Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 हदीस
हदीस
Imam Tirmidzi : 21
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ وَأَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى مَرْدَوَيْهِ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَبُولَ الرَّجُلُ فِي مُسْتَحَمِّهِ وَقَالَ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَيُقَالُ لَهُ أَشْعَثُ الْأَعْمَى وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ الْبَوْلَ فِي الْمُغْتَسَلِ وَقَالُوا عَامَّةُ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ وَرَخَّصَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ ابْنُ سِيرِينَ وَقِيلَ لَهُ إِنَّهُ يُقَالُ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ فَقَالَ رَبُّنَا اللَّهُ لَا شَرِيكَ لَهُ و قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ قَدْ وُسِّعَ فِي الْبَوْلِ فِي الْمُغْتَسَلِ إِذَا جَرَى فِيهِ الْمَاءُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنَا بِذَلِكَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الْآمُلِيُّ عَنْ حِبَّانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ
हामीलाई [अली बिन हजार] र [अहमद बिन मुहम्मद बिन मुसा मर्दावीह] ले बताएका छन्, दुवैले भनेका छन्; हामीलाई [अब्दुल्लाह इब्नुल मुबारक] ले [म'मर] बाट [अश'अत बिन अब्दुल्लाह] बाट [अल हसन] बाट [अब्दुल्लाह बिन मुगफ्फल] ले बताएका छन्, नबी सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमले कसैलाई आफ्नो बाथटबमा पिसाब फेर्न निषेध गर्नुभएको थियो, र उहाँले यो पनि भन्नुभयो: 'सामान्यतया चिन्ता उसैबाट आउँछ'। उनले भने; 'यस अध्यायमा नबी सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमका एक साथीबाट एउटा हदीस पनि छ। अबू ईसाले भने, 'यो हदीस गरीब हो - विदेशी -, हामीलाई थाहा छैन कि हदीस मार्फू हो' असियत्स बिन अब्दुल्लाहको हदीस बाहेक, र उसलाई असियत्स अल आम' पनि भनिन्छ। केही वैज्ञानिकहरूले बाथटबमा पिसाब फेर्न अस्वीकार गर्छन्, तिनीहरू भन्छन्; 'सामान्यतया शंकाहरू उसैबाट आएका थिए'। अनि केही वैज्ञानिक विद्वानहरूले यस अवस्थामा राहत प्रदान गरे, जसमध्ये इब्नु सिरिन पनि थिए। अनि जब उनलाई भनियो, 'वास्तवमा, चिन्ता सामान्यतया उनीबाट आउँछ,' उनले जवाफ दिए, 'हाम्रा रब अल्लाह हुन्, उनको कुनै साझेदार छैन'। इब्नुल मुबारकले भने; 'पानी बगिरहेको अवस्थामा स्नानगृहमा पिसाब फेर्न अनुमति छ'। अबु ईसाले भने; 'यो हामीलाई अहमद बिन अब्दल्लाह अल अमुलीले हिब्बानबाट, अब्दुल्लाह बिन अल मुबारकबाट बताएका छन्'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 22
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كِلَاهُمَا عِنْدِي صَحِيحٌ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا الْحَدِيثُ وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ إِنَّمَا صَحَّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَأَمَّا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ فَزَعَمَ أَنَّ حَدِيثَ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَعَلِيٍّ وَعَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَحُذَيْفَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَأَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَابْنِ عُمَرَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَتَمَّامِ بْنِ عَبَّاسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْظَلَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ وَأَبِي مُوسَى
हामीलाई [अबु कुरैब] ले बताएका छन्, हामीलाई [अब्दा बिन सुलेमान] ले [मुहम्मद बिन 'अमरू] ले [अबु सलामा] ले [अबु हुरैरह] ले भनेका छन्, रसूल सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमले भन्नुभयो: 'यदि यो मेरो जातिको लागि बोझ नभएको भए, म उनीहरूलाई हरेक पटक प्रार्थना गर्दा सिवाक गर्ने आदेश दिने थिएँ'। अबू ईसाले भने; 'यो हदीस [मुहम्मद बिन इसहाक] ले [मुहम्मद बिन इब्राहिम] बाट, [अबु सलामा] ले [जैद बिन खालिद] बाट, र रसूल सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमबाट वर्णन गरेका छन्। र अबू सलामाको हदीस जुन अबू हुरैरह र जैद बिन खालिदले रसूल सल्लल्लाहु अलैहि व सल्लमबाट वर्णन गरेका छन्, मेरो विचारमा दुवै प्रामाणिक छन्।' किनभने हदीस केवल एक मार्ग द्वारा वर्णन गरिएको थिएन, अर्थात् अगमवक्ता Shallahu 'alaihi वा सल्लम बाट अबू Hurairah बाट, तर अन्य मार्गहरूबाट, त्यसैले अबू Hurairah द्वारा वर्णन हदीस प्रामाणिक छ। जबकि मुहम्मद बिन इस्माइलले दावी गरे कि जैद बिन खालिदबाट वर्णन गरिएको अबू सलमाहको हदीस बढी प्रामाणिक छ। अबू ईसाले भने; 'यस अध्यायमा अबु बकर अश सिद्दिक, अली, आयशा, इब्न अब्बास, हुजैफा, जैद बिन खालिद, अनस, अब्दुल्लाह बिन अमरू, इब्न उमर, उम्म हबीबा, अबू अयुब, तम्मम बिन अब्बास, अब्दुल्लाह बिन हान्डलाल्लाह, उम्म सलामाह, मुसाह अल वसाह र अबु सलामाह असलबाट पनि वर्णनहरू छन्।
हदीस
Imam Tirmidzi : 23
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ وَلَأَخَّرْتُ صَلَاةَ الْعِشَاءِ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِقَالَ فَكَانَ زَيْدُ بْنُ خَالِدٍ يَشْهَدُ الصَّلَوَاتِ فِي الْمَسْجِدِ وَسِوَاكُهُ عَلَى أُذُنِهِ مَوْضِعَ الْقَلَمِ مِنْ أُذُنِ الْكَاتِبِ لَا يَقُومُ إِلَى الصَّلَاةِ إِلَّا أُسْتَنَّ ثُمَّ رَدَّهُ إِلَى مَوْضِعِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
हामीलाई [हन्नद] ले बताएका छन्, हामीलाई [अब्दा बिन सुलेमान] ले [मुहम्मद बिन इसहाक] ले [मुहम्मद बिन इब्राहिम] ले [अबू सलामा] ले [जैद बिन खालिद अल जुहानी] ले बताएका छन्, उनले भने, मैले रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमलाई यसो भन्दै सुनेको छु: 'यदि यो मेरो उम्मतमाथि बोझ नभएको भए, म उनीहरूलाई हरेक पटक प्रार्थना गर्दा सिवाक गर्ने आदेश दिने थिएँ, र म रातको एक तिहाइ भागसम्म इशाको नमाज पनि समाप्त गर्ने थिएँ'। उनले भने; 'जैद बिन खालिद मस्जिदमा नमाजमा उपस्थित हुन्थे, जबकि उनको सिवाक उनको कानमा थियो जसरी कलम सधैं लेखकको कानमा हुन्छ, उनी पहिले सिवाक नगरेसम्म नमाज पढ्न उठेनन्। त्यसपछि उनले यसलाई फेरि ठाउँमा राखे'। अबु ईसाले भने; 'यो हदीस हसन प्रामाणिक छ।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 24
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ أَحْمَدُ بْنُ بَكَّارٍ الدِّمَشْقِيُّ يُقَالُ هُوَ مِنْ وَلَدِ بُسْرِ بْنِ أَرْطَاةَ صَاحِبِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ وَأَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنْ اللَّيْلِ فَلَا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي الْإِنَاءِ حَتَّى يُفْرِغَ عَلَيْهَا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا فَإِنَّهُ لَا يَدْرِي أَيْنَ بَاتَتْ يَدُهُوَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ الشَّافِعِيُّ وَأُحِبُّ لِكُلِّ مَنْ اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ قَائِلَةً كَانَتْ أَوْ غَيْرَهَا أَنْ لَا يُدْخِلَ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا فَإِنْ أَدْخَلَ يَدَهُ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهَا كَرِهْتُ ذَلِكَ لَهُ وَلَمْ يُفْسِدْ ذَلِكَ الْمَاءَ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَى يَدِهِ نَجَاسَةٌ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ إِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ مِنْ اللَّيْلِ فَأَدْخَلَ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهَا فَأَعْجَبُ إِلَيَّ أَنْ يُهْرِيقَ الْمَاءَ و قَالَ إِسْحَقُ إِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ بِاللَّيْلِ أَوْ بِالنَّهَارِ فَلَا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا
हामीले [अबुल वालिद अहमद बिन बक्कर अद दिमास्की] लाई बताएका छौं कि कसैले भने कि उनी पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमका मित्र बुसर बिन अर्था'आहका छोरा थिए। उनले भने; हामीलाई [अल वालिद बिन मुस्लिम] ले [अल औजाई] ले [अज जुहरी] ले [सईद इब्नुल मुसय्यब] ले र [अबू सलामाह] ले [अबू हुरैराह] ले अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट बताएका छन्, उनले भने: 'यदि तिमीहरूमध्ये कोही निद्राबाट ब्यूँझन्छ भने आफ्नो हात दुई वा तीन पटक पानी नखुलाईकन भाँडोमा नहाल, किनकि उसलाई थाहा हुँदैन कि उसको हातले रात कहाँ बितायो'। यस अध्यायमा इब्न उमर, जाबिर र ऐस्याहबाट पनि इतिहासहरू छन्। अबू ईसाले भने; 'यो हदीस हसन प्रामाणिक छ। आश स्याफी'ईले भने;' "मलाई मन पर्छ कि जो कोही निद्राबाट ब्यूँझन्छ, चाहे त्यो सुत्ने बेला होस् वा अरु केहि, उसले पहिले पानीले नधोएसम्म आफ्नो हात पानीमा नहाल्नु, र मलाई मन पर्दैन कि कसैले पहिले धुनु अघि यसलाई पानीमा हाल्नु। यद्यपि त्यसले पानीको शुद्धतालाई बिगार्दैन जबसम्म उसको हातमा कुनै अशुद्धता हुँदैन।" अहमद बिन हम्बलले भने: "यदि कोही व्यक्ति रातमा उठ्छ र धुनु अघि आफ्नो हात पानीमा राख्छ भने, यदि उसले पानी फ्याँक्यो भने मलाई आश्चर्य लाग्नेछ।" र इसहाकले पनि भने: "यदि कोही व्यक्ति रातमा वा दिनमा उठ्छ भने, उसले आफ्नो हात नधोएसम्म पानीमा नहाल्नु।"
हदीस
Imam Tirmidzi : 25
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ وَبِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْعَقَدِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَرْمَلَةَ عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ عَنْ جَدَّتِهِ عَنْ أَبِيهَا قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا وُضُوءَ لِمَنْ لَمْ يَذْكُرْ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ لَا أَعْلَمُ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثًا لَهُ إِسْنَادٌ جَيِّدٌ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ تَرَكَ التَّسْمِيَةَ عَامِدًا أَعَادَ الْوُضُوءَ وَإِنْ كَانَ نَاسِيًا أَوْ مُتَأَوِّلًا أَجْزَأَهُ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَبَاحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جَدَّتِهِ عَنْ أَبِيهَا وَأَبُوهَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ نُفَيْلٍ وَأَبُو ثِفَالٍ الْمُرِّيُّ اسْمُهُ ثُمَامَةُ بْنُ حُصَيْنٍ وَرَبَاحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ هُوَ أَبُو بَكْرِ بْنُ حُوَيْطِبٍ مِنْهُمْ مَنْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ فَقَالَ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ حُوَيْطِبٍ فَنَسَبَهُ إِلَى جَدِّهِ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عِيَاضٍ عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ عَنْ جَدَّتِهِ بِنْتِ سَعِيدِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِيهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ
हामीलाई [नशर बिन अली अल जहदलामी] र [बिसिर बिन मुआज अल अकादी] ले बताएका छन्, उनीहरूले भनेका छन्; हामीलाई [बिसिर इब्नुल मुफद्दलल] ले [अब्दुर्रहमान बिन हरमलाह] ले [अबु त्सिफल अल मुरी] ले [रबा बिन अब्दुर्रहमान बिन अबू सुफयान बिन हुवैतिब] ले [उनको हजुरआमा] ले [उनको बुबाबाट] ले भनेका छन्, मैले रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वस्लामलाई यसो भन्दै सुनेको छु: 'जसले वुजू गर्दा अल्लाहको नाम लिँदैन, उसको वुजू हुँदैन'। उनले भने, 'यस अध्यायमा ऐस्याह, अबू सईद, अबू हुरैराह, सहल बिन साद र अनसबाट पनि हदीसहरू छन्।' अबू ईसाले भने; 'इमाम अहमद बिन हम्बलले भने, 'मलाई यस अध्यायमा जयिद सनद भएको कुनै हदीस थाहा छैन।' इसहाकले भने; 'यदि उसले जानाजानी बसमालाहको पठन छोड्यो भने उसले आफ्नो वुझ दोहोर्याउनु पर्छ, तर यदि उसले बिर्सियो वा व्याख्याको कारणले गर्दा उसको वुझ अझै पनि मान्य छ'। मुहम्मद बिन इस्माइलले भने; 'यस अध्यायमा सबैभन्दा राम्रो हदीस रबा बिन अब्दुर्रहमानको हदीस हो'। अबू ईसाले भने; 'रबा बिन अब्दुर्रहमानले आफ्नो हजुरआमाबाट, आफ्नो बुबाबाट वर्णन गरे। जबकि उनको बुबाको नाम सईद बिन जैद बिन 'अमरु बिन नुफैल' थियो, अबू त्सफल अल मुरीको नाम सुमामा बिन हुशैन थियो, र रबा बिन अब्दुर्रहमानको नाम अबू बकर बिन हुवैथिब थियो। तिनीहरूमध्ये एक जना थिए जसले यो हदीस वर्णन गरे, त्यसपछि उनले भने; 'अबु बकर बिन हुवैथिबबाट,' त्यसपछि उनले यसलाई आफ्नो हजुरबुबालाई श्रेय दिए'। हामीलाई बताउनुभएको छ [अल हसन बिन अली अल हुल्वानी] ले भन्नुभयो, हामीलाई बताउनुभएको छ [याजिद बिन हारुन] [यजिद बिन इयादल] बाट [अबू त्सिफल अल मुरी] बाट [रबाह बिन अब्दुररहमान बिन अबू सुफयान बिन हुवैथिब] बाट [उनकी हजुरआमा बिन्त साईद बिन जैदलाल] पैगम्बर बाट [उहाँको हजुरआमा बिन्त साईद बिन जैदलाल] थिए। समान हदीस'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 26
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ وَجَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَانْتَثِرْ وَإِذَا اسْتَجْمَرْتَ فَأَوْتِرْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَلَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِيمَنْ تَرَكَ الْمَضْمَضَةَ وَالِاسْتِنْشَاقَ فَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ إِذَا تَرَكَهُمَا فِي الْوُضُوءِ حَتَّى صَلَّى أَعَادَ الصَّلَاةَ وَرَأَوْا ذَلِكَ فِي الْوُضُوءِ وَالْجَنَابَةِ سَوَاءً وَبِهِ يَقُولُ ابْنُ أَبِي لَيْلَى وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ أَحْمَدُ الِاسْتِنْشَاقُ أَوْكَدُ مِنْ الْمَضْمَضَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يُعِيدُ فِي الْجَنَابَةِ وَلَا يُعِيدُ فِي الْوُضُوءِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَبَعْضِ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَقَالَتْ طَائِفَةٌ لَا يُعِيدُ فِي الْوُضُوءِ وَلَا فِي الْجَنَابَةِ لِأَنَّهُمَا سُنَّةٌ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا تَجِبُ الْإِعَادَةُ عَلَى مَنْ تَرَكَهُمَا فِي الْوُضُوءِ وَلَا فِي الْجَنَابَةِ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ فِي آخِرَةٍ
हामीलाई [कुतैबा बिन सईद] ले बताएका छन्, हामीलाई [हम्मद बिन जैद] र [जारिर] ले [मन्सूर] ले [हिलाल बिन यासफ] ले [सलामा बिन कैस] बाट बताएका छन्, उनले भने; रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले भन्नुभयो: 'यदि तिमी वुझ गर्छौ भने नाकमा पानी हाल, र यदि इस्तिज्मार गर्छौ भने बिजोर संख्यामा गर।' यस अध्यायमा उस्मान, लकीथ बिन शब्रा, इब्नु अब्बास, अल मिग्दम बिन मादी करीब, वाईल बिन हुजर र अबू हुरैराहबाट पनि इतिहासहरू छन्। अबू ईसाले भने; 'सलामा बिन कैसको हदीस हसन प्रामाणिक छ। र कुल्ला गर्ने र इस्तिन्स्याक छोड्ने मानिसहरूको कानूनको बारेमा वैज्ञानिक विज्ञहरूको रायमा भिन्नता छ। केही समूहहरू भन्छन्; 'यदि कसैले नमाज नपुगेसम्म छोड्यो भने, उसले नमाज दोहोर्याउनु पर्छ। तिनीहरू तर्क गर्छन् कि यो जनाबत पछि वुझ र गुस्लमा लागू हुन्छ।' यो राय राख्नेहरूमा इब्न अबू लैला, अब्दुल्लाह इब्नुल मुबारक, अहमद र इशाक हुन्। यसैबीच, अहमदले तर्क गर्छन् कि इस्तिनशाक गर्नुलाई वुझमा बढी जोड दिइन्छ। अबु इसाले भने: 'र केही अन्य विद्वानहरूको विचार छ कि यो जुनुबको अवस्थामा लागू हुन्छ, वुझमा होइन।' यो सुफ्यान अत्स त्सौरी र कुफाका केही मानिसहरूको विचार हो। र केही अन्य विद्वानहरू भन्छन् कि यो वुझ र जुनुबमा लागू हुँदैन, किनकि दुवै सुन्नतका मामिलाहरू हुन्, त्यसैले तिनीहरूलाई छोड्ने व्यक्तिको लागि तिनीहरूलाई दोहोर्याउनु कुनै दायित्व छैन। यो कौल जादीदको बारेमा मलिक, अश-शाफी'ईको राय हो।
हदीस
Imam Tirmidzi : 27
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ فَعَلَ ذَلِكَ ثَلَاثًاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَى مَالِكٌ وَابْنُ عُيَيْنَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى وَلَمْ يَذْكُرُوا هَذَا الْحَرْفَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ وَإِنَّمَا ذَكَرَهُ خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَخَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ثِقَةٌ حَافِظٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمَضْمَضَةُ وَالِاسْتِنْشَاقُ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ يُجْزِئُ و قَالَ بَعْضُهُمْ تَفْرِيقُهُمَا أَحَبُّ إِلَيْنَا و قَالَ الشَّافِعِيُّ إِنْ جَمَعَهُمَا فِي كَفٍّ وَاحِدٍ فَهُوَ جَائِزٌ وَإِنْ فَرَّقَهُمَا فَهُوَ أَحَبُّ إِلَيْنَا
हामीलाई [यह्या बिन मुसा] ले बताएका छन्, हामीलाई [इब्राहिम बिन मुसा अर राजी] ले भनेका छन्, हामीलाई [खालिद बिन अब्दुल्लाह] ले [अमरू बिन याह्या] ले [उनका बुबा] ले [अब्दुल्लाह बिन जैद] बाट बताएका छन्, उनले भनेका छन्; 'मैले पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमलाई आफ्नो मुखमा कुल्ला गर्दै र एउटा हत्केलाबाट नाकमा पानी हाल्दै गरेको देखेको छु, उहाँले यो तीन पटक गर्नुभयो'। र यस अध्यायमा अब्दुल्लाह बिन अब्बासबाट एउटा इतिहास छ। अबू ईसाले भने; 'अब्दुल्लाह बिन जैदको हदीस हसन गरिब डिग्रीको हदीस हो। यो हदीसलाई [मलिक] र [इब्न उयैनाह] साथै [अमरू बिन याह्या] ले पनि वर्णन गरेका छन्, तर तिनीहरूले 'अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले आफ्नो मुखमा कुल्ला गर्दै र एउटा हातको हत्केलाबाट नाकमा पानी हाल्दै गरेको' भन्ने लफदजको उल्लेख गरेनन्। यद्यपि, त्यो भन्ने व्यक्ति खालिद बिन अब्दुल्लाह थिए।' हदीस विद्वानहरूका अनुसार, खालिद बिन अब्दुल्लाह एक विश्वसनीय व्यक्ति थिए जसलाई धेरै कण्ठस्थता थियो। केही विद्वानहरूको विचारमा एक हातले कुल्ला गर्नु र नाकमा पानी सास फेर्नु मान्य छ। यद्यपि, अरू भन्छन्, "दुईलाई छुट्याउनु हाम्रो लागि उत्तम छ।" अस-शाफीले भने, "यदि उसले तिनीहरूलाई एक हातमा जम्मा गर्छ भने, यो मान्य छ, तर यदि उसले तिनीहरूलाई छुट्याउँछ भने, त्यो हाम्रो लागि उत्तम छ।"
हदीस
Imam Tirmidzi : 28
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ أَبِي أُمَيَّةَ عَنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ قَالَرَأَيْتُ عَمَّارَ بْنَ يَاسِرٍ تَوَضَّأَ فَخَلَّلَ لِحْيَتَهُ فَقِيلَ لَهُ أَوْ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ أَتُخَلِّلُ لِحْيَتَكَ قَالَ وَمَا يَمْنَعُنِي وَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ عَنْ عَمَّارٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَعَائِشَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَأَنَسٍ وَابْنِ أَبِي أَوْفَى وَأَبِي أَيُّوبَ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت إِسْحَقَ بْنَ مَنْصُورٍ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ قَالَ قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ لَمْ يَسْمَعْ عَبْدُ الْكَرِيمِ مِنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ حَدِيثَ التَّخْلِيلِ
हामीलाई [इब्न अबू उमर] ले बताएका छन्, हामीलाई [सुफयान बिन उयैनाह] ले [अब्दुल करीम बिन अबू अल मुखारिक अबू उमय्याह] ले [हसन बिन हिलाल] बाट बताएका छन्, उनले भनेका छन्; 'मैले [अमर बिन यासिर] लाई दाह्री मिच्दै वुजू गरिरहेको देखेँ, अनि सोधेँ, अथवा उनले भने; मैले उनलाई सोधेँ, 'तपाईं आफ्नो दाह्री किन काट्दै हुनुहुन्छ?' उनले जवाफ दिए, 'मलाई के ले रोकिरहेको छ, यद्यपि मैले अल्लाहका रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमलाई दाह्री मुरमुराएको देखेको छु'। हामीलाई [इब्न अबू उमर] ले भनेका छन्, हामीलाई [सुफयान बिन उयैनाह] ले [सईद बिन अबू अरुबा] ले [कोतादाह] ले [हसन बिन हिलाल] ले [अम्मर] ले नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट हदीसको बारेमा बताएका छन्। अबू ईसाले भने; "यस अध्यायमा उस्मान, ऐसिया, उम्म सलमाह, अनस, इब्न अबू औफा र अबू अयुबबाट पनि कथाहरू छन्।" अबू ईसाले भने; मैले इसहाक बिन मन्सुरलाई भनेको सुनेको छु; मैले अहमद बिन हनबललाई भनेको सुने; इब्न उयानाहले भने; अब्दुल करीमले हसन बिन बिलालबाट दाह्री काट्ने तहलील हदीसको बारेमा सुनेका छैनन्।
हदीस
Imam Tirmidzi : 29
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ و قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى و قَالَ بِهَذَا أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا تَخْلِيلَ اللِّحْيَةِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ و قَالَ أَحْمَدُ إِنْ سَهَا عَنْ تَخْلِيلِ اللِّحْيَةِ فَهُوَ جَائِزٌ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ تَرَكَهُ نَاسِيًا أَوْ مُتَأَوِّلًا أَجْزَأَهُ وَإِنْ تَرَكَهُ عَامِدًا أَعَادَ
हामीलाई [याह्या बिन मुसा] ले बताएका छन्, हामीलाई [अब्दुरराजाक] ले [इस्राइल] बाट [अमिर बिन शाकिक] बाट [अबु वाईल] ले [उस्मान बिन 'अफ़ान] बाट बताएका छन् कि पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले आफ्नो दाह्री काट्नुभयो। अबू ईसाले भने; 'यो हदीस हसन प्रामाणिक छ।' मुहम्मद बिन इस्माइलले भने; 'यस अध्यायमा सबैभन्दा प्रामाणिक हदीस 'अमिर बिन स्याकिक' हो, अबू वाईलले उस्मानबाट'। अबू ईसाले भने; 'यो राय पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमका साथीहरू र उनीहरू पछिका मानिसहरूबाट धेरैजसो वैज्ञानिक विद्वानहरूले लिएका थिए। यो राय इमाम स्याफी'ईले पनि लिएका थिए। इमाम अहमदले भने; 'यदि उसले दाह्री काट्न बिर्सन्छ भने, त्यो ठीक छ'। जबकि इसहाकले भने; "यदि उसले बिर्सेर वा गलत अर्थ लगाएर छोड्यो भने, यो उसको लागि मान्य छ। यद्यपि, यदि उसले जानाजानी छोड्यो भने, उसले यसलाई दोहोर्याउनु पर्छ।"
हदीस
Imam Tirmidzi : 30
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ بَدَأَ بِمُقَدَّمِ رَأْسِهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِهِمَا إِلَى قَفَاهُ ثُمَّ رَدَّهُمَا حَتَّى رَجَعَ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي بَدَأَ مِنْهُ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ مُعَاوِيَةَ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
हामीलाई [इशाक बिन मुसा अल अन्सारी] ले बताएका छन्, हामीलाई [मान बिन ईसा अल कज्जाज] ले भनेका छन्, हामीलाई [मलिक बिन अनस] ले [अमरू बिन याह्या] बाट [उनका बुबा] बाट [अब्दुल्लाह बिन जैद] बाट बताएका छन् कि अल्लाहका रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले आफ्नो टाउकोलाई दुवै हातले रगड्नुभयो, उहाँले दुवै हात अगाडि र पछाडि सार्नु भयो, आफ्नो टाउकोको अगाडिबाट सुरु गरेर दुवै घाँटीको माथिल्लो भागसम्म दौडनुभयो, त्यसपछि ती दुवैलाई आफ्नो मूल स्थानमा फर्काउनुभयो, त्यसपछि तिनीहरूले आफ्नो खुट्टा धुनुभयो।' अबू ईसाले भने; 'यस अध्यायमा मुआविया, अल मिकदम बिन मादी करीब र ऐस्याहबाट एउटा इतिहास छ'। अबू ईसाले भने; 'यस अध्यायमा अब्दुल्लाह बिन जैदको हदीस सबैभन्दा प्रामाणिक र उत्तम हदीस हो। यो राय आश स्याफी'ई, अहमद र इसहाकले लिएका थिए'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 31
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّتَيْنِ بَدَأَ بِمُؤَخَّرِ رَأْسِهِ ثُمَّ بِمُقَدَّمِهِ وَبِأُذُنَيْهِ كِلْتَيْهِمَا ظُهُورِهِمَا وَبُطُونِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ مِنْ هَذَا وَأَجْوَدُ إِسْنَادًا وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْكُوفَةِ إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ مِنْهُمْ وَكِيعُ بْنُ الْجَرَّاحِ
[कुतैबा बिन सईद] ले भने, [बिसिर इब्नुल मुफद्दलल] ले हामीलाई [अब्दुल्लाह बिन मुहम्मद बिन अकील] बाट [अर रबी' बिन्त मुअव्विज बिन अफ्रा'] बाट बताउँछन् कि रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले आफ्नो टाउको दुई पटक माझ्नुभयो; उहाँले पछाडिबाट सुरु गर्नुभयो, त्यसपछि अगाडि सर्नुभयो। साथै दुवै कान, बाहिर र भित्रबाट पनि'। अबू ईसाले भने; 'यो हदीस हसन हो, जबकि अब्दुल्लाह बिन जैदले बयान गरेको हदीस त्यो हदीस भन्दा बढी प्रामाणिक छ र प्रसारणको राम्रो श्रृंखला छ। र कुफाका केही मानिसहरूले यो हदीसको अभ्यास गर्छन्, जसमध्ये वकी' इब्नुल जर्राह' पनि समावेश छन्।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 32
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرَ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَأَنَّهَا رَأَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ قَالَتْ مَسَحَ رَأْسَهُ وَمَسَحَ مَا أَقْبَلَ مِنْهُ وَمَا أَدْبَرَ وَصُدْغَيْهِ وَأُذُنَيْهِ مَرَّةً وَاحِدَةًقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَجَدِّ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ الرُّبَيِّعِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّةً وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ وَبِهِ يَقُولُ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ رَأَوْا مَسْحَ الرَّأْسِ مَرَّةً وَاحِدَةً حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ الْمَكِّيُّ قَال سَمِعْتُ سُفْيَانَ بْنَ عُيَيْنَةَ يَقُولُ سَأَلْتُ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ مَسْحِ الرَّأْسِ أَيُجْزِئُ مَرَّةً فَقَالَ إِي وَاللَّهِ
[कुतैबाहले] भने, [बकर बिन मुदलर] ले हामीलाई [इब्न 'अजलान] बाट [अब्दुल्लाह बिन मुहम्मद बिन अकील] बाट [अर रबी' बिन्त मुअव्विज बिन अफ्रा' बाट बताए कि उनले रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमलाई वुजू गरिरहेको देखे, र भने: 'उहाँले अगाडि र पछाडि, दुवै कपाल र दुवै कानबाट एक पटक आफ्नो टाउको पुछ्नुभयो'। उनले भने: 'यस अध्यायमा अली र तल्हा बिन मुशर्रिफ बिन 'अमरू' का हजुरबुबाबाट पनि एक वर्णन छ। अबू ईसाले भने: 'अर रबी' को यो हदीस हसन सही हो। र यो हदीस केवल एक बाटोबाट मात्र होइन, रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमसम्म पनि वर्णन गरिएको छ, कि उहाँले एक पटक आफ्नो टाउको पुछ्नुभयो'। यो हदीस धेरैजसो साथीहरू र उहाँ पछि आएकाहरूले व्यापक रूपमा अभ्यास गरेका थिए। जाफर बिन मुहम्मद, सुफयान अत्सौरी, इब्नुल मुबारक, असी स्याफी'ई, अहमद र इशाकको विचार छ कि टाउको एक पटक मात्र रगड्नु पर्छ। हामीलाई मुहम्मद बिन मन्सुर अल मक्कीले भनेका छन्; मैले सुफयान बिन उयैनाहलाई यसो भन्दै सुनेको छु; मैले जाफर बिन मुहम्मदलाई टाउको रगड्ने नियमको बारेमा सोधें, के यो केवल एक पटक रगड्नु पर्याप्त छ?' उनले जवाफ दिए, 'हो, अल्लाहको कसम'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 33
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى ابْنُ لَهِيعَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِ وَرِوَايَةُ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ أَصَحُّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَغَيْرِهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ رَأَوْا أَنْ يَأْخُذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا
[अली बिन खसीराम] ले हामीलाई वर्णन गरेका छन्, [अब्दुल्लाह बिन वाहब] ले हामीलाई वर्णन गरेका छन्, [अम्र इब्न अल-हारिथ] ले [हब्बान बिन वसी' बाट [उनका पिता] ले [अब्दुल्लाह बिन जैद] बाट वर्णन गरेका छन् कि उनले रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमलाई वुजू गर्दै गरेको देखे, आफ्नो टाउकोमा हातले नपुगेको पानीले पुछ्दै। अबू ईसाले भने; 'यो हदीस हसन सही हो'। [इब्न लाहिआह] ले यो हदीस [हब्बान बिन वसी' बाट, [उनका पिता] बाट, [अब्दुल्लाह बिन जैद] बाट वर्णन गरेका छन् कि रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले वुजू गर्दै गर्दा आफ्नो टाउकोमा हातले नपुगेको पानीले पुछ्दै गर्नुभएको थियो। र हब्बानबाट 'अम्र इब्न अल-हारिथ' द्वारा वर्णन गरिएको हदीस बढी प्रामाणिक छ, किनकि यो एक भन्दा बढी तरिकाबाट वर्णन गरिएको छ। यो हदीस अब्दुल्लाह बिन जैदबाट लिइएको हो र यस बाहेक, पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले आफ्नो टाउको पुछ्न नयाँ पानी लिनुभएको थियो। यो हदीस धेरैजसो वैज्ञानिकहरूले व्यापक रूपमा अभ्यास गर्छन्, उनीहरूको विचारमा उहाँले आफ्नो टाउको पुछ्न नयाँ पानी लिनुभएको थियो।
हदीस
Imam Tirmidzi : 34
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلَانَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ وَأُذُنَيْهِ ظَاهِرِهِمَا وَبَاطِنِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ الرُّبَيِّعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ يَرَوْنَ مَسْحَ الْأُذُنَيْنِ ظُهُورِهِمَا وَبُطُونِهِمَا
[हन्नद] ले भने, [अब्दुल्लाह बिन इद्रिस] ले हामीलाई [मुहम्मद बिन 'अजलान] बाट [जैद बिन असलम] बाट [अथो' बिन यासर] बाट [इब्न अब्बास] बाट बताए; कि पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले आफ्नो टाउको र बाहिरी र भित्री कान दुवै पुछ्नुभयो। अबू ईसाले भने; 'यस अध्यायमा अर रबीले वर्णन गरेको हदीस पनि छ'। अबू ईसाले फेरि भने, 'इब्न अब्बासको हदीस हसन सही हो। र यो हदीस ज्ञानी मानिसहरूले व्यापक रूपमा अभ्यास गर्छन्, तिनीहरूको विचार छ कि दुवै कान पुछ्नु बाहिरी र भित्री भागहरूमा हो।'
हदीस
Imam Tirmidzi : 35
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ سِنَانِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا وَيَدَيْهِ ثَلَاثًا وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَقَالَ الْأُذُنَانِ مِنْ الرَّأْسِقَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ قُتَيْبَةُ قَالَ حَمَّادٌ لَا أَدْرِي هَذَا مِنْ قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مِنْ قَوْلِ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِذَاكَ الْقَائِمِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ أَنَّ الْأُذُنَيْنِ مِنْ الرَّأْسِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مَا أَقْبَلَ مِنْ الْأُذُنَيْنِ فَمِنْ الْوَجْهِ وَمَا أَدْبَرَ فَمِنْ الرَّأْسِ قَالَ إِسْحَقُ وَأَخْتَارُ أَنْ يَمْسَحَ مُقَدَّمَهُمَا مَعَ الْوَجْهِ وَمُؤَخَّرَهُمَا مَعَ رَأْسِهِ و قَالَ الشَّافِعِيُّ هُمَا سُنَّةٌ عَلَى حِيَالِهِمَا يَمْسَحُهُمَا بِمَاءٍ جَدِيدٍ
हामीलाई [कुतैबाहले] ले बताएका छन्, हामीलाई [हम्मद बिन जैदले] [सिनान बिन रबीआह] ले [सयहर बिन हौस्यब] ले [अबू उमामाह] बाट बताएका छन्, उनले भनेका छन्; रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले वुजू गर्नुभयो, आफ्नो अनुहार तीन पटक र हात तीन पटक धुनुभयो, त्यसपछि आफ्नो टाउकोमा मालिस गर्नुभयो र भन्नुभयो: 'दुई कान टाउकोको भाग हुन्'। अबू इसाले भने; कुतैबाहले भने; कि हम्मदले भने; 'मलाई थाहा छैन कि यो रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमको शब्द हो वा अबू उमामाहबाट'। अबू इसाले भने; 'यस अध्यायमा अनसबाट पनि एउटा हदीस छ,' उनले फेरि भने, 'यो हदीस यसको संरचनासँग मेल खाँदैन।' र यो हदीस रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमका साथीहरू र उनीहरू पछिका धेरैजसो विद्वानहरूले अभ्यास गर्छन् कि दुवै कान टाउकोको भाग हुन्।' यो राय सुफ्यान अत्स त्सौरी, इब्नुल मुबारक, स्याफी'ई, अहमद र इशाकले पनि राखेका थिए। यद्यपि, अन्य विद्वानहरूले कानको अगाडिको भाग अनुहारको भाग हो भने कानको पछाडिको भाग टाउकोको भाग हो भन्ने धारणा राखे। इशाकले भने, "म कानको अगाडिको भाग मेरो अनुहारले र कानको पछाडिको भाग मेरो टाउकोले पुछ्न रुचाउँछु।" अर्कोतर्फ, स्याफी'ईले भने, "दुबै सुन्नत हुन्, किनकि उनले तिनीहरूलाई ताजा पानीले पुछे।"
हदीस
Imam Tirmidzi : 36
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ لَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ الْأَصَابِعَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمُسَتَوْرِدِ وَهُوَ ابْنُ شَدَّادٍ الْفِهْرِيُّ وَأبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ إِسْحَقُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ يَدَيْهِ وَرِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ وَأَبُو هَاشِمٍ اسْمُهُ إِسْمَعِيلُ بْنُ كَثِيرٍ الْمَكِّيُّ
हामीलाई [कुतैबाह] र [हन्नद] ले बताएका छन्; हामीलाई [वाकी] ले [सुफ्यान] बाट [अबू हसीम] बाट [अशीम बिन लकीथ बिन शबीराह] बाट [उनका बुबा] बाट बताएका छन्, उनले भनेका छन्; पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले भन्नुभयो: 'जब तिमी वुझ गर्छौ तब आफ्ना औंलाहरू काट्नुहोस्'। अबू ईसाले भने; 'यस अध्यायमा इब्न अब्बास, अल मुस्तौरिद, अर्थात् इब्न स्याद्दाद अल फिहरी र अबू अय्यूब अल अन्सारीबाट पनि एउटा इतिहास छ'। अबू ईसाले फेरि भने, 'यो हदीस हसन प्रामाणिक छ, र विज्ञानका विज्ञहरूले यो हदीसको अभ्यास गर्छन्, अर्थात् वुझ गर्दा औंलाहरू एकअर्कासँग जोड्ने। यो राय अहमद र इशाकले पनि लिएका थिए'। इशाकले भने; 'वुझ गर्दा उसले आफ्नो औंला र औंलाहरू काट्छ'। यसैबीच, अबू हसीमको वास्तविक नाम इस्माइल बिन कात्सिर अल मक्की हो'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 37
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ وَهُوَ الْجَوْهَرِيُّ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ صَالِحٍ مَوْلَى التَّوْأَمَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ بَيْنَ أَصَابِعِ يَدَيْكَ وَرِجْلَيْكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
हामीलाई [इब्राहिम बिन सईद] - अर्थात् अलजौहारी - ले बताएका छन्, हामीलाई [साद बिन अब्दुल हमीद बिन जाफर] ले भनेका छन्, हामीलाई [अब्दुर्रहमान बिन अबू अज़ जिनाद] ले [मूसा बिन उकबा] बाट [सालिह] अत तौअमाहका पूर्व दासबाट, [इब्न अब्बास] बाट बताएका छन् कि अल्लाहका रसूल सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले भन्नुभयो: 'यदि तिमी वुजू गर्छौ भने आफ्नो दुवै हात र दुवै खुट्टाको औंलाहरूको बीचमा राख।' अबू ईसाले भने; 'यो हदीस हसन गरिबको डिग्रीमा छ'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 38
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ عَنْ الْمُسْتَوْرِدِ بْنِ شَدَّادٍ الْفِهْرِيِّ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ دَلَكَ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ بِخِنْصَرِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ
हामीलाई [कुतैबाह] ले बताएका छन्, हामीलाई [इब्न लाहियाह] ले [यजीद बिन 'अमरू] ले [अबु अब्दुर्रहमान अल हुबुली] ले [अल मुस्तौरिद बिन स्याद्दाद अल फिहरी] ले बताएका छन्, उनले भने, 'मैले पैगम्बर सल्लमलाई वुजू गरिरहेको देखेँ, र उहाँ आफ्नो कान्छी औंलाले आफ्नो खुट्टाको औंलाहरू रगड्दै हुनुहुन्थ्यो'। अबू ईसाले भने, 'यो हदीस हसन गरिबको डिग्रीमा छ, र हामी यसलाई इब्न लाहियाहको हदीस बाहेक अरू कसैलाई थाहा छैन'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 39
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ مِنْ النَّارِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعَائِشَةَ وَجَابِرٍ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ هُوَ ابْنُ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيُّ وَمُعَيْقِيبٍ وَخَالِدِ بْنِ الْوَلِيدِ وَشُرَحْبِيلَ ابْنِ حَسَنَةَ وَعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ وَيَزِيدَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ وَبُطُونِ الْأَقْدَامِ مِنْ النَّارِ قَالَ وَفِقْهُ هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّهُ لَا يَجُوزُ الْمَسْحُ عَلَى الْقَدَمَيْنِ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَيْهِمَا خُفَّانِ أَوْ جَوْرَبَانِ
हामीलाई बताउनुभएको छ [Qutaibah] भन्नुभयो; हामीलाई [अब्दुल अजीज बिन मुहम्मद] [सुहेल बिन अबू सालिह] बाट [उनका बुबा] [अबू हुरैरा] बाट बताउनुभएको छ कि पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले भन्नुभयो: 'धिक्कार छ ती कुर्कीहरूलाई - जसलाई नर्कको आगोबाट नुहाउने पानीले धुँदैन'। अबू ईसाले भने; "यस अध्यायमा अब्दुल्लाह बिन अमरू, ऐस्याह, जाबिर बिन अब्दुल्लाह इब्नुल हारिस, अर्थात् इब्न जाजई अज़ जुबैदी, मुआकिब, खालिद इब्नुल वालिद, स्युराहबिल बिन हसनाह, 'अम्रू इब्नुल 'अश र सुयान बिन'बाट पनि वर्णनहरू छन्। अबू ईसाले भने; 'अबू हुरैराहको हदीस हसन प्रामाणिक छ।' पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट वर्णन गरिएको छ कि उहाँले भन्नुभयो: 'नर्कको आगोबाट खुट्टाको कुर्कुच्चा र भित्री तलवहरू - जुन वुझको पानीको सम्पर्कमा छैनन् - लाई धिक्कार छ'। अबू ईसाले भने; 'यस हदीसको न्यायशास्त्र यो हो; यदि दुवै खुफ वा मोजा लगाएका छैनन् भने आफ्नो खुट्टाको तलवहरू रगड्नु अनुमति छैन'।
हदीस
Imam Tirmidzi : 40
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ وَهَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح قَالَ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةًقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَبُرَيْدَةَ وَأبِي رَافِعٍ وَابْنِ الْفَاكِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَرَوَى رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ وَغَيْرُهُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةً قَالَ وَلَيْسَ هَذَا بِشَيْءٍ وَالصَّحِيحُ مَا رَوَى ابْنُ عَجْلَانَ وَهِشَامُ بْنُ سَعْدٍ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
हामीलाई [अबू कुरैब], [हन्नद] र [कुतैबाह] ले बताउँछन्; हामीलाई [वाकी' ले] ले [सुफयान] बाट बताउँछन्। र उल्लेख गरिएको अर्को मार्गबाट; हामीलाई [मुहम्मद बिन बस्स्यायर] ले बताउँछन्, हामीलाई [याह्या बिन सईद] ले बताउँछन्; हामीलाई [सुफयान] ले [जैद बिन असलम] बाट [अथो' बिन यासर] बाट [इब्न अब्बास] ले बताउँछन्; 'अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले एक पटकमा एक पटक वुजू गर्नुभयो'। अबू ईसाले भने; 'यस अध्यायमा उमर, जाबिर, बुरैदा, अबू रफी' र इब्नुल फकीहीबाट पनि हदीसहरू छन्'। अबू ईसाले फेरि भने, 'र इब्न अब्बासले बताएको हदीस यस अध्यायमा सबैभन्दा राम्रो र सबैभन्दा प्रामाणिक छ। रिसिद्दीन बिन साद र अरूले यो हदीस अदल दलाहक बिन स्युराहबिलबाट, जैद बिन असलमबाट, उनका बुबाबाट, उमर बिन खत्थबबाट बताउँछन्; 'अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमले एक पटकमा एक पटक वूल गरे। तब अबू इसाले भने; 'यद्यपि, यो हदीस सत्य होइन, जबकि प्रामाणिक हदीस हो [इब्न 'अजलान], [हिस्याम बिन साद], [सुफियान अत्स साउरी] र [अब्दुल अजीज बिन मुहम्मद], [जैद बिन असलम], ['अथो' बिन अब्बासल सलल्लाहबाट], ['अथो' बिन याबसल्लाह बाट] wasallam'।
