَسْجِدِ وَسِوَاكُهُ عَلَى أُذُنِهِ مَوْضِعَ الْقَلَمِ مِنْ أُذُنِ الْكَاتِبِ لَا يَقُومُ إِلَى الصَّلَاةِ إِلَّا أُسْتَنَّ ثُمَّ رَدَّهُ إِلَى مَوْضِعِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
aka akyerɛ yɛn [Hannad] kaa sɛ, aka akyerɛ yɛn [Abdah bin Sulaiman] afiri [Muhammad bin Ishaq] afiri [Muhammad bin Ibrahim] afiri [Abu Salamah] afiri [Zaid bin Khalid Al Juhani] hɔ ɔkaa sɛ; Metee sɛ Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ka sɛ: ‘Sɛ ɛnyɛ adesoa wɔ me ummah so a, anka mɛhyɛ wɔn sɛ wɔnyɛ siwak bere biara a wɔbɛbɔ mpae, na anka mɛsan nso awie Isha mpaebɔ no anadwo no nkyem abiɛsa mu biako’. Ɔkaa sɛ; 'Zaid bin Khalid kɔɔ mpaebɔ wɔ asɔredan mu, bere a na ne siwak wɔ n'aso mu te sɛ kyerɛwdua wɔ ɔkyerɛwfo aso mu bere nyinaa no, wansɔre ankɔbɔ mpae kosii sɛ odii kan yɛɛ siwak no. Ɛno akyi no ɔsan de sii n’ananmu’. Abu Isa kaa sɛ; 'Saa hadith yi ye hasan nokore.'
Imam Tirmidzi : 24
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ أَحْمَدُ بْنُ بَكَّارٍ الدِّمَشْقِيُّ يُقَالُ هُوَ مِنْ وَلَدِ بُسْرِ بْنِ أَرْطَاةَ صَاحِبِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ وَأَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنْ اللَّيْلِ فَلَا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي الْإِنَاءِ حَتَّى يُفْرِغَ عَلَيْهَا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا فَإِنَّهُ لَا يَدْرِي أَيْنَ بَاتَتْ يَدُهُوَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ الشَّافِعِيُّ وَأُحِبُّ لِكُلِّ مَنْ اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ قَائِلَةً كَانَتْ أَوْ غَيْرَهَا أَنْ لَا يُدْخِلَ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا فَإِنْ أَدْخَلَ يَدَهُ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهَا كَرِهْتُ ذَلِكَ لَهُ وَلَمْ يُفْسِدْ ذَلِكَ الْمَاءَ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَى يَدِهِ نَجَاسَةٌ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ إِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ مِنْ اللَّيْلِ فَأَدْخَلَ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهَا فَأَعْجَبُ إِلَيَّ أَنْ يُهْرِيقَ الْمَاءَ و قَالَ إِسْحَقُ إِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ بِاللَّيْلِ أَوْ بِالنَّهَارِ فَلَا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا
Yɛaka akyerɛ [Abul Walid Ahmad bin Bakkar Ad Dimasqi] sɛ obi kaa sɛ ɔyɛ Busr bin Artha`ah, Ɔkɔmhyɛni sallallaahu ‘alaihi wasallam adamfo ba. Ɔkaa sɛ; aka akyerɛ yɛn sɛ [Al Walid bin Muslim] firi [Al Auza’i] firi [Az Zuhri] firi [Sa’id Ibnul Musayyab] ne [Abu Salamah] firi [Abu Hurairah] firi Ɔkɔmhyɛni sallallaahu ‘alaihi wasallam hɔ sɛ, ɔkaa sɛ: ‘Sɛ mo mu baako nyane firi nna mu a ɛnde momfa ne nsa nhyɛ anwenneɛ mu kɔsi sɛ ɔbɛhwie nsuo agu ne nsa mu mprenu anaa mprɛnsa, ɛfiri sɛ ɔyɛ saa onnim baabi a ne nsa da anadwo no’. Wɔ saa ti yi mu no abakɔsɛm nso wɔ hɔ a ɛfiri Ibn Umar, Jabir ne Aisyah hɔ. Abu Isa kaa sɛ; 'Saa hadith yi ye hasan nokore. Ash Syafi'i kaa sɛ; "M'ani gye ho sɛ obiara a ɔsɔre fi nna mu, sɛ ɛyɛ nna anaa biribi foforo biara, sɛ ɔremfa ne nsa nhyɛ nsu no mu mfa nguare kosi sɛ ɔde nsu bɛhohoro no kan, na m'ani nnye ho sɛ obiara de bɛhyɛ mu ansa na wahohoro kan. Ɛwom sɛ ɛno nsɛe nsu no mu ahotew bere tenten a efĩ biara nni ne nsam de." Ahmad bin Hanbal kaa sɛ: "Sɛ obi nyane anadwo na ɔde ne nsa to nsuo no mu de siesie ne ho ansa na wahohoro a, ɛbɛyɛ me nwonwa sɛ ɔtow nsuo no gu." Na Ishaq nso kaa sɛ: "Sɛ obi nyane anadwo anaa awia a, ɛnsɛ sɛ ɔde ne nsa hyɛ nsuo no mu de kɔto aguaree kɔsi sɛ ɔbɛhohoro."
Imam Tirmidzi : 25
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ وَبِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْعَقَدِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَرْمَلَةَ عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ عَنْ جَدَّتِهِ عَنْ أَبِيهَا قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا وُضُوءَ لِمَنْ لَمْ يَذْكُرْ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ لَا أَعْلَمُ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثًا لَهُ إِسْنَادٌ جَيِّدٌ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ تَرَكَ التَّسْمِيَةَ عَامِدًا أَعَادَ الْوُضُوءَ وَإِنْ كَانَ نَاسِيًا أَوْ مُتَأَوِّلًا أَجْزَأَهُ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَبَاحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جَدَّتِهِ عَنْ أَبِيهَا وَأَبُوهَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ نُفَيْلٍ وَأَبُو ثِفَالٍ الْمُرِّيُّ اسْمُهُ ثُمَامَةُ بْنُ حُصَيْنٍ وَرَبَاحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ هُوَ أَبُو بَكْرِ بْنُ حُوَيْطِبٍ مِنْهُمْ مَنْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ فَقَالَ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ حُوَيْطِبٍ فَنَسَبَهُ إِلَى جَدِّهِ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عِيَاضٍ عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ عَنْ جَدَّتِهِ بِنْتِ سَعِيدِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِيهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ
aka akyerɛ yɛn [Nashr bin Ali Al Jahdlami] ne [Bisyr bin Mu’adz Al Aqadi] sɛ wɔkaa sɛ; aka akyerɛ yɛn [Bisyr Ibnul Mufadldlal] afiri [Abdurrahman bin Harmalah] hɔ afiri [Abu Tsifal Al Murri] afiri [Rabah bin Abdurrahman bin Abu Sufyan bin Huwaittib] afiri [Ne nanabea] afiri [N’agya] hɔ ɔkaa sɛ; Metee sɛ Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ka sɛ: ‘Asuguare biara nni hɔ ma wɔn a wɔmmɔ Allah din -bere a wɔreyɛ asuguare-’. Ɔkaa sɛ; 'Wɔ saa ti yi mu no, nsɛm a wɔakyerɛw a efi Aisyah, Abu Sa'id, Abu Hurairah, Sahl bin Sa'd ne Anas nso wɔ hɔ'. Abu Isa kaa sɛ; ‘Imam Ahmad bin Hambal kaa sɛ; 'Me nnim wo ti yi mu hadith bi a ewo jayyid sanad -papa-'. Ishaq kaa sɛ; 'Sɛ ɔhyɛɛ da gyaw basmalah akenkan no a, ɛnde ɛsɛ sɛ ɔsan de ne nsuo no san, nanso sɛ ne werɛ fi anaasɛ ɛnam nkyerɛaseɛ nti a ɛnde ne nsuo no da so ara yɛ adwuma'. Muhammad bin Isma’il kaa sɛ; 'Hadith a eye paa wo saa ti yi mu ne Rabah bin Abdurrahman hadith'. Abu Isa kaa sɛ; ‘Rabah bin Abdurrahman kaa ho asɛm firii ne nanabea hɔ, firii n’agya hɔ. Bere a n’agya din de Sa’id bin Zaid bin ‘Amru bin Nufail, Abu Tsifal Al Murri din de Tsumamah bin Hushain, na Rabah bin Abdurrahman din de Abu Bakr bin Huwaithib. Wɔn mu bi wɔ hɔ a ɔkaa saa hadith yi, afei ɔkaa sɛ; ‘Efi Abu Bakr bin Huwaithib hɔ,’ afei ɔde too ne nana hɔ’. Waka akyerɛ yɛn [Al Hasan bin Ali Al Hulwani] kaa sɛ, waka akyerɛ yɛn [Yazid bin Harun] fi [Yazid bin Iyadl] fi [Abu Tsifal Al Murri] fi [Rabah bin Abdurrahman bin Abu Sufyan bin Huwaithib] fi [Ne nana bint Sa’id bin Zaid] fi [N’agya] fi Ɔkɔmhyɛni shallallahu 'alaihi wasallam ne obi a ɔte saa hadith'.
Imam Tirmidzi : 26
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ وَجَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَانْتَثِرْ وَإِذَا اسْتَجْمَرْتَ فَأَوْتِرْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَلَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِيمَنْ تَرَكَ الْمَضْمَضَةَ وَالِاسْتِنْشَاقَ فَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ إِذَا تَرَكَهُمَا فِي الْوُضُوءِ حَتَّى صَلَّى أَعَادَ الصَّلَاةَ وَرَأَوْا ذَلِكَ فِي الْوُضُوءِ وَالْجَنَابَةِ سَوَاءً وَبِهِ يَقُولُ ابْنُ أَبِي لَيْلَى وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ أَحْمَدُ الِاسْتِنْشَاقُ أَوْكَدُ مِنْ الْمَضْمَضَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يُعِيدُ فِي الْجَنَابَةِ وَلَا يُعِيدُ فِي الْوُضُوءِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَبَعْضِ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَقَالَتْ طَائِفَةٌ لَا يُعِيدُ فِي الْوُضُوءِ وَلَا فِي الْجَنَابَةِ لِأَنَّهُمَا سُنَّةٌ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا تَجِبُ الْإِعَادَةُ عَلَى مَنْ تَرَكَهُمَا فِي الْوُضُوءِ وَلَا فِي الْجَنَابَةِ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ فِي آخِرَةٍ
aka akyerɛ yɛn [Qutaibah bin Sa’id] kaa sɛ, waka akyerɛ yɛn [Hammad bin Zaid] ne [Jarir] a ɔfiri [Mansur] a ɔfiri [Hilal bin Yasaf] firi [Salamah bin Qais] ɔkaa sɛ; Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam kaa sɛ: ‘Sɛ wobɔ aguaree a ɛnde fa nsuo gu wo hwene mu, na sɛ woyɛ istijmar a ɛnde fa dodoɔ a ɛnyɛ den yɛ no’. Wɔ saa ti yi mu no abakɔsɛm nso wɔ hɔ a ɛfiri Uthman, Laqith bin Shabrah, Ibnu Abbas, Al Migdam bin Ma'di Karib, Wa`il bin Hujr ne Abu Hurairah' hɔ. Abu Isa kaa sɛ; ‘Salamah bin Qais hadith no ye hasan nokore. Na nyansahu mu abenfo gu ahorow wɔ wɔn adwene wɔ mmara a ɛfa nnipa a wogyae gargling ne istinsyaq ho no ho. Akuw bi ka sɛ; 'Sɛ obi gyae kɔsi sɛ ɔbɛwie mpaebɔ no a, ɛnde ɛsɛ sɛ ɔsan ka mpaebɔ no bio.' Wogye akyinnye se ɛfa asuguare ne ghusl ho wɔ janabah akyi. Wɔn a wɔkura saa adwene yi ne Ibn Abu Laila, Abdullah Ibnul Mubarak, Ahmad, ne Ishaq. Saa bere yi nyinaa, Ahmad kyerɛ sɛ wosi istinshaq a wɔbɛyɛ so dua kɛse wɔ asuguare mu. Abu Isa kaa sɛ: 'Na nwomanimfoɔ foforɔ binom wɔ adwene sɛ ɛfa junub tebea mu, ɛnyɛ nsuo mu.' Eyi ne Sufyan Ats Tsauri ne Kufafo binom adwene. Na nwomanimfoɔ afoforɔ binom ka sɛ ɛnfa asuguare ne junub ho, ɛfiri sɛ mmienu no nyinaa yɛ sunnah nsɛm, enti asɛdeɛ biara nni hɔ sɛ wɔbɛsan ayɛ bio ama obi a ɔgyae wɔn. Wei ne adwene a Malik, Ash-Shafi'i kura fa qaul jadid' ho.
Imam Tirmidzi : 27
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ فَعَلَ ذَلِكَ ثَلَاثًاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَى مَالِكٌ وَابْنُ عُيَيْنَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى وَلَمْ يَذْكُرُوا هَذَا الْحَرْفَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ وَإِنَّمَا ذَكَرَهُ خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَخَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ثِقَةٌ حَافِظٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمَضْمَضَةُ وَالِاسْتِنْشَاقُ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ يُجْزِئُ و قَالَ بَعْضُهُمْ تَفْرِيقُهُمَا أَحَبُّ إِلَيْنَا و قَالَ الشَّافِعِيُّ إِنْ جَمَعَهُمَا فِي كَفٍّ وَاحِدٍ فَهُوَ جَائِزٌ وَإِنْ فَرَّقَهُمَا فَهُوَ أَحَبُّ إِلَيْنَا
aka akyerɛ yɛn [Yahya bin Musa] kaa, aka akyerɛ yɛn [Ibrahim bin Musa Ar Razi] kaa, aka akyerɛ yɛn [Khalid bin Abdullah] afiri [Amru bin Yahya] afiri [n’agya] afiri [Abdullah bin Zaid] hɔ ɔkaa sɛ; 'Mehunuu Anabi sallallaahu 'alaihi wasallam sɛ ɔrebɔ n'ano na ɔde nsuo ahyɛ ne hwene mu afiri ne nsateaa baako mu, ɔyɛɛ yei mprɛnsa'. Na saa ti yi mu no, abakɔsɛm bi wɔ hɔ a ɛfiri Abdullah bin Abbas’ hɔ. Abu Isa kaa sɛ; 'Abdullah bin Zaid hadith no ye hadith a ewo hasan gharib degree.' Saa hadith yi nso [Malik] ne [Ibn Uyainah] ne [Amru bin Yahya] nso kaa ho asɛm, nanso wɔanka lafadz no ho asɛm, ‘Ɔkɔmhyɛni sallallaahu ‘alaihi wasallam de n’ano gargled na ɔde nsuo guu ne hwene mu firii nsa baako nsateaa mu’. Nanso, onipa a ɔkaa saa no ne Khalid bin Abdullah. Sɛnea hadith ho abenfo kyerɛ no, na Khalid bin Abdullah yɛ ɔbarima a wogye no di a ɔwɔ nneɛma pii a ɔkyere gu ne tirim. Nhomanimfo binom adwene ne sɛ nsu a wɔde gu hwene mu na wɔhome fi nsa biako mu no yɛ nea ɛfata. Nanso, afoforo ka sɛ, "Sɛ yɛbɛtetew abien no mu a, eye sen yɛn." Ash-Shafi'i kaa sɛ, "Sɛ ɔboaboa wɔn ano wɔ ne nsa baako mu a, ɛyɛ nokware, nanso sɛ ɔtetew wɔn mu a, ɛno na eye sen yɛn."
Imam Tirmidzi : 28
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ أَبِي أُمَيَّةَ عَنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ قَالَرَأَيْتُ عَمَّارَ بْنَ يَاسِرٍ تَوَضَّأَ فَخَلَّلَ لِحْيَتَهُ فَقِيلَ لَهُ أَوْ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ أَتُخَلِّلُ لِحْيَتَكَ قَالَ وَمَا يَمْنَعُنِي وَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ عَنْ عَمَّارٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَعَائِشَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَأَنَسٍ وَابْنِ أَبِي أَوْفَى وَأَبِي أَيُّوبَ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت إِسْحَقَ بْنَ مَنْصُورٍ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ قَالَ قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ لَمْ يَسْمَعْ عَبْدُ الْكَرِيمِ مِنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ حَدِيثَ التَّخْلِيلِ
aka akyerɛ yɛn [Ibn Abu Umar] kaa sɛ, aka akyerɛ yɛn [Sufyan bin Uyainah] afiri [Abdul Karim bin Abu Al Mukhariq Abu Umayyah] afiri [Hassan bin Hilal] hɔ ɔkaa sɛ; ‘Mehunuu [‘Amar bin Yasir] sɛ ɔreyɛ asuguare berɛ a ɔretu n’abogyesɛ, afei mebisaa no, anaa ɔkaa sɛ; Mibisaa no sɛ, 'adɛn nti na woretwitwa w'abogyesɛ?' obuae se, 'Deen na esiw me kwan, ewom se mahunu Allah Somafoa sallallaahu 'alaihi wasallam a ɔrebɔ n'abogyesɛ'. Waka akyerɛ yɛn [Ibn Abu Umar] kaa sɛ, waka akyerɛ yɛn [Sufyan bin Uyainah] afiri [Sa’id bin Abu Arubah] afiri [Qotadah] afiri [Hassan bin Hilal] afiri [’Ammar] afiri Ɔkɔmhyɛni sallallaahu ‘alaihi wasallam hɔ sɛdeɛ ɛfa hadith no ho. Abu Isa kaa sɛ; 'Wɔ saa ti yi mu no, nsɛm a wɔakyerɛw a efi Uthman, Aisyah, Umm Salamah, Anas, Ibn Abu Aufa ne Abu Ayyub hɔ nso wɔ hɔ'. Abu Isa kaa sɛ; Metee sɛ Ishaq bin Mansur reka sɛ; Metee sɛ Ahmad bin Hanbal reka sɛ; Ibn Uyainah kaa sɛ; 'Abdul Karim ante mfi Hassan bin Bilal hɔ wɔ tahlil hadith -a ɔtwitwaa n'abogyesɛ-'.
Imam Tirmidzi : 29
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ و قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى و قَالَ بِهَذَا أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا تَخْلِيلَ اللِّحْيَةِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ و قَالَ أَحْمَدُ إِنْ سَهَا عَنْ تَخْلِيلِ اللِّحْيَةِ فَهُوَ جَائِزٌ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ تَرَكَهُ نَاسِيًا أَوْ مُتَأَوِّلًا أَجْزَأَهُ وَإِنْ تَرَكَهُ عَامِدًا أَعَادَ
aka akyerɛ yɛn [Yahya bin Musa] kaa sɛ, aka akyerɛ yɛn [Abdurrazaq] afiri [Israil] afiri [’Amir bin Shaqiq] afiri [Abu Wa`il] afiri [Uthman bin ‘Affan] sɛ Ɔkɔmhyɛni sallallaahu ‘alaihi wasallam twaa n’abogyesɛ’. Abu Isa kaa sɛ; 'Saa hadith yi ye hasan nokore.' Muhammad bin Isma’il kaa sɛ; 'Hadith a eye nokore paa wo saa ti yi mu ne hadith 'Amir bin Syaqq, a efiri Abu Wa`il firi Uthman'. Abu Isa kaa sɛ; ‘Saa adwene yi na nyansahu mu abenfo dodow no ara gye fii Anabi sallallaahu ‘alaihi wasallam ahokafo ne nkurofoo a wodii won akyi no kaa saa. Saa adwene yi na Imam Syafi'i nso gyee. Imam Ahmad kaa sɛ; 'Sɛ ne werɛ fi sɛ ɔbɛtwitwa n'abogyesɛ a, ɛnde ɛyɛ papa'. Bere a Ishaq kae sɛ; "Sɛ ogyaw no esiane werɛ a wafi anaasɛ ɔkyerɛ ase wɔ ɔkwan a ɛnteɛ so nti a, ɛnde ɛfata ma no. Nanso, sɛ ɔhyɛ da gyaw a, ɛsɛ sɛ ɔsan yɛ bio."
Imam Tirmidzi : 30
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ بَدَأَ بِمُقَدَّمِ رَأْسِهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِهِمَا إِلَى قَفَاهُ ثُمَّ رَدَّهُمَا حَتَّى رَجَعَ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي بَدَأَ مِنْهُ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ مُعَاوِيَةَ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
aka akyerɛ yɛn [Ishaq bin Musa Al Ansari] kaa sɛ, aka akyerɛ yɛn [Ma’n bin Isa Al Qazzaz] kaa sɛ, aka akyerɛ yɛn [Malik bin Anas] afiri [’Amru bin Yahya] afiri [n’agya] hɔ afiri [Abdullah bin Zaid] hɔ sɛ Allah Somafoɔ sallallaahu ‘alaihi wasallam de ne nsa mmienu petepetee ne tiri so, ɔde ne nsa mmienu kɔ n’anim ne n’akyi, ɛfirii aseɛ ne ti anim afei ɔde mmirika kɔɔ wɔn baanu nyinaa koduu ne kɔn mu, afei ɔsan bae a wɔn baanu san kɔɔ wɔn mfitiase beae, na ɛno akyi no wɔhohoroo wɔn nan ho.’ Abu Isa kaa sɛ; 'Wɔ saa ti yi mu no abakɔsɛm bi wɔ hɔ a efi Mu'awiyah, Al Miqdam bin Ma'di Karib ne Aisyah'. Abu Isa kaa sɛ; ‘Abdullah bin Zaid hadith no ne hadith a ɛyɛ nokware na eye sen biara wɔ saa ti yi mu. Saa adwene yi, Ash Syafi'i, Ahmad ne Ishaq' na wɔfaa.
Imam Tirmidzi : 31
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّتَيْنِ بَدَأَ بِمُؤَخَّرِ رَأْسِهِ ثُمَّ بِمُقَدَّمِهِ وَبِأُذُنَيْهِ كِلْتَيْهِمَا ظُهُورِهِمَا وَبُطُونِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ مِنْ هَذَا وَأَجْوَدُ إِسْنَادًا وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْكُوفَةِ إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ مِنْهُمْ وَكِيعُ بْنُ الْجَرَّاحِ
[Qutaibah bin Sa’id] kaa sɛ, [Bisyr Ibnul Mufadldlal] kaa kyerɛɛ yɛn firii [Abdullah bin Muhammad bin Aqil] hɔ firii [Ar Rabi’ bint Mu’awwidz bin Afra`] hɔ sɛ Ɔkɔmhyɛni sallallaahu ‘alaihi wasallam popaa ne ti mprenu; ofii ase fii akyi, afei otu kɔɔ anim. Afei nso aso abien no nyinaa, akyi ne mu'. Abu Isa kaa sɛ; ‘Saa hadith yi ye hasan, wo abere a hadith a Abdullah bin Zaid kaa no no ye nokore na ewo nkɔnsɔnkɔnsɔn a ɛyɛ papa sene no. Na Kufafoɔ binom de saa hadith yi di dwuma, wɔn mu bi ne Waki’ Ibnul Jarrah’.
Imam Tirmidzi : 32
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرَ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَأَنَّهَا رَأَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ قَالَتْ مَسَحَ رَأْسَهُ وَمَسَحَ مَا أَقْبَلَ مِنْهُ وَمَا أَدْبَرَ وَصُدْغَيْهِ وَأُذُنَيْهِ مَرَّةً وَاحِدَةًقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَجَدِّ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ الرُّبَيِّعِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّةً وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ وَبِهِ يَقُولُ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ رَأَوْا مَسْحَ الرَّأْسِ مَرَّةً وَاحِدَةً حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ الْمَكِّيُّ قَال سَمِعْتُ سُفْيَانَ بْنَ عُيَيْنَةَ يَقُولُ سَأَلْتُ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ مَسْحِ الرَّأْسِ أَيُجْزِئُ مَرَّةً فَقَالَ إِي وَاللَّهِ
[Qutaibah] kaa sɛ, [Bakr bin Mudlar] ka kyerɛɛ yɛn firii [Ibn ‘Ajlan] hɔ firii [Abdullah bin Muhammad bin Aqil] hɔ firii [Ar Rabi’ bint Mu’awwidz bin Afra`] hɔ sɛ ɔhunuu Ɔkɔmhyɛni sallallaahu ‘alaihi wasallam sɛ ɔreyɛ asuguare, na ɔkaa sɛ; 'Ɔpopaa ne ti pɛnkoro fii anim ne akyi, n'asɔre abien no nyinaa, ne n'aso abien no nyinaa'. Ɔkaa sɛ; 'Wɔ saa ti yi mu no, asɛm bi nso wɔ hɔ a efi Ali ne Talhah bin Musharrif bin 'Amru' nana hɔ. Abu Isa kaa sɛ; 'Ar Rabi hadith yi' ye hasan sahih. Na saa hadith yi nnye kwan baako nko na woabo no afiri Anabi sallallaahu ‘alaihi wasallam nkyɛn, sɛ ɔpopaa ne ti pɛnkoro’. Saa hadith yi na ahokafoɔ dodoɔ no ara ne wɔn a wɔbaa n’akyi baeɛ no de dii dwuma kɛseɛ. Ja’far bin Muhammad, Sufyan Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Asy Syafi’i, Ahmad ne Ishaq wɔ adwene sɛ sɛ wɔbɛpete ti pɛnkoro pɛ. Waka akyerɛ yɛn sɛ Muhammad bin Manshur Al Makki kae sɛ; Metee sɛ Sufyan bin Uyainah reka sɛ; Mebisaa Ja'far bin Muhammad mmara a ɛfa ti a wɔde petepete no ho no, so ɛdɔɔso ma popa baako pɛ?' obuaa se, 'Yiw, Allah nam so'.
Imam Tirmidzi : 33
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى ابْنُ لَهِيعَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِ وَرِوَايَةُ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ أَصَحُّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَغَيْرِهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ رَأَوْا أَنْ يَأْخُذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا
[Ali bin Khasyram] aka akyerɛ yɛn, [Abdullah bin Wahb] aka akyerɛ yɛn, [Amr Ibn al-Harith] afiri [Habban bin Wasi’] hɔ afiri [n’agya] afiri [Abdullah bin Zaid] hɔ sɛ ɔhunuu sɛ Ɔkɔmhyɛni sallallaahu ‘alaihi wasallam reyɛ asuguare, ɔde nsuo a ɛnntra ne nsam repopa ne ti. Abu Isa kaa sɛ; 'Saa hadith yi ye hasan sahih'. [Ibn Lahi’ah] kaa saa hadith yi firii [Habban bin Wasi’] hɔ, firi [n’agya] hɔ, firi [Abdullah bin Zaid] hɔ, sɛ Ɔkɔmhyɛni sallallaahu ‘alaihi wasallam a ɔreyɛ asuguare no de nsuo a ɛnntra so firi ne nsam popaa ne ti. Na hadith a ‘Amr Ibn al-Harith kaa ho asɛm firii Habban no yɛ nokorɛ kɛseɛ, ɛfiri sɛ wɔabɔ no afiri akwan bɛboro baako so. Saa hadith yi firi Abdullah bin Zaid na ɛnyɛ saa, sɛ Anabi sallallaahu ‘alaihi wasallam faa nsuo foforɔ de popaa ne tiri. Saa hadith yi yɛ nea nyansahufo dodow no ara de di dwuma kɛse, wɔn adwene ne sɛ ɔfaa nsu foforo de popaa ne ti.’
Imam Tirmidzi : 34
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلَانَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ وَأُذُنَيْهِ ظَاهِرِهِمَا وَبَاطِنِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ الرُّبَيِّعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ يَرَوْنَ مَسْحَ الْأُذُنَيْنِ ظُهُورِهِمَا وَبُطُونِهِمَا
[Hannad] kaa sɛ, [Abdullah bin Idris] ka kyerɛɛ yɛn firii [Muhammad bin ‘Ajlan] hɔ firii [Zaid bin Aslam] hɔ firii [‘Atho` bin Yasar] hɔ firii [Ibn Abbas] hɔ; sɛ Ɔkɔmhyɛni sallallaahu ‘alaihi wasallam popaa ne tiri ne n’aso a ɛwɔ akyi ne ne mu nyinaa. Abu Isa kaa sɛ; 'Wɔ saa ti yi mu nso hadith bi wɔ hɔ a Ar Rabi kaa ho asɛm'. Abu Isa kaa bio se, 'Ibn Abbas hadith ne hasan sahih.' Na saa hadith yi, nimdefoɔ de di dwuma kɛseɛ, wɔn adwene ne sɛ aso mmienu no nyinaa a wɔbɛpopa no wɔ akyi ne emu afã.’
Imam Tirmidzi : 35
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ سِنَانِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا وَيَدَيْهِ ثَلَاثًا وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَقَالَ الْأُذُنَانِ مِنْ الرَّأْسِقَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ قُتَيْبَةُ قَالَ حَمَّادٌ لَا أَدْرِي هَذَا مِنْ قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مِنْ قَوْلِ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِذَاكَ الْقَائِمِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ أَنَّ الْأُذُنَيْنِ مِنْ الرَّأْسِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مَا أَقْبَلَ مِنْ الْأُذُنَيْنِ فَمِنْ الْوَجْهِ وَمَا أَدْبَرَ فَمِنْ الرَّأْسِ قَالَ إِسْحَقُ وَأَخْتَارُ أَنْ يَمْسَحَ مُقَدَّمَهُمَا مَعَ الْوَجْهِ وَمُؤَخَّرَهُمَا مَعَ رَأْسِهِ و قَالَ الشَّافِعِيُّ هُمَا سُنَّةٌ عَلَى حِيَالِهِمَا يَمْسَحُهُمَا بِمَاءٍ جَدِيدٍ
aka akyerɛ yɛn [Qutaibah] kaa sɛ, aka akyerɛ yɛn [Hammad bin Zaid] afiri [Sinan bin Rabi’ah] afiri [Syahr bin Hausyab] afiri [Abu Umamah] hɔ ɔkaa sɛ; Ɔkɔmhyɛni sallallaahu ‘alaihi wasallam yɛɛ asuguare, ɔhohoroo n’anim mprɛnsa na ne nsa mprɛnsa, afei ɔde ne nsa twitwiw ne ti bere a ɔka sɛ: ‘Aso abien no yɛ ti no fã’. Abu Isa kaa sɛ; Qutaibah kaa sɛ; sɛ Hammad kaa sɛ; 'Me nnim se weinom ye Nkomhyeni sallallaahu 'alaihi wasallam nsem anaase efiri Abu Umamah'. Abu Isa kaa sɛ; 'Wɔ saa ti yi mu nso hadith bi wɔ hɔ a efi Anas hɔ,' ɔsan kaa sɛ, 'Saa hadith yi ne ne nhyehyɛɛ nhyia.' Na saa hadith yi na nwomanimfoɔ dodoɔ no ara de di dwuma firi Anabi sallallaahu ‘alaihi wasallam ahokafoɔ ne wɔn a wɔdi wɔn akyire no so, sɛ aso mmienu no nyinaa yɛ ti no fã. Saa adwene yi nso na Sufyan Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Syafi’i, Ahmad, ne Ishaq kura mu. Nanso, nhomanimfo afoforo kae sɛ aso anim yɛ anim fã, bere a aso akyi yɛ ti no fã. Ishaq kaa sɛ, "Mepɛ sɛ mede m'anim popa aso no anim na mede me ti popa aso no akyi." Syafi'i deɛ, ɔkaa sɛ, "Abien no nyinaa yɛ sunnah, sɛdeɛ ɔde nsuo pa popaa wɔn no."
Imam Tirmidzi : 36
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ لَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ الْأَصَابِعَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمُسَتَوْرِدِ وَهُوَ ابْنُ شَدَّادٍ الْفِهْرِيُّ وَأبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ إِسْحَقُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ يَدَيْهِ وَرِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ وَأَبُو هَاشِمٍ اسْمُهُ إِسْمَعِيلُ بْنُ كَثِيرٍ الْمَكِّيُّ
wɔaka akyerɛ yɛn [Qutaibah] ne [Hannad] wɔkaa sɛ; aka akyerɛ yɛn [Waki’] afiri [Sufyan] afiri [Abu Hasyim] afiri [’Ashim bin Laqith bin Shabirah] afiri [n’agya] hɔ ɔkaa sɛ; Anabi sallallaahu ‘alaihi wasallam kaa sɛ: ‘Sɛ woyɛ asuguare a ɛnde twa wo nsateaa ntam’. Abu Isa kaa sɛ; 'Wɔ saa ti yi mu no, abakɔsɛm bi nso wɔ hɔ a efi Ibn Abbas, Al Mustaurid, a ɛne Ibn Syaddad Al Fihri, ne Abu Ayyub Al Ansari'. Abu Isa san kaa sɛ, ‘Saa hadith yi yɛ hasan nokorɛ, na nyansahu mu abenfoɔ de saa hadith yi di dwuma, a ɛne sɛ wɔde nansoaa abɔ mu berɛ a wɔreyɛ asuguare. Saa adwene yi nso Ahmad ne Ishaq' na wɔfaa. Ishaq kaa sɛ; 'Sɛ ɔreyɛ asuguare a ɔtwa ne nsateaa ne ne nansoaa'. Saa berɛ yi, Abu Hasyim din ankasa ne Isma’il bin Katsir Al Makki’.
Imam Tirmidzi : 37
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ وَهُوَ الْجَوْهَرِيُّ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ صَالِحٍ مَوْلَى التَّوْأَمَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ بَيْنَ أَصَابِعِ يَدَيْكَ وَرِجْلَيْكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
aka akyerɛ yɛn [Ibrahim bin Sa’id] - a ɛne Aljauhari - kaa sɛ, aka akyerɛ yɛn [Sa’d bin Abdul Hamid bin Ja’far] kaa sɛ, aka akyerɛ yɛn [Abdurrahman bin Abu Az Zinad] afiri [Musa bin Uqbah] hɔ afiri [Salih] kan akoa bi a ɔfiri At Tau`amah hɔ, afiri [Ibn Abbas] hɔ sɛ Allah sallhu ‘alaihi somafoɔ wasallam kaa sɛ: ' Sɛ wobɔ asuo a ɛnde fa wo nsa mmienu nsateaa ne wo nan mmienu ntam'. Abu Isa kaa sɛ; 'Saa hadith yi wo hasan gharib gyinabea mu'.
Imam Tirmidzi : 38
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ عَنْ الْمُسْتَوْرِدِ بْنِ شَدَّادٍ الْفِهْرِيِّ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ دَلَكَ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ بِخِنْصَرِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ
aka akyerɛ yɛn [Qutaibah] kaa sɛ, aka akyerɛ yɛn [Ibn Lahi’ah] afiri [Yazid bin ‘Amru] afiri [Abu Abdurrahman Al Hubuli] afiri [Al Mustaurid bin Syaddad Al Fihri] hɔ ɔkaa sɛ; 'Mehunuu Anabi sallallaahu 'alaihi wasallam sɛ ɔreyɛ asuguare, na ɛbɛdaa adi sɛ ɔde ne nsateaa ketewa no rebɔ ne nansoaa'. Abu Isa kaa sɛ; 'Saa hadith yi wo hasan gharib gyinabea mu, na yennim gyese efiri Ibn Lahi'ah hadith mu'.
Imam Tirmidzi : 39
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ مِنْ النَّارِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعَائِشَةَ وَجَابِرٍ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ هُوَ ابْنُ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيُّ وَمُعَيْقِيبٍ وَخَالِدِ بْنِ الْوَلِيدِ وَشُرَحْبِيلَ ابْنِ حَسَنَةَ وَعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ وَيَزِيدَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ وَبُطُونِ الْأَقْدَامِ مِنْ النَّارِ قَالَ وَفِقْهُ هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّهُ لَا يَجُوزُ الْمَسْحُ عَلَى الْقَدَمَيْنِ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَيْهِمَا خُفَّانِ أَوْ جَوْرَبَانِ
aka akyerɛ yɛn [Qutaibah] kaa sɛ; aka akyerɛ yɛn [Abdul Aziz bin Muhammad] afiri [Suhail bin Abu Salih] afiri [n’agya] afiri [Abu Hurairah] hɔ sɛ Ɔkɔmhyɛni sallallaahu ‘alaihi wasallam kaa sɛ: ‘Annue ma asen - a wɔmfa nsuo a wɔde nsuo nhohoro - mfiri hell gya mu’. Abu Isa kaa sɛ; 'Wɔ saa ti yi mu no, nsɛm a wɔakyerɛw a efi Abdullah bin 'Amru, Aisyah, Jabir bin Abdullah Ibnul Harith hɔ nso wɔ hɔ, a ɛne Ibn Jaz`i Az Zubaidi, Mu'aiqib, Khalid Ibnul Walid, Syurahbil bin Hasanah, 'Amru Ibnul 'Ash ne Yazid bin Abu Sufyan'. Abu Isa kaa sɛ; 'Abu Hurairah hadith no ye hasan nokore.' Wɔaka afiri Anabi sallallaahu ‘alaihi wasallam hɔ, sɛ ɔkaa sɛ: ‘Anamɔn nan ase ne emu nan ase nnue - a ɛnni asuguare nsuo mu - mfiri hell gya mu’. Abu Isa kaa sɛ; 'Hadith yi mu mmaranim ne; ɛnyɛ kwan sɛ wobɛpete wo nan ase sɛ wɔn baanu nyinaa nhyɛ khuf anaa sɔks a'.
Imam Tirmidzi : 40
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ وَهَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح قَالَ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةًقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَبُرَيْدَةَ وَأبِي رَافِعٍ وَابْنِ الْفَاكِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَرَوَى رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ وَغَيْرُهُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةً قَالَ وَلَيْسَ هَذَا بِشَيْءٍ وَالصَّحِيحُ مَا رَوَى ابْنُ عَجْلَانَ وَهِشَامُ بْنُ سَعْدٍ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
aka akyerɛ yɛn [Abu Kuraib], [Hannad] ne [Qutaibah] wɔkaa sɛ; aka akyerɛ yɛn [Waki’] afi [Sufyan]. Na efi ɔkwan foforo a wɔaka ho asɛm so; Waka akyerɛ yɛn [Muhammad bin Basysyar] kaa sɛ, waka akyerɛ yɛn [Yahya bin Sa’id] kaa sɛ; aka akyerɛ yɛn [Sufyan] afiri [Zaid bin Aslam] afiri ['Atho` bin Yasar] afiri [Ibn Abbas] hɔ kaa sɛ; ‘Akɔmhyɛni sallallaahu ‘alaihi wasallam yɛɛ asuguare bere koro mu’. Abu Isa kaa sɛ; 'Wɔ saa ti yi mu nso hadiths a efi Umar, Jabir, Buraidah, Abu Rafi' ne Ibnul Fakihi' hɔ. Abu Isa kaa bio se, ‘Na hadith a Ibn Abbas kaa no no ye papa na eye nokore paa wo saa ti yi mu. Risydin bin Sa'd ne afoforɔ kaa saa hadith yi firii Adl Dlahak bin Syurahbil hɔ, firii Zaid bin Aslam hɔ, firii n'agya hɔ, firii Umar bin Khaththab hɔ sɛ; ‘Akɔmhyɛni sallallaahu ‘alaihi wasallam yɛɛ asuguare bere koro mu’. Afei Abu Isa kaa sɛ; ‘Nanso, saa hadith yi nnyɛ nokorɛ, ɛberɛ a deɛ ɛyɛ nokorɛ no ne hadith a [Ibn ‘Ajlan], [Hisyam bin Sa’d], [Sufyan Ats Tsauri] ne [Abdul Aziz bin Muhammad], a ɛfiri [Zaid bin Aslam], firi [’Atho` bin Yasar], firi [Ibn Abbas], firii Ɔkɔmhyɛni sallallaahu ‘alaihi hɔ wasallam'.