Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith

Hadith

Imam Tirmidzi : 3261

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْهَمَذَانِيُّ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ أَبِي بَكْرٍ عَنْ هَمَّامٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ حُوسِبَ عُذِّبَقَالَ هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ

Atugambye [Muhammad bin ‘Ubaid Al Hamadani] atugambye [Ali bin Abu Bakr] okuva ku [Hammam] okuva mu [Qatadah] okuva ku [Anas] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Oyo yenna avunaanibwa, ajja kubonerezebwa’. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hadiisi ya gharib, tetugimanyi okuva mu hadith ya Qatadah okuva mu Anas ya Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam okujjako okuva ku ludda luno.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3262

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ مُوسَى بْنِ عُبَيْدَةَ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَافِعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْيَوْمُ الْمَوْعُودُ يَوْمُ الْقِيَامَةِ وَالْيَوْمُ الْمَشْهُودُ يَوْمُ عَرَفَةَ وَالشَّاهِدُ يَوْمُ الْجُمُعَةِ وَمَا طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَلَا غَرَبَتْ عَلَى يَوْمٍ أَفْضَلَ مِنْهُ فِيهِ سَاعَةٌ لَا يُوَافِقُهَا عَبْدٌ مُؤْمِنٌ يَدْعُو اللَّهَ بِخَيْرٍ إِلَّا اسْتَجَابَ اللَّهُ لَهُ وَلَا يَسْتَعِيذُ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا أَعَاذَهُ اللَّهُ مِنْهُحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا قُرَّانُ بْنُ تَمَّامٍ الْأَسَدِيُّ عَنْ مُوسَى بْنِ عُبَيْدَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ وَمُوسَى بْنُ عُبَيْدَةَ الرَّبَذِيُّ يُكْنَى أَبَا عَبْدِ الْعَزِيزِ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُهُ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ وَقَدْ رَوَى شُعْبَةُ وَالثَّوْرِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ مَنْ الْأَئِمَّةِ عَنْهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ مُوسَى بْنِ عُبَيْدَةَ وَمُوسَى بْنُ عُبَيْدَةَ يُضَعَّفُ فِي الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَغَيْرُهُ

Atugambye [Abdu bin Humaid] atubuulidde [Rauh bin ‘Ubadah] nga kwotadde ne [‘Ubaidullah bin Musa] okuva ku [Musa bin ‘Ubaidah] okuva ku [Ayyub bin Khalid] okuva ku [Abdullah bin Rafi’] okuva ku [Abu Hurairah], yagamba; Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba: ‘Olunaku olwasuubizibwa’ lwe lunaku lw’enkomerero, era MASYHUUD lwe lunaku lwa Arafah so nga SYAHID lwa Juma, era enjuba tevaayo wadde okugwa ku lunaku olusinga ku lw’okutaano, nga muno mwemuli obudde, si muddu mukkiriza mu kiseera ekyo asaba Allah n’obulungi wabula Allah ajja kumuwa, era si nti addukira ku kintu wabula Allah amukuuma okuva ku kintu ekyo'. Atugambye [Ali bin Hujr] atubuulidde [Qarran bin Tammam Al Asadi] okuva ku [Musa bin 'Ubaidah] ne sanad eno nga hadith eyo. Mu kiseera kino, kuniyah ya Musa ibn ‘Ubaidah Ar Rabadzi ye Abu Abdul Aziz. Yahya ibn Sa’id Al Qaththan n’abalala bamubuuzizza ku bikwata ku kumukwata mu mutwe. Shu’bah ne Ats Tsauri n’abalala okuva mu ba imam bamunyumizza. Abu Isa yagambye nti; hadith eno hadith ya hasan gharib, tetugimanyi okujjako okuva mu hadith ya Musa ibn 'Ubaidah so nga Musa ibn 'Ubaidah atwalibwa nga munafu mu hadith, atwalibwa nga munafu Yahya ibn Sa'id nabalala.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3263

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا صَلَّى الْعَصْرَ هَمَسَ وَالْهَمْسُ فِي قَوْلِ بَعْضِهِمْ تَحَرُّكُ شَفَتَيْهِ كَأَنَّهُ يَتَكَلَّمُ فَقِيلَ لَهُ إِنَّكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِذَا صَلَّيْتَ الْعَصْرَ هَمَسْتَ قَالَ إِنَّ نَبِيًّا مِنْ الْأَنْبِيَاءِ كَانَ أُعْجِبَ بِأُمَّتِهِ فَقَالَ مَنْ يَقُومُ لِهَؤُلَاءِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنْ خَيِّرْهُمْ بَيْنَ أَنْ أَنْتَقِمَ مِنْهُمْ وَبَيْنَ أَنْ أُسَلِّطَ عَلَيْهِمْ عَدُوَّهُمْ فَاخْتَارُوا النِّقْمَةَ فَسَلَّطَ عَلَيْهِمْ الْمَوْتَ فَمَاتَ مِنْهُمْ فِي يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفًا قَالَ وَكَانَ إِذَا حَدَّثَ بِهَذَا الْحَدِيثِ حَدَّثَ بِهَذَا الْحَدِيثِ الْآخَرِ قَالَ كَانَ مَلِكٌ مِنْ الْمُلُوكِ وَكَانَ لِذَلِكَ الْمَلِكِ كَاهِنٌ يَكْهَنُ لَهُ فَقَالَ الْكَاهِنُ انْظُرُوا لِي غُلَامًا فَهِمًا أَوْ قَالَ فَطِنًا لَقِنًا فَأُعَلِّمَهُ عِلْمِي هَذَا فَإِنِّي أَخَافُ أَنْ أَمُوتَ فَيَنْقَطِعَ مِنْكُمْ هَذَا الْعِلْمُ وَلَا يَكُونَ فِيكُمْ مَنْ يَعْلَمُهُ قَالَ فَنَظَرُوا لَهُ عَلَى مَا وَصَفَ فَأَمَرُوهُ أَنْ يَحْضُرَ ذَلِكَ الْكَاهِنَ وَأَنْ يَخْتَلِفَ إِلَيْهِ فَجَعَلَ يَخْتَلِفُ إِلَيْهِ وَكَانَ عَلَى طَرِيقِ الْغُلَامِ رَاهِبٌ فِي صَوْمَعَةٍ قَالَ مَعْمَرٌ أَحْسِبُ أَنَّ أَصْحَابَ الصَّوَامِعِ كَانُوا يَوْمَئِذٍ مُسْلِمِينَ قَالَ فَجَعَلَ الْغُلَامُ يَسْأَلُ ذَلِكَ الرَّاهِبَ كُلَّمَا مَرَّ بِهِ فَلَمْ يَزَلْ بِهِ حَتَّى أَخْبَرَهُ فَقَالَ إِنَّمَا أَعْبُدُ اللَّهَ قَالَ فَجَعَلَ الْغُلَامُ يَمْكُثُ عِنْدَ الرَّاهِبِ وَيُبْطِئُ عَنْ الْكَاهِنِ فَأَرْسَلَ الْكَاهِنُ إِلَى أَهْلِ الْغُلَامِ إِنَّهُ لَا يَكَادُ يَحْضُرُنِي فَأَخْبَرَ الْغُلَامُ الرَّاهِبَ بِذَلِكَ فَقَالَ لَهُ الرَّاهِبُ إِذَا قَالَ لَكَ الْكَاهِنُ أَيْنَ كُنْتَ فَقُلْ عِنْدَ أَهْلِي وَإِذَا قَالَ لَكَ أَهْلُكَ أَيْنَ كُنْتَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّكَ كُنْتَ عِنْدَ الْكَاهِنِ قَالَ فَبَيْنَمَا الْغُلَامُ عَلَى ذَلِكَ إِذْ مَرَّ بِجَمَاعَةٍ مِنْ النَّاسِ كَثِيرٍ قَدْ حَبَسَتْهُمْ دَابَّةٌ فَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّ تِلْكَ الدَّابَّةَ كَانَتْ أَسَدًا قَالَ فَأَخَذَ الْغُلَامُ حَجَرًا فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ مَا يَقُولُ الرَّاهِبُ حَقًّا فَأَسْأَلُكَ أَنْ أَقْتُلَهَا قَالَ ثُمَّ رَمَى فَقَتَلَ الدَّابَّةَ فَقَالَ النَّاسُ مَنْ قَتَلَهَا قَالُوا الْغُلَامُ فَفَزِعَ النَّاسُ وَقَالُوا لَقَدْ عَلِمَ هَذَا الْغُلَامُ عِلْمًا لَمْ يَعْلَمْهُ أَحَدٌ قَالَ فَسَمِعَ بِهِ أَعْمَى فَقَالَ لَهُ إِنْ أَنْتَ رَدَدْتَ بَصَرِي فَلَكَ كَذَا وَكَذَا قَالَ لَهُ لَا أُرِيدُ مِنْكَ هَذَا وَلَكِنْ أَرَأَيْتَ إِنْ رَجَعَ إِلَيْكَ بَصَرُكَ أَتُؤْمِنُ بِالَّذِي رَدَّهُ عَلَيْكَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَدَعَا اللَّهَ فَرَدَّ عَلَيْهِ بَصَرَهُ فَآمَنَ الْأَعْمَى فَبَلَغَ الْمَلِكَ أَمْرُهُمْ فَبَعَثَ إِلَيْهِمْ فَأُتِيَ بِهِمْ فَقَالَ لَأَقْتُلَنَّ كُلَّ وَاحِدٍ مِنْكُمْ قِتْلَةً لَا أَقْتُلُ بِهَا صَاحِبَهُ فَأَمَرَ بِالرَّاهِبِ وَالرَّجُلِ الَّذِي كَانَ أَعْمَى فَوَضَعَ الْمِنْشَارَ عَلَى مَفْرِقِ أَحَدِهِمَا فَقَتَلَهُ وَقَتَلَ الْآخَرَ بِقِتْلَةٍ أُخْرَى ثُمَّ أَمَرَ بِالْغُلَامِ فَقَالَ انْطَلِقُوا بِهِ إِلَى جَبَلِ كَذَا وَكَذَا فَأَلْقُوهُ مِنْ رَأْسِهِ فَانْطَلَقُوا بِهِ إِلَى ذَلِكَ الْجَبَلِ فَلَمَّا انْتَهَوْا بِهِ إِلَى ذَلِكَ الْمَكَانِ الَّذِي أَرَادُوا أَنْ يُلْقُوهُ مِنْهُ جَعَلُوا يَتَهَافَتُونَ مِنْ ذَلِكَ الْجَبَلِ وَيَتَرَدَّوْنَ حَتَّى لَمْ يَبْقَ مِنْهُمْ إِلَّا الْغُلَامُ قَالَ ثُمَّ رَجَعَ فَأَمَرَ بِهِ الْمَلِكُ أَنْ يَنْطَلِقُوا بِهِ إِلَى الْبَحْرِ فَيُلْقُونَهُ فِيهِ فَانْطُلِقَ بِهِ إِلَى الْبَحْرِ فَغَرَّقَ اللَّهُ الَّذِينَ كَانُوا مَعَهُ وَأَنْجَاهُ فَقَالَ الْغُلَامُ لِلْمَلِكِ إِنَّكَ لَا تَقْتُلُنِي حَتَّى تَصْلُبَنِي وَتَرْمِيَنِي وَتَقُولَ إِذَا رَمَيْتَنِي بِسْمِ اللَّهِ رَبِّ هَذَا الْغُلَامِ قَالَ فَأَمَرَ بِهِ فَصُلِبَ ثُمَّ رَمَاهُ فَقَالَ بِسْمِ اللَّهِ رَبِّ هَذَا الْغُلَامِ قَالَ فَوَضَعَ الْغُلَامُ يَدَهُ عَلَى صُدْغِهِ حِينَ رُمِيَ ثُمَّ مَاتَ فَقَالَ أُنَاسٌ لَقَدْ عَلِمَ هَذَا الْغُلَامُ عِلْمًا مَا عَلِمَهُ أَحَدٌ فَإِنَّا نُؤْمِنُ بِرَبِّ هَذَا الْغُلَامِ قَالَ فَقِيلَ لِلْمَلِكِ أَجَزِعْتَ أَنْ خَالَفَكَ ثَلَاثَةٌ فَهَذَا الْعَالَمُ كُلُّهُمْ قَدْ خَالَفُوكَ قَالَ فَخَدَّ أُخْدُودًا ثُمَّ أَلْقَى فِيهَا الْحَطَبَ وَالنَّارَ ثُمَّ جَمَعَ النَّاسَ فَقَالَ مَنْ رَجَعَ عَنْ دِينِهِ تَرَكْنَاهُ وَمَنْ لَمْ يَرْجِعْ أَلْقَيْنَاهُ فِي هَذِهِ النَّارِ فَجَعَلَ يُلْقِيهِمْ فِي تِلْكَ الْأُخْدُودِ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فِيهِ{ قُتِلَ أَصْحَابُ الْأُخْدُودِ النَّارِ ذَاتِ الْوَقُودِ حَتَّى بَلَغَ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ }قَالَ فَأَمَّا الْغُلَامُ فَإِنَّهُ دُفِنَ فَيُذْكَرُ أَنَّهُ أُخْرِجَ فِي زَمَنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ وَأُصْبُعُهُ عَلَى صُدْغِهِ كَمَا وَضَعَهَا حِينَ قُتِلَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ

Nga batugambye [Mahmud bin Ghailan] ne [Abdu bin Humaid] amakulu gamu, baagamba nti; atubuulidde [Abdur Razzaq] okuva ku [Ma’mar] okuva ku [Thabit Al Bunani] okuva ku [Abdur Rahman bin Abu Laila] okuva ku [Shuhaib], yagamba; Yali nnono ya Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam nti bwe yamala okukola eswala ya Asr yayomba, era ekigambo okuwuuba okusinziira ku bamu ku bo kwe kutambula kw’emimwa gyombi nga bwe boogera. Awo ne bamubuuza nti; Ayi Omubaka wa Allah, bw’okola eswala ya Asr owuuba. Yagamba nti: ‘Waliwo nnabbi eyawuniikiriza abantu be, olwo n’agamba nti; ani ayinza okuvuganya nabo? Olwo Allah n’amuwa okubikkulirwa nti: ‘Bawe okulonda wakati w’ebintu bibiri, kwe kugamba nti nja kubabonereza oba nja kuwa abalabe baabwe amaanyi ku bo?’. olwo ne balondawo ekibonerezo, olwo Allah n’abafuga okufa, okutuusa mu lunaku lumu abantu emitwalo nsanvu ne bafa’. Suhayibu n’agamba nti; era bwe yanyumya hadith eno, yanyumya hadith endala, n’agamba nti: ‘Lumu waaliwo kabaka eyalina omusamize eyamukolera obusamize, olwo omusamize n’agamba nti; nfunira omwana ategeera mangu, oba yagamba nti; oyo omugezi. Nja kumuyigiriza okumanya kwange, kubanga ntya okufa okumanya kuno ne kubasalibwako, era tewali n’omu ku mmwe alimanya’. Yagamba nti: ‘Awo ne bamufunira omuvubuka okusinziira ku mpisa ze yali ayogedde, ne balagira omuvubuka ajje agende ew’omusamize. Omuvubuka yagenda gy’ali, bwe yali mu kkubo nga waliwo omumonko mu kifo we basinziza.’ Ma'mar yagambye nti; Nkakasa nti abaali babeera mu bifo eby’okusinzizaamu mu kiseera ekyo baali Basiraamu. N’agamba nti: ‘Awo omwana n’abuuza omumonko, buli omwana lwe yamuyitako ng’amubuuza, okutuusa omumonko lwe yamugamba, n’agamba nti; Mazima nsinza Allah’. Yagamba nti: ‘Omwana yatandika okubeera mu kifo ky’omumonko era ng’emirundi mingi yalwawo okutambula okutuuka ku musamize. Bwatyo omusamize yasindika omubaka mu maka g’omwana n’omusingi gw’obubaka; mu butuufu katono teyanzijira. Olwo omwana n’abuulira omumonko bino. Omumonko n’amugamba nti; omusamize bw’akugamba nti; oli wa? Kyogere kyokka nti; n’ab’omu maka gange, era ab’omu maka go bwe bakugamba nti; oli wa? Kale mugambe nti oli n'omusamize'. Yagamba nti: ‘Omwana bwe yali mu mbeera eno, amangu ago n’ayitawo ekibinja ky’abantu abaali bakwatiddwa ensolo. Abamu ku bo baagamba nti ensolo eyo yali mpologoma'. Yagamba nti: ‘Awo omwana n’addira ejjinja, n’agamba nti; Ayi Allah, singa ebyo omumonko bye yayogera biba bituufu olwo nkusaba onzikirize ntte ensolo’. Yagamba nti: ‘Oluvannyuma yasuula ensolo n’agitta. Awo abantu ne bagamba nti; ani yamutta? Bagamba nti; omwana. Kale abantu ne beewuunya ne bagamba nti; Mazima ddala omwana ono ayize okumanya nga tewali amanyi.’ Yagamba nti: ‘Awo omuzibe w’amaaso n’awulira bino, n’agamba omwana nti; Bwoba osobola okuzzaawo amaaso gange olwo ojja kufuna bonus bwetyo. Omwana n’agamba nti; Kino saagala kuva gyoli, naye olowooza ki singa okulaba kwo kudda, ojja kukkiriza Oyo eyazizzaawo? Yagambye nti; Yee'. Yagamba nti: ‘Oluvannyuma yasaba Allah okutuusa Allah lwe yamuzza amaaso g’omuntu oyo. Awo omuzibe w’amaaso n’akkiriza, olwo ensonga yaabwe n’etuuka ku kabaka. Oluvannyuma yabasindika ababaka ne babanjulira. Kabaka n’agamba nti; Mazima ddala nja kutta buli omu ku mmwe n’ettemu lye sikolangako ku oyo eyakoze.’ Olwo n’alagira okuleeta omumonko n’omuzibe w’amaaso, olwo n’ateeka ekisawo wakati mu mutwe gw’omu ku bo n’amutta, n’atta munne n’ettemu eddala. Awo n’alagira okuleeta omuvubuka, olwo n’agamba nti; mutwale ku lusozi bwe luti, mumusuule okuva waggulu. Awo ne bamutwala ku lusozi. Bwe baatuuka mu kifo ekyo okusuula omwana okuva ku kyo, ne bagwa okuva ku lusozi okutuusa nga tewali kisigadde mu bo okuggyako omwana.’ Yagamba nti: ‘Awo omwana n’akomawo, kabaka n’abalagira bamutwale ku nnyanja oluvannyuma bamusuule mu nnyanja. Omwana yatwaliddwa mu nnyanja, olwo Allah n’abbira abantu nabo n’amutaasa. Awo omwana n’agamba kabaka nti; toyinza kunzita okutuusa lw’onkomerera n’onkuba amasasi, bw’onkuba amasasi olwo ogamba nti; mu linnya lya Allah Mukama w’omwana ono’. Olwo n’alagira omwana akomererwe, bwatyo omwana n’akomererwa, olwo n’amukuba amasasi n’agamba nti; 'BISMILLAAH ROBBU HAADZAL GHULAAM' mu linnya lya Allah Mukama w'omwana ono'. Yagamba nti: ‘Awo omwana n’ateeka omukono gwe mu kyenyi oluvannyuma lw’okukubwa akasaale, olwo n’afa. Awo abantu ne bagamba nti; Mazima omwana ono ayize okumanya nga tewali amanyi, kale tukkiririza mu Katonda omwana ono'. Yagamba nti: ‘Awo ne bagamba kabaka nti; tolina bugumiikiriza obutakkiriziganya na bantu basatu? Abantu bonna bakukyukidde'. Yagamba nti: ‘Awo n’akola omukutu omunene, oluvannyuma n’agusuulamu enku n’omuliro, oluvannyuma n’akuŋŋaanya abantu n’agamba nti; Oyo akomawo okuva mu ddiini ye, tujja kumuleka abeere, era atadda, tumusuula mu muliro guno. Olwo n’atandika okuzisuula mu mifulejje’. Yagamba nti: ‘Allah tabaraka wa ta’ala yagamba ng’awandiika ebyafaayo bino: Muzikirira era mukolimibwe bebo abakola emifulejje, egyakoleezebwa n’enku, so nga batudde okugyetooloola, nga bwe bajulira bye bakola abakkiriza. Era tebabonyaabonya bakkiriza okuggyako kubanga abakkiriza bakkiriza Allah, Omuyinza w’ebintu byonna, Atenderezebwa ennyo’. -QS. Alburuj 4-8-. Yagambye nti: ‘Omwana aziikiddwa’. Era kigambibwa nti yaggyibwa mu ssabo ku mulembe gwa Umar ibn Al Khattab ng’engalo ze ziri mu kyenyi, nga bwe yali azitadde bwe yattibwa. Abu Isa yagamba nti, eno hadith ya hasan gharib.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3264

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَإِذَا قَالُوهَا عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ ثُمَّ قَرَأَ{ إِنَّمَا أَنْتَ مُذَكِّرٌ لَسْتَ عَلَيْهِمْ بِمُصَيْطِرٍ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Atugambye [Muhammad bin Basysyar] atugambye [Abdur Rahman bin Mahdi] atubuulidde [Sufyan] okuva ku [Abu Az Zubair] okuva ku [Jabir], yagamba nti; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yagamba: ‘Nnalagirwa okulwana n’abantu okutuusa lwe bagamba nti Laa ilaaha illallaah, bwe bakigamba olwo nga bakuumye omusaayi gwabwe n’ebintu byabwe okuva gyendi, okuggyako nga waliwo ensonga entuufu, era okubalirira kuli eri Allah’. Oluvannyuma yasoma olunyiriri luno: Waayo okulabula, kubanga mu butuufu oli omu yekka agaba okulabula. Si ggwe alina obuyinza ku bo. -QS. Al-Ghasyiyah 21-22- nga bwe bagenda okuzannya. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hadiisi ya Hasan entuufu.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3265

حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَأَبُو دَاوُدَ قَالَا حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ عِصَامٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ عَنْ الشَّفْعِ وَالْوَتْرِ فَقَالَ هِيَ الصَّلَاةُ بَعْضُهَا شَفْعٌ وَبَعْضُهَا وِتْرٌقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ قَتَادَةَ وَقَدْ رَوَاهُ خَالِدُ بْنُ قَيْسٍ الْحُدَّانِيُّ عَنْ قَتَادَةَ أَيْضًا

[Abu Hafs ‘Amr bin Ali] atunyumizza [Abdur Rahman bin Mahdi] ne [Abu Daud] baagamba nti; [Hammam] atunyumizza okuva ku [Qatadah] okuva ku [Imran bin ‘Isham] okuva ku [omusajja] okuva mu bantu ba Basrah, okuva ku [Imran bin Husayn] nti Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yabuuzibwa ku Ash-Syafa ne Al-Watr. Yagamba nti: ‘Essaala, ezimu zituukiridde ate ezimu za witr’. Abu Isa yagambye nti; hadith eno hasan gharib, tetugimanyi okujjako okuva mu hadith ya Qatadah. Era [Khalid bin Qais Al-Huddani] akinyumizza okuva mu [Qatadah] nga bwe kiri.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3266

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَقَ الْهَمْدَانِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَمْعَةَ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا يَذْكُرُ النَّاقَةَ وَالَّذِي عَقَرَهَا فَقَالَ{ إِذْ انْبَعَثَ أَشْقَاهَا }انْبَعَثَ لَهَا رَجُلٌ عَارِمٌ عَزِيزٌ مَنِيعٌ فِي رَهْطِهِ مِثْلُ أَبِي زَمْعَةَ ثُمَّ سَمِعْتُهُ يَذْكُرُ النِّسَاءَ فَقَالَ إِلَامَ يَعْمِدُ أَحَدُكُمْ فَيَجْلِدُ امْرَأَتَهُ جَلْدَ الْعَبْدِ وَلَعَلَّهُ أَنْ يُضَاجِعَهَا مِنْ آخِرِ يَوْمِهِ قَالَ ثُمَّ وَعَظَهُمْ فِي ضَحِكِهِمْ مِنْ الضَّرْطَةِ فَقَالَ إِلَامَ يَضْحَكُ أَحَدُكُمْ مِمَّا يَفْعَلُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Atugambye [Harun bin Ishaq Al Hamdani] atubuulidde [‘Abdah bin Sulaiman] okuva ku [Hisyam bin ‘Urwah] okuva ku [kitaawe] okuva ku [Abdullah bin Zam’ah], yagamba; Nawulira Nabbi sallallaahu 'alaihi wasallam olunaku lumu nga ayogera ku ngamiya - Nabbi Salih - n'omuntu eyagisala. Yagamba ng’ajuliza olunyiriri nti: ‘Abasinga okuba ab’ennaku bwe basituka, -QS. Asysyams 12-, kwe kugamba omusajja ow’ekibogwe eyali ow’amaanyi era ow’amaanyi mu kibinja kye nga Abu Zam’ah’. Awo nawulira ng’ayogera ku nkomerero y’abakazi -ng’okunenya abaami baabwe-, n’agamba nti: ‘Nsonga ki omu ku mmwe akuba mukyala we emiggo ng’okukuba omuddu emiggo, era mpozzi n’agenda okwegatta naye ku nkomerero y’olunaku -akawungeezi?’. Abdullah bin Zam’ah yagamba nti; Olwo n’abavumirira olw’okuseka nga bafuuwa. Yagamba nti: ‘Nsonga ki omu ku mmwe alina okuseka olw’ebyo bye yakola?’. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hadiisi ya Hasan entuufu.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3267

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ بْنُ قُدَامَةَ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ الْمُعْتَمِرِ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَكُنَّا فِي جَنَازَةٍ فِي الْبَقِيعِ فَأَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَلَسَ وَجَلَسْنَا مَعَهُ وَمَعَهُ عُودٌ يَنْكُتُ بِهِ فِي الْأَرْضِ فَرَفَعَ رَأْسَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ مَا مِنْ نَفْسٍ مَنْفُوسَةٍ إِلَّا قَدْ كُتِبَ مَدْخَلُهَا فَقَالَ الْقَوْمُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلَا نَتَّكِلُ عَلَى كِتَابِنَا فَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ السَّعَادَةِ فَإِنَّهُ يَعْمَلُ لِلسَّعَادَةِ وَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الشَّقَاءِ فَإِنَّهُ يَعْمَلُ لِلشَّقَاءِ قَالَ بَلْ اعْمَلُوا فَكُلٌّ مُيَسَّرٌ أَمَّا مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ السَّعَادَةِ فَإِنَّهُ يُيَسَّرُ لِعَمَلِ السَّعَادَةِ وَأَمَّا مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الشَّقَاءِ فَإِنَّهُ يُيَسَّرُ لِعَمَلِ الشَّقَاءِ ثُمَّ قَرَأَ{ فَأَمَّا مَنْ أَعْطَى وَاتَّقَى وَصَدَّقَ بِالْحُسْنَى فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرَى وَأَمَّا مَنْ بَخِلَ وَاسْتَغْنَى وَكَذَّبَ بِالْحُسْنَى فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرَى }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Atugambye [Muhammad bin Basysyar] atugambye [Abdur Rahman bin Mahdi] atubuulidde [Zaidah bin Qudamah] okuva ku [Mansur bin Al Mu’tamir] okuva ku [Sa`d bin ‘Ubaidah] okuva ku [Abu Abdur Rahman As Sulami] okuva ku [Ali radliallahu ‘anhu] yagamba nti; twali kumpi n’omulambo e Baqi’. Awo Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’ajja n’atuula, twatuula naye. Yaleese ettabi lye yakubye ettaka. Awo n'ayimusa omutwe gwe mu bbanga, n'agamba nti; tewali mwoyo guweereddwa mukka wabula guwandiikiddwa gye gunaateekebwa. Awo abantu ne bagamba nti; ‘Ayi Omubaka wa Allah, tetwesigama ku biwandiiko byaffe byokka olwo oyo yenna ali mu abo abagenda okusanyuka asobole okukola emirimu emirungi olw’essanyu? Era oyo yenna ali mu abo abanaakubwa alikola sadaka olw’ennaku? Yagamba nti: ‘Oo, naye kola kisa, kubanga buli kimu kijja kwanguyirwa. Ate ye muntu ajja okuba omusanyufu, kijja kumwanguyira okukola essanyu, ate oyo agenda okuba ow’ennaku, kijja kumwanguyira okukola ennaku.’ Olwo n’asoma ebigambo bya Allah: Ate omuntu awaayo -eby’obugagga bye mu kkubo lya Allah- era nga mutya Katonda, n’afuna empeera esinga obulungi -eggulu-, olwo tujja kumutegekera ekkubo eryangu. Ate abo abayaaye ne balowooza nti bamala ne bagaana empeera esinga obulungi, olwo tujja kubategekera - ekkubo erizibu - mu maaso'. -QS. Allail 5-10-. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hadiisi ya Hasan entuufu.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3268

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ جُنْدَبٍ الْبَجَلِيِّ قَالَكُنْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَارٍ فَدَمِيَتْ أُصْبُعُهُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ أَنْتِ إِلَّا إِصْبَعٌ دَمِيتِوَفِي سَبِيلِ اللَّهِ مَا لَقِيتِقَالَ وَأَبْطَأَ عَلَيْهِ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام فَقَالَ الْمُشْرِكُونَ قَدْ وُدِّعَ مُحَمَّدٌ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَى }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ شُعْبَةُ وَالثَّوْرِيُّ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ قَيْسٍ

Atugambye [Ibn Abu Umar] atubuulidde [Sufyan bin ‘Uyainah] okuva ku [Al Aswad bin Qais] okuva ku [Jundab Al Bajali], yagamba nti; Lumu nali ne Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam mu mpuku, olwo olugalo lwe ne luvaamu omusaayi, olwo n’agamba nti: ‘Oli lunwe lwokka era luvaamu omusaayi, era mu kkubo lya Allah ojja kusanga obuzibu’. Jundab Al Bajili yagambye nti; era Jibril 'alaihis salam yalwawo okujja gy'ali olwo abashiriko nebagamba nti; Muhammad alese emabega. Amangu ago, Allah Ta’ala yasindika okubikkulirwa nti: Katonda wo takusuula era ta -yawa- kukukyawa. -QS. Addhuha, omuwandiisi w’ebitabo; 3-, Abu Isa yagamba nti; Hadiisi eno hadiisi ya Hasan entuufu. Era hadith eno yayogerwa [Syu’bah] ne [Ats Tsauri] okuva ku [Al Aswad bin Qais].

Hadith

Imam Tirmidzi : 3269

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ رَجُلٌ مِنْ قَوْمِهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَيْنَمَا أَنَا عِنْدَ الْبَيْتِ بَيْنَ النَّائِمِ وَالْيَقْظَانِ إِذْ سَمِعْتُ قَائِلًا يَقُولُ أَحَدٌ بَيْنَ الثَّلَاثَةِ فَأُتِيتُ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ فِيهَا مَاءُ زَمْزَمَ فَشَرَحَ صَدْرِي إِلَى كَذَا وَكَذَا قَالَ قَتَادَةُ قُلْتُ لِأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ مَا يَعْنِي قَالَ إِلَى أَسْفَلِ بَطْنِي فَاسْتُخْرِجَ قَلْبِي فَغُسِلَ قَلْبِي بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ أُعِيدَ مَكَانَهُ ثُمَّ حُشِيَ إِيمَانًا وَحِكْمَةًوَفِي الْحَدِيثِ قِصَّةٌ طَوِيلَةٌ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ هِشَامٌ الدَّسْتُوَائِيُّ وَهَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ وَفِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ

Atugambye [Muhammad bin Basysyar] atugambye [Muhammad bin Ja’far] nga kwotadde ne [Ibn Abu ‘Adi] okuva ku [Sa’id bin Abu ‘Arubah] okuva ku [Qatadah] okuva ku [Anas bin Malik] okuva ku [Malik bin Sha’sha’ah] omusajja okuva mu bantu be nti Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Bwe nnali mu nnyumba wakati w’otulo n’okutegeera, amangu ago nnawulira omuntu ng’agamba nti: ‘Oyo ye ggaayi, omu ku ggaayi abasatu’. Olwo ne bampa ekibya kya zaabu nga kirimu amazzi ga Zamzam, olwo omutima ne gugguka ne bwe guli. Qatadah yagamba Anas bin Malik nti; ategeeza ki? Yagambye nti; ekyo kitegeeza nti ekifo kituuka wansi w’olubuto lwange. Olwo omutima gwange ne guggyibwamu ne gunaazibwa n’amazzi ga Zamzam olwo ne gudda mu kifo kyagwo, ne gujjula okukkiriza n’amagezi’. Mu hadith eno mulimu emboozi empanvu. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hadiisi ya Hasan entuufu, era ebadde eyogerwa [Hisyam Ad Dastuwai], awamu ne [Hammam] okuva mu [Qatadah] era mu hadith zino mulimu emu eyayogerwa okuva ku Abu Dzar.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3270

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ أُمَيَّةَ قَال سَمِعْتُ رَجُلًا بَدَوِيًّا أَعْرَابِيًّا يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَرْوِيهِ يَقُولُمَنْ قَرَأَ{ وَالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ }فَقَرَأَ{ أَلَيْسَ اللَّهُ بِأَحْكَمِ الْحَاكِمِينَ }فَلْيَقُلْ بَلَى وَأَنَا عَلَى ذَلِكَ مِنْ الشَّاهِدِينَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ إِنَّمَا يُرْوَى بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ هَذَا الْأَعْرَابِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَلَا يُسَمَّى

Atugambye [Ibn Abu Umar] atubuulidde [Sufyan] okuva ku [Isma’il bin Umayyah], yagamba nti; Nawulira [Omubedouin] ng’agamba nti; Nawulira [Abu Hurairah] ng’anyumya hadiisi, n’agamba nti; oyo yenna asoma ebbaluwa ya At Tiin olwo n’asoma nti: ‘Allah si ye mulamuzi asinga obwenkanya?’. -QS. Attin 8-, alina okugamba nti; balaa wa ana 'alaa dzalika minasy syaahidiin -kituufu, era ndi omu ku abo abawa obujulizi ku ekyo-. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hadiisi eyogerwako ne sanad eno yokka okuva ew’omusajja Omubedouin okuva e Abu Hurairah, era teyogerwako mannya.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3271

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ عَبْدِ الْكَرِيمِ الْجَزَرِيِّ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا{ سَنَدْعُ الزَّبَانِيَةَ }قَالَ قَالَ أَبُو جَهْلٍ لَئِنْ رَأَيْتُ مُحَمَّدًا يُصَلِّي لَأَطَأَنَّ عَلَى عُنُقِهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ فَعَلَ لَأَخَذَتْهُ الْمَلَائِكَةُ عِيَانًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ

Kitutegeezeddwa nti [Abdu bin Humaid] ategeezezza [Abdur Razzaq] okuva ku [Ma’mar] okuva ku [Abdul Karim Al Jazari] okuva ku [Ikrimah] okuva ku [Ibn Abbas radliallahu ‘anhuma], ku bikwata ku kujuliza aya; 'Tujja kuyita Malayika Zabainiyah' -QS. Al'alaq 18-, bwe yagambye; Abu Jahl yagamba nti; Singa ndaba Muhammad ng’asaba, mazima ddala nnandimulinnye mu bulago. Awo Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’agamba nti: ‘Singa yakikola, Malayika bandimukubye bulungi’. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hadiisi ya hasan shahih gharib.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3272

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي فَجَاءَ أَبُو جَهْلٍ فَقَالَ أَلَمْ أَنْهَكَ عَنْ هَذَا أَلَمْ أَنْهَكَ عَنْ هَذَا أَلَمْ أَنْهَكَ عَنْ هَذَا فَانْصَرَفَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَزَبَرَهُ فَقَالَ أَبُو جَهْلٍ إِنَّكَ لَتَعْلَمُ مَا بِهَا نَادٍ أَكْثَرُ مِنِّي فَأَنْزَلَ اللَّهُ{ فَلْيَدْعُ نَادِيَهُ سَنَدْعُ الزَّبَانِيَةَ }فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَوَاللَّهِ لَوْ دَعَا نَادِيَهُ لَأَخَذَتْهُ زَبَانِيَةُ اللَّهِقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ وَفِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ

Atugambye [Abu Sa’id Al Asyaj] atubuulidde [Abu Khalid Al Ahmar] okuva ku [Abu Daud bin Abu Hindun] okuva ku [Ikrimah] okuva ku [Ibn Abbas], yagamba nti; Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yali asaala, olwo Abu Jahl n’ajja n’agamba nti; Sikugaana kukola kino? Sikugaana kukola kino? Sikugaana kukola kino? Awo Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’agenda n’amuleekaana, olwo Abu Jahl n’agamba nti; 'Okimanyi nti tewali muntu yenna alina kibiina kya kwogera kisinga nze'. Amangu ago Allah n’abikkula aya eno: Kale ayite ekibinja kye -okumuyamba-, oluvannyuma tujja kuyita malayika Zabaniyah’. -QS. Al’alaq 17-18-, Ibn Abbas yagamba nti; Ellaka Allah, bw’anaayita ekibinja kye, mazima ajja kutulugunyizibwa malayika wa Zabaniyah wa Allah. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hadiisi ya Hasan Gharib entuufu. Era mu hadith zino mulimu emu eyayogerwa okuva ku Abu Hurairah Allah amusiimye.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3273

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ الْفَضْلِ الْحُدَّانِيُّ عَنْ يُوسُفَ بْنِ سَعْدٍ قَالَقَامَ رَجُلٌ إِلَى الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ بَعْدَ مَا بَايَعَ مُعَاوِيَةَ فَقَالَ سَوَّدْتَ وُجُوهَ الْمُؤْمِنِينَ أَوْ يَا مُسَوِّدَ وُجُوهِ الْمُؤْمِنِينَ فَقَالَ لَا تُؤَنِّبْنِي رَحِمَكَ اللَّهُ فَإِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُرِيَ بَنِي أُمَيَّةَ عَلَى مِنْبَرِهِ فَسَاءَهُ ذَلِكَ فَنَزَلَتْ{ إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ }يَا مُحَمَّدُ يَعْنِي نَهْرًا فِي الْجَنَّةِ وَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ{ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ وَمَا أَدْرَاكَ مَا لَيْلَةُ الْقَدْرِ لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ }يَمْلِكُهَا بَعْدَكَ بَنُو أُمَيَّةَ يَا مُحَمَّدُقَالَ الْقَاسِمُ فَعَدَدْنَاهَا فَإِذَا هِيَ أَلْفُ شَهْرٍ لَا يَزِيدُ يَوْمٌ وَلَا يَنْقُصُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ الْقَاسِمِ بْنِ الْفَضْلِ وَقَدْ قِيلَ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ الْفَضْل عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَازِنٍ وَالْقَاسِمُ بْنُ الْفَضْلِ الْحُدَّانِيُّ هُوَ ثِقَةٌ وَثَّقَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَيُوسُفُ بْنُ سَعْدٍ رَجُلٌ مَجْهُولٌ وَلَا نَعْرِفُ هَذَا الْحَدِيثَ عَلَى هَذَا اللَّفْظِ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ

Atugambye [Mahmud bin Ghailan] atugambye [Abu Daud Ath Thayalisi] atugambye [Al Qasim bin Al Fadhl Al Huddani] okuva ku [Yusuf bin Sa’d], yagamba nti; omusajja yayimirira eri [Al Hasan bin Ali] oluvannyuma lw’okutwala obwesigwa eri Mu’awiyah, olwo n’agamba nti: mwonoonye amaaso g’abakkiriza, oba n’agamba nti; Ggwe oyo ayonoona amaaso g’abakkiriza! Bwatyo n’agamba nti; tonenya, Allah akusaasire. Mu butuufu, Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam lumu yamulaga Bani Umayyah ku kituuti, era ekyo kyamunyiiza. Awo olunyiriri ne lukka nti: ‘Mazima ddala, Tukuwadde Al Kautsar’. Ayi Muhammad, Al Kautsar gwe mugga mu Ggulu. Era aya eno yabikkulwa nti: ‘Mazima, twagisindika wansi - Kur’ani - mu kiro eky’ekitiibwa. Era omanyi ekiro eky’ekitiibwa kye ki? Ekiro ky’Amaanyi kisinga emyezi lukumi. -QS. Al-Qadar 1-3-, ekiro ekyo kijja kukwatibwa aba Umayyad oluvannyuma lwo, ayi Muhammad. Al-Qasim yagambye nti; twakibalirira ne kizuuka nga kya myaka lukumi, nga tekigenda kweyongera wadde okukendeera. Abu Isa yagambye nti; hadith eno hadith ya gharib, tetugimanyi okujjako okuva ku ludda luno, okuva ku hadith ya Al-Qasim bin Al-Fadhl, era abamu bagamba okuva ku Al-Qasim bin Al-Fadhl okuva ku Yusuf bin Mazin ne Al-Qasim bin Al-Fadhl Al-Hadani, yali muntu tsiqah, yali tsiqah ya Yahya bin Sa’id ne Abdur Rahman bin Mahdi so nga Yusuf bin Sa'd muntu atamanyiddwa. Era tetumanyi hadith eno na bigambo bino okujjako okuva ku ludda luno.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3274

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدَةَ بْنِ أَبِي لُبَابَةَ وَعَاصِمٍ هُوَ ابْنُ بَهْدَلَةَ سَمِعَا زِرَّ بْنَ حُبَيْشٍ وَزِرُّ بْنُ حُبَيْشٍ يُكْنَى أَبَا مَرْيَمَ يَقُولُ قُلْتُ لِأُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ إِنَّ أَخَاكَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ يَقُولُ مَنْ يَقُمْ الْحَوْلَ يُصِبْ لَيْلَةَ الْقَدْرِفَقَالَ يَغْفِرُ اللَّهُ لِأَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ لَقَدْ عَلِمَ أَنَّهَا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ مِنْ رَمَضَانَ وَأَنَّهَا لَيْلَةُ سَبْعٍ وَعِشْرِينَ وَلَكِنَّهُ أَرَادَ أَنْ لَا يَتَّكِلَ النَّاسُ ثُمَّ حَلَفَ لَا يَسْتَثْنِي أَنَّهَا لَيْلَةُ سَبْعٍ وَعِشْرِينَ قَالَ قُلْتُ لَهُ بِأَيِّ شَيْءٍ تَقُولُ ذَلِكَ يَا أَبَا الْمُنْذِرِ قَالَ بِالْآيَةِ الَّتِي أَخْبَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ بِالْعَلَامَةِ أَنَّ الشَّمْسَ تَطْلُعُ يَوْمَئِذٍ لَا شُعَاعَ لَهَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Atugambye [Ibn Abu Umar] atugambye [Sufyan] okuva ku [Abdah bin Abu Lubabah] ne ['Ashim okugeza Ibn Bahdalah] bawulidde [Zirrb Hubaisy] eyaweebwa kunya ya Abu Maryam, yagamba; Nagamba [Ubai bin Ka’ab] muganda wo Abdullah bin Mas’ud yagamba nti; Oyo asaala omulundi gumu mu mwaka ajja kufuna Lailatul Qadar. Awo Ubai n’agamba nti; Allah asaasire Abu Abdur Rahman; Mazima yali yakimanya dda nti Laylatul Qadar yali ku kiro ekkumi ekisembayo mu mwezi gwa Ramadhan, kwe kugamba ekiro eky’ensanvu mu bibiri, naye yali ayagala abantu baleme kwesigama ku ye. Awo n’alayira n’atagamba nti Katonda bw’aba ayagadde, nti ekiro ekyo kyali kiro eky’amakumi abiri mu musanvu. Zirr yagambye nti; Namugamba nti; Ekyo kyoyogera ku musingi ki, ayi Abu Al Mundzir? Yagambye nti; n’akabonero akalangirirwa Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam oba nga kaliko akabonero akalaga nti enjuba eyava ku lunaku olwo teyalina musana. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hadiisi ya Hasan entuufu.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3275

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الْمُخْتَارِ بْنِ فُلْفُلٍ قَال سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُقَالَ رَجُلٌ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا خَيْرَ الْبَرِيَّةِ قَالَ ذَلِكَ إِبْرَاهِيمُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Atugambye [Muhammad bin Basysyar] atugambye [Abdur Rahman bin Mahdi] atugambye [Sufyan] okuva ku [Al Mukhtar bin Fulful], yagamba nti; Nawulira [Anas bin Malik], n’agamba nti; omusajja yagamba nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam; oh omuntu asinga. Yaddamu nti: ‘Omuntu asinga ye Ibrahim’. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hadiisi ya Hasan entuufu.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3276

حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ عَنْ سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذِهِ الْآيَةَ{ يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبَارَهَا }قَالَ أَتَدْرُونَ مَا أَخْبَارُهَا قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّ أَخْبَارَهَا أَنْ تَشْهَدَ عَلَى كُلِّ عَبْدٍ أَوْ أَمَةٍ بِمَا عَمِلَ عَلَى ظَهْرِهَا تَقُولُ عَمِلَ يَوْمَ كَذَا كَذَا وَكَذَا فَهَذِهِ أَخْبَارُهَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ

Atugambye [Suwaid bin Nasr] atugambye [Abdullah bin Al Mubarak] atubuulidde [Sa’id bin Abu Ayyub] okuva ku [Yahya bin Abu Sulaiman] okuva ku [Sa’id Al Maqburi] okuva ku [Abu Hurairah radliallahu ‘anhu], yagamba nti; Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yasoma aya eno: Ku lunaku olwo ensi yayogera amawulire gaayo. Yagamba nti: ‘Omanyi amawulire kye gali?’. Mikwano gye baagambye nti; Allah n’omubaka we bebasinga okumanya. Yagamba nti: ‘Mazima amawulire gali nti awa obujulizi ku buli muddu omusajja n’omukazi, ku by’amukoledde. Ensi n’egamba nti; yali akikoze ku lunaku ng’olwo. Gano ge mawulire'. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hadiisi ya hasan shahih gharib.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3277

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ مُطَرِّفِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الشِّخِّيرِ عَنْ أَبِيهِأَنَّهُ انْتَهَى إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَقْرَأُ{ أَلْهَاكُمْ التَّكَاثُرُ }قَالَ يَقُولُ ابْنُ آدَمَ مَالِي مَالِي وَهَلْ لَكَ مِنْ مَالِكَ إِلَّا مَا تَصَدَّقْتَ فَأَمْضَيْتَ أَوْ أَكَلْتَ فَأَفْنَيْتَ أَوْ لَبِسْتَ فَأَبْلَيْتَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَن صَحِيحٌ

Atugambye [Mahmud bin Ghailan] atugambye [Wahb bin Jarir] atugambye [Syu’bah] okuva mu [Qatadah] okuva ku [Mutharrif bin Abdullah bin Asy Syikhkhir] okuva ku [kitaawe] nti yajja eri Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam nga asoma: Okwewaana kukulagajjalira.-QS. Azzalzalah 4-, Yagamba nti: ‘Omwana wa Adamu yagamba; eky’obugagga kyange, eky’obugagga kyange. Tolina bugagga okuggyako ebyo by’owaddeyo mu kusaddaaka n’oluvannyuma n’otegeera, oba by’olya n’oluvannyuma n’osaanyaawo oba n’obikozesa okutuusa lwe byaggwaawo’. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hadiisi ya Hasan entuufu.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3278

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا حَكَّامُ بْنُ سَلْمٍ الرَّازِيُّ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي قَيْسٍ عَنْ الْحَجَّاجِ عَنْ الْمِنْهَالِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَمَا زِلْنَا نَشُكُّ فِي عَذَابِ الْقَبْرِ حَتَّى نَزَلَتْ أَلْهَاكُمْ التَّكَاثُرُقَالَ أَبُو كُرَيْبٍ مَرَّةً عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي قَيْسٍ هُوَ رَازِيٌّ وَعَمْرُو بْنُ قَيْسٍ الْمُلَائِيُّ كُوفِيٌّ عَنْ ابْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ الْمِنْهَالِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ

Atugambye [Abu Kuraib] atubuulidde [Hakkam bin Salm Ar Razi] okuva ku [’Amr bin Abu Qais] okuva ku [Al Hajjaj] okuva ku [Al Minhal bin ‘Amr] okuva ku [Zirr bin Hubasy] okuva ku [Ali radliallahu ‘anhu], yagamba; twali tukyali mu kubuusabuusa ku kubonyaabonyezebwa kw’entaana okutuusa ebbaluwa -E Takaatsur- lwe yabikkulwa nti: ‘Okwewaana kukufudde okwerabira’. -QS. Attakatsur 1-, Abu Kuraib lumu yagamba okuva ku [‘Amr bin Abu Qais Al Mulai Kufi] okuva ku [Ibn Abu Laila bin ‘Amr]. Abu Isa yagambye nti; hadith eno hadiisi ya gharib.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3279

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَلْقَمَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَاطِبٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ بْنِ الْعَوَّامِ عَنْ أَبِيهِ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ{ ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنْ النَّعِيمِ }قَالَ الزُّبَيْرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَأَيُّ النَّعِيمِ نُسْأَلُ عَنْهُ وَإِنَّمَا هُمَا الْأَسْوَدَانِ التَّمْرُ وَالْمَاءُ قَالَ أَمَا إِنَّهُ سَيَكُونُقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ

Atugambye [Ibn Abu Umar] atubuulidde [Sufyan bin ‘Uyainah] okuva ku [Muhammad bin ‘Amr bin ‘Alqamah] okuva ku [Yahya bin Abdur Rahman bin Hathib] okuva ku [Abdullah bin Az Zubair bin Al ‘Awwam] okuva ku [kitaawe], yagamba; olunyiriri luno bwe lwakka: Olwo mazima ddala mujja kubuuzibwa ku lunaku olwo ku ssanyu -ly’okwewaana mu nsi eyo-. -QS. Attakatsur 8-, Az Zubair yagambye nti; Ayi Omubaka wa Allah, ssanyu ki lye tusaba? Mu butuufu tulina ebintu bibiri byokka ebiddugavu, kwe kugamba ensukusa n’amazzi. Yagamba nti: ‘Manya nti kino kijja kubaawo’. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hadiisi ya Hasan.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3280

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَيَّاشٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ{ ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنْ النَّعِيمِ }قَالَ النَّاسُ يَا رَسُولَ اللَّهِ عَنْ أَيِّ النَّعِيمِ نُسْأَلُ فَإِنَّمَا هُمَا الْأَسْوَدَانِ وَالْعَدُوُّ حَاضِرٌ وَسُيُوفُنَا عَلَى عَوَاتِقِنَا قَالَ إِنَّ ذَلِكَ سَيَكُونُقَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عُيَيْنَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عِنْدِي أَصَحُّ مِنْ هَذَا وَسُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ أَحْفَظُ وَأَصَحُّ حَدِيثًا مِنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَيَّاشٍ

Atugambye [Abdu bin Humaid] atubuulidde [Ahmad bin Yunus] okuva ku [Abu Bakr bin ‘Ayyasy] okuva ku [Muhammad bin ‘Amr] okuva ku [Abu Salamah] okuva ku [Abu Hurairah], yagamba; olunyiriri luno bwe lwabikkulwa: Olwo mazima ddala mujja kubuuzibwa ku lunaku olwo ku masanyu - ge mwewaanira mu nsi eyo -. -QS. Attakatsur 8-, Abantu bwe batyo ne bagamba nti; Ayi Omubaka wa Allah, ku ssanyu ki kye tunaabuuzibwa? Mu butuufu waliwo ebintu bibiri byokka ebiddugavu - ensukusa n'amazzi -, omulabe ajja ng'ebitala byaffe biri ku bibegabega byaffe. Yagamba nti: ‘Mazima kino kijja kubaawo’. Abu Isa yagambye nti; era hadith ya Ibn ‘Uyainah okuva ewa Muhammad bin ‘Amr, mu ndowooza yange, ntuufu okusinga hadith eno, era Sufyan bin ‘Uyainah alina hadith ekwata mu mutwe era entuufu okusinga Abu Bakr bin ‘Ayyasy.