Revert to Islam, click here
Islam Al-Haq: Qur’an na Hadithi
(Islam nyayo)
Free Download / Gukuramo ku buntu

Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadithi

Hadithi

Imam Tirmidzi : 21

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ وَأَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَى مَرْدَوَيْهِ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُغَفَّلٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى أَنْ يَبُولَ الرَّجُلُ فِي مُسْتَحَمِّهِ وَقَالَ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَشْعَثَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَيُقَالُ لَهُ أَشْعَثُ الْأَعْمَى وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ الْبَوْلَ فِي الْمُغْتَسَلِ وَقَالُوا عَامَّةُ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ وَرَخَّصَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْهُمْ ابْنُ سِيرِينَ وَقِيلَ لَهُ إِنَّهُ يُقَالُ إِنَّ عَامَّةَ الْوَسْوَاسِ مِنْهُ فَقَالَ رَبُّنَا اللَّهُ لَا شَرِيكَ لَهُ و قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ قَدْ وُسِّعَ فِي الْبَوْلِ فِي الْمُغْتَسَلِ إِذَا جَرَى فِيهِ الْمَاءُ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدَّثَنَا بِذَلِكَ أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الْآمُلِيُّ عَنْ حِبَّانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ

yatubwiye [Ali bin Hajar] na [Ahmad bin Muhammad bin Musa Mardawih] bombi baravuze; yatubwiye [Abdullah Ibnul Mubarak] bivuye kuri [Ma'mar] bivuye kuri [Ash'ath bin Abdullah] bivuye kuri [Al Hasan] bivuye kuri [Abdullah bin Mughaffal] yavuze ati, Intumwa sallallahu 'alaihi wa Sallam yabujije umuntu kunyara mu bwogero bwe, kandi yaravuze ati: 'Muri rusange impungenge zimuturukaho'. Yaravuze ati: 'Muri iki gice harimo kandi Hadithi yavuye ku umwe mu basangirangendo b'Intumwa sallaahu 'alaihi wa Sallam'. Abu Isa yaravuze ati: 'Iyi Hadithi ni iy'amahanga-, ntabwo tuzi ko Hadithi ari marfu' uretse Hadithi yavuye kuri Asy'ats bin Abdullah, kandi yitwa kandi Asy'ats Al Ama'. Bamwe mu bahanga mu bya siyansi bahakana ko kwiyuhagira mu bwogero, bavuga bati; 'Muri rusange gushidikanya kwavuye kuri we'. Kandi bamwe mu bahanga mu bya siyansi batanze ihumure muri iki kibazo, muri bo harimo Ibnu Sirin. Kandi iyo bamubwiraga bati 'Mu by'ukuri, guhangayika muri rusange biva kuri we,' yabasubizaga ati 'Imana yacu ni Allah, nta mufatanyabikorwa afite'. Ibnul Mubarak aravuga ati: 'Hari igihe cyo kwiyuhagira mu bwogero niba amazi atemba'. Abu Isa aravuga ati: 'Ibi twabibwiwe na Ahmad bin Abdah Al Amuli, wo muri Hibban, wo muri Abdullah bin Al Mubarak'.

Hadithi

Imam Tirmidzi : 22

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدِيثُ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كِلَاهُمَا عِنْدِي صَحِيحٌ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا الْحَدِيثُ وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ إِنَّمَا صَحَّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ وَأَمَّا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ فَزَعَمَ أَنَّ حَدِيثَ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَعَلِيٍّ وَعَائِشَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَحُذَيْفَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ وَأَنَسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَابْنِ عُمَرَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَأَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي أَيُّوبَ وَتَمَّامِ بْنِ عَبَّاسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَنْظَلَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ وَأَبِي مُوسَى

yatubwiye [Abu Kuraib] yaravuze, yatubwiye [Abdah bin Sulaiman] yavuye kuri [Muhammad bin 'Amru] yavuye kuri [Abu Salamah] yavuye kuri [Abu Hurairah] yaravuze, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Sallam yaravuze ati: 'Iyo bitaba umutwaro ku bantu banjye, nari kubategeka gukora siwak buri gihe basenga'. Abu Isa yaravuze ati: 'Iyi Hadithi yavuzwe na [Muhammad bin Ishaq] yavuye kuri [Muhammad bin Ibrahim], yavuye kuri [Abu Salamah,] yavuye kuri [Zaid bin Khalid], yavuye ku Muhanuzi sallallaahu 'alaihi wasallam'. Kandi Hadithi ya Abu Salamah yavuzwe na Abu Hurairah na Zaid bin Khalid yavuye ku Muhanuzi sallallaahu 'alaihi wa Sallam, mu bitekerezo byanjye byombi ni ukuri. Kuberako Hadithi itavuzwe n'inzira imwe gusa, ni ukuvuga kuri Abu Hurairah ukomoka ku ntumwa Shallahu 'alaihi wa Sallam, ahubwo no mu zindi nzira, bityo Hadithi yavuzwe na Abu Hurairah ni ukuri. Mu gihe Muhammadi bin Isma'il yavuze ko Hadithi ya Abu Salamah yavuzwe na Zaid bin Khalid ari ukuri. Abu Isa ati; 'Muri iki gice harimo kandi inkuru zavuzwe na Abu Bakr Ash Shiddiq, Ali, Aisha, Ibin Abbas, Hudzaifah, Zaid bin Khalid, Anas, Abdullah bin' Amru, Ibin Umar, Umm Habibah, Abu Ayyub, Tammam bin Abbas, Abdullah bin Handlallah, Umm Salamah, Watsilah Al Asq '.

Hadithi

Imam Tirmidzi : 23

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لَأَمَرْتُهُمْ بِالسِّوَاكِ عِنْدَ كُلِّ صَلَاةٍ وَلَأَخَّرْتُ صَلَاةَ الْعِشَاءِ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِقَالَ فَكَانَ زَيْدُ بْنُ خَالِدٍ يَشْهَدُ الصَّلَوَاتِ فِي الْمَسْجِدِ وَسِوَاكُهُ عَلَى أُذُنِهِ مَوْضِعَ الْقَلَمِ مِنْ أُذُنِ الْكَاتِبِ لَا يَقُومُ إِلَى الصَّلَاةِ إِلَّا أُسْتَنَّ ثُمَّ رَدَّهُ إِلَى مَوْضِعِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

yatubwiye [Hannad] yaravuze, yatubwiye [Abdah bin Sulaiman] yavuye kuri [Muhammad bin Ishaq] yavuye kuri [Muhammad bin Ibrahim] yavuye kuri [Abu Salamah] yavuye kuri [Zaid bin Khalid Al Juhani] yaravuze; Numvise Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam avuga ati: 'Iyo bitaba umutwaro ku muryango wanjye, nari kubategeka gukora siwak buri gihe basenga, kandi nari no kurangiza iswala ya Isha kimwe cya gatatu cy'ijoro'. Yaravuze ati: 'Zaid bin Khalid yajyaga mu iswala mu musigiti, mu gihe siwak ye yari mu gutwi kwe nk'uko ikaramu ihora mu gutwi k'umwanditsi, ntiyahagurukaga ngo asenge kugeza abanje gukora siwak. Nyuma y'ibyo yayisubije mu mwanya wayo'. Abu Isa yaravuze ati: 'Iyi Hadithi ni iy'ukuri.'

Hadithi

Imam Tirmidzi : 24

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ أَحْمَدُ بْنُ بَكَّارٍ الدِّمَشْقِيُّ يُقَالُ هُوَ مِنْ وَلَدِ بُسْرِ بْنِ أَرْطَاةَ صَاحِبِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ وَأَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا اسْتَيْقَظَ أَحَدُكُمْ مِنْ اللَّيْلِ فَلَا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي الْإِنَاءِ حَتَّى يُفْرِغَ عَلَيْهَا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا فَإِنَّهُ لَا يَدْرِي أَيْنَ بَاتَتْ يَدُهُوَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ الشَّافِعِيُّ وَأُحِبُّ لِكُلِّ مَنْ اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ قَائِلَةً كَانَتْ أَوْ غَيْرَهَا أَنْ لَا يُدْخِلَ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا فَإِنْ أَدْخَلَ يَدَهُ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهَا كَرِهْتُ ذَلِكَ لَهُ وَلَمْ يُفْسِدْ ذَلِكَ الْمَاءَ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَى يَدِهِ نَجَاسَةٌ و قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ إِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ مِنْ اللَّيْلِ فَأَدْخَلَ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ قَبْلَ أَنْ يَغْسِلَهَا فَأَعْجَبُ إِلَيَّ أَنْ يُهْرِيقَ الْمَاءَ و قَالَ إِسْحَقُ إِذَا اسْتَيْقَظَ مِنْ النَّوْمِ بِاللَّيْلِ أَوْ بِالنَّهَارِ فَلَا يُدْخِلْ يَدَهُ فِي وَضُوئِهِ حَتَّى يَغْسِلَهَا

Twabwiye [Abul Walid Ahmad bin Bakkar Ad Dimasqi] ko hari umuntu wavuze ko ari umuhungu wa Busr bin Artha`ah, inshuti y'Intumwa Sallallaahu 'alaihi wasallam. Yaravuze ati; yatubwiye [Al Walid bin Muslim] kuri [Al Auza'i] kuri [Az Zuhri] kuri [Sa'id Ibnul Musayyab] na [Abu Salamah] kuri [Abu Hurairah] kuri Intumwa Sallallaahu 'alaihi wasallam, yaravuze ati: 'Niba umwe muri mwe azinduka mu bitotsi, ntimukashyire ikiganza cye mu kibindi kugeza igihe azaba amaze gusuka amazi mu ntoki ze inshuro ebyiri cyangwa eshatu, kuko atazi aho ukuboko kwe kwaraye'. Muri iki gice harimo n'amateka ya Ibn Umar, Jabir na Aisyah. Abu Isa yaravuze ati: 'Iyi Hadithi ni iy'ukuri.' Ash Syafi'i yaravuze ati; "Ndakunda umuntu wese ubyutse mu bitotsi, byaba ari ukuryama cyangwa ikindi kintu, kudashyira ikiganza cye mu mazi ngo gisukure kugeza igihe azagisukure n'amazi mbere, kandi ndabyanga ko umuntu wese abishyiramo mbere yo kugisukura mbere yo kugisukura. Nubwo ibyo bitabangamira ubuziranenge bw'amazi igihe cyose nta mwanda uri mu kiganza cye." Ahmad bin Hanbal yagize ati: "Niba umuntu abyutse nijoro agashyira ikiganza cye mu mazi ngo gisukure mbere yo kugisukura, byantungura aramutse ajugunye amazi." Kandi Ishaq yaravuze ati: "Niba umuntu abyutse nijoro cyangwa ku manywa, ntagomba gushyira ikiganza cye mu mazi ngo gisukure kugeza igihe azagisukura."

Hadithi

Imam Tirmidzi : 25

حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ وَبِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْعَقَدِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَرْمَلَةَ عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ عَنْ جَدَّتِهِ عَنْ أَبِيهَا قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا وُضُوءَ لِمَنْ لَمْ يَذْكُرْ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ لَا أَعْلَمُ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثًا لَهُ إِسْنَادٌ جَيِّدٌ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ تَرَكَ التَّسْمِيَةَ عَامِدًا أَعَادَ الْوُضُوءَ وَإِنْ كَانَ نَاسِيًا أَوْ مُتَأَوِّلًا أَجْزَأَهُ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَبَاحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جَدَّتِهِ عَنْ أَبِيهَا وَأَبُوهَا سَعِيدُ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ نُفَيْلٍ وَأَبُو ثِفَالٍ الْمُرِّيُّ اسْمُهُ ثُمَامَةُ بْنُ حُصَيْنٍ وَرَبَاحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ هُوَ أَبُو بَكْرِ بْنُ حُوَيْطِبٍ مِنْهُمْ مَنْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ فَقَالَ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ حُوَيْطِبٍ فَنَسَبَهُ إِلَى جَدِّهِ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عِيَاضٍ عَنْ أَبِي ثِفَالٍ الْمُرِّيِّ عَنْ رَبَاحِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ بْنِ حُوَيْطِبٍ عَنْ جَدَّتِهِ بِنْتِ سَعِيدِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَبِيهَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ

yatubwiye [Nashr bin Ali Al Jahdlami] na [Bisyr bin Mu'adz Al Aqadi] bavuze; yatubwiye [Bisyr Ibnul Mufadldlal] yavuye kuri [Abdurrahman bin Harmalah] yavuye kuri [Abu Tsifal Al Murri] yavuye kuri [Rabah bin Abdurrahman bin Abu Sufyan bin Huwaittib] yavuye kuri [Nyogokuru] yavuye kuri [Se] yaravuze; Numvise Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam avuga ati: 'Nta kwiyuhagira ku batavuze izina rya Allah - iyo bakora kwiyuhagira-'. Yaravuze ati: 'Muri iki gice harimo kandi inkuru zavuye kuri Aisyah, Abu Sa'id, Abu Hurairah, Sahl bin Sa'd na Anas'. Abu Isa yaravuze ati; 'Imamu Ahmad bin Hambal yaravuze ati: 'Sinzi muri iki gice Hadithi ifite sanad ya jayyid - nziza-'. Ishaq yaravuze ati; “Niba aretse gusoma basmalah nkana, agomba gusubiramo kwiyuhagira kwe, ariko niba yibagiwe cyangwa kubera ibisobanuro, kwiyuhagira kwe kuracyari ingirakamaro.” Muhammad bin Isma’il yaravuze ati: “Hadithi nziza muri iki gice ni Hadithi ya Rabah bin Abdurrahman.” Abu Isa yaravuze ati: “Rabah bin Abdurrahman yavuzwe na nyirakuru, yanditswe na se. Mu gihe se yitwaga Sa’id bin Zaid bin ‘Amru bin Nufail, Abu Tsifal Al Murri yitwaga Tsumamah bin Huashin, naho Rabah bin Abdurrahman yitwaga Abu Bakr bin Huwaithib. Muri bo harimo umwe wavuze iyi Hadithi, hanyuma aravuga ati: “Kuri Abu Bakr bin Huwaithib,” hanyuma ayitirira sekuru.” Yatubwiye [Al Hasan bin Ali Al Hulwani] yavuze, yatubwiye [Yazid bin Harun] ukomoka kuri [Yazid bin Iyadl] ukomoka kuri [Abu Tsifal Al Murri] ukomoka kuri [Rabah bin Abdurrahman bin Abu Sufyan bin Huwaithib] ukomoka kuri [nyirakuru bint Sa'id bin Zaid] ukomoka kuri se wa silamu.

Hadithi

Imam Tirmidzi : 26

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ وَجَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَانْتَثِرْ وَإِذَا اسْتَجْمَرْتَ فَأَوْتِرْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَلَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سَلَمَةَ بْنِ قَيْسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِيمَنْ تَرَكَ الْمَضْمَضَةَ وَالِاسْتِنْشَاقَ فَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ إِذَا تَرَكَهُمَا فِي الْوُضُوءِ حَتَّى صَلَّى أَعَادَ الصَّلَاةَ وَرَأَوْا ذَلِكَ فِي الْوُضُوءِ وَالْجَنَابَةِ سَوَاءً وَبِهِ يَقُولُ ابْنُ أَبِي لَيْلَى وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ أَحْمَدُ الِاسْتِنْشَاقُ أَوْكَدُ مِنْ الْمَضْمَضَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يُعِيدُ فِي الْجَنَابَةِ وَلَا يُعِيدُ فِي الْوُضُوءِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَبَعْضِ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَقَالَتْ طَائِفَةٌ لَا يُعِيدُ فِي الْوُضُوءِ وَلَا فِي الْجَنَابَةِ لِأَنَّهُمَا سُنَّةٌ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا تَجِبُ الْإِعَادَةُ عَلَى مَنْ تَرَكَهُمَا فِي الْوُضُوءِ وَلَا فِي الْجَنَابَةِ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَالشَّافِعِيِّ فِي آخِرَةٍ

yatubwiye [Qutaibah bin Sa'id] yaravuze, yatubwiye [Hammad bin Zaid] na [Jarir] bivuye kuri [Mansur] bivuye kuri [Hilal bin Yasaf] bivuye kuri [Salamah bin Qais] yaravuze; Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yaravuze ati: 'Nukora isukura shyira amazi mu mazuru yawe, kandi nukora istijmar kora n'umubare udasanzwe'. Muri iki gice hari kandi amateka ya Uthman, Laqith bin Shabrah, Ibnu Abbas, Al Migdam bin Ma'di Karib, Wa`il bin Hujr na Abu Hurairah'. Abu Isa yaravuze ati: 'Hadith ya Salamah bin Qais ni iy'ukuri. Kandi abahanga mu bya siyansi ntibavuga rumwe ku itegeko rigenga abantu bareka gukaraba no gukora istinsyaq. Hari amatsinda avuga ati: 'Niba umuntu ayiretse kugeza arangije gusenga, agomba gusubiramo isengesho. Bavuga ko ikoreshwa mu gusukura no guhotora nyuma ya janabah. Abafite iki gitekerezo ni Ibn Abu Laila, Abdullah Ibnul Mubarak, Ahmad, na Ishaq. Hagati aho, Ahmad avuga ko gukora istinshaq bishimangirwa cyane mu kwiyuhagira. Abu Isa yaravuze ati: 'Kandi hari abandi bahanga bavuga ko bikoreshwa mu gihe cy'isuku, atari mu kwiyuhagira.' Iki ni igitekerezo cya Sufyan Ats Tsauri na bamwe mu baturage ba Kufa. Abandi bahanga bavuga ko bitakoreshwa mu kwiyuhagira no mu kwiyuhagira, kuko byombi ari ibintu bya suna, bityo nta nshingano yo kubisubiramo ku muntu ubiretse. Iki ni igitekerezo cya Malik, Ash-Shafi'i ku birebana na qaul jadid'.

Hadithi

Imam Tirmidzi : 27

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ فَعَلَ ذَلِكَ ثَلَاثًاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَى مَالِكٌ وَابْنُ عُيَيْنَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى وَلَمْ يَذْكُرُوا هَذَا الْحَرْفَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَضْمَضَ وَاسْتَنْشَقَ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ وَإِنَّمَا ذَكَرَهُ خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَخَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ ثِقَةٌ حَافِظٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ الْمَضْمَضَةُ وَالِاسْتِنْشَاقُ مِنْ كَفٍّ وَاحِدٍ يُجْزِئُ و قَالَ بَعْضُهُمْ تَفْرِيقُهُمَا أَحَبُّ إِلَيْنَا و قَالَ الشَّافِعِيُّ إِنْ جَمَعَهُمَا فِي كَفٍّ وَاحِدٍ فَهُوَ جَائِزٌ وَإِنْ فَرَّقَهُمَا فَهُوَ أَحَبُّ إِلَيْنَا

yatubwiye [Yahya bin Musa] yaravuze, yatubwiye [Ibrahim bin Musa Ar Razi] yaravuze, yatubwiye [Khalid bin Abdullah] yabikuye kuri [Amru bin Yahya] yabikuye kuri [se] ya [Abdullah bin Zaid] yaravuze ati; 'Nabonye Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam' yikuramo umunwa we ashyira amazi mu mazuru ye avuye mu kiganza kimwe, yabikoze inshuro eshatu'. Kandi muri iki gice hari amateka yavuye kuri Abdullah bin Abbas'. Abu Isa yaravuze ati: 'Hadith ya Abdullah bin Zaid ni Hadithi ifite urugero rwa hasan gharib. Iyi Hadithi yavuzwe kandi na [Malik] na [Ibn Uyainah] ndetse na [Amru bin Yahya], ariko ntibavuze kuri lafadz, 'Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam yakuramo umunwa we ashyira amazi mu mazuru ye avuye mu kiganza kimwe'. Ariko, uwabivuze ni Khalid bin Abdullah. Dukurikije abahanga mu bya Hadithi, Khalid bin Abdullah yari umuntu wizewe kandi wafataga mu mutwe byinshi. Hari abahanga bavuga ko gukurura no guhumeka amazi mu mazuru uhereye ku kuboko kumwe ari ingirakamaro. Ariko, abandi bavuga bati: "Gutandukanya byombi ni byiza kuri twe." Ash-Shafi'i yaravuze ati: "Niba abikusanyije mu kuboko kumwe ni ingirakamaro, ariko niba abitandukanyije, ni byiza kuri twe."

Hadithi

Imam Tirmidzi : 28

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ بْنِ أَبِي الْمُخَارِقِ أَبِي أُمَيَّةَ عَنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ قَالَرَأَيْتُ عَمَّارَ بْنَ يَاسِرٍ تَوَضَّأَ فَخَلَّلَ لِحْيَتَهُ فَقِيلَ لَهُ أَوْ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ أَتُخَلِّلُ لِحْيَتَكَ قَالَ وَمَا يَمْنَعُنِي وَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ عَنْ عَمَّارٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ وَعَائِشَةَ وَأُمِّ سَلَمَةَ وَأَنَسٍ وَابْنِ أَبِي أَوْفَى وَأَبِي أَيُّوبَ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت إِسْحَقَ بْنَ مَنْصُورٍ يَقُولُ سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ قَالَ قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ لَمْ يَسْمَعْ عَبْدُ الْكَرِيمِ مِنْ حَسَّانَ بْنِ بِلَالٍ حَدِيثَ التَّخْلِيلِ

yatubwiye [Ibn Abu Umar] yaravuze, yatubwiye [Sufyan bin Uyainah] yabikuye kuri [Abdul Karim bin Abu Al Mukhariq Abu Umayyah] yabikuye kuri [Hassan bin Hilal] yaravuze ati; 'Nabonye ['Amar bin Yasir] akora ubwoya arimo gutobora ubwanwa bwe, hanyuma ndamubaza, cyangwa aravuga; naramubajije nti 'kuki urimo kogosha ubwanwa bwawe?' arasubiza ati: 'Ni iki kimbuza, nubwo nabonye Intumwa ya Allah sallallaahu 'alaihi wasallam imutobora ubwanwa'. Yatubwiye [Ibn Abu Umar] yaravuze, yatubwiye [Sufyan bin Uyainah] yabikuye kuri [Sa'id bin Abu Arubah] yavuye kuri [Qotadah] yavuye kuri [Hassan bin Hilal] yavuye kuri ['Ammar] yavuye ku Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam ku bijyanye na Hadithi. Abu Isa yaravuze ati; 'Muri iki gice harimo kandi inkuru za Uthumani, Aisyah, Umm Salamah, Anasi, Ibin Abu Aufa na Abu Ayyub'. Abu Isa ati; Numvise Ishaq bin Mansur avuga; Numvise Ahmad bin Hanbal avuga; Ibin Uyainah yaravuze ati; 'Abdul Karim ntabwo yigeze yumva Hassan bin Bilal kubyerekeye Hadithi ya tahlil -kogosha ubwanwa-'.

Hadithi

Imam Tirmidzi : 29

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُخَلِّلُ لِحْيَتَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ و قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثُ عَامِرِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عُثْمَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى و قَالَ بِهَذَا أَكْثَرُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ رَأَوْا تَخْلِيلَ اللِّحْيَةِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ و قَالَ أَحْمَدُ إِنْ سَهَا عَنْ تَخْلِيلِ اللِّحْيَةِ فَهُوَ جَائِزٌ و قَالَ إِسْحَقُ إِنْ تَرَكَهُ نَاسِيًا أَوْ مُتَأَوِّلًا أَجْزَأَهُ وَإِنْ تَرَكَهُ عَامِدًا أَعَادَ

yatubwiye [Yahya bin Musa] yavuze, yatubwiye [Abdurrazaq] wo muri [Isirayeli] yanditswe na ['Amir bin Shaqiq] yanditswe na [Abu Wa`il] yanditswe na [Uthman bin 'Affan] ko Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam yatemye ubwanwa bwe'. Abu Isa yaravuze ati: 'Iyi Hadithi ni iy'ukuri.' Muhammad bin Isma'il yaravuze ati: 'Hadithi y'ukuri cyane muri iki gice ni Hadithi 'Amir bin Syaqiq, yanditswe na Abu Wa`il yanditswe na Uthman'. Abu Isa yaravuze ati: 'Iki gitekerezo cyafashwe n'abahanga benshi mu bya siyansi baturutse ku basangirangendo b'Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam n'abantu babivuze nyuma yabo. Iki gitekerezo cyafashwe na Imamu Syafi'i. Imamu Ahmad yaravuze ati: 'Niba yibagiwe kogosha ubwanwa bwe, nta kibazo'. Mu gihe Ishaq yavuze ati: "Niba abiretse kubera kwibagirwa cyangwa kubisobanura nabi, ni ngombwa kuri we. Ariko, niba abiretse nkana, agomba kubisubiramo."

Hadithi

Imam Tirmidzi : 30

حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى الْقَزَّازُ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ بَدَأَ بِمُقَدَّمِ رَأْسِهِ ثُمَّ ذَهَبَ بِهِمَا إِلَى قَفَاهُ ثُمَّ رَدَّهُمَا حَتَّى رَجَعَ إِلَى الْمَكَانِ الَّذِي بَدَأَ مِنْهُ ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ مُعَاوِيَةَ وَالْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَحْسَنُ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ

yatubwiye [Ishaq bin Musa Al Ansari] yaravuze, yatubwiye [Ma'n bin Isa Al Qazzaz] yaravuze, yatubwiye [Malik bin Anas] yabikuye kuri ['Amru bin Yahya] yabikuye kuri [se] ya [Abdullah bin Zaid] ko Intumwa y'Imana sallallahu 'alaihi wasallam yasutse umutwe we n'amaboko yombi, yazamuye amaboko yombi imbere n'inyuma, ahera ku mutwe we imbere hanyuma yiruka yombi agera mu ijosi, hanyuma abasubiza bombi basubira aho bari basanzwe, nyuma yo koga ibirenge.' Abu Isa yaravuze ati: 'Muri iki gice hari amateka ya Mu'awiyah, Al Miqdam bin Ma'di Karib na Aisyah'. Abu Isa yaravuze ati: 'Hadith ya Abdullah bin Zaid niyo Hadithi nyakuri kandi nziza muri iki gice. Iki gitekerezo cyafashwe na Ash Syafi'i, Ahmad na Ishaq'.

Hadithi

Imam Tirmidzi : 31

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّتَيْنِ بَدَأَ بِمُؤَخَّرِ رَأْسِهِ ثُمَّ بِمُقَدَّمِهِ وَبِأُذُنَيْهِ كِلْتَيْهِمَا ظُهُورِهِمَا وَبُطُونِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَحَدِيثُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَصَحُّ مِنْ هَذَا وَأَجْوَدُ إِسْنَادًا وَقَدْ ذَهَبَ بَعْضُ أَهْلِ الْكُوفَةِ إِلَى هَذَا الْحَدِيثِ مِنْهُمْ وَكِيعُ بْنُ الْجَرَّاحِ

[Qutaibah bin Sa'id] yaravuze ati, [Bisyr Ibnul Mufadldlal] yatubwiye ibiturutse kuri [Abdullah bin Muhammad bin Aqil] bivuye kuri [Ar Rabi' bint Mu'awwidz bin Afra`] ko Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam yahanaguye umutwe we kabiri; yahereye inyuma, hanyuma yimukira imbere. Ndetse n'amatwi yombi, inyuma no imbere'. Abu Isa yaravuze ati: 'Iyi Hadithi ni hasan, mu gihe Hadithi yavuzwe na Abdullah bin Zaid ari ukuri kandi ifite uruhererekane rwiza rwo kuyivugaho kurusha iyo. Kandi bamwe mu bantu ba Kufa bakurikiza iyi Hadithi, muri bo harimo Waki' Ibnul Jarrah'.

Hadithi

Imam Tirmidzi : 32

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرَ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ الرُّبَيِّعِ بِنْتِ مُعَوِّذِ ابْنِ عَفْرَاءَأَنَّهَا رَأَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ قَالَتْ مَسَحَ رَأْسَهُ وَمَسَحَ مَا أَقْبَلَ مِنْهُ وَمَا أَدْبَرَ وَصُدْغَيْهِ وَأُذُنَيْهِ مَرَّةً وَاحِدَةًقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَجَدِّ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ الرُّبَيِّعِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ مَسَحَ بِرَأْسِهِ مَرَّةً وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ وَبِهِ يَقُولُ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ رَأَوْا مَسْحَ الرَّأْسِ مَرَّةً وَاحِدَةً حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ الْمَكِّيُّ قَال سَمِعْتُ سُفْيَانَ بْنَ عُيَيْنَةَ يَقُولُ سَأَلْتُ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ مَسْحِ الرَّأْسِ أَيُجْزِئُ مَرَّةً فَقَالَ إِي وَاللَّهِ

[Qutaibah] yaravuze ati, [Bakr bin Mudlar] yatubwiye ko [Ibn 'Ajlan] yabikuye kuri [Abdullah bin Muhammad bin Aqil] yabikuye kuri [Ar Rabi' bint Mu'awwidz bin Afra`] ko yabonye Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam akora umwambiro, maze aravuga ati: 'Yahanaguye umutwe we rimwe imbere n'inyuma, insengero zombi, no mu matwi yombi'. Yaravuze ati: 'Muri iki gice harimo kandi inkuru yavuzwe na Ali na sekuru wa Talhah bin Musharrif bin 'Amru'. Abu Isa yaravuze ati: 'Iyi Hadithi ya Ar Rabi' ni hasan sahih. Kandi iyi Hadithi ntiyavuzwe gusa mu nzira imwe ijya ku Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam, ko yahanaguye umutwe we rimwe'. Iyi Hadithi yakoreshejwe cyane n'abasangirangendo benshi n'abamukurikiye. Ja'far bin Muhammad, Sufyan Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Asy Syafi'i, Ahmad na Ishaq bavuga ko gusiga umutwe rimwe gusa. Yatubwiye ko Muhammad bin Manshur Al Makki yavuze ati; Numvise Sufyan bin Uyainah avuga ati: Nabajije Ja'far bin Muhammad ku itegeko ryo gusiga umutwe, ese birahagije guhanagura rimwe gusa?' Arasubiza ati: 'Yego, ndahiye Imana'.

Hadithi

Imam Tirmidzi : 33

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍأَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى ابْنُ لَهِيعَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَأَنَّهُ مَسَحَ رَأْسَهُ بِمَاءٍ غَيْرِ فَضْلِ يَدَيْهِ وَرِوَايَةُ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ حَبَّانَ أَصَحُّ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ وَغَيْرِهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ رَأَوْا أَنْ يَأْخُذَ لِرَأْسِهِ مَاءً جَدِيدًا

[Ali bin Khasyram] yatubwiye, [Abdullah bin Wahb] yatubwiye, [Amr Ibn al-Harith] yavuye kuri [Habban bin Wasi'] yavuye kuri [se] yavuye kuri [Abdullah bin Zaid] ko yabonye Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam akora umwambiro, agahanagura umutwe we n'amazi atari menshi mu ntoki ze'. Abu Isa yaravuze ati: 'Iyi Hadithi ni hasan sahih'. [Ibn Lahi'ah] yavuze iyi Hadithi yavuye kuri [Habban bin Wasi'], yavuye kuri [se], yavuye kuri [Abdullah bin Zaid], ko Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam akora umwambiro agahanagura umutwe we n'amazi atari menshi mu ntoki ze'. Kandi Hadithi yavuzwe na 'Amr Ibn al-Harith yavuye kuri Habban ni ukuri kurushaho, kuko yavuzwe mu nzira zirenze imwe. Iyi Hadithi yavuye kuri Abdullah bin Zaid kandi uretse ibyo, ivuga ko Intumwa y'Imana (saww) 'alaihi wasallam yafashe amazi mashya kugira ngo ihanagure umutwe we. Iyi Hadithi ikoreshwa cyane n'abahanga benshi mu bya siyansi, bavuga ko yafashe amazi mashya kugira ngo ihanagure umutwe we.'

Hadithi

Imam Tirmidzi : 34

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلَانَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ بِرَأْسِهِ وَأُذُنَيْهِ ظَاهِرِهِمَا وَبَاطِنِهِمَاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ الرُّبَيِّعِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ يَرَوْنَ مَسْحَ الْأُذُنَيْنِ ظُهُورِهِمَا وَبُطُونِهِمَا

[Hannad] yaravuze ati, [Abdullah bin Idris] yatubwiye ko [Muhammad bin 'Ajlan] yavuye kuri [Zaid bin Aslam] yavuye kuri ['Atho` bin Yasar] yavuye kuri [Ibn Abbas]; ko Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam yahanaguye umutwe we n'amatwi ye yombi yo hanze n'ayo imbere. Abu Isa yaravuze ati: 'Muri iki gice harimo na Hadithi yavuzwe na Ar Rabi'. Abu Isa yongeye kuvuga ati: 'Hadith ya Ibn Abbas ni hasan sahih. Kandi iyi Hadithi ikoreshwa cyane n'abantu bafite ubumenyi, bavuga ko guhanagura amatwi yombi ari ku bice byo hanze n'ibyo imbere.'

Hadithi

Imam Tirmidzi : 35

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ سِنَانِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَتَوَضَّأَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلَاثًا وَيَدَيْهِ ثَلَاثًا وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَقَالَ الْأُذُنَانِ مِنْ الرَّأْسِقَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ قُتَيْبَةُ قَالَ حَمَّادٌ لَا أَدْرِي هَذَا مِنْ قَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مِنْ قَوْلِ أَبِي أُمَامَةَ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِذَاكَ الْقَائِمِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ أَنَّ الْأُذُنَيْنِ مِنْ الرَّأْسِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مَا أَقْبَلَ مِنْ الْأُذُنَيْنِ فَمِنْ الْوَجْهِ وَمَا أَدْبَرَ فَمِنْ الرَّأْسِ قَالَ إِسْحَقُ وَأَخْتَارُ أَنْ يَمْسَحَ مُقَدَّمَهُمَا مَعَ الْوَجْهِ وَمُؤَخَّرَهُمَا مَعَ رَأْسِهِ و قَالَ الشَّافِعِيُّ هُمَا سُنَّةٌ عَلَى حِيَالِهِمَا يَمْسَحُهُمَا بِمَاءٍ جَدِيدٍ

yatubwiye [Qutaibah] yaravuze, yatubwiye [Hammad bin Zaid] yabikuye kuri [Sinan bin Rabi'ah] yabikuye kuri [Syahr bin Hausyab] yavuye kuri [Abu Umamah] yaravuze; Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam yakoze ubutasi, yoza mu maso inshuro eshatu n'intoki inshuro eshatu, hanyuma yisiga umutwe avuga ati: 'Amatwi abiri ni igice cy'umutwe'. Abu Isa yaravuze; Qutaibah yaravuze; ko Hammad yavuze ati: 'Sinzi niba aya ari amagambo y'Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam' cyangwa yavuye kuri Abu Umamah'. Abu Isa yaravuze ati: 'Muri iki gice harimo kandi Hadithi ya Anas,' yongeye kuvuga ati: 'Iyi Hadithi ntabwo ihuye n'uburyo yanditswemo.' Kandi iyi Hadithi ishyirwa mu bikorwa n'abahanga benshi bo mu basangirangendo b'Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam n'abakurikiyeho, ko amatwi yombi ari igice cy'umutwe. Iki gitekerezo cyanashimwe na Sufyan Ats Tsauri, Ibnul Mubarak, Syafi'i, Ahmad, na Ishaq. Abandi bahanga, ariko, bemezaga ko imbere y'ugutwi ari igice cy'isura, mu gihe inyuma y'ugutwi ari igice cy'umutwe. Ishaq yagize ati: "Nkunda guhanagura imbere y'ugutwi n'isura yanjye n'inyuma y'ugutwi n'umutwe wanjye." Ku rundi ruhande, Syafi'i yagize ati: "Byombi ni sunnah, kuko yabihanaguje n'amazi meza."

Hadithi

Imam Tirmidzi : 36

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي هَاشِمٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ لَقِيطِ بْنِ صَبِرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ الْأَصَابِعَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَالْمُسَتَوْرِدِ وَهُوَ ابْنُ شَدَّادٍ الْفِهْرِيُّ وَأبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالَ إِسْحَقُ يُخَلِّلُ أَصَابِعَ يَدَيْهِ وَرِجْلَيْهِ فِي الْوُضُوءِ وَأَبُو هَاشِمٍ اسْمُهُ إِسْمَعِيلُ بْنُ كَثِيرٍ الْمَكِّيُّ

batubwiye [Qutaibah] na [Hannad] barabivuze; yatubwiye [Waki'] bivuye kuri [Sufyan] bivuye kuri [Abu Hasyim] bivuye kuri ['Ashim bin Laqith bin Shabirah] bivuye kuri [se] yaravuze; Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam yaravuze ati: 'Iyo mukoze umwambiro mujye muhuza intoki zanyu'. Abu Isa yaravuze ati: 'Muri iki gice harimo n'amateka ya Ibn Abbas, Al Mustaurid, aribo Ibn Syaddad Al Fihri, na Abu Ayyub Al Ansari'. Abu Isa yongeye kuvuga ati: 'Iyi Hadithi ni iy'ukuri, kandi abahanga mu bya siyansi bashyira mu bikorwa iyi Hadithi, ni ukuvuga guhuza amano mu gihe cyo gukora umwambiro. Iki gitekerezo cyafashwe na Ahmad na Ishaq'. Ishaq yaravuze ati: 'Iyo mukoze umwambiro ahuza intoki ze n'amano ye'. Hagati aho, izina nyakuri rya Abu Hasim ni Isma'il bin Katsir Al Makki'.

Hadithi

Imam Tirmidzi : 37

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ وَهُوَ الْجَوْهَرِيُّ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ صَالِحٍ مَوْلَى التَّوْأَمَةِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَخَلِّلْ بَيْنَ أَصَابِعِ يَدَيْكَ وَرِجْلَيْكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ

yatubwiye [Ibrahim bin Sa'id] - ari we Aljauhari - yaravuze, yatubwiye [Sa'd bin Abdul Hamid bin Ja'far] yaravuze, yatubwiye [Abdurrahman bin Abu Az Zinad] kuri [Musa bin Uqbah] kuri [Salih] wahoze ari umugaragu wa At Tau`amah, kuri [Ibn Abbas] ko Intumwa ya Allah sallallahu 'alaihi wasallam yavuze iti: 'Niba mukora isuku, komeza hagati y'intoki z'amaboko yanyu yombi n'ibirenge byanyu byombi'. Abu Isa yaravuze ati: 'Iyi Hadithi iri mu rwego rwa hasan gharib'.

Hadithi

Imam Tirmidzi : 38

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ عَنْ الْمُسْتَوْرِدِ بْنِ شَدَّادٍ الْفِهْرِيِّ قَالَرَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ دَلَكَ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ بِخِنْصَرِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ ابْنِ لَهِيعَةَ

yatubwiye [Qutaibah] yaravuze, yatubwiye [Ibn Lahi'ah] yabikuye kuri [Yazid bin 'Amru] yavuye kuri [Abu Abdurrahman Al Hubuli] yavuye kuri [Al Mustaurid bin Syaddad Al Fihri] yaravuze ati; 'Nabonye Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam akora umwambiro, maze bigaragara ko arimo gukoza ibirenge bye akoresheje urutoki rwe ruto'. Abu Isa yaravuze ati: 'Iyi Hadithi iri mu rwego rwa hasan gharib, kandi ntabwo tuyizi uretse Hadithi ya Ibn Lahi'ah.

Hadithi

Imam Tirmidzi : 39

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ مِنْ النَّارِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعَائِشَةَ وَجَابِرٍ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ هُوَ ابْنُ جَزْءٍ الزُّبَيْدِيُّ وَمُعَيْقِيبٍ وَخَالِدِ بْنِ الْوَلِيدِ وَشُرَحْبِيلَ ابْنِ حَسَنَةَ وَعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ وَيَزِيدَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ وَبُطُونِ الْأَقْدَامِ مِنْ النَّارِ قَالَ وَفِقْهُ هَذَا الْحَدِيثِ أَنَّهُ لَا يَجُوزُ الْمَسْحُ عَلَى الْقَدَمَيْنِ إِذَا لَمْ يَكُنْ عَلَيْهِمَا خُفَّانِ أَوْ جَوْرَبَانِ

yatubwiye [Qutaibah] yaravuze; yatubwiye [Abdul Aziz bin Muhammad] yabikuye kuri [Suhail bin Abu Salih] yavuye kuri [se] yavuye kuri [Abu Hurairah] ko Intumwa sallallahu alaihi wasallam yavuze ati: 'Impanuka ku birenge - bitagezwa n'amazi yo kwiyuhagira - biva mu muriro wa jahanamu'. Abu Isa yaravuze ati: 'Muri iki gice harimo kandi inkuru zavuzwe na Abdullah bin 'Amru, Aisyah, Jabir bin Abdullah Ibnul Harith, ari bo Ibn Jaz`i Az Zubaidi, Mu'aiqib, Khalid Ibnul Walid, Syurahbil bin Hasanah, 'Amru Ibnul 'Ash na Yazid bin Abu Sufyan'. Abu Isa yaravuze ati: 'Hadith ya Abu Hurairah ni iy'ukuri.' Yavuzwe n'Intumwa sallallahu alaihi wasallam, yavuze ati: 'Impanuka ku birenge n'ibirenge byo mu nda - bitagezwa mu mazi yo kwiyuhagira - biva mu muriro wa jahanamu'. Abu Isa yaravuze ati: 'Ubucamanza bw'iyi Hadithi ni ubu: ntibyemewe gukandagira ibirenge byawe niba byombi bitambaye khuf cyangwa amasogisi'.

Hadithi

Imam Tirmidzi : 40

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ وَهَنَّادٌ وَقُتَيْبَةُ قَالُوا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ ح قَالَ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةًقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَجَابِرٍ وَبُرَيْدَةَ وَأبِي رَافِعٍ وَابْنِ الْفَاكِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ أَحْسَنُ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ وَأَصَحُّ وَرَوَى رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ وَغَيْرُهُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الضَّحَّاكِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ مَرَّةً مَرَّةً قَالَ وَلَيْسَ هَذَا بِشَيْءٍ وَالصَّحِيحُ مَا رَوَى ابْنُ عَجْلَانَ وَهِشَامُ بْنُ سَعْدٍ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

yatubwiye [Abu Kuraib], [Hannad] na [Qutaibah] barabivuze; yatubwiye [Waki'] kuri [Sufyan]. Kandi mu yindi nzira yavuze; yatubwiye [Muhammad bin Basysyar] yaravuze, yatubwiye [Yahya bin Sa'id] yaravuze; yatubwiye [Sufyan] kuri [Zaid bin Aslam] kuri ['Atho` bin Yasar] kuri [Ibn Abbas] yaravuze; 'Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam yakoze ubusuku rimwe na rimwe'. Abu Isa yaravuze ati: 'Muri iki gice harimo kandi Hadithi za Umar, Jabir, Buraidah, Abu Rafi' na Ibnul Fakihi'. Abu Isa yongeye kuvuga ati: 'Kandi Hadithi yavuzwe na Ibn Abbas ni nziza kandi yemewe muri iki gice. Risydin bin Sa'd n'abandi bavuze iyi Hadithi yavuye kuri Adl Dlahak bin Syurahbil, yavuye kuri Zaid bin Aslam, yavuye kuri se, yavuye kuri Umar bin Khaththab avuga ati; 'Intumwa sallallaahu' alaihi wasallam yakoze isabune inshuro imwe '. Abu Isa ati: 'Icyakora, iyi Hadithi ntabwo ari ukuri, mu gihe iy'ukuri ari Hadithi yavuzwe na [Ibin' Ajlan], [Hisyam bin Sa'd], [Sufyan Ats Tsauri] na [Abdul Aziz bin Muhammad], ukomoka kuri [Zaid bin Aslam], ukomoka kuri ['Atho` bin Yasar], ukomoka kuri [Ibin Abbas], ukomoka kuri Intumwa ya Allah.