Imam Tirmidzi : 21
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ وَأَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى مَرْدَوَيْهِ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَبُولَ الرَّجُلُ فِي مُسْتَحَمِّهِ وَقَالَ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَيُقَالُ لَهُ أَشْعَثُ الْأَعْمَى وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ الْبَوْلَ فِي الْمُغْتَسَلِ وَقَالُوا عَامَّةُ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ وَرَخَّصَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ ابْنُ سِيرِينَ وَقِيلَ لَهُ إِنَّهُ يُقَالُ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ فَقَالَ رَبُّنَا اللَّهُ لَا شَرِيكَ لَهُ و قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ قَدْ وُسِّعَ فِي الْبَوْلِ فِي الْمُغْتَسَلِ إِذَا جَرَى فِيهِ الْمَاءُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنَا بِذَلِكَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الْآمُلِيُّ عَنْ حِبَّانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ
usitjele [u-Ali bin Hajar] no-[Ahmad bin Muhammad bin Musa Mardawih] bobabili bathi; Ubikele kithi [u-Abdullah Ibnul Mubarak] ovela ku-[Ma'mar] ukusuka ku-[Ash'ath bin Abdullah] ukusuka ku-[Al Hasan] ukusuka ku-[Abdullah bin Mughaffal] wathi, uMphorofidi sallallaahu 'alaihi wa Sallam wavimbela umuntu bona achame ebhavini lakhe, begodu wathi: 'Ngokuvamileko ukutshwenyeka kuvela kuye. Wathi; 'Kulesi sahluko kune-hadith evela komunye wabangani bomPhrofethi 'alaihi wa Sallam'. U-Abu Isa wathi, 'I-hadith le nge-gharib -yangaphandle-, asazi bona i-hadith le yi-marfu' ngaphandle kwe-hadith evela ku-Asy'ats bin Abdullah, begodu ubizwa nangokuthi yi-Asy'ats Al A'ma'. Abanye abososayensi bayakukhipha ukuchama eendaweni zokugezela, bathi; 'Ngokuvamileko ukuzaza bekuvela kuye'. Begodu ezinye izazi zezesayensi zanikela impumuzo endabeni le, hlangana nazo u-Ibnu Sirin. Begodu lokha nakuthiwa kuye, 'Kwamambala, ukutshwenyeka kuvela kuye,' waphendula wathi, 'Umfundisi wethu ngu-Allah, akanamlingani'. U-Ibnul Mubarak wathi; 'Kunesibonelelo sokuchama eendaweni zokugezela nangabe amanzi ageleza'. U-Abu Isa wathi; 'Lokhu sikutjelwe ngu-Ahmad bin Abdah Al Amuli, ovela e-Hibban, avela ku-Abdullah bin Al Mubarak'.
Imam Tirmidzi : 22
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كِلَاهُمَا عِنْدِي صَحِيحٌ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا الْحَدِيثُ وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ إِنَّمَا صَحَّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَأَمَّا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ فَزَعَمَ أَنَّ حَدِيثَ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَعَلِيٍّ وَعَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَحُذَيْفَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَأَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَابْنِ عُمَرَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَتَمَّامِ بْنِ عَبَّاسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْظَلَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ وَأَبِي مُوسَى
usitjele [u-Abu Kuraib] wathi, usitjele [u-Abdah bin Sulaiman] ukusuka ku-[Muhammad bin 'Amru] ukusuka ku-[Abu Salamah] ukusuka ku-[Abu Hurairah] wathi, u-Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Sallam wathi: 'Ngathana bekungasiwo umthwalo ebantwini bami, bengizobayala bona benze i-siwak ngaso soke isikhathi nabathandazako'. U-Abu Isa wathi; 'I-hadith le yalandiswa ngu-[Muhammad bin Ishaq] ku-[Muhammad bin Ibrahim], ku-[Abu Salamah,] ku-[Zaid bin Khalid], kuMphorofidi sallallaahu 'alaihi wasallam'. Begodu i-hadith ka-Abu Salamah eyalandiswa ngu-Abu Hurairah no-Zaid bin Khalid evela kuMphorofidi sallallaahu 'alaihi wa Sallam, ngokubona kwami zombili ziyiqiniso. Ngombana i-hadith beyingakhulunywa ngendlela yinye kwaphela, okungu-Abu Hurairah evela kuMphorofidi sallaahu 'alaihi wa Sallam, kodwana ngezinye iindlela, ngalokho-ke i-hadith elandiswa ngu-Abu Hurairah iliqiniso. Ngalesosikhathi, u-Muhammad bin Isma'il uthi i-hadith ka-Abu Salamah elandiswa ngu-Zaid bin Khalid iliqiniso khulu. U-Abu Isa wathi; 'Kulesi sahluko kuneendaba ezivela ku-Abu Bakar Ash Siddiq, Ali, Aisyah, Ibnu Abbas, Hudzaifah, Zaid bin Khalid, Anas, Abdullah bin 'Amru, Ibnu Umar, Umm Habibah, Abu Ayyub, Tammam bin Abbas, Abdullah bin Handlallah, Ummah Salah Salah no-Abusa'.
Imam Tirmidzi : 23
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ وَلَأَخَّرْتُ صَلَاةَ الْعِشَاءِ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِقَالَ فَكَانَ زَيْدُ بْنُ خَالِدٍ يَشْهَدُ الصَّلَوَاتِ فِي الْمَسْجِدِ وَسِوَاكُهُ عَلَى أُذُنِهِ مَوْضِعَ الْقَلَمِ مِنْ أُذُنِ الْكَاتِبِ لَا يَقُومُ إِلَى الصَّلَاةِ إِلَّا أُسْتَنَّ ثُمَّ رَدَّهُ إِلَى مَوْضِعِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
usitjele [u-Hannad] wathi, usitjele [u-Abdah bin Sulaiman] ku-[Muhammad bin Ishaq] ku-[Muhammad bin Ibrahim] ku-[Abu Salamah] ku-[Zaid bin Khalid Al Juhani] wathi; Ngezwa u-Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam athi: 'Ngathana bekungasiwo umthwalo e-ummah yami, bengizakubayala bona benze i-siwak ngasosoke isikhathi nabathandazako, begodu bengizokuqeda umthandazo we-Isha ingcenye yesithathu yobusuku'. Wathi; 'U-Zaid bin Khalid waya emthandazweni e-mosque, ngesikhathi i-siwak yakhe isendlebeni yakhe njengepeni ihlale isendlebeni yomtloli, azange avuke ukuyokuthandaza bekwaba kulapho enze i-siwak kuqala. Ngemva kwalokho wayibuyisela endaweni yayo'. U-Abu Isa wathi; 'I-hadith le iliqiniso.'
Imam Tirmidzi : 24
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ أَحْمَدُ بْنُ بَكَّارٍ الدِّمَشْقِيُّ يُقَالُ هُوَ مِنْ وَلَدِ بُسْرِ بْنِ أَرْطَاةَ صَاحِبِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ وَأَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنْ اللَّيْلِ فَلَا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي الْإِنَاءِ حَتَّى يُفْرِغَ عَلَيْهَا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا فَإِنَّهُ لَا يَدْرِي أَيْنَ بَاتَتْ يَدُهُوَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ الشَّافِعِيُّ وَأُحِبُّ لِكُلِّ مَنْ اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ قَائِلَةً كَانَتْ أَوْ غَيْرَهَا أَنْ لَا يُدْخِلَ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا فَإِنْ أَدْخَلَ يَدَهُ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهَا كَرِهْتُ ذَلِكَ لَهُ وَلَمْ يُفْسِدْ ذَلِكَ الْمَاءَ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَى يَدِهِ نَجَاسَةٌ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ إِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ مِنْ اللَّيْلِ فَأَدْخَلَ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهَا فَأَعْجَبُ إِلَيَّ أَنْ يُهْرِيقَ الْمَاءَ و قَالَ إِسْحَقُ إِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ بِاللَّيْلِ أَوْ بِالنَّهَارِ فَلَا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا
Sitjele [u-Abul Walid Ahmad bin Bakkar Ad Dimasqi] bona omunye umuntu wathi bekayindodana ka-Busr bin Artha`ah, umngani kaMphorofidi sallallaahu 'alaihi wasallam. Wathi; usitjele [u-Al Walid bin Muslim] ukusuka ku-[Al Auza'i] ukusuka ku-[Az Zuhri] ukusuka ku-[Sa'id Ibnul Musayyab] no-[Abu Salamah] ukusuka ku-[Abu Hurairah] ukusuka kuMphorofidi sallallaahu 'alaihi wasallam, wathi: 'Nangabe omunye wenu uvuka ebuthongweni ungafaki isandla sakhe ngaphakathi kwemijekana bekube kulapho sele athele amanzi kathathu, ngombana akazi bona isandla sakhe sichithe kuphi ubusuku'. Kulesi sahluko kunemilando evela ku-Ibn Umar, Jabir no-Aisyah. U-Abu Isa wathi; 'I-hadith le iliqiniso. U-Ash Syafi'i wathi; 'Ngiyakuthanda woke umuntu ovuka ebuthongweni, kungakhathaliseki bona ulele namkha ngenye indlela, angafaki izandla zakhe emanzini wokugeza kwakhe bekube kulapho azihlamba ngamanzi qangi, begodu ngiyakuzonda nangabe umuntu uzifaka ngaphambi kokuthi azigeze qangi. Nanyana lokhu kungalimazi ukuhlanzeka kwamanzi inqobo nje nangabe kunganalitho elingcolileko ezandleni zakhe. U-Ahmad bin Hanbal wathi; 'Nangabe umuntu uvuka ebusuku afake izandla zakhe emanzini wokugeza ngaphambi kokuzihlamba, kungangimangalisa nangabe ulahla amanzi'. U-Ishaq naye wathi; 'Nangabe umuntu uvuka ebusuku nofana emini ungafaki izandla zakhe emanzini wokugeza aze azigeze'.
Imam Tirmidzi : 25
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ وَبِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْعَقَدِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَرْمَلَةَ عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ عَنْ جَدَّتِهِ عَنْ أَبِيهَا قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا وُضُوءَ لِمَنْ لَمْ يَذْكُرْ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ لَا أَعْلَمُ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثًا لَهُ إِسْنَادٌ جَيِّدٌ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ تَرَكَ التَّسْمِيَةَ عَامِدًا أَعَادَ الْوُضُوءَ وَإِنْ كَانَ نَاسِيًا أَوْ مُتَأَوِّلًا أَجْزَأَهُ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَبَاحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جَدَّتِهِ عَنْ أَبِيهَا وَأَبُوهَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ نُفَيْلٍ وَأَبُو ثِفَالٍ الْمُرِّيُّ اسْمُهُ ثُمَامَةُ بْنُ حُصَيْنٍ وَرَبَاحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ هُوَ أَبُو بَكْرِ بْنُ حُوَيْطِبٍ مِنْهُمْ مَنْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ فَقَالَ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ حُوَيْطِبٍ فَنَسَبَهُ إِلَى جَدِّهِ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عِيَاضٍ عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ عَنْ جَدَّتِهِ بِنْتِ سَعِيدِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِيهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ
usitjele [u-Nashr bin Ali Al Jahdlami] no-[Bisyr bin Mu'adz Al Aqadi] bathi; usitjele [u-Bisyr Ibnul Mufadldlal] ku-[Abdurrahman bin Harmalah] ku-[Abu Tsifal Al Murri] ku-[Rabah bin Abdurrahman bin Abu Sufyan bin Huwaittib] ku-[ugogo wakhe] ku-[uyise] wathi; Ngezwa u-Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam athi: 'Akukho ukuhlambulula kwalabo abangakhulumi ibizo laka-Allah -lokha nabenza ukuhlambulula-'. Wathi; 'Kulesi sahluko kuneendaba ezivela ku-Aisyah, u-Abu Sa'id, u-Abu Hurairah, u-Sahl bin Sa'd no-Anas'. U-Abu Isa wathi; 'Imam Ahmad bin Hambal wathi; 'Angazi kilesi sahluko i-hadith ene-jayyid sanad -okuhle-'. U-Ishaq wathi; 'Nangabe atjhiye ukufunda i-basmalah ngenhloso kufanele aphindaphinda i-wudlu yakhe, kodwana nangabe uyakhohlwa nofana ngombana u-mentakwil khona-ke i-wudlu yakhe ihlala isebenza'. U-Muhammad bin Isma'il wathi; 'I-hadith engcono khulu esahlukweni lesi yi-hadith ka-Rabah bin Abdurrahman'. U-Abu Isa wathi; 'URabah bin Abdurrahman wakutjela ugogo wakhe, uyise. Ngalesosikhathi, ibizo lakayise ngu-Sa'id bin Zaid bin 'Amru bin Nufail, ibizo laka-Abu Tsifal Al Murri ngu-Tsumah bin Hushain, begodu ibizo laka-Rabah bin Abdurrahman ngu-Abu Bakr bin Huwaithib. Hlangana nabo bekunomunye owalandisa i-hadith le, bese wathi; 'Kusukela ku-Abu Bakr bin Huwaithib, 'bese wathi kuvela kumkhulu wakhe'. Usitjele [u-Al Hasan bin Ali Al Hulwani] wathi, usitjele [u-Yazid bin Harun] ukusuka ku-[Yazid bin Iyadl] ukusuka ku-[Abu Tsifal Al Murri] ukusuka ku-[Rabah bin Abdurrahman bin Abu Sufyan bin Huwaithib] ukusuka [ugogo wakhe bint Sa'id bin Zaid] ukusuka [kuyise] ukusuka kuMphorofidi ofanako hadith'.
Imam Tirmidzi : 26
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ وَجَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَانْتَثِرْ وَإِذَا اسْتَجْمَرْتَ فَأَوْتِرْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَلَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِيمَنْ تَرَكَ الْمَضْمَضَةَ وَالِاسْتِنْشَاقَ فَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ إِذَا تَرَكَهُمَا فِي الْوُضُوءِ حَتَّى صَلَّى أَعَادَ الصَّلَاةَ وَرَأَوْا ذَلِكَ فِي الْوُضُوءِ وَالْجَنَابَةِ سَوَاءً وَبِهِ يَقُولُ ابْنُ أَبِي لَيْلَى وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ أَحْمَدُ الِاسْتِنْشَاقُ أَوْكَدُ مِنْ الْمَضْمَضَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يُعِيدُ فِي الْجَنَابَةِ وَلَا يُعِيدُ فِي الْوُضُوءِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَبَعْضِ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَقَالَتْ طَائِفَةٌ لَا يُعِيدُ فِي الْوُضُوءِ وَلَا فِي الْجَنَابَةِ لِأَنَّهُمَا سُنَّةٌ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا تَجِبُ الْإِعَادَةُ عَلَى مَنْ تَرَكَهُمَا فِي الْوُضُوءِ وَلَا فِي الْجَنَابَةِ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ فِي آخِرَةٍ
usitjele [u-Qutaibah bin Sa'id] wathi, usitjele [u-Hammad bin Zaid] no-[Jarir] ukusuka ku-[Mansur] ukusuka ku-[Hilal bin Yasaf] ukusuka ku-[Salamah bin Qais] wathi; U-Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam wathi: 'Nawuzihlambulula faka amanzi emakhaleni wakho, begodu nangabe wenza istijmar yenza ngenani elingakajayeleki'. Kulesi sahluko kunemilando evela ku-Uthman, Laqith bin Shabrah, Ibnu Abbas, Al Migdam bin Ma'di Karib, Wa`il bin Hujr kanye no-Abu Hurairah'. U-Abu Isa wathi; 'I-hadith ka-Salamah bin Qais iliqiniso. Begodu izazi zezesayensi zihlukile ngemibono yazo malungana nomthetho wabantu abatjhiya ukutjhwaba nokugabha. Amanye amaqembu athi; 'Nangabe umuntu uyayitjhiya aze enze umthandazo, kufanele aphinde umthandazo. Bathi lokhu kusebenza ekugezeni nokuhlamba nge-janabah. Labo abacabanga njalo ngu-Ibn Abu Laila, u-Abdullah Ibnul Mubarak, u-Ahmad no-Ishaq. Khatheso, u-Ahmad ukholelwa bona ukwenza istinsyaq kugandelela khulu ukugeza. U-Abu Isa wathi; 'Begodu ezinye izazi zinombono wokobana lokhu kusebenza ebujameni be-junub, ingasi ekuhlambeni'. Lo ngumbono ka-Sufyan Ats Tsauri nabanye abahlali be-Kufa. Begodu ezinye izazi zithi lokhu akusebenzi ekuhlambululeni ne-junub, ngombana zombili ziindaba ze-sunnah, njeke akukho sibopho sokuziphinda komunye umuntu ozitjhiyako. Lo ngumbono ka-Malik, u-Ash Syafi'i ku-qaul Jadid'.
Imam Tirmidzi : 27
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ فَعَلَ ذَلِكَ ثَلَاثًاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَى مَالِكٌ وَابْنُ عُيَيْنَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى وَلَمْ يَذْكُرُوا هَذَا الْحَرْفَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ وَإِنَّمَا ذَكَرَهُ خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَخَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ثِقَةٌ حَافِظٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمَضْمَضَةُ وَالِاسْتِنْشَاقُ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ يُجْزِئُ و قَالَ بَعْضُهُمْ تَفْرِيقُهُمَا أَحَبُّ إِلَيْنَا و قَالَ الشَّافِعِيُّ إِنْ جَمَعَهُمَا فِي كَفٍّ وَاحِدٍ فَهُوَ جَائِزٌ وَإِنْ فَرَّقَهُمَا فَهُوَ أَحَبُّ إِلَيْنَا
usitjele [u-Yahya bin Musa] wathi, usitjele [u-Ibrahim bin Musa Ar Razi] wathi, usitjele [u-Khalid bin Abdullah] ukusuka ku-[Amru bin Yahya] ukusuka [kayise] ukusuka ku-[Abdullah bin Zaid] wathi; 'Ngibone uMphorofidi agabha umlomo wakhe begodu afaka amanzi emakhaleni wakhe ngesandla esisodwa, wenza lokhu kathathu'. Begodu esahlukweni lesi kunomlando ovela ku-Abdullah bin Abbas'. U-Abu Isa wathi; 'I-hadith ka-Abdullah bin Zaid yi-hadith yezinga le-hasan gharib. I-hadith le yalandiswa ngu-[Malik] no-[Ibn Uyainah] kanye no-[Amru bin Yahya], kodwana azange bakhulume nge-lafadz, 'UmPhrofethi u-sallallaahu 'alaihi wasallam wagabha umlomo wakhe wafaka amanzi ekhaleni lakhe ngesandla esisodwa'. Kodwana, umuntu owatjho lokho bekungu-Khalid bin Abdullah. Ngokuya kweengcwethi ze-hadith, u-Khalid bin Abdullah mumuntu othembekileko begodu okhumbula okunengi ngehloko. Abanye abososayensi bakholelwa bona ukutjhwaba nokufaka amanzi emakhaleni ngesandla esisodwa kusemthethweni. Nanyana kunjalo, abanye bathi; 'Ukwehlukanisa laba ababili kungcono kithi'. U-Ash Syafi'i wathi; 'Nangabe uzibuthelela ngesandla sinye lokho kuvumelekile, kodwana nangabe uhlukanisa zombili lokho kuzokuthanda thina'.
Imam Tirmidzi : 28
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ أَبِي أُمَيَّةَ عَنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ قَالَرَأَيْتُ عَمَّارَ بْنَ يَاسِرٍ تَوَضَّأَ فَخَلَّلَ لِحْيَتَهُ فَقِيلَ لَهُ أَوْ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ أَتُخَلِّلُ لِحْيَتَكَ قَالَ وَمَا يَمْنَعُنِي وَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ عَنْ عَمَّارٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَعَائِشَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَأَنَسٍ وَابْنِ أَبِي أَوْفَى وَأَبِي أَيُّوبَ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت إِسْحَقَ بْنَ مَنْصُورٍ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ قَالَ قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ لَمْ يَسْمَعْ عَبْدُ الْكَرِيمِ مِنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ حَدِيثَ التَّخْلِيلِ
usitjele [u-Ibn Abu Umar] wathi, usitjele [u-Sufyan bin Uyainah] ku-[Abdul Karim bin Abu Al Mukhariq Abu Umayyah] ku-[Hassan bin Hilal] wathi; 'Ngabona ['u-Amar bin Yasir] enza i-ablution ngesikhathi afaka iindevu zakhe, bese ngambuza, nofana wathi; Ngambuza, 'kungani usika iindevu zakho?' waphendula wathi, 'Khuyini engivimbako, nanyana ngibone isiThunywa saka-Allah sallallallaahu 'alaihi wasallam siphakamisela iindevu zakhe'. Usitjele [u-Ibn Abu Umar] wathi, usitjele [u-Sufyan bin Uyainah] ukusuka ku-[Sa'id bin Abu Arubah] ukusuka ku-[Qotadah] ukusuka ku-[Hassan bin Hilal] ukusuka ku-['Ammar] ukusuka kuMphorofidi sallallaahu 'alaihi wasallam malungana ne-hadith. U-Abu Isa wathi; 'Kulesi sahluko kuneendaba ezivela ku-Uthman, Aisyah, Umm Salamah, Anas, Ibn Abu Aufa no-Abu Ayyub'. U-Abu Isa wathi; Ngizwe u-Ishaq bin Mansur athi; Ngizwe u-Ahmad bin Hanbal athi; U-Ibn Uyainah wathi; 'U-Abdul Karim azange ezwe ngo-Hassan bin Bilal nge-tahlil hadith -ukusika iindevu zakhe-'.
Imam Tirmidzi : 29
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ و قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى و قَالَ بِهَذَا أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا تَخْلِيلَ اللِّحْيَةِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ و قَالَ أَحْمَدُ إِنْ سَهَا عَنْ تَخْلِيلِ اللِّحْيَةِ فَهُوَ جَائِزٌ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ تَرَكَهُ نَاسِيًا أَوْ مُتَأَوِّلًا أَجْزَأَهُ وَإِنْ تَرَكَهُ عَامِدًا أَعَادَ
usitjele [u-Yahya bin Musa] wathi, usitjele [u-Abdurrazaq] ovela ku-[Israil] ukusuka ku-['Amir bin Shaqiq] ukusuka ku-[Abu Wa`il] ukusuka ku-[Uthman bin 'Affan] bona uMphorofidi u-sallallaahu 'alaihi wasallam wasika iindevu zakhe'. U-Abu Isa wathi; 'I-hadith le iliqiniso.' U-Muhammad bin Isma'il wathi; 'I-hadith eqinisekileko khulu esahlukweni lesi yi-hadith 'Amir bin Syaqiq, evela ku-Abu Wa`il evela ku-Uthman'. U-Abu Isa wathi; 'Umbono lo uthathwe ziingcwethi ezinengi zezesayensi kubangani bakaMphorofidi sallallallaahu 'alaihi wasallam nabantu abathi ngemva kwabo bathi njalo. Umbono lo nawo wathathwa ngu-Imam Syafi'i. U-Imam Ahmad wathi; 'Nangabe akhohlwe ukusika iindevu zakhe, kulungile'. Ngesikhathi u-Ishaq athi; 'Nangabe uyayitjhiya ngombana ulibele namkha ngebanga le-takwil, lokho kusemthethweni kuye. Kodwana nangabe akutjhiya ngenhloso kufanele akwenze godu'.
Imam Tirmidzi : 30
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ بَدَأَ بِمُقَدَّمِ رَأْسِهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِهِمَا إِلَى قَفَاهُ ثُمَّ رَدَّهُمَا حَتَّى رَجَعَ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي بَدَأَ مِنْهُ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ مُعَاوِيَةَ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
usitjele [u-Ishaq bin Musa Al Ansari] wathi, usitjele [u-Ma'n bin Isa Al Qazzaz] wathi, usitjele [u-Malik bin Anas] ukusuka ku-['Amru bin Yahya] ukusuka [kuyise] ukusuka ku-[Abdullah bin Zaid] bona uMthunywa ka-Allah sallallaahu 'alaihi wasallam wahlikihla ihlokwakhe ngezandla zombili, begodu waqala emuva phambi kwehloko yakhe bese bagijima bobabili ukuya entanyeni, bese babuyela bobabili babuyela endaweni yabo yokuthoma, ngemva kwalokho bageza iinyawo zabo.' U-Abu Isa wathi; 'Kulesi sahluko kunomlando ovela ku-Mu'awiyah, Al Miqdam bin Ma'di Karib no-Aisyah'. U-Abu Isa wathi; 'I-hadith ka-Abdullah bin Zaid yi-hadith eqinisekileko nengcono khulu esahlukweni lesi. Umbono lo wathathwa ngu-Ash Syafi'i, u-Ahmad no-Ishaq'.
Imam Tirmidzi : 31
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّتَيْنِ بَدَأَ بِمُؤَخَّرِ رَأْسِهِ ثُمَّ بِمُقَدَّمِهِ وَبِأُذُنَيْهِ كِلْتَيْهِمَا ظُهُورِهِمَا وَبُطُونِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ مِنْ هَذَا وَأَجْوَدُ إِسْنَادًا وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْكُوفَةِ إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ مِنْهُمْ وَكِيعُ بْنُ الْجَرَّاحِ
usitjele [u-Qutaibah bin Sa'id] wathi, usitjele [u-Bisyr Ibnul Mufadldlal] ukusuka ku-[Abdullah bin Muhammad bin Aqil] ukusuka ku-[Ar Rabi' bint Mu'awwidz bin Afra`] bona uMphorofidi sallallaahu 'alaihi wasallam wahlikihla ihloko yakhe kabili; Wathoma ngemva, bese waya phambili. Godu zombili iindlebe, zangaphandle nezangaphakathi'. U-Abu Isa wathi; 'I-hadith le isesigabeni se-Hasan, kuthi i-hadith elandiswa ngu-Abdullah bin Zaid iliqiniso begodu ine-sanad engcono kune-hadith le. Begodu abanye abahlali be-Kufa benza i-hadith le, hlangana nabo ngu-Waki' Ibnul Jarrah'.
Imam Tirmidzi : 32
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرَ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَأَنَّهَا رَأَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ قَالَتْ مَسَحَ رَأْسَهُ وَمَسَحَ مَا أَقْبَلَ مِنْهُ وَمَا أَدْبَرَ وَصُدْغَيْهِ وَأُذُنَيْهِ مَرَّةً وَاحِدَةًقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَجَدِّ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ الرُّبَيِّعِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّةً وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ وَبِهِ يَقُولُ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ رَأَوْا مَسْحَ الرَّأْسِ مَرَّةً وَاحِدَةً حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ الْمَكِّيُّ قَال سَمِعْتُ سُفْيَانَ بْنَ عُيَيْنَةَ يَقُولُ سَأَلْتُ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ مَسْحِ الرَّأْسِ أَيُجْزِئُ مَرَّةً فَقَالَ إِي وَاللَّهِ
usitjele [u-Qutaibah] wathi, usitjele [u-Bakr bin Mudlar] ukusuka ku-[Ibn 'Ajlan] ukusuka ku-[Abdullah bin Muhammad bin Aqil] ukusuka ku-[Ar Rabi' bint Mu'awwidz bin Afra`] bona wabona uMphorofidi sallallaahu 'alaihi wasallam enza i-ablution, wathi; 'Wahlikihla ngaphambili nangemva kwehloko yakhe, amathempeli kanye neendlebe zombili kanye'. Wathi; 'Kulesi sahluko kunomlando ovela ku-Ali nomkhulu uThalhah bin Musharrif bin 'Amru'. U-Abu Isa wathi; I-'Ar Rabi Hadith' le iliqiniso. Begodu i-hadith le ayikhulunywanga kwaphela ngendlela eyodwa eya kuMphorofidi, ukuthi wahlikihla ihloko yakhe kanye'. I-hadith le yenziwa khulu bangani abanengi nabantu abaza ngemva kwakhe. U-Ja'far bin Muhammad, u-Sufyan Ats Tsauri, u-Ibnul Mubarak, u-Asy Syafi'i, u-Ahmad no-Ishaq banombono wokobana ukuhlikihla ihloko kanye kwaphela. Usitjele bona u-Muhammad bin Manshur Al Makki wathi; Ngizwe u-Sufyan bin Uyainah athi; Ngibuze u-Ja'far bin Muhammad ngomthetho wokuhlikihla ihloko, kwanele na ukuhlikihla kanye?' waphendula wathi, 'Iye, ngo-Allah'.
Imam Tirmidzi : 33
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى ابْنُ لَهِيعَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِ وَرِوَايَةُ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ أَصَحُّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَغَيْرِهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ رَأَوْا أَنْ يَأْخُذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا
usitjele [u-Ali bin Khasyram] wathi, usitjele [u-Abdullah bin Wahb] wathi, usitjele [u-Amru Ibnul Harith] ukusuka ku-[Habban bin Wasi'] ukusuka [kayise] ukusuka ku-[Abdullah bin Zaid] bona wabona uMphorofidi sallallaahu 'alaihi wasallam enza i-ablution, wasula ngamanzi ekhanda lakhe amabili izandla'. U-Abu Isa wathi; 'I-hadith le iliqiniso.' [U-Ibn Lahi'ah] walandisa i-hadith le ku-[Habban bin Wasi'], ku-[yise], ku-[Abdullah bin Zaid], ukuthi uMphorofidi u-sallallaahu 'alaihi wasallam wenza i-ablution esula ikhanda lakhe ngamanzi ebegade angasali ezandleni zakhe ezimbili'. Begodu i-Hadith elandiswa ngu-'Amru Ibnul Harith evela ku-Habban iliqiniso khulu, ngombana ayilandiswa ngendlela yinye kwaphela. I-hadith le ivela ku-Abdullah bin Zaid begodu ngaphandle kwalokho, ukuthi uMphorofidi sallallalaahu 'alaihi wasallam wathatha amanzi amatjha ukusula ikhanda lakhe. I-hadith le yenziwa khulu bososayensi abanengi, banombono wokobana wathatha amanzi amatjha ukusula ikhanda lakhe.'
Imam Tirmidzi : 34
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلَانَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ وَأُذُنَيْهِ ظَاهِرِهِمَا وَبَاطِنِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ الرُّبَيِّعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ يَرَوْنَ مَسْحَ الْأُذُنَيْنِ ظُهُورِهِمَا وَبُطُونِهِمَا
usitjele [u-Hannad] wathi, usitjele [u-Abdullah bin Idris] ukusuka ku-[Muhammad bin 'Ajlan] ukusuka ku-[Zaid bin Aslam] ukusuka ku-['Atho` bin Yasar] ukusuka ku-[Ibn Abbas]; Iinsebenzi zikaMphorofidi sallallalaahu 'alaihi wasallam zamhlikihla ihlokwakhe neendlebe zangaphandle nezangaphakathi. U-Abu Isa wathi; "Kulesi sahluko kune-hadith elandiswa ngu-Ar Rabi." U-Abu Isa waphinda wathi, 'I-hadith ka-Ibn Abbas iliqiniso. Begodu i-hadith le yenziwa khulu ziingcwethi zesayensi, banombono wokobana ukusula iindlebe zombili ngaphandle nangaphakathi.'
Imam Tirmidzi : 35
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ سِنَانِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا وَيَدَيْهِ ثَلَاثًا وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَقَالَ الْأُذُنَانِ مِنْ الرَّأْسِقَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ قُتَيْبَةُ قَالَ حَمَّادٌ لَا أَدْرِي هَذَا مِنْ قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مِنْ قَوْلِ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِذَاكَ الْقَائِمِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ أَنَّ الْأُذُنَيْنِ مِنْ الرَّأْسِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مَا أَقْبَلَ مِنْ الْأُذُنَيْنِ فَمِنْ الْوَجْهِ وَمَا أَدْبَرَ فَمِنْ الرَّأْسِ قَالَ إِسْحَقُ وَأَخْتَارُ أَنْ يَمْسَحَ مُقَدَّمَهُمَا مَعَ الْوَجْهِ وَمُؤَخَّرَهُمَا مَعَ رَأْسِهِ و قَالَ الشَّافِعِيُّ هُمَا سُنَّةٌ عَلَى حِيَالِهِمَا يَمْسَحُهُمَا بِمَاءٍ جَدِيدٍ
usitjele [u-Qutaibah] wathi, usitjele [u-Hammad bin Zaid] ukusuka ku-[Sinan bin Rabi'ah] ukusuka ku-[Syahr bin Hausyab] ukusuka ku-[Abu Umamah] wathi; Umphorofidi wenza ukugeza, wageza ubuso bakhe kathathu nezandla zakhe kathathu, bese wahlikihla ihlokwakhe ngesikhathi athi: 'Iindlebe ezimbili ziyingcenye yekhanda'. U-Abu Isa wathi; U-Qutaibah wathi; ukuthi u-Hammad wathi; 'Angazi bona lokhu ngamazwi womPhrofethi sallallallaahu 'alaihi wasallam nofana avela ku-Abu Umamah'. U-Abu Isa wathi; 'Kulesi sahluko kune-hadith evela ku-Anas,' watjho godu, 'I-hadith le ayifani nokwakheka kwayo.' Begodu i-hadith le yenziwa ziingcwethi ezinengi ezivela ebanganini boMphorofidi sallallalaahu 'alaihi wasallam nalabo abalandelako, ukuthi zombili iindlebe ziyingcenye yekhanda. Umbono lo wathathwa ngu-Sufyan Ats Tsauri, u-Ibnul Mubarak, u-Syafi'i, u-Ahmad no-Ishaq. Khatheso, ezinye izazi zithi indlebe yangaphambili ngeyobuso, kuthi indlebe yangemuva ngeyehloko. U-Ishaq wathi; 'Ngakhetha ukuhlikihla phambili kanye nobuso kuthi ngemva kanye nehloko'. Lokha u-Shafi'i athi; 'Zombili ziyi-sunnah, ukuthi wazisula zombili ngamanzi amatjha'.
Imam Tirmidzi : 36
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ لَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ الْأَصَابِعَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمُسَتَوْرِدِ وَهُوَ ابْنُ شَدَّادٍ الْفِهْرِيُّ وَأبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ إِسْحَقُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ يَدَيْهِ وَرِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ وَأَبُو هَاشِمٍ اسْمُهُ إِسْمَعِيلُ بْنُ كَثِيرٍ الْمَكِّيُّ
basitjele [u-Qutaibah] no-[Hanadi] bathi; usitjele [u-Waki'] ku-[Sufyan] ku-[Abu Hasyim] ku-['Ashim bin Laqith bin Shabirah] ku-[yise] wathi; Umphorofidi wathi: 'Nawenza ukugeza, hlanganisa iminwe yakho'. U-Abu Isa wathi; 'Kulesi sahluko kunomlando ovela ku-Ibn Abbas, Al Mustaurid, okungu-Ibn Syaddad Al Fihri, no-Abu Ayyub Al Ansari'. U-Abu Isa waphinda wathi, 'I-hadith le iliqiniso, begodu izazi zesayensi zisebenzisa i-hadith le, okutjho ukuhlanganisa iinzwane lokha nazigezako. Umbono lo wathathwa ngu-Ahmad no-Ishaq. U-Ishaq wathi; 'Lokha nakagezako uhlanganisa iminwe neenzwane zakhe'. Khatheso, ibizo lamambala laka-Abu Hasyim ngu-Isma'il bin Katsir Al Makki'.
Imam Tirmidzi : 37
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ وَهُوَ الْجَوْهَرِيُّ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ صَالِحٍ مَوْلَى التَّوْأَمَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ بَيْنَ أَصَابِعِ يَدَيْكَ وَرِجْلَيْكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
usitjele [u-Ibrahim bin Sa'id] - okuthiwa ngu-Aljauhari - wathi, usitjele [u-Sa'd bin Abdul Hamid bin Ja'far] wathi, usitjele [u-Abdurrahman bin Abu Az Zinad] ukusuka ku-[Musa bin Uqbah] ukusuka ku-[Salih] owayeyisigqila saka-At Tau`amah, ukusuka ku-[Ibn Abbas] Mellala u-Allah u-wasallam wathi: 'Nawuzigeza, hlala hlangana neminwe yezandla zakho ezimbili neenyawo zakho zombili'. U-Abu Isa wathi; 'I-hadith le isezingeni le-hasan gharib'.
Imam Tirmidzi : 38
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ عَنْ الْمُسْتَوْرِدِ بْنِ شَدَّادٍ الْفِهْرِيِّ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ دَلَكَ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ بِخِنْصَرِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ
usitjele [u-Qutaibah] wathi, usitjele [u-Ibn Lahi'ah] ku-[Yazid bin 'Amru] ku-[Abu Abdurrahman Al Hubuli] ku-[Al Mustaurid bin Syaddad Al Fihri] wathi; 'Ngibone uMphorofidi enza i-abluth, kwavela bona bekahlikihla iinzwane zakhe ngomunwe wakhe omncani'. U-Abu Isa wathi; 'I-hadith le isezingeni le-hasan gharib, begodu asiyazi ngaphandle kwe-hadith ka-Ibn Lahi'ah'.
Imam Tirmidzi : 39
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ مِنْ النَّارِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعَائِشَةَ وَجَابِرٍ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ هُوَ ابْنُ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيُّ وَمُعَيْقِيبٍ وَخَالِدِ بْنِ الْوَلِيدِ وَشُرَحْبِيلَ ابْنِ حَسَنَةَ وَعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ وَيَزِيدَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ وَبُطُونِ الْأَقْدَامِ مِنْ النَّارِ قَالَ وَفِقْهُ هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّهُ لَا يَجُوزُ الْمَسْحُ عَلَى الْقَدَمَيْنِ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَيْهِمَا خُفَّانِ أَوْ جَوْرَبَانِ
usitjele [u-Qutaibah] wathi; usitjele [u-Abdul Aziz bin Muhammad] ukusuka ku-[Suhail bin Abu Salih] ukusuka [kuyise] ukusuka ku-[Abu Hurairah] bona uMphorofidi sallallaahu 'alaihi wasallam wathi: 'Maye ezithendeni - ezingagezwa ngamanzi wokugeza - emlilweni wesihogo'. U-Abu Isa wathi; 'Kulesi sahluko kuneendaba ezivela ku-Abdullah bin 'Amru, u-Aisyah, u-Jabir bin Abdullah Ibnul Harith, okutjho u-Ibn Jaz`i Az Zubaidi, u-Mu'aiqib, u-Khalid Ibnul Walid, u-Syurahbil bin Hasanah, u-Amru Ibnul 'Ash no-Yazid Subu Ashan'. U-Abu Isa wathi; 'I-hadith ka-Abu Hurairah iliqiniso.' Kuye kwalandiswa kuMphorofidi sallallaahu 'alaihi wasallam, bona wathi: 'Maye ezithendeni neenyaweni zangaphakathi - ezingavezwa emanzini wokugeza - emlilweni wesihogo'. U-Abu Isa wathi; 'Umthetho we-hadith le uthi; akukavunyelwa ukuhlikihla iinyawo zakho nangabe bobabili abakagqoki i-khuf nofana amasokisi'.
Imam Tirmidzi : 40
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ وَهَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح قَالَ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةًقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَبُرَيْدَةَ وَأبِي رَافِعٍ وَابْنِ الْفَاكِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَرَوَى رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ وَغَيْرُهُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةً قَالَ وَلَيْسَ هَذَا بِشَيْءٍ وَالصَّحِيحُ مَا رَوَى ابْنُ عَجْلَانَ وَهِشَامُ بْنُ سَعْدٍ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
usitjele [u-Abu Kuraib], [u-Hannad] no-[Qutaibah] bathi; usitjele [u-Waki'] ovela ku-[Sufyan]. Begodu ukusuka kwenye indlela ekhulunywe ngayo; Usitjele [u-Muhammad bin Basysyar] wathi, usitjele [u-Yahya bin Sa'id] wathi; usitjele [u-Sufyan] ukusuka ku-[Zaid bin Aslam] ukusuka ku-['Atho` bin Yasar] ukusuka ku-[Ibn Abbas] wathi; 'UMphorofidi sallallalaahu 'alaihi wasallam wenza ukugeza kanye ngesikhathi'. U-Abu Isa wathi; 'Kulesi sahluko kunama-hadith avela ku-Umar, Jabir, Buraidah, Abu Rafi' no-Ibnul Fakihi'. U-Abu Isa waphinda wathi, 'Begodu i-hadith elandiswa ngu-Ibn Abbas ngiyo engcono khulu neyiqiniso khulu esahlukweni lesi. U-Risydin bin Sa'd nabanye balandisa i-hadith le ku-Adl Dlahak bin Syurahbil, ku-Zaid bin Aslam, kukayise, ku-Umar bin Khaththab bathi; 'UMphorofidi sallallalaahu 'alaihi wasallam wenza ukugeza kanye ngesikhathi'. U-Abu Isa wathi; 'Nanyana kunjalo, i-hadith le ayisilo iqiniso, kuthi eliyiqiniso yi-hadith elandiswa ngu-[Ibn 'Ajlan], [Hisyam bin Sa'd], [Sufyan Ats Tsauri] no-[Abdul Aziz bin Muhammad], evela ku-[Zaid bin Aslam], evela ku-['Atho` bin Yasar], evela ku-Abdul 'Ablah, 'alaihi wasallam'.