Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 21
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ وَأَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى مَرْدَوَيْهِ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَبُولَ الرَّجُلُ فِي مُسْتَحَمِّهِ وَقَالَ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَيُقَالُ لَهُ أَشْعَثُ الْأَعْمَى وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ الْبَوْلَ فِي الْمُغْتَسَلِ وَقَالُوا عَامَّةُ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ وَرَخَّصَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ ابْنُ سِيرِينَ وَقِيلَ لَهُ إِنَّهُ يُقَالُ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ فَقَالَ رَبُّنَا اللَّهُ لَا شَرِيكَ لَهُ و قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ قَدْ وُسِّعَ فِي الْبَوْلِ فِي الْمُغْتَسَلِ إِذَا جَرَى فِيهِ الْمَاءُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنَا بِذَلِكَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الْآمُلِيُّ عَنْ حِبَّانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ
ነጊሩና ኣሎ [ዓሊ ቢን ሓጀር]ን [ኣሕመድ ቢን መሓመድ ቢን ሙሳ ማርዳዊሕ] ክልቲኦም ከም ዝበሉ፤ ጸብጺቡልና ኣሎ [ዓብደላ ኢብኑል ሙባረክ] ካብ [ማዓማር] ካብ [ኣሽዓስ ቢን ዓብደላ] ካብ [ኣልሓሰን] ካብ [ዓብደላ ቢን ሙጋፋል] ከምዚ ኢሎም: ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሳላም ሓደ ሰብ ኣብ መሕጸቢኦም ከይሽነን ከልኪሎም: ከምኡ ውን ከምዚ ኢሎም: 'ብሓፈሻ ጭንቀት ካብኡ እዩ ዝመጽእ':: ኢሉ፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ'ዚ ውን ካብ ሓደ ካብ ሰሓባ ናይ ነቢ ሰለሁ ዓለይሂ ወሰላም ሓዲስ ኣሎ'። ኣቡ ዒሳ 'እዛ ሓዲስ ጋሪብ -ባዕዳዊ- እያ፡ እቲ ሓዲስ ማርፉ ምዃኑ ኣይንፈልጥን ኢና ብዘይካ ካብ ኣሲዓስ ቢን ዓብደላ ዝመጸ ሓዲስ፡ ኣሲዓስ ኣል ዓ'ማ'ውን ይበሃል' ኢሉ። ገለ ተመራመርቲ ስነ-ፍልጠት ኣብ መሕጸቢ ኣካላት ሽንቲ ምፍሳስ ከምዘይብሉ ይዛረቡ፤ 'ብሓፈሻ እቲ ምጥርጣር ካብኡ እዩ መጺኡ'። ከምኡ’ውን ገለ ሳይንሳውያን ምሁራት ኣብዚ ጉዳይ እዚ እፎይታ ሂቦም፣ ካብኣቶም ኢብኑ ሲሪን ይርከብዎም። ከምኡ’ውን ‘ብሓቂ ጭንቀት ብሓፈሻ ካብኡ እዩ ዝመጽእ’ ምስ ተባህለ፡ ‘ረቢና ኣላህ እዩ፡ መሻርኽቲ የብሉን’ ኢሉ መለሰሉ። ኢብኑል ሙባረክ ከምዚ ኢሎም፤ 'እቲ ማይ ዝፈስስ እንተኾይኑ ኣብ መሕጸቢ ኣካላት ሽንቲ ዝኸውን ኣበል ኣሎ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ብኣሕመድ ቢን ዓብዳህ ኣል ኣሙሊ፡ ካብ ሂባን፡ ካብ ዓብደላ ቢን ኣል ሙባረክ ተነጊሩና ኣሎ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 22
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كِلَاهُمَا عِنْدِي صَحِيحٌ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا الْحَدِيثُ وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ إِنَّمَا صَحَّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَأَمَّا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ فَزَعَمَ أَنَّ حَدِيثَ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَعَلِيٍّ وَعَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَحُذَيْفَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَأَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَابْنِ عُمَرَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَتَمَّامِ بْنِ عَبَّاسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْظَلَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ وَأَبِي مُوسَى
ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ኩረይብ] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ዓብዳ ቢን ሱሌማን] ካብ [መሓመድ ቢን ዓምሩ] ካብ [ኣቡ ሰላማ] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ኢሉ፣ ረሱሉላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሳላም ከምዚ ኢሉ: 'ኣብ ልዕሊ ህዝበይ ጾር እንተዘይኮይኑ ብሓቂ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሰግደት ሲዋክ ክገብሩ ምኣዘዝኩ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ እዚ ብ[መሓመድ ቢን ኢስሓቅ] ካብ [መሓመድ ቢን ኢብራሂም]፡ ካብ [ኣቡ ሰላማ፡] ካብ [ዛይድ ቢን ካሊድ]፡ ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም' ተረኺቡ። ከምኡ ውን ሓዲስ ናይ ኣቡ ሰላማ ብ ኣቡ ሑረይራን ዛይድ ቢን ካሊድን ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላም ዝተረረዋ ፡ ብናተይ ኣረኣእያ ክልቲኦም ሓቀኛታት ኢዮም ። ምኽንያቱ እቲ ሓዲስ ብሓደ መንገዲ ማለት ካብ ኣቡ ሑረይራ ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላም ጥራይ ዘይኮነስ ካብ ካልእ መንገድታት እዩ ተረኺቡ ስለዚ እቲ ኣቡ ሑረይራ ዘዘንትዎ ሓዲስ ጭቡጥ እዩ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ መሓመድ ቢን እስማዒል፡ እቲ ካብ ዛይድ ቢን ካሊድ ዝተዘንተወ ሓዲስ ኣቡ ሰላማ ዝያዳ ሓቀኛ ምዃኑ ይገልጽ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ካብ ኣቡበከር ኣሽ ሲዲቅ፡ ዓሊ፡ ዓይስያ፡ ኢብኑ ዓባስ፡ ሑድዛይፋ፡ ዛይድ ቢን ካሊድ፡ ኣናስ፡ ዓብደላ ቢን ዓምሩ፡ ኢብኑ ዑመር፡ ኡም ሓቢባ፡ ኣቡ ኣዩብ፡ ታማም ቢን ዓባስ፡ ዓብደላ ቢን ሓንድላህ፡ ኡም ሰላማ፡ ዋጽላ ኣል ዓስቃን ኣቡ ሙሳን ዝተጻሕፉ ሪዋያት እውን ኣለዉ።
Hadith
Imam Tirmidzi : 23
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ وَلَأَخَّرْتُ صَلَاةَ الْعِشَاءِ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِقَالَ فَكَانَ زَيْدُ بْنُ خَالِدٍ يَشْهَدُ الصَّلَوَاتِ فِي الْمَسْجِدِ وَسِوَاكُهُ عَلَى أُذُنِهِ مَوْضِعَ الْقَلَمِ مِنْ أُذُنِ الْكَاتِبِ لَا يَقُومُ إِلَى الصَّلَاةِ إِلَّا أُسْتَنَّ ثُمَّ رَدَّهُ إِلَى مَوْضِعِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
ነጊሩና ኣሎ [ሃናድ] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ዓብዳ ቢን ሱሌማን] ካብ [መሓመድ ቢን ኢስሓቅ] ካብ [መሓመድ ቢን ኢብራሂም] ካብ [ኣቡ ሰላማ] ካብ [ዛይድ ቢን ካሊድ ኣል ጁሃኒ] ኢሉ፤ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ክብሉ ሰሚዐዮም:- ኣብ ልዕሊ ኡማይ ጾር እንተዘይከውን ነይሩ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዝስግዱሉ ግዜ ሲዋክ ክገብሩ ምኣዘዝኩዎም: ከምኡ ውን ንሓደ ሲሶ ናይ ለይቲ ሰላት ዒሻ ምወዳእኩዎ ነይረ’። ኢሉ፤ 'ዛይድ ቢን ካሊድ ኣብ መስጊድ ኣብ ስግደት ይሳተፍ ነበረ፡ ሲዋክ ኣብ እዝኑ ከም ብርዒ ኩሉ ግዜ ኣብ እዝኒ ጸሓፊ ክኸውን ከሎ፡ መጀመርታ ሲዋክ ክሳብ ዝገብር ንጸሎት ኣይተንስአን። ብድሕሪኡ ኣብ ቦታኡ መሊሱ ኣቐመጦ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ሓሰን ሓቀኛ እዩ።'
Hadith
Imam Tirmidzi : 24
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ أَحْمَدُ بْنُ بَكَّارٍ الدِّمَشْقِيُّ يُقَالُ هُوَ مِنْ وَلَدِ بُسْرِ بْنِ أَرْطَاةَ صَاحِبِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ وَأَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنْ اللَّيْلِ فَلَا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي الْإِنَاءِ حَتَّى يُفْرِغَ عَلَيْهَا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا فَإِنَّهُ لَا يَدْرِي أَيْنَ بَاتَتْ يَدُهُوَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ الشَّافِعِيُّ وَأُحِبُّ لِكُلِّ مَنْ اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ قَائِلَةً كَانَتْ أَوْ غَيْرَهَا أَنْ لَا يُدْخِلَ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا فَإِنْ أَدْخَلَ يَدَهُ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهَا كَرِهْتُ ذَلِكَ لَهُ وَلَمْ يُفْسِدْ ذَلِكَ الْمَاءَ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَى يَدِهِ نَجَاسَةٌ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ إِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ مِنْ اللَّيْلِ فَأَدْخَلَ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهَا فَأَعْجَبُ إِلَيَّ أَنْ يُهْرِيقَ الْمَاءَ و قَالَ إِسْحَقُ إِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ بِاللَّيْلِ أَوْ بِالنَّهَارِ فَلَا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا
ሓደ ሰብ ወዲ ቡስር ቢን ኣርታዓ ዓርኪ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ምዃኑ ከም ዝገለጽና [ኣቡል ወሊድ ኣሕመድ ቢን በቃር ዓድ ዲማስቂ] ነጊርናዮ ኣለና። ኢሉ፤ ነጊሩና ኣሎ [ኣል ወሊድ ቢን ሙስሊም] ካብ [ኣል ኣውዛኢ] ካብ [ኣዝ ዙህሪ] ካብ [ሰዒድ ኢብኑል ሙሴያብ] ከምኡ’ውን [ኣቡ ሰላማ] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም፡ ከምዚ ኢሉ ኣሎ፡ ሓደ ካባኻትኩም ካብ ድቃስ እንተተበራቢሩ ሽዑ ክልተ ሰለስተ ግዜ ማይ ኣብ ኢዱ ክሳብ ዘፍስስ ኢዱ ኣብ ዕትሮ ኣይተእትዉ፡ ምኽንያቱ ከምኡ ስለ ዝገብር ኢዱ ኣበይ ከም ዝሓደረት ኣይፈልጥን’። ኣብዚ ምዕራፍ ካብ ኢብን ዑመርን ጃብርን ዓይስያን ዝተረኽቡ ታሪኻት እውን ኣለዉ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ሓሰን ጭቡጥ እዩ። ኣሽ ስያፊኢ ከምዚ ኢሉ፤ 'ካብ ድቃስ ዝበራበር ኩሉ፡ ድቃስ ይሃሉ ብኻልእ፡ መጀመርታ ብማይ ክሳብ ዝሓጸበ፡ ኣእዳዉ ኣብ ማይ ውዱኡ ከየእቱ ደስ ይብለኒ፡ መጀመርታ ቅድሚ ምሕጻቡ ሓደ ሰብ እንተ ኣእትዩ ድማ ይጸልእ እየ።' እዚ ዋላ እኳ ኣብ ኢዱ ርኹስ ነገር ክሳብ ዘየለ ንጽህና እቲ ማይ ኣይጎድኦን። ኣሕመድ ቢን ሓንባል ከምዚ ኢሉ፤ 'ሓደ ሰብ ብለይቲ ተሲኡ ቅድሚ ምሕጻቡ ኣእዳዉ ኣብ ማይ ውዱቕ እንተ ኣእትዩ፡ ነቲ ማይ እንተዝድርብዮ ምገረመኒ'። ኢስሓቕ ድማ ከምኡ ኢሉ፤ 'ሓደ ሰብ ብለይቲ ወይ ብመዓልቲ ካብ ድቃሱ እንተተበራቢሩ ሽዑ ክሳብ ዝሓጽቦ ኣእዳዉ ኣብቲ ማይ ውዱቕ ኣይትእቶ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 25
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ وَبِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْعَقَدِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَرْمَلَةَ عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ عَنْ جَدَّتِهِ عَنْ أَبِيهَا قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا وُضُوءَ لِمَنْ لَمْ يَذْكُرْ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ لَا أَعْلَمُ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثًا لَهُ إِسْنَادٌ جَيِّدٌ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ تَرَكَ التَّسْمِيَةَ عَامِدًا أَعَادَ الْوُضُوءَ وَإِنْ كَانَ نَاسِيًا أَوْ مُتَأَوِّلًا أَجْزَأَهُ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَبَاحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جَدَّتِهِ عَنْ أَبِيهَا وَأَبُوهَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ نُفَيْلٍ وَأَبُو ثِفَالٍ الْمُرِّيُّ اسْمُهُ ثُمَامَةُ بْنُ حُصَيْنٍ وَرَبَاحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ هُوَ أَبُو بَكْرِ بْنُ حُوَيْطِبٍ مِنْهُمْ مَنْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ فَقَالَ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ حُوَيْطِبٍ فَنَسَبَهُ إِلَى جَدِّهِ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عِيَاضٍ عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ عَنْ جَدَّتِهِ بِنْتِ سَعِيدِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِيهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ
[ናሽር ቢን ዓሊ ኣል ጃህድላሚ] ከምኡ’ውን [ቢሲር ቢን ሙዓድዝ ኣል ዓቃዲ] ከም ዝበሉና፤ ነጊሩና ኣሎ [ቢሲር ኢብኑል ሙፋድልልል] ካብ [ዓብዱራሕማን ቢን ሓርማላ] ካብ [ኣቡ ጺፋል ኣል ሙሪ] ካብ [ረባ ቢን ዓብዱራሕማን ቢን ኣቡ ሱፍያን ቢን ሑዋይቲብ] ካብ [ዓባዩ] ካብ [ኣቡኡ] ኢሉ፤ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ክብል ሰሚዐዮ: 'ነቶም ስም ኣላህ ዘይጠቐሱ -ውዱእ ክገብሩ ከለዉ- ውዱእ የለን'። ኢሉ፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ካብ ዓይስያ፡ ኣቡ ሰዒድ፡ ኣቡ ሑረይራ፡ ሳህል ቢን ሳዓድን ኣናስን ዝተረድኡ እውን ኣለዉ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ ኢማም ኣሕመድ ቢን ሓምበል ከምዚ ኢሉ፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ ጃይይድ ሳናድ -ጽቡቕ- ዘለዎ ሓዲስ ኣይፈልጥን እየ'። ኢስሓቕ ከምዚ ኢሉ፤ 'ብፍላጥ ባስማላ ምቕራጽ እንተገዲፉ ሽዑ ውድሉ ክደግም ኣለዎ፡ እንተረሲዑ ወይ መንታክዊል ስለዝኾነ ግን ዉድሉኡ ቅኑዕ ኮይኑ ይቕጽል'። መሓመድ ቢን እስማዒል ከምዚ ኢሉ፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ እቲ ዝበለጸ ሓዲስ ናይ ረባሕ ቢን ዓብዱራሕማን ሓዲስ እዩ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ ረባ ቢን ዓብዱራሕማን ካብ ዓባዩ፡ ካብ ኣቡኡ እዩ ነጊርዎ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ስም ኣቡኡ ሰዒድ ቢን ዛይድ ቢን ዓምሩ ቢን ኑፋይል፡ ኣቡ ጽፋል ኣል ሙሪ ጹማማ ቢን ሑሻይን፡ ረባሕ ቢን ዓብዱራሕማን ድማ ኣቡበከር ቢን ሑዌይቲብ ይበሃል። ካብኣቶም ሓደ ነዛ ሓዲስ ዘዘንተወ ኔሩ፡ ብድሕሪኡ ከምዚ በለ፤ 'ካብ ኣቡበከር ቢን ሑዌይቲብ፡ 'ድሕሪኡ ንኣባሓጉኡ ኣተሓሒዙዎ'። ነጊሩና ኣሎ [ኣልሓሰን ቢን ዓሊ ኣል ሑልዋኒ] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ያዚድ ቢን ሃሩን] ካብ [ያዚድ ቢን ኢያድል] ካብ [ኣቡ ጺፋል ኣል ሙሪ] ካብ [ረባሕ ቢን ዓብዱራሕማን ቢን ኣቡ ሱፍያን ቢን ሑዌይቲብ] ካብ [ዓባዩ ቢንት ሰዒድ ቢን ዛይድ] ካብ [ኣቡኡ] ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓላይሂ ረሱል ምስ ሓደ... ተመሳሳሊ ሓዲስ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 26
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ وَجَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَانْتَثِرْ وَإِذَا اسْتَجْمَرْتَ فَأَوْتِرْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَلَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِيمَنْ تَرَكَ الْمَضْمَضَةَ وَالِاسْتِنْشَاقَ فَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ إِذَا تَرَكَهُمَا فِي الْوُضُوءِ حَتَّى صَلَّى أَعَادَ الصَّلَاةَ وَرَأَوْا ذَلِكَ فِي الْوُضُوءِ وَالْجَنَابَةِ سَوَاءً وَبِهِ يَقُولُ ابْنُ أَبِي لَيْلَى وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ أَحْمَدُ الِاسْتِنْشَاقُ أَوْكَدُ مِنْ الْمَضْمَضَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يُعِيدُ فِي الْجَنَابَةِ وَلَا يُعِيدُ فِي الْوُضُوءِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَبَعْضِ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَقَالَتْ طَائِفَةٌ لَا يُعِيدُ فِي الْوُضُوءِ وَلَا فِي الْجَنَابَةِ لِأَنَّهُمَا سُنَّةٌ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا تَجِبُ الْإِعَادَةُ عَلَى مَنْ تَرَكَهُمَا فِي الْوُضُوءِ وَلَا فِي الْجَنَابَةِ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ فِي آخِرَةٍ
ነጊሩና ኣሎ [ቁታይባ ቢን ሰዒድ] ኢሉና [ሓመድ ቢን ዛይድ] ከምኡ ውን [ጃሪር] ካብ [መንሱር] ካብ [ሂላል ቢን ያሳፍ] ካብ [ሰላማ ቢን ቃይስ] ነጊሩና ኣሎ ኢሉ፤ ረሱሉላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሉ: 'እንተደኣ ወደይካ ሽዑ ማይ ኣብ ኣፍንጫኻ ኣእቱ: ኢስቲጅመር እንተገይርካ ድማ ብናይ ዕጽፊ ቁጽሪ ግበሮ'። ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ካብ ዑስማን፣ ላቂት ቢን ሻብራህ፣ ኢብኑ ዓባስ፣ ኣልሚግዳም ቢን ማእዲ ከሪብ፣ ዋዒል ቢን ሑጅርን ኣቡ ሑሬራን’ ዝተረኸቡ ታሪኻት እውን ኣለዉ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ሓዲስ ሰላማ ቢን ቃይስ ሓሰን ሓቀኛ ኢዩ። ከምኡ’ውን ክኢላታት ሳይንስ፡ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ልዕሊ ጓርጉልን ኢስቲንስያክን ዝገድፉ ሰባት ዝወሃብ ሕጊ ብዝምልከት ዘለዎም ርእይቶ ይፈላለ እዩ። ገለ ጉጅለታት ድማ፤ ‘ሓደ ሰብ ነቲ ሰላት ክሳብ ዝፍጽም እንተ ገዲፍዎ፡ ሽዑ ነቲ ጸሎት ክደግሞ ኣለዎ። እዚ ኣብ ውዱእን ምሕጻብ ጀናባን ይምልከት ይብሉ። እቶም ከምኡ ዝሓስቡ ድማ ኢብን ኣቡላይላ፡ ዓብደላ ኢብኑል ሙባረክ፡ ኣሕመድን ኢስሓቕን እዮም። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ኣሕመድ፡ ኢስቲንስያክ ምግባር ኣብ ውዱእ ዝያዳ ትኹረት ከም ዝህብ ይኣምን። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ገለ ካልኦት ሊቃውንቲ ድማ እዚ ኣብ ኩነታት ጁኑብ እምበር ኣብ ውዱእ ኣይምልከትን ዝብል ርእይቶ ኣለዎም'። እዚ ርእይቶ ሱፍያን ኣጽ ጻውሪን ገለ ካብ ነበርቲ ኩፋን እዩ። ገለ ካልኦት ሊቃውንቲ ድማ እዚ ኣብ ውዱእን ጁኑብን ኣይምልከትን ይብሉ፣ ምኽንያቱ ክልቲኡ ናይ ሱና ጉዳይ ስለዝኾነ፣ ንዝገደፎ ሰብ ምድጋሞም ግዴታ የብሉን። እዚ ርእይቶ ማሊክ፡ ኣሽ ስያፊዒ ኣብ ቃውል ጃዲድ' እዩ።
Hadith
Imam Tirmidzi : 27
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ فَعَلَ ذَلِكَ ثَلَاثًاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَى مَالِكٌ وَابْنُ عُيَيْنَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى وَلَمْ يَذْكُرُوا هَذَا الْحَرْفَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ وَإِنَّمَا ذَكَرَهُ خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَخَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ثِقَةٌ حَافِظٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمَضْمَضَةُ وَالِاسْتِنْشَاقُ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ يُجْزِئُ و قَالَ بَعْضُهُمْ تَفْرِيقُهُمَا أَحَبُّ إِلَيْنَا و قَالَ الشَّافِعِيُّ إِنْ جَمَعَهُمَا فِي كَفٍّ وَاحِدٍ فَهُوَ جَائِزٌ وَإِنْ فَرَّقَهُمَا فَهُوَ أَحَبُّ إِلَيْنَا
ነጊሩና ኣሎ [ያሕያ ቢን ሙሳ] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ኢብራሂም ቢን ሙሳ ኣር ራዚ] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ካሊድ ቢን ዓብደላ] ካብ [ዓምሩ ቢን ያህያ] ካብ [ኣቡኡ] ካብ [ዓብደላ ቢን ዛይድ] ኢሉ፤ 'ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኣፉ ክጉርጉርን ካብ ሓንቲ ጨጉሪ ርእሶም ማይ ናብ ኣፍንጭኡ ከእትዉን ርእየዮም፡ ሰለስተ ግዜ ከምዚ ገይሮም'። ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ድማ ካብ ዓብደላ ቢን ዓባስ ዝተረኽበ ታሪኽ ኣሎ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ሓዲስ ዓብደላ ቢን ዛይድ ናይ ሓሰን ጋሪብ ዲግሪ ዘለዎ ሓዲስ እዩ። እዚ ሓዲስ እዚ ብ[ማሊክ]ን [ኢብን ኡያይናን] ከምኡ’ውን [ኣምሩ ቢን ያህያ] እውን ተረኺቦም እዮም፣ እንተኾነ ግን ነቲ ላፋድዝ ኣይጠቐሱን፣ ‘ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ኣፉ ጓርጉር ገይሩ ካብ ጨጉሪ ሓደ ኢዱ ማይ ናብ ኣፍንጭኡ ኣእትዩ’። እንተኾነ እቲ ከምኡ ዝበለ ሰብ ካሊድ ቢን ዓብደላ እዩ ነይሩ። ብመሰረት ክኢላታት ሓዲስ ካሊድ ቢን ዓብደላ ዝእመንን ብዙሕ ዝዝክርን ሰብ እዩ። ገለ ተመራመርቲ ስነ-ፍልጠት፡ ምሕርሓርን ካብ ጨጉሪ ሓደ ኢድ ናብ ኣፍንጫ ማይ ምእታውን ሕጋዊ ምዃኑ ይኣምኑ። ይኹን እምበር ካልኦት ድማ፤ 'ክልቲኦም ምፍላይ ካባና ይምረጽ'። ኣሽ ስያፊኢ ከምዚ ኢሉ፤ 'ብሓንቲ ኢዱ እንተኣኪብዎም ሽዑ ቅኑዕ እዩ፡ ንኽልቲኦም እንተፈሊዩዎም ግን እዚ ዝያዳ ንዓና ዝጥዕም እዩ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 28
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ أَبِي أُمَيَّةَ عَنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ قَالَرَأَيْتُ عَمَّارَ بْنَ يَاسِرٍ تَوَضَّأَ فَخَلَّلَ لِحْيَتَهُ فَقِيلَ لَهُ أَوْ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ أَتُخَلِّلُ لِحْيَتَكَ قَالَ وَمَا يَمْنَعُنِي وَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ عَنْ عَمَّارٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَعَائِشَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَأَنَسٍ وَابْنِ أَبِي أَوْفَى وَأَبِي أَيُّوبَ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت إِسْحَقَ بْنَ مَنْصُورٍ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ قَالَ قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ لَمْ يَسْمَعْ عَبْدُ الْكَرِيمِ مِنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ حَدِيثَ التَّخْلِيلِ
ነጊሩና ኣሎ [ኢብን ኣቡ ዑመር] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ሱፍያን ቢን ኡየና] ካብ [ዓብዱልከሪም ቢን ኣቡ ኣል ሙኻሪቅ ኣቡ ኡማያ] ካብ [ሓሰን ቢን ሂላል] ኢሉ፤ ‘[ዓማር ቢን ያሲር] ጭሕሙ እናጠቕለለ ክወድቕ ርእየዮ፣ ድሕሪኡ ሓቲተዮ፣ ወይ ድማ ከምዚ ኢሉ፤ ኣነ ድማ ‘ንምንታይ ጭሕምኻ ትቖርጽ ኣለኻ?’ ኢለ ሓተትክዎ። ንሱ ድማ ዋላ እኳ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ጭሕሙ ክሕንክስ እንተረኣኹ እንታይ ይዓግተኒ ኣሎ’ ኢሉ መለሰሉ። ነጊሩና ኣሎ [ኢብን ኣቡ ዑመር] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ሱፍያን ቢን ኡየና] ካብ [ሰዒድ ቢን ኣቡ ኣሩባ] ካብ [ቆታዳ] ካብ [ሓሰን ቢን ሂላል] ካብ [ዓማር] ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከም ሓዲስ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ ካብ ዑስማን፡ ዓይስያ፡ ኡም ሰላማ፡ ኣናስ፡ ኢብን ኣቡ ዓውፋን ኣቡ ኣዩብን ዝተረድኡ እውን ኣለዉ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ ኢስሓቅ ቢን መንሱር ክብል ሰሚዐዮ፤ ኣሕመድ ቢን ሓንባል ክብል ሰሚዐዮ፤ ኢብን ኡያና ከምዚ ኢሉ፤ 'ዓብዱልከሪም ብዛዕባ ሓዲስ ተህሊል -ጭሕሙ ምቑራጽ- ካብ ሓሰን ቢን ቢላል ኣይሰምዐን'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 29
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ و قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى و قَالَ بِهَذَا أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا تَخْلِيلَ اللِّحْيَةِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ و قَالَ أَحْمَدُ إِنْ سَهَا عَنْ تَخْلِيلِ اللِّحْيَةِ فَهُوَ جَائِزٌ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ تَرَكَهُ نَاسِيًا أَوْ مُتَأَوِّلًا أَجْزَأَهُ وَإِنْ تَرَكَهُ عَامِدًا أَعَادَ
ነጊሩና ኣሎ [ያሕያ ቢን ሙሳ] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ዓብዱራዛቅ] ካብ [እስራኤል] ካብ [ዓሚር ቢን ሻቂቕ] ካብ [ኣቡ ዋዒል] ካብ [ዑስማን ቢን ዓፋን] ነቢ ሰለላሁ ዓሌይ ዋሰላም ጭሕሞም ከም ዝቖረጹ’። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ሓሰን ሓቀኛ እዩ።' መሓመድ ቢን እስማዒል ከምዚ ኢሉ፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ እቲ ዝያዳ ሓቀኛ ሓዲስ 'ኣሚር ቢን ስያቂቅ፡ ካብ ኣቡ ዋዒል ካብ ዑስማን' ዝብል ሓዲስ እዩ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ርእይቶ እዚ ብመብዛሕትኦም ሳይንሳዊ ሊቃውንቲ ካብ ሰሓባ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላምን ብድሕሪኦም ከምኡ ዝበሉ ሰባትን ዝወሰድዎ እዩ። እዚ ርእይቶ እዚ ብኢማም ስያፊዒ እውን ዝተወሰደ እዩ። ኢማም ኣሕመድ ከምዚ ኢሎም፤ 'ጭሕሙ ምቑራጽ እንተረሲዑ ጽቡቕ'ዩ'። ኢስሓቕ ክብል እንከሎ፤ 'ዝረሰዐ ወይ ብሰንኪ ተክዊል ዝገድፎ እንተኾይኑ፡ ንዕኡ ሕጋዊ እዩ።' ኮነ ኢሉ እንተገዲፍዎ ግን ዳግማይ ክገብሮ ኣለዎ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 30
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ بَدَأَ بِمُقَدَّمِ رَأْسِهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِهِمَا إِلَى قَفَاهُ ثُمَّ رَدَّهُمَا حَتَّى رَجَعَ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي بَدَأَ مِنْهُ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ مُعَاوِيَةَ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
ነጊሩና ኣሎ [ኢሻቅ ቢን ሙሳ ኣል ኣንሳሪ] ኢሉና፣ ነጊሩና ኣሎ [ማእን ቢን ዒሳ ኣል ቃዛዝ] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ማሊክ ቢን ኣናስ] ካብ [ዓምሩ ቢን ያህያ] ካብ [ኣቡኡ] ካብ [ዓብደላ ቢን ዛይድ] ረሱል ረሱል ሰለላሁ ዓሌይ ዋሰላም ርእሱ ብኽልተ ኢዱ ከም ዝሕጸብ፣ ክልቲኡ ኣእዳዉ ንቕድሚትን ንድሕሪትን ኣንቀሳቒሱ፣ ካብ ጀሚሩ ቅድሚት ርእሱ ድሕሪኡ ክልቲኦም ክሳብ መንኵብ ክሳዱ እናጎየየ፡ ድሕሪኡ ተመሊሱ ክልቲኦም ናብቲ ናይ መጀመርታ ቦታኦም ተመልሱ፡ ድሕሪኡ እግሮም ተሓጸቡ።’ ኢሉ መለሰሉ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ ካብ ሙዓዊያ፡ ኣልሚቕዳም ቢን ማእዲ ከሪብን ዓይስያን ዝተረኽበ ታሪኽ ኣሎ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ሓዲስ ዓብደላ ቢን ዛይድ ኣብዚ ምዕራፍ እቲ ዝያዳ ሓቀኛን ዝበለጸን ሓዲስ እዩ። እዚ ርእይቶ እዚ ብኣሽ ስያፊዒ፡ ኣሕመድን ኢስሓቕን ዝተወስደ እዩ።
Hadith
Imam Tirmidzi : 31
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّتَيْنِ بَدَأَ بِمُؤَخَّرِ رَأْسِهِ ثُمَّ بِمُقَدَّمِهِ وَبِأُذُنَيْهِ كِلْتَيْهِمَا ظُهُورِهِمَا وَبُطُونِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ مِنْ هَذَا وَأَجْوَدُ إِسْنَادًا وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْكُوفَةِ إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ مِنْهُمْ وَكِيعُ بْنُ الْجَرَّاحِ
ነጊሩና ኣሎ [ቁታይባ ቢን ሰዒድ] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ቢሲር ኢብኑል ሙፋድልልል] ካብ [ዓብደላ ቢን ሙሓመድ ቢን ዓቂል] ካብ [ኣር ረቢዕ ቢንት ሙዓውዊዝ ቢን ዓፍራ`] ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ክልተ ግዜ ርእሱ ከም ዝሕጸቡ፤ ካብ ድሕሪት ጀሚሩ፡ ድሕሪኡ ናብ ቅድሚት መንገዱ ሰሪሑ። ከምኡ ውን ክልቲኡ እዝኒ፡ ደጋውን ውሽጣውን'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ብደረጃ ሓሰን ክኸውን ከሎ፡ እቲ ዓብደላ ቢን ዛይድ ዘዘንትዎ ሓዲስ ግን ካብዚ ሓዲስ ንላዕሊ ትኽክለኛን ዝሓሸ ሰንዓድ ዘለዎን እዩ። ከምኡ ውን ገለ ነበርቲ ኩፋ ነዚ ሓዲስ ይገብሩ : ካብኣቶም ድማ ዋኪ ኢብኑል ጃራህ ይርከብ ::
Hadith
Imam Tirmidzi : 32
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرَ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَأَنَّهَا رَأَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ قَالَتْ مَسَحَ رَأْسَهُ وَمَسَحَ مَا أَقْبَلَ مِنْهُ وَمَا أَدْبَرَ وَصُدْغَيْهِ وَأُذُنَيْهِ مَرَّةً وَاحِدَةًقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَجَدِّ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ الرُّبَيِّعِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّةً وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ وَبِهِ يَقُولُ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ رَأَوْا مَسْحَ الرَّأْسِ مَرَّةً وَاحِدَةً حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ الْمَكِّيُّ قَال سَمِعْتُ سُفْيَانَ بْنَ عُيَيْنَةَ يَقُولُ سَأَلْتُ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ مَسْحِ الرَّأْسِ أَيُجْزِئُ مَرَّةً فَقَالَ إِي وَاللَّهِ
ነጊሩና ኣሎ [ቁታይባ] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [በከር ቢን ሙድላር] ካብ [ኢብን ዓጅላን] ካብ [ዓብደላ ቢን ሙሓመድ ቢን ዓቂል] ካብ [ኣር ረቢዕ ቢንት ሙዓውዊዝ ቢን ዓፍራ`] ነቢ ሰለላሁ ዓሌይ ዋሰላም ክወድቁ ከም ዝረኣዮም፣ ከምዚ ኢሉ፤ 'ንቕድሚትን ድሕሪትን ርእሱ፡ ንኽልቲኡ መቕደስን ክልቲኡ እዝኑን ሓንሳብ ሓኸኸ'። ኢሉ፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ ካብ ዓሊን ኣቦሓጎ ታልሃ ቢን ሙሻሪፍ ቢን ዓምሩን ዝተረኽበ ታሪኽ'ውን ኣሎ።' ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ እዚ 'ኣር ረቢ ሓዲስ' ሓሰን ሓቀኛ እዩ። እዚ ሓዲስ እዚ ድማ ካብ ሓደ መንገዲ ናብ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ጥራይ ዘይኮነስ ርእሱ ሓንሳብ ከም ዝሕከኽ እዩ ተረኺቡ ኣሎ’። እዚ ሓዲስ እዚ ብብዝሒ ብድሕሪኡ ዝመጹ ኣዕሩኽን ሰባትን ብሰፊሑ ዝፍጸም እዩ። ጃዕፈር ቢን መሓመድ፡ ሱፍያን ኣጥስ ጻውሪ፡ ኢብኑል ሙባረክ፡ ኣሲ ስያፊዒ፡ ኣሕመድን ኢሻቕን ርእሲ ምሕኻኽ ሓንሳብ ጥራይ እዩ ዝብል ርእይቶ ኣለዎም። ነጊሩና ኣሎ መሓመድ ቢን መንሹር ኣል ማኪ ከምዚ ኢሉ፤ ሱፍያን ቢን ኡየና ክብል ሰሚዐዮ፤ ንጀዓፈር ቢን መሓመድ ብዛዕባ ሕጊ ምሕኻኽ ርእሲ ሓቲተዮ፡ ንሓንቲ መንጸፍ ጥራይ ይኣክል ድዩ?' ንሱ ድማ ‘እወ ብኣላህ’ ኢሉ መለሰሉ።
Hadith
Imam Tirmidzi : 33
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى ابْنُ لَهِيعَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِ وَرِوَايَةُ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ أَصَحُّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَغَيْرِهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ رَأَوْا أَنْ يَأْخُذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا
ነጊሩና ኣሎ [ዓሊ ቢን ኸሲራም] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ዓብደላ ቢን ዋህብ] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ኣምሩ ኢብኑል ሓሪት] ካብ [ሓባን ቢን ዋሲ'] ካብ [ኣቡኡ] ካብ [ዓብደላ ቢን ዛይድ] ነቢ ሰለላሁ ዓሌይ ዋሰላም ክወድኡ ከም ዝረኣዮም፡ ካብ ክልተ ናቱ ልዕሊ ዓቐን ዘይነበረ ማይ ርእሱ ከም ዝደረዞ ኣእዳው'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ሓሰን ሓቀኛ እዩ።' [ኢብን ላሒዓ] ነዚ ሓዲስ ካብ [ሓባን ቢን ዋሲ’]፣ ካብ [ኣቡኡ]፣ ካብ [ዓብደላ ቢን ዛይድ] ኣዘንትዩዎ፣ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ካብ ክልተ ኣእዳዎም ብዘይተረፈ ማይ ርእሱ እናደረዘ ውዱእ ከም ዝገበሩ’። ከምኡ’ውን እቲ ብዓምሩ ኢብኑል ሓሪት ካብ ሓባን ዘዘንትዎ ሓዲስ ዝያዳ ሓቀኛ ኢዩ፡ ምኽንያቱ ካብ ሓደ መንገዲ ጥራይ ዘይኮነ ዝተዘንተወ እዩ። እዚ ሓዲስ ካብ ዓብደላ ቢን ዛይድን ካብኡ ወጻኢ ድማ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ርእሱ ክደርዝ ሓድሽ ማይ ከም ዝወሰደ ይገልጽ። እዚ ሓዲስ ብመብዛሕትኦም ሳይንቲስት ብሰፊሑ ዝትግበር እዩ፣ ርእሱ ክደርዝ ሓድሽ ማይ ወሲዱ ዝብል ርእይቶ ኣለዎም።'
Hadith
Imam Tirmidzi : 34
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلَانَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ وَأُذُنَيْهِ ظَاهِرِهِمَا وَبَاطِنِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ الرُّبَيِّعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ يَرَوْنَ مَسْحَ الْأُذُنَيْنِ ظُهُورِهِمَا وَبُطُونِهِمَا
ነጊሩና ኣሎ [ሃናድ] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ዓብደላ ቢን እድሪስ] ካብ [መሓመድ ቢን ዓጅላን] ካብ [ዛይድ ቢን ኣስላም] ካብ [ዓቶ` ቢን ያሳር] ካብ [ኢብን ዓባስ]፤ ናይ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ኣገልገልቲ ርእሱን ክልቲኡ ደጋዊን ውሽጣዊን እዝኑን ይሕጸብዎ ነበሩ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ "ኣብዚ ምዕራፍ ብኣር ረቢ ዝተረፎ ሓዲስ እውን ኣሎ።" ኣቡ ዒሳ ደጊሞም ሓዲስ ኢብን ዓባስ ሓሰን ጭቡጥ ኢዩ በለ። እዚ ሓዲስ እዚ ድማ ብክኢላታት ሳይንስ ብሰፊሑ ዝትግበር እዩ፣ ንኽልቲኡ እዝኒ ብደገን ብውሽጥን ምድራዝ ዝብል ርእይቶ ኣለዎም።'
Hadith
Imam Tirmidzi : 35
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ سِنَانِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا وَيَدَيْهِ ثَلَاثًا وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَقَالَ الْأُذُنَانِ مِنْ الرَّأْسِقَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ قُتَيْبَةُ قَالَ حَمَّادٌ لَا أَدْرِي هَذَا مِنْ قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مِنْ قَوْلِ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِذَاكَ الْقَائِمِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ أَنَّ الْأُذُنَيْنِ مِنْ الرَّأْسِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مَا أَقْبَلَ مِنْ الْأُذُنَيْنِ فَمِنْ الْوَجْهِ وَمَا أَدْبَرَ فَمِنْ الرَّأْسِ قَالَ إِسْحَقُ وَأَخْتَارُ أَنْ يَمْسَحَ مُقَدَّمَهُمَا مَعَ الْوَجْهِ وَمُؤَخَّرَهُمَا مَعَ رَأْسِهِ و قَالَ الشَّافِعِيُّ هُمَا سُنَّةٌ عَلَى حِيَالِهِمَا يَمْسَحُهُمَا بِمَاءٍ جَدِيدٍ
ነጊሩና ኣሎ [ቁጠይባ] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ሓመድ ቢን ዛይድ] ካብ [ሲናን ቢን ረቢዓ] ካብ [ስያህር ቢን ሓውስያብ] ካብ [ኣቡ ኡማማ] ኢሉ፤ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ውዱእ ፈጺሞም፡ ገጾም ሰለስተ ግዜ ኣእዳዎም ድማ ሰለስተ ግዜ ሓጺቦም፡ ድሕሪኡ ክልቲአን እዝኒ ኣካል ርእሲ እየን እናበሉ ርእሱ ይሕጸብ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ ቁጠይባ ከምዚ ኢሉ፤ ሓማድ ዝበሎ፤ 'እዚ ቃል ናይ ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ድዩ ወይስ ካብ ኣቡ ኡማማ ኣይፈልጥን እየ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ ካብ ኣናስ ዝመጸ ሓዲስ እውን ኣሎ' ኢሉ ደጊሙ 'እዚ ሓዲስ ምስ ኣቃውማኡ ኣይሰማማዕን' ኢሉ። ከምኡ ውን እዚ ሓዲስ ካብ ሰሓባ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላምን ብድሕሪኦም ዝመጹን ዝበዝሑ ሊቃውንቲ ዝገብርዎ ኮይኑ ክልቲኡ እዝኒ ኣካል ርእሲ ምዃኑ ኢዩ ። እዚ ርእይቶ እዚ ብሱፍያን ኣጥስ ጻውሪ፡ ኢብኑል ሙባረክ፡ ስያፊዒ፡ ኣሕመድን ኢስሓቕን እውን ዝወሰደ እዩ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ካልኦት ሊቃውንቲ ቅድሚት እዝኒ ናይ ገጽ ክኸውን ከሎ፡ ድሕሪት እዝኒ ድማ ናይ ርእሲ ምዃኑ ይምጉቱ። ኢስሓቕ ከምዚ ኢሉ፤ 'ቅድሚት ምስ ገጽ፡ ድሕሪት ድማ ምስ ርእሲ ክሕጸብ መሪጸ'። ሻፊዒ ክብል ከሎ፤ 'ክልቲኦም ሱና እዮም፣ ንኽልቲኦም ብሓድሽ ማይ ከም ዝደረዞም'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 36
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ لَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ الْأَصَابِعَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمُسَتَوْرِدِ وَهُوَ ابْنُ شَدَّادٍ الْفِهْرِيُّ وَأبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ إِسْحَقُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ يَدَيْهِ وَرِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ وَأَبُو هَاشِمٍ اسْمُهُ إِسْمَعِيلُ بْنُ كَثِيرٍ الْمَكِّيُّ
ነጊሮምና ኣለዉ [ቁታይባ]ን [ሃናድን] ኢሎም፤ ነጊሩና ኣሎ [ዋኪ’] ካብ [ሱፍያን] ካብ [ኣቡ ሓሲም] ካብ [ዓሺም ቢን ላቂት ቢን ሻቢራ] ካብ [ኣቡኡ] ኢሉ፤ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ከምዚ ኢሎም: 'ውዱእ ምስ ገበርካ ሽዑ ኣጻብዕትኻ ተቖርጽ':: ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ካብ ኢብን ዓባስ፡ ኣል ሙስጠውሪድ፡ ማለት ኢብን ስያዳድ ኣል ፊህሪ፡ ከምኡ'ውን ኣቡ ኣዩብ ኣል ኣንሳሪ ዝተረኽበ ታሪኽ'ውን ኣሎ'። ኣቡ ዒሳ ደጊሞም ‘እዚ ሓዲስ ሓሰን ጭቡጥ እዩ፣ ክኢላታት ሳይንስ ድማ ነዚ ሓዲስ እዚ ይገብሩ፣ ማለት ውዱእ ኣብ ዝፍጽሙሉ እዋን ኣጻብዕቲ እግሪ ምትሕውዋስ እዩ። እዚ ርእይቶ እዚ ብኣሕመድን ኢስሓቕን እውን ዝተወሰደ እዩ። ኢስሓቕ ከምዚ ኢሉ፤ 'ውዱቕ ክገብር ከሎ ኣጻብዕቱን ኣጻብዕቲ እግሩን ይቖርጽ'። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ትኽክለኛ ስሙ ኣቡ ሓሲም እስማዒል ቢን ካትሲር ኣል ማኪ' እዩ።
Hadith
Imam Tirmidzi : 37
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ وَهُوَ الْجَوْهَرِيُّ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ صَالِحٍ مَوْلَى التَّوْأَمَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ بَيْنَ أَصَابِعِ يَدَيْكَ وَرِجْلَيْكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
ነጊሩና ኣሎ [ኢብራሂም ቢን ሰዒድ] - ማለት ኣልጃውሃሪ - ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ሰዓድ ቢን ዓብዱል ሓሚድ ቢን ጃዕፋር] ኢሉ፡ ነጊሩና ኣሎ [ዓብዱራህማን ቢን ኣቡ ዓዝ ዚናድ] ካብ [ሙሳ ቢን ዑቕባ] ካብ [ሳልሕ] ሓደ ናይ ቀደም ባርያ ናይ ኣታውዓማ፡ ካብ [ኢብን ዓባስ] ረሱል ናይ ኣላህ ሰለሁ ዓላይሂ wasallam ከምዚ በለ: ' እንተ ወዱቕካ ሽዑ ኣብ መንጎ ኣጻብዕቲ ክልተ ኣእዳውካን ክልቲኡ እግርኻን ምሓዝ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ኣብ ደረጃ ሓሰን ጋሪብ እዩ'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 38
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ عَنْ الْمُسْتَوْرِدِ بْنِ شَدَّادٍ الْفِهْرِيِّ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ دَلَكَ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ بِخِنْصَرِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ
ነጊሩና ኣሎ [ቁታይባ] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ኢብን ላሂዓ] ካብ [ያዚድ ቢን ዓምሩ] ካብ [ኣቡ ዓብዱራሕማን ኣል ሑቡሊ] ካብ [ኣል ሙስጠውሪድ ቢን ስያዳድ ኣል ፊህሪ] ኢሉ፤ 'ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ክወድቁ ርእየዮም፡ ንእሽቶ ኣጻብዕቱ ተጠቒሙ ኣጻብዕቲ እግሩ ይሕጸብ ከም ዝነበረ ተረጋጊጹ'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እዚ ሓዲስ ብደረጃ ሓሰን ጋሪብ ኢዩ፡ ብዘይካ ካብ ሓዲስ ኢብን ላሒዓ ኣይንፈልጦን ኢና'።
Hadith
Imam Tirmidzi : 39
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ مِنْ النَّارِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعَائِشَةَ وَجَابِرٍ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ هُوَ ابْنُ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيُّ وَمُعَيْقِيبٍ وَخَالِدِ بْنِ الْوَلِيدِ وَشُرَحْبِيلَ ابْنِ حَسَنَةَ وَعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ وَيَزِيدَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ وَبُطُونِ الْأَقْدَامِ مِنْ النَّارِ قَالَ وَفِقْهُ هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّهُ لَا يَجُوزُ الْمَسْحُ عَلَى الْقَدَمَيْنِ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَيْهِمَا خُفَّانِ أَوْ جَوْرَبَانِ
ነጊሩና ኣሎ [ቁታይባ] ኢሉ፤ ነቢይ ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ‘ወዮ ሸኾና - ብማይ ውዱእ ዘይሕጸብ - ካብ ሓዊ ሲኦል ከም ዝበሉና [ዓብዱል ዓዚዝ ቢን ሙሓመድ] ካብ [ሱሃይል ቢን ኣቡ ሳልሕ] ካብ [ኣቡኡ] ካብ [ኣቡ ሑረይራ] ነጊሩና ኣሎ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ እዚ ካብ ዓብደላ ቢን ዓምሩ፡ ዓይስያ፡ ጃብር ቢን ዓብደላ ኢብኑል ሓሪስ፡ ማለት ኢብን ጃዚ ኣዝ ዙበይዲ፡ ሙዒቂብ፡ ካሊድ ኢብኑል ወሊድ፡ ስዩራቢል ቢን ሓሰን፡ ዓምሩ ኢብኑል ዓሽን ያዚድ ቢን ኣቡ ሱፍያንን' ዝበሃሉ ትረኻታት እውን ኣለዉ። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ሓዲስ ኣቡ ሑረይራ ሓሰን ሓቀኛ እዩ'። ካብ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ተረኺቡ ኣሎ፡ ‘ወይ ሸኾናን ውሽጣዊ ሸኾና እግሪን - ንማይ ውዱእ ዘይተቓልዐ - ካብ ሓዊ ሲኦል’። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ፍቕሪ ናይዚ ሓዲስ፤ ክልቲኦም ኹፍ ወይ ካልሲ እንተዘይተኸዲኖም ንመትሎ እግርኻ ምሕኻኽ ኣይፍቀድን እዩ’።
Hadith
Imam Tirmidzi : 40
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ وَهَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح قَالَ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةًقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَبُرَيْدَةَ وَأبِي رَافِعٍ وَابْنِ الْفَاكِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَرَوَى رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ وَغَيْرُهُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةً قَالَ وَلَيْسَ هَذَا بِشَيْءٍ وَالصَّحِيحُ مَا رَوَى ابْنُ عَجْلَانَ وَهِشَامُ بْنُ سَعْدٍ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
ነጊሩና ኣሎ [ኣቡ ኩራይብ]፣ [ሓናድ]ን [ቁጠይባን] ኢሎም፤ ካብ [ሱፍያን] [ዋኪ'] ነጊሩና ኣሎ። ካብ ካልእ ዝተጠቕሰ መንገዲ ድማ፤ ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን በሲያር] ኢሉ፣ ነጊሩና ኣሎ [ያሕያ ቢን ሰዒድ] ኢሉ፤ ነጊሩና ኣሎ [ሱፍያን] ካብ [ዛይድ ቢን ኣስላም] ካብ [ዓቶ` ቢን ያሳር] ካብ [ኢብን ዓባስ] ኢሉ፤ 'ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ኣብ ሓደ ግዜ ሓደ ግዜ ውዱእ ይገብሩ ነይሮም'። ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'ኣብዚ ምዕራፍ ካብ ዑመር፡ ጃብር፡ ቡራይዳ፡ ኣቡ ራፊ'ን ኢብኑል ፋኪሒን ዝመጹ ሓዲሳት'ውን ኣለዉ'። ኣቡ ዒሳ ደጊሞም ከምዚ በሎም: እቲ ብኢብን ዓባስ ዘዘንትዎ ሓዲስ ድማ ኣብዛ ምዕራፍ እቲ ዝበለጸን ሓቅን ኢዩ። ረሲዲን ቢን ሳዓድን ካልኦትን ነዚ ሓዲስ ካብ ዓድል ድላሓክ ቢን ስዩራቢል፣ ካብ ዛይድ ቢን ኣስላም፣ ካብ ኣቡኡ፣ ካብ ዑመር ቢን ኸስታብ ከምዚ ኢሎም ኣዘንትዮም፤ 'ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ኣብ ሓደ ግዜ ሓደ ግዜ ውዱእ ይገብሩ ነይሮም'። ሽዑ ኣቡ ዒሳ ከምዚ ኢሎም፤ 'እንተኾነ ግን እዚ ሓዲስ ሓቂ ኣይኮነን፡ እቲ ሓቀኛ ግን እቲ ብ[ኢብን ዓጅላን]፡ [ሂስያም ቢን ሳዓድ]፡ [ሱፍያን ኣጥስ ጻውሪ] ከምኡ'ውን [ዓብዱል ዓዚዝ ቢን መሓመድ]፡ ካብ [ዛይድ ቢን ኣስላም]፡ ካብ [ኣቶ` ቢን ያሳር]፡ ካብ [ኢብን ዓባስ]፡ ካብ ነቢ ሰለላሁ ዓላይሂ ዝተረረ ሓዲስ እዩ። ዋሳላም'።
