Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith

Hadith

Imam Tirmidzi : 3221

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوانِيُّ الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالَا حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ صَخْرٍ الْأَنْصَارِيِّ قَالَكُنْتُ رَجُلًا قَدْ أُوتِيتُ مِنْ جِمَاعِ النِّسَاءِ مَا لَمْ يُؤْتَ غَيْرِي فَلَمَّا دَخَلَ رَمَضَانُ تَظَاهَرْتُ مِنْ امْرَأَتِي حَتَّى يَنْسَلِخَ رَمَضَانُ فَرَقًا مِنْ أَنْ أُصِيبَ مِنْهَا فِي لَيْلَتِي فَأَتَتَابَعَ فِي ذَلِكَ إِلَى أَنْ يُدْرِكَنِي النَّهَارُ وَأَنَا لَا أَقْدِرُ أَنْ أَنْزِعَ فَبَيْنَمَا هِيَ تَخْدُمُنِي ذَاتَ لَيْلَةٍ إِذْ تَكَشَّفَ لِي مِنْهَا شَيْءٌ فَوَثَبْتُ عَلَيْهَا فَلَمَّا أَصْبَحْتُ غَدَوْتُ عَلَى قَوْمِي فَأَخْبَرْتُهُمْ خَبَرِي فَقُلْتُ انْطَلِقُوا مَعِي إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُخْبِرَهُ بِأَمْرِي فَقَالُوا لَا وَاللَّهِ لَا نَفْعَلُ نَتَخَوَّفُ أَنْ يَنْزِلَ فِينَا قُرْآنٌ أَوْ يَقُولَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقَالَةً يَبْقَى عَلَيْنَا عَارُهَا وَلَكِنْ اذْهَبْ أَنْتَ فَاصْنَعْ مَا بَدَا لَكَ قَالَ فَخَرَجْتُ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْتُهُ خَبَرِي فَقَالَ أَنْتَ بِذَاكَ قُلْتُ أَنَا بِذَاكَ قَالَ أَنْتَ بِذَاكَ قُلْتُ أَنَا بِذَاكَ قَالَ أَنْتَ بِذَاكَ قُلْتُ أَنَا بِذَاكَ وَهَا أَنَا ذَا فَأَمْضِ فِيَّ حُكْمَ اللَّهِ فَإِنِّي صَابِرٌ لِذَلِكَ قَالَ أَعْتِقْ رَقَبَةً قَالَ فَضَرَبْتُ صَفْحَةَ عُنُقِي بِيَدِي فَقُلْتُ لَا وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لَا أَمْلِكُ غَيْرَهَا قَالَ صُمْ شَهْرَيْنِ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَهَلْ أَصَابَنِي مَا أَصَابَنِي إِلَّا فِي الصِّيَامِ قَالَ فَأَطْعِمْ سِتِّينَ مِسْكِينًا قُلْتُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لَقَدْ بِتْنَا لَيْلَتَنَا هَذِهِ وَحْشَى مَا لَنَا عَشَاءٌ قَالَ اذْهَبْ إِلَى صَاحِبِ صَدَقَةِ بَنِي زُرَيْقٍ فَقُلْ لَهُ فَلْيَدْفَعْهَا إِلَيْكَ فَأَطْعِمْ عَنْكَ مِنْهَا وَسْقًا سِتِّينَ مِسْكِينًا ثُمَّ اسْتَعِنْ بِسَائِرِهِ عَلَيْكَ وَعَلَى عِيَالِكَ قَالَ فَرَجَعْتُ إِلَى قَوْمِي فَقُلْتُ وَجَدْتُ عِنْدَكُمْ الضِّيقَ وَسُوءَ الرَّأْيِ وَوَجَدْتُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ السَّعَةَ وَالْبَرَكَةَ أَمَرَ لِي بِصَدَقَتِكُمْ فَادْفَعُوهَا إِلَيَّ فَدَفَعُوهَا إِلَيَّقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ قَالَ مُحَمَّدٌ سُلَيْمَانُ بْنُ يَسَارٍ لَمْ يَسْمَعْ عِنْدِي مِنْ سَلَمَةَ بْنِ صَخْرٍ قَالَ وَيُقَالُ سَلَمَةُ بْنُ صَخْرٍ وَيُقَالُ سَلْمَانُ بْنُ صَخْرٍ وَفِي الْبَاب عَنْ خَوْلَةَ بِنْتِ ثَعْلَبَةَ وَهِيَ امْرَأَةُ أَوْسِ بْنِ الصَّامِتِ

Atugambye [Abdu bin Humaid] ne [Al Hasan bin Ali Al Hulwani] amakulu gamu. Bagamba nti; atugambye [Yazid bin Harun] atubuulidde [Muhammad bin Ishaq] okuva ku [Muhammad bin ‘Amr bin ‘Atho`] okuva ku [Sulaiman bin Yasar] okuva ku [Salamah bin Shakhr Al Ansari], yagamba; Ndi musajja eyaweebwa obusobozi okukola jima' obutaweebwa muntu mulala okuggyako nze. Awo omwezi gwa Ramadhan bwe gwamala okuyingira, ne ntunuulira mukyala wange okutuusa omwezi gwa Ramadhan lwe gwaggwaako nneme kwegatta naye ekiro. Olwo kino nakikola mu lunyiriri okutuusa lwe nnasanga omusana era nga sisobola kugenda. Awo bwe yali ampeereza ekiro kimu waliwo ekyamuvaamu omulundi gumu, kwe kwegatta naye. Awo ku makya nagenda mu bantu bange ne mbabuulira amawulire gange. Nze ngamba nti; Jjangu nange eri Omubaka wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam okutuusa nga mmubuulira ensonga yange. Awo ne bagamba nti; Nedda, lwa Allah, tetujja. Tuli mweraliikirivu nti Qur’an ejja kubikkulwa ku ffe oba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ajja kwogera ku ffe, obuswavu bwayo bujja kusigala naffe. Naye ggwe genda n’okola nga bw’oyagala. Awo ne nfuluma ne ηηenda eri Omubaka wa Allah ne mmubuulira amawulire gange. Awo n’agamba nti: ‘Ggwe wakikola?’ . Nze ngamba nti; Nze nakikola. Yagamba nti: ‘Ggwe wakikola?’. Nagamba nti; Nze nakikola. Yagamba nti: ‘Ggwe wakikola?’. Nagamba nti; Nze nakikola. Nze, kale mukakase ekibonerezo kya Allah ku nze, kubanga mazima nja kukigumiikiriza. Yagamba nti: ‘Musumulumye abaddu!’. Salamah bin Shakhr yagambye nti; olwo ne nkuba ku ngulu w’ensingo yange n’omukono gwange. Awo ne ŋŋamba nti; ‘Nedda, olw’Oyo eyakutuma n’obulungi, sirina kirala okuggyako ekyo.’ Yagamba nti: ‘Musiibe okumala emyezi ebiri!’. Nze ngamba nti; Ayi Omubaka wa Allah, ebyo ebyantuukako tebyabaawo okujjako nga nsiiba? N’agamba nti: ‘Liisa abaavu nkaaga!’. Nze ngamba nti; Olw’oyo eyakutuma n’amazima, twasula nga tetulina kyakulya. Yagamba nti: ‘Oluvannyuma, genda ew’omukuumi wa Sadaqah Bani Zuraiq, mugambe akuwe era aliise abaavu nkaaga date emu, olwo ezisigadde ozikozese okweyambe n’ab’omu maka go’. Salamah bin Shakhr yagambye nti; awo ne nzirayo eri abantu bange ne ŋŋamba nti; Nfunye obufunda n’ebigambo ebibi okuva ku ludda lwo, naye mu kifo ky’ekyo nfunye obugazi n’emikisa okuva eri Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam. Yalagira nmpe essaddaaka lyo, kale nkwasa esadaaka. Oluvannyuma ne bagikwasa. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hadiisi ya Hasan. Muhammad yagambye nti; Sirowooza nti Sulaiman bin Yasar yawulira okuva ewa Salamah bin Shakhr. Yagambye nti; abamu bagamba nti; ye Salamah bin Shakhr abamu bagamba nti; Salman bin Shakhr, omuwandiisi w’ebitabo. Era mu ssuula okuva mu Khaulah bint Tsa’labah, ye mukyala wa Aus bin Ash Shamit.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3222

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ الثَّوْرِيِّ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ الثَّقَفِيِّ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَلْقَمَةَ الْأَنْمَارِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ{ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نَاجَيْتُمْ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَةً }قَالَ لِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا تَرَى دِينَارًا قُلْتُ لَا يُطِيقُونَهُ قَالَ فَنِصْفُ دِينَارٍ قُلْتُ لَا يُطِيقُونَهُ قَالَ فَكَمْ قُلْتُ شَعِيرَةٌ قَالَ إِنَّكَ لَزَهِيدٌ قَالَ فَنَزَلَتْ{ أَأَشْفَقْتُمْ أَنْ تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَاتٍ }الْآيَةَ قَالَ فَبِي خَفَّفَ اللَّهُ عَنْ هَذِهِ الْأُمَّةِقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَمَعْنَى قَوْلِهِ شَعِيرَةٌ يَعْنِي وَزْنَ شَعِيرَةٍ مِنْ ذَهَبٍ وَأَبُو الْجَعْدِ اسْمُهُ رَافِعٌ

Atugambye [Sufyan bin Waki’] atugambye [Yahya bin Adam] atubuulidde [‘Ubaidullah Al Asyja’i] okuva ku [Ats Tsauri] okuva ku [Uthman bin Al Mughirah Ats Tsaqafi] okuva ku [Salim bin Abu Al Ja’d] okuva ku [Ali bin ‘Alqamah Al Anmari] okuva ku [Ali bin Abu Talib], yagamba; aya bwe yabikkulwa nti: ‘Abange mmwe abakkiriza, bwe muba n’okukubaganya ebirowoozo okw’enjawulo n’Omubaka, musaana kuwa sadaaka - eri abaavu - nga tebannaba kukubaganya birowoozo’. -QS.Almujadilah 12-, Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba: ‘Olowooza ki ku dinari emu?’. Nze ngamba nti; tebajja kusobola. Yagamba nti: ‘Kitundu kya dinali?’. Nze ngamba nti; tebajja kusobola. Yagamba nti: ‘Bmeka?’. Nze ngamba nti; obuzito bw’empeke emu ey’eŋŋaano. Yagamba nti: ‘Mazima oli muntu atalina mugaso’. Ali yagambye nti; awo aya n’ekka: ‘Otya -okufuuka omwavu- kubanga wawaayo sadaaka nga tonnaba kukuba mboozi na Mubaka? Kale bw’oba temukikola era Allah n’akuwadde okwenenya, olwo saba, osasula zaka, mugondere Allah n’omubaka we; era Allah y’amanyi byonna bye mukola’. -QS. Almujadilah 13-, Ali yagambye nti; ku lwange, Allah yawadde abantu bano obuweerero. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hadiisi ya Hasan Gharib, mu butuufu tugimanyi okuva ku ludda luno. Mu kiseera kino, amakulu g’ebigambo; sya'irah bwe buzito bw'empeke emu eya zaabu. Abu Al Ja'd erinnya lye yali Rafi'.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3223

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا يُونُسُ عَنْ شَيْبَانَ عَنْ قَتَادَةَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍأَنَّ يَهُودِيًّا أَتَى عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابِهِ فَقَالَ السَّامُ عَلَيْكُمْ فَرَدَّ عَلَيْهِ الْقَوْمُ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ تَدْرُونَ مَا قَالَ هَذَا قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ سَلَّمَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ قَالَ لَا وَلَكِنَّهُ قَالَ كَذَا وَكَذَا رُدُّوهُ عَلَيَّ فَرَدُّوهُ قَالَ قُلْتَ السَّامُّ عَلَيْكُمْ قَالَ نَعَمْ قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ إِذَا سَلَّمَ عَلَيْكُمْ أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ فَقُولُوا عَلَيْكَ مَا قُلْتَ قَالَ{ وَإِذَا جَاءُوكَ حَيَّوْكَ بِمَا لَمْ يُحَيِّكَ بِهِ اللَّهُ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Atugambye [Abdu bin Humaid] atugambye [Yunus] okuva ku [Syaiban] okuva mu [Qatadah] atugambye [Anas bin Malik] nti omuyudaaya yajja eri Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ne banne n’oluvannyuma n’agamba nti; Nga Saamu 'alaikum bwe. Awo abantu ne baddamu. Awo Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’abuuza nti: ‘Omanyi byayogera?’. Bagamba nti; Allah n’omubaka we bebasinga okumanya, ggwe Nabbi wa Allah. Yagamba nti: ‘Nedda, naye yagamba bwatyo na bwatyo, nsaba mukwate Omuyudaaya gyendi’. Olwo nebakwata omuyudaaya nebamusika mu maaso ga Nabbi sallallaahu’alaiihiwasallam. Yamubuuza ebibuuzo ng’amubuuza nti: ‘Ogambye nti; Nga Saamu 'alaikum?' -okufa gyoli-? Yagambye nti; Yee. Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba mu kiseera ekyo nti: ‘Omu ku bantu b’ekitabo bw’akulamusa olwo agamba nti; 'alaika maa qulta'. -ne bwe mwabagamba nti- Yasoma aya eno: ‘Era bwe bajja gy’oli, bakulamusa n’okulamusa Allah kw’atakulagira’. -QS. Almujadilah 8-, Abu Isa yagamba nti; Hadiisi eno hadiisi ya Hasan entuufu.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3224

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَحَرَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَخْلَ بَنِي النَّضِيرِ وَقَطَّعَ وَهِيَ الْبُوَيْرَةُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ{ مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ أَوْ تَرَكْتُمُوهَا قَائِمَةً عَلَى أُصُولِهَا فَبِإِذْنِ اللَّهِ وَلِيُخْزِيَ الْفَاسِقِينَ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Qutaibah yatunyumiza okuva ewa Nafi’ okuva ewa Ibn Umar (Allah amusiimye) eyagamba nti: Omubaka wa Allah (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) yayokya omuti gw’enkindu ogwa Bani An Nazhir n’agutema, era gwali mu Al Buwayrah. Awo Allah n’abikkula aya eno nti: ‘Byonna bye mutema ku muti gw’enkindu ogw’abatakkiriza oba ne muleka nga guyimiridde ku mizabbibu gyabwe, kibeera lwa kukkiriza kwa Allah, era olw’okuba ayagala okuswaza ababi.’. -QS. Al-Hashr 5-, Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno hadiisi ya hasan sahih.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3225

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ حَدَّثَنَا حَبِيبُ بْنُ أَبِي عَمْرَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ{ مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ أَوْ تَرَكْتُمُوهَا قَائِمَةً عَلَى أُصُولِهَا }قَالَ اللِّينَةُ النَّخْلَةُ وَلِيُخْزِيَ الْفَاسِقِينَ قَالَ اسْتَنْزَلُوهُمْ مِنْ حُصُونِهِمْ قَالَ وَأُمِرُوا بِقَطْعِ النَّخْلِ فَحَكَّ فِي صُدُورِهِمْ فَقَالَ الْمُسْلِمُونَ قَدْ قَطَعْنَا بَعْضًا وَتَرَكْنَا بَعْضًا فَلَنَسْأَلَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ لَنَا فِيمَا قَطَعْنَا مِنْ أَجْرٍ وَهَلْ عَلَيْنَا فِيمَا تَرَكْنَا مِنْ وِزْرٍ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ أَوْ تَرَكْتُمُوهَا قَائِمَةً عَلَى أُصُولِهَا }الْآيَةَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَرَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ مُرْسَلًا وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدَّثَنِي بِذَلِكَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مُعَاوِيَةَ عَنْ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلًا قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعَ مِنِّي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ هَذَا الْحَدِيثَ

Atubuulidde [Al Hasan bin Muhammad Az Za’farani] atubuulidde [‘Affan bin Muslim] atubuulidde [Hafsh bin Ghiyats] atubuulidde [Habib bin Abu ‘Amrah] okuva ku [Sa’id bin Jubair] okuva ku [Ibn Abbas] ku bigambo bya Allah ‘azza wajalla: ‘Byonna by’otema okuva ku muti gw’ensukusa -bya abatakkiriza- oba bye muleka -okukula- nga biyimiriddeko Musingi, olwo -ebyo byonna- biri n’olukusa lwa Allah; era kubanga ayagala okuwa ababi okuswazibwa'. -QS.Alhasyr 5-, Yagamba nti: Allinah kye yali ategeeza yali muti gwa date. Era ekigendererwa ky’okuswaza ababi kiri nti ‘Mikwano gyabaggya mu bigo byabwe’. Ibn Abbas yagamba nti; era ne balagirwa okutema enkindu. Olwo ne bawulira nga babuusabuusa, olwo Abasiraamu ne bagamba nti; Tusazeeko abamu ne tusigaza abamu, mazima tujja kubuuza Omubaka wa Allah (okusaasira n’emirembe bibeere ku ye): Tulina empeera yonna ku bye twatema? Era tulina ekibi kyonna olw’ebyo bye tusigazza? Olwo Allaah n’alaga aya eno nti: ‘Byonna by’otema ku nkindu z’abatakkiriza oba okuleka nga biyimiridde ku mizabbibu gyabwe, kibeera ku lukusa lwa Allaah; era kubanga ayagala okuswaza ababi.’ -QS. Al-Hashr 5-, Abu Isa yagamba nti; hadith eno hadith ya hasan gharib, era abamu ku bo baanyumya hadith eno okuva ku Hafs bin Ghiyats okuva ewa Habib bin Abu ‘Amrah okuva ewa Sa’id bin Jubair mu ngeri ya mursal, era tebamwogeddeko okuva ewa Ibn Abbas. Ambulidde kino [Abdullah bin Abdur Rahman] atubuulidde [Harun bin Mu’awiyah] okuva ku [Hafsh bin Ghiyats] okuva ku [Habib bin Abu ‘Amrah] okuva ku [Sa’id bin Jubair] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam mu ngeri ya mursal. Abu Isa yagambye nti; Muhammad bin Isma'il ayogedde okuva gyendi.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3226

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ فُضَيْلِ بْنِ غَزْوَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَجُلًا مِنْ الْأَنْصَارِ بَاتَ بِهِ ضَيْفٌ فَلَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ إِلَّا قُوتُهُ وَقُوتُ صِبْيَانِهِ فَقَالَ لِامْرَأَتِهِ نَوِّمِي الصِّبْيَةَ وَأَطْفِئِي السِّرَاجَ وَقَرِّبِي لِلضَّيْفِ مَا عِنْدَكِ فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ{ وَيُؤْثِرُونَ عَلَى أَنْفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ }هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Kitugambye nti [Abu Kuraib] atubuulidde [Waki’] okuva ku [Fudhail bin Ghazwan] okuva ku [Abu Hazim] okuva ku [Abu Hurairah] nti omusajja okuva mu ba Ansar yasula n’okutuuka kw’omugenyi so nga talina kyakulya okuggyako emmere y’abaana be. Awo n’agamba mukazi we nti; abaana beebase, n’okuzikiza amataala ogabule abagenyi by’olina. Awo aya eno n’ekka: ‘Era ne bakulembeza -Abamuhajirin- mu maaso gaabwe, newankubadde nga baali mu buzibu’. -QS. Alhasyr aya 9-, hadiisi eno hadiisi ya hasan shahih.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3227

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ الْحَسَنِ بْنِ مُحَمَّدٍ هُوَ ابْنُ الْحَنَفِيَّةِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ قَال سَمِعْتُ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ يَقُولُبَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا وَالزُّبَيْرَ وَالْمِقْدَادَ بْنَ الْأَسْوَدِ فَقَالَ انْطَلِقُوا حَتَّى تَأْتُوا رَوْضَةَ خَاخٍ فَإِنَّ فِيهَا ظَعِينَةً مَعَهَا كِتَابٌ فَخُذُوهُ مِنْهَا فَأْتُونِي بِهِ فَخَرَجْنَا تَتَعَادَى بِنَا خَيْلُنَا حَتَّى أَتَيْنَا الرَّوْضَةَ فَإِذَا نَحْنُ بِالظَّعِينَةِ فَقُلْنَا أَخْرِجِي الْكِتَابَ فَقَالَتْ مَا مَعِي مِنْ كِتَابٍ فَقُلْنَا لَتُخْرِجِنَّ الْكِتَابَ أَوْ لَتُلْقِيَنَّ الثِّيَابَ قَالَ فَأَخْرَجَتْهُ مِنْ عِقَاصِهَا قَالَ فَأَتَيْنَا بِهِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا هُوَ مِنْ حَاطِبِ بْنِ أَبِي بَلْتَعَةَ إِلَى نَاسٍ مِنْ الْمُشْرِكِينَ بِمَكَّةَ يُخْبِرُهُمْ بِبَعْضِ أَمْرِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا هَذَا يَا حَاطِبُ قَالَ لَا تَعْجَلْ عَلَيَّ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ امْرَأً مُلْصَقًا فِي قُرَيْشٍ وَلَمْ أَكُنْ مِنْ أَنْفُسِهَا وَكَانَ مَنْ مَعَكَ مِنْ الْمُهَاجِرِينَ لَهُمْ قَرَابَاتٌ يَحْمُونَ بِهَا أَهْلِيهِمْ وَأَمْوَالَهُمْ بِمَكَّةَ فَأَحْبَبْتُ إِذْ فَاتَنِي ذَلِكَ مِنْ نَسَبٍ فِيهِمْ أَنْ أَتَّخِذَ فِيهِمْ يَدًا يَحْمُونَ بِهَا قَرَابَتِي وَمَا فَعَلْتُ ذَلِكَ كُفْرًا وَلَا ارْتِدَادًا عَنْ دِينِي وَلَا رِضًا بِالْكُفْرِ بَعْدَ الْإِسْلَامِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَدَقَ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ دَعْنِي يَا رَسُولَ اللَّهِ أَضْرِبْ عُنُقَ هَذَا الْمُنَافِقِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ قَدْ شَهِدَ بَدْرًا فَمَا يُدْرِيكَ لَعَلَّ اللَّهَ اطَّلَعَ عَلَى أَهْلِ بَدْرٍ فَقَالَ اعْمَلُوا مَا شِئْتُمْ فَقَدْ غَفَرْتُ لَكُمْ قَالَ وَفِيهِ أُنْزِلَتْ هَذِهِ السُّورَةُ{ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَعَدُوَّكُمْ أَوْلِيَاءَ }السُّورَةَقَالَ عَمْرٌو وَقَدْ رَأَيْتُ ابْنَ أَبِي رَافِعٍ وَكَانَ كَاتِبًا لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِيهِ عَنْ عُمَرَ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ سُفْيَانَ بْنِ عُيَيْنَةَ هَذَا الْحَدِيثَ نَحْوَ هَذَا وَذَكَرُوا هَذَا الْحَرْفَ وَقَالُوا لَتُخْرِجِنَّ الْكِتَابَ أَوْ لَتُلْقِيَنَّ الثِّيَابَ وَقَدْ رُوِيَ أَيْضًا عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ عَنْ عَلِيٍّ نَحْوَ هَذَا الْحَدِيثِ ذَكَرَ بَعْضُهُمْ فِيهِ فَقَالَ لَتُخْرِجِنَّ الْكِتَابَ أَوْ لَنُجَرِّدَنَّكِ

Atugambye [Ibn Abu Umar] atubuulidde [Sufyan] okuva ku [‘Amr bin Dinar] okuva ku [Al Hasan bin Muhammad i.e. Al Hanafiyyah] okuva ku [‘Ubaidullah bin Abu Rafi’], yagamba; Nawulira [Ali bin Abu Talib] ng’agamba nti; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yatutumye, nze Az Zubair, ne Al Miqdad bin Al Aswad. Yagamba nti: ‘Genda okutuusa lw’onootuuka mu kifo ekiyitibwa Raudhah Khakh, kubanga ddala waliwo omukazi asitudde ebbaluwa, olwo ogimuggyeko ogindeeze’. Olwo ne tufuluma era embalaasi zaffe ne zidduka okutuusa lwe twatuuka e Raudhah Khah, era kirabika twasisinkana omukazi, olwo ne tugamba nti; ebbaluwa efulumye! Awo omukazi n’agamba nti; Ssaaleese bbaluwa. Olwo ne tugamba nti; ddala ebbaluwa wagiggyeyo oba engoye wagiggyamu! Ali yagambye nti; awo omukazi n’aggyayo ebbaluwa mu nviiri ze ezaali zilukibwa -bun, bun-. Ali yagambye nti; awo netukwata omukazi oyo eri Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam era kyazuuka nti ebbaluwa yali ya Hathib bin Abu Balta’ah eri abashiriku e Makka, yabategeeza ku bimu ku nsonga za Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam. Awo n’agamba nti: ‘Kino kye ki, ggwe Katibu?’. Hathib yagamba nti: toyanguwa kunsalira musango, ggwe Omubaka wa Allah! Mazima nali muntu abeera mu ba Quraysh era nga siva mu bazzukulu baabwe, so nga abo abaali naawe okuva mu basenze baalina ab’eŋŋanda ze baakuumirwanga amaka gaabwe n’ebintu byabwe e Makka. Era nali njagala, so nga sirina lunyiriri nabo, okukola ekintu kye basobola okukuuma obuzaale bwange, era ekyo nakikola si lwakuba nti nnali mukaafiiri oba okuva mu ddiini yange oba lwakuba nti nnali musanyufu olw’obutali bwesigwa oluvannyuma lw’okujja kw’Obusiraamu. Awo Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’agamba nti: mutuufu. Awo Umar bin Al Khathab Allah amusiimye n’agamba nti; Ka nteme ensingo y’omunnanfuusi ono, ggwe Omubaka wa Allah! Awo Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’agamba nti: ‘Mazima yali yeetaba mu lutalo lw’e Badr, okimanyi nti kisoboka Allah ayinza okuba nga yatunuulira Abakugu mu Badr n’agamba nti: ‘Mukole nga bwe mwagala, mazima nkusonyiye ebibi byammwe?’. Ali yagambye nti; awo ebbaluwa eno n’ekka ku bikwata ku Hathib bin Abu Balta’ah: ‘Abange mmwe abakkiriza, temutwala balabe bange n’abalabe bammwe mu mikwano egy’obwesigwa’. -QS. Almumtanganah 1-, ‘Amr n’agamba nti; Nze kye mmanyi, Ibn Abu Rafi’ yali muwandiisi wa Ali bin Abu Talib. Hadiisi eno hadisi ya hasan sahih, era eva ku Umar ne Jabir bin Abdullah, era si muntu omu yekka eyanyumya hadiisi eno okuva ewa Sufyan bin Uyainah bwati. Era baagamba n’ekiwandiiko kino eky’okufulumya nti: ddala ojja kuggyayo ebbaluwa oba ojja kuggyamu engoye zo! Era era kyayogerwa okuva ku [Abu Abdur Rahman As Sulami] okuva ku [Ali] nga hadith eno, abamu ku bo baamugamba nti: mazima ggwe ebbaluwa oba tujja kukuggyako engoye zo.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3228

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْتَحِنُ إِلَّا بِالْآيَةِ الَّتِي قَالَ اللَّهُ{ إِذَا جَاءَكَ الْمُؤْمِنَاتُ يُبَايِعْنَكَ }الْآيَةَقَالَ مَعْمَرٌ فَأَخْبَرَنِي ابْنُ طَاوُوسٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ مَا مَسَّتْ يَدُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَ امْرَأَةٍ إِلَّا امْرَأَةً يَمْلِكُهَا قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Atugambye [Abdu bin Humaid] atubuulidde [Abdur Razzaq] okuva ku [Ma’mar] okuva ku [Az Zuhri] okuva ku [’Urwah] okuva ku [Aisyah], yagamba; Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam teyakigezesa okuggyako n’aaya Allah gy’ayogedde, kwe kugamba: ‘Bwe wabaawo abakazi abakkiriza ababasuubiza...’. -QS. Almumtanganah 12-, [Ma'mar] yagamba; yali antegeezezza [Ibn Thawus] okuva ewa [kitaawe], n’agamba nti; Omukono gwa Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam tegwakwata ku mukono gwa mukazi okujjako omukazi gwe yalina naye endagaano - mukyala we -. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hadiisi ya Hasan entuufu.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3229

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الشَّيْبَانِيُّ قَال سَمِعْتُ شَهْرَ بْنَ حَوْشَبٍ قَالَ حَدَّثَتْنَا أُمُّ سَلَمَةَ الْأَنْصَارِيَّةُ قَالَتْقَالَتْ امْرَأَةٌ مِنْ النِّسْوَةِ مَا هَذَا الْمَعْرُوفُ الَّذِي لَا يَنْبَغِي لَنَا أَنْ نَعْصِيَكَ فِيهِ قَالَ لَا تَنُحْنَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ بَنِي فُلَانٍ قَدْ أَسْعَدُونِي عَلَى عَمِّي وَلَا بُدَّ لِي مِنْ قَضَائِهِنَّ فَأَبَى عَلَيَّ فَأَتَيْتُهُ مِرَارًا فَأَذِنَ لِي فِي قَضَائِهِنَّ فَلَمْ أَنُحْ بَعْدَ قَضَائِهِنَّ وَلَا عَلَى غَيْرِهِ حَتَّى السَّاعَةَ وَلَمْ يَبْقَ مِنْ النِّسْوَةِ امْرَأَةٌ إِلَّا وَقَدْ نَاحَتْ غَيْرِيقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَفِيهِ عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَ عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أُمُّ سَلَمَةَ الْأَنْصَارِيَّةُ هِيَ أَسْمَاءُ بِنْتُ يَزِيدَ بْنِ السَّكَنِ

Atugambye [Abdu bin Humaid] atugambye [Abu Nu’aim] atugambye [Yazid bin Abdullah Asy Syaibani], yagamba nti; Nawulira [Syahr bin Hausyab] ng’agamba nti; atubuulidde [Ummu Salamah Al Anshariyyah] yagamba; omukazi n’agamba Omubaka wa Allah nti; ‘Empisa ki ennungi etasaanira kujeemera kwaffe? Yagamba nti: ‘Tokaaba na kukungubaga’. Nze ngamba nti; ‘Ayi Omubaka wa Allah, aba Bani Fulan beegasse mu kukungubaga olw’okufa kwa kojja wange, era nnina okusasula ekisa kyabwe. Kirabika Rasulullah Shallallahu’alaihiwasallam yagaana okusaba kwange, olwo nagenda gy’ali emirundi egiwerako, olwo n’anzikiriza okubaddamu, era teyaddamu kukungubaga oluvannyuma lw’okubaddamu, wadde omuntu yenna okuggyako kojja wange okutuusa kati. Tewali mukazi ajjako nze wabula yeeyogedde. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hadiisi ya hasan gharib. Era gy’ali okuva mu Umm ‘Athiyyah radiallahu ‘anha. ‘Abdu bin Humaid yagamba nti; Umm Salamah Al Anshariyyah ye Asma` bint Yazid bin As Sakan.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3230

حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ الْفِرْيَابِيُّ حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ عَنْ الْأَغَرِّ بْنِ الصَّبَّاحِ عَنْ خَلِيفَةَ بْنِ حُصَيْنٍ عَنْ أَبِي نَصْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ تَعَالَى{ إِذَا جَاءَكُمْ الْمُؤْمِنَاتُ مُهَاجِرَاتٍ فَامْتَحِنُوهُنَّ }قَالَ كَانَتْ الْمَرْأَةُ إِذَا جَاءَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِتُسْلِمَ حَلَّفَهَا بِاللَّهِ مَا خَرَجْتُ مِنْ بُغْضِ زَوْجِي مَا خَرَجْتُ إِلَّا حُبًّا لِلَّهِ وَلِرَسُولِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ

Atugambye [Salamah bin Syu’aib] atugambye [Muhammad bin Yusuf Al Firyabi] atubuulidde [Qais bin Ar Rabi’] okuva ku [Al Agharr bin Ash Shabbah] okuva ku [Khalifah bin Hushain] okuva ku [Abu Nashr] okuva ku [Ibn Abbas] ku kigambo kya Allah ta’ala: ‘Abakazi abakkiriza bwe bajja okusenguka gy’oli, olwo mulina okugezesa okukkiriza kwo. bo'.-QS. Almumtanganah 10-, Yagamba nti; Omukazi bwe yajja ewa Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam okusiramuka, yalayira ekirayiro mu linnya lya Allah okugamba nti; Sijja kuva mu nnyumba olw’okuba omwami wange asunguwadde, sijja kuva mu nnyumba okuggyako olw’ensonga y’okwagala Allah n’omubaka we. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hadiisi ya gharib.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3231

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَامٍ قَالَقَعَدْنَا نَفَرٌ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَذَاكَرْنَا فَقُلْنَا لَوْ نَعْلَمُ أَيَّ الْأَعْمَالِ أَحَبَّ إِلَى اللَّهِ لَعَمِلْنَاهُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ سَبَّحَ لِلَّهِ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ }قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلَامٍ فَقَرَأَهَا عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ أَبُو سَلَمَةَ فَقَرَأَهَا عَلَيْنَا ابْنُ سَلَامٍ قَالَ يَحْيَى فَقَرَأَهَا عَلَيْنَا أَبُو سَلَمَةَ قَالَ ابْنُ كَثِيرٍ فَقَرَأَهَا عَلَيْنَا الْأَوْزَاعِيُّ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَقَرَأَهَا عَلَيْنَا ابْنُ كَثِيرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ خُولِفَ مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ فِي إِسْنَادِ هَذَا الْحَدِيثِ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ وَرَوَى ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ أَبِي مَيْمُونَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَامٍ أَوْ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَامٍ وَرَوَى الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ نَحْوَ رِوَايَةِ مُحَمَّدِ بْنِ كَثِيرٍ

Atugambye [Abdullah bin Abdur Rahman] atubuulidde [Muhammad bin Katsir] okuva ku [Al Auza’i] okuva ku [Yahya bin Abu Katsir] okuva ku [Abu Salamah] okuva ku [Abdullah bin Salam], yagamba nti; Twali abamu ku baswahaba ba Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam olwo ne twogera ne bannaffe, netugamba nti; Oh, singa tumanyi enkola ki Allah Ta’ala gy’asinga okwagalibwa, mazima ddala twandigikola. Awo Allah Ta’ala n’abikkula aya eno: ‘Agulumiza Allah byonna ebiri mu ggulu n’ebyo ebiri ku nsi; era Ye Asinga Obuyinza, Omugezi ennyo. Abange mmwe abakkiriza, lwaki mwogera ekintu kye mutakola? Waliwo obukyayi bungi mu maaso ga Allah nti oyogera by’otokola.-QS. Ashshaff, ne banne; 1-2-, Abdullah yagambye nti; olwo Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yatusomera. Abu Salamah yagambye nti; olwo Ibn Salam n’atusomera. Yahya yagamba nti; awo Abu Salamah atusomera. Ibn Kathir yagambye nti; olwo Al Auza'i n'atusomera ne Muhammad n'atusomera. Abdullah yagambye nti; olwo Ibn Kathir n’atusomera. Abu Isa yagambye nti; Muhammad bin Kathir abadde akontana mu hadith eno okuva mu Al Auza’i. era [Ibn Al Mubarak] anyumya okuva ku [Al Auza’i] okuva ku [Yahya bin Abu Kathir] okuva ku [Hilal bin Abu Maimunah] okuva ku [‘Atho` bin Yasar] okuva ku [Abdullah bin Salam] oba okuva ku [Abu Salamah] okuva ku [Abdullah bin Salam]. Era [Al Walid bin Muslim] yanyumya hadith eno okuva ku [Al Auza’i] nga bweyanyumibwa Muhammad bin Kathir.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3232

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنِي ثَوْرُ بْنُ زَيْدٍ الدِّيْلِيُّ عَنْ أَبِي الْغَيْثِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَكُنَّا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ أُنْزِلَتْ سُورَةُ الْجُمُعَةِ فَتَلَاهَا فَلَمَّا بَلَغَ{ وَآخَرِينَ مِنْهُمْ لَمَّا يَلْحَقُوا بِهِمْ }قَالَ لَهُ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِنَا فَلَمْ يُكَلِّمْهُ قَالَ وَسَلْمَانُ الْفَارِسِيُّ فِينَا قَالَ فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى سَلْمَانَ يَدَهُ فَقَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْ كَانَ الْإِيمَانُ بِالثُّرَيَّا لَتَنَاوَلَهُ رِجَالٌ مِنْ هَؤُلَاءِثَوْرُ بْنُ زَيْدٍ مَدَنِيٌّ وَثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ شَامِيٌّ وَأَبُو الْغَيْثِ اسْمُهُ سَالِمٌ مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُطِيعٍ مَدَنِيٌّ ثِقَةٌ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ هُوَ وَالِدُ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ

Atugambye [Ali bin Hujr] atugambye nti [Abdullah bin Ja’far] agambye [Tsaur bin Zaid Ad Dili] okuva ku [Abu Al Ghaith] okuva ku [Abu Hurairah], yagamba; twali wamu n’omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam nga Surah Al Jumu’ah yabikkulwa, olwo n’agisoma. Bwe yali atuuse ku bigambo: ‘Era -era- eri abantu abalala okuva mu bo abatakwatagana nabo. Era Ye Muyinza w’Ebintu Byonna, Omugezi’. -QS. Aljumah 3-, Omusajja n’agamba nti; Ayi Omubaka wa Allah, abo abatakwatagana naffe be baani? Olwo n’ataddamu nga Salman Al Farisi ali naffe. Abu Hurairah yagambye nti; Awo Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam n’ateeka omukono gwe ku Salman n’agamba nti: ‘Ku lw’Oyo emmeeme yange gy’eri mu ngalo ze, singa okukkiriza kwali mu kibinja ky’emmunyeenye, mazima yanditwaliddwa abantu. Mu bano mulimu Tsaur bin Zaid Madani, ne Tsaur bin Yazid Syami, Abu Al Ghaits ng’amannya ge ye Salim, eyali omuddu wa Abdullah bin Muthi’ Madani, eyali omuntu tsiqah’. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hadiisi ya gharib, era Abdullah bin Ja’far ye kitaawe wa Ali bin Al Madini, yayogerwa Yahya bin Ma’in. Era hadith eno yayogerwa okuva ku Abu Hurairah okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam okuva ku ludda olulala olutali luno.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3233

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا حُصَيْنٌ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ قَالَبَيْنَمَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ قَائِمًا إِذْ قَدِمَتْ عِيرُ الْمَدِينَةِ فَابْتَدَرَهَا أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى لَمْ يَبْقَ مِنْهُمْ إِلَّا اثْنَا عَشَرَ رَجُلًا فِيهِمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَنَزَلَتْ الْآيَةَ{ وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَائِمًا }قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا حُصَيْنٌ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِنَحْوِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Atugambye [Ahmad bin Mani’] atugambye [Husyaim] atubuulidde [Hushain] okuva ku [Abu Sufyan] okuva ku [Jabir], yagamba nti; Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam bweyabuulira okubuulira kwe ku Lwokutaano ng’ayimiridde, amangu ago ekibinja ky’eŋŋamira z’e Madiina nga zitisse ebyamaguzi ne zituuka, olwo baswahaaba ne bafubutuka okumulamusa okutuusa nga tewali muntu yenna yasigaddewo okuggyako abantu kkumi na babiri, nga mu bo mwe mwali Abu Bakr ne Umar. Era aya n’ekka: ‘Era bwe balaba bizinensi oba emizannyo, basaasaana okugenda gye bali ne bakuleka ng’oyimiridde -nga mubuulira-’. -QS. Aljumah 11-, Abu Isa yagamba nti; Hadiisi eno hadiisi ya Hasan entuufu. Atugambye [Ahmad bin Mani’] atugambye [Husyaim] atubuulidde [Hushain] okuva ku [Salim bin Abu Al Ja’d] okuva ku [Jabir] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam bw’atyo. Abu Isa yagambye nti; Eno hadiisi ya Hasan entuufu.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3234

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ قَالَكُنْتُ مَعَ عَمِّي فَسَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَيٍّ ابْنَ سَلُولٍ يَقُولُ لِأَصْحَابِهِ{ لَا تُنْفِقُوا عَلَى مَنْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ حَتَّى يَنْفَضُّوا }وَ{ لَئِنْ رَجَعْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ لِيُخْرِجَنَّ الْأَعَزُّ مِنْهَا الْأَذَلَّ }فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِعَمِّي فَذَكَرَ ذَلِكَ عَمِّي للنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَعَانِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَحَدَّثْتُهُ فَأَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَيٍّ وَأَصْحَابِهِ فَحَلَفُوا مَا قَالُوا فَكَذَّبَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَصَدَّقَهُ فَأَصَابَنِي شَيْءٌ لَمْ يُصِبْنِي قَطُّ مِثْلُهُ فَجَلَسْتُ فِي الْبَيْتِ فَقَالَ عَمِّي مَا أَرَدْتَ إِلَّا أَنْ كَذَّبَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَقَتَكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ إِذَا جَاءَكَ الْمُنَافِقُونَ }فَبَعَثَ إِلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَرَأَهَا ثُمَّ قَالَ إِنَّ اللَّهَ قَدْ صَدَّقَكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Atugambye nti [Abdu bin Humaid] atugambye [’Ubaidullah bin Musa] okuva mu [Israil] okuva ku [Abu Ishaq] okuva ku [Zaid bin Arqam], yagamba; Nali ne kojja wange, olwo ne mpulira Abdullah bin Ubai bin Salul ng’agamba mikwano gye nti; Towa kusuubula bantu -Muhajirin- abali n’omubaka wa Allah okutuusa nga basaasaana -muleka Omubaka wa Allah-. Mazima singa twaddayo e Madiina, ab’amaanyi bandigobye abanafu okuva mu yo. -QS. Almunafiqun 7-8-, Olwo bino nabigamba kojja wange era kojja wange nabigamba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam. Awo Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yankubira essimu ne mmubuulira ku nsonga eno. Olwo Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam n’atuma omubaka eri Abdullah bin Ubai ne banne. Olwo ne balayira nti tebakyogera. Awo Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam n’anlimba, era mu kifo ky’ekyo n’amukkiriza -Ubbay-, kale ekintu kyankuba ekyali tekinnatuukako. Olwo ne ntuula awaka, olwo kojja n’agamba nti; Temwagala okujjako omubaka wa Allah (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) ajja kukulimba n’okuswaza. Olwo Allah Ta’ala n’aggyawo aya eno: ‘Abannanfuusi bwe bajja...’. -QS. Almunafiqun, omuwandiisi w’ebitabo. 1-, Olwo Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam n’atuma omubaka gyendi n’asoma aya olwo n’agamba nti; mazima Allah yabawa obutuukirivu. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hadiisi ya Hasan entuufu.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3235

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ السُّدِّيِّ عَنْ أَبِي سَعْدٍ الْأَزْدِيِّ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَرْقَمَ قَالَغَزَوْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ مَعَنَا أُنَاسٌ مِنْ الْأَعْرَابِ فَكُنَّا نَبْتَدِرُ الْمَاءَ وَكَانَ الْأَعْرَابُ يَسْبِقُونَّا إِلَيْهِ فَسَبَقَ أَعْرَابِيٌّ أَصْحَابَهُ فَيَسْبَقُ الْأَعْرَابِيُّ فَيَمْلَأُ الْحَوْضَ وَيَجْعَلُ حَوْلَهُ حِجَارَةً وَيَجْعَلُ النِّطْعَ عَلَيْهِ حَتَّى يَجِيءَ أَصْحَابُهُ قَالَ فَأَتَى رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ أَعْرَابِيًّا فَأَرْخَى زِمَامَ نَاقَتِهِ لِتَشْرَبَ فَأَبَى أَنْ يَدَعَهُ فَانْتَزَعَ قِبَاضَ الْمَاءِ فَرَفَعَ الْأَعْرَابِيُّ خَشَبَتَهُ فَضَرَبَ بِهَا رَأْسَ الْأَنْصَارِيِّ فَشَجَّهُ فَأَتَى عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَيٍّ رَأْسَ الْمُنَافِقِينَ فَأَخْبَرَهُ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِهِ فَغَضِبَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَيٍّ ثُمَّ قَالَ لَا تُنْفِقُوا عَلَى مَنْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ حَتَّى يَنْفَضُّوا مِنْ حَوْلِهِ يَعْنِي الْأَعْرَابَ وَكَانُوا يَحْضُرُونَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ الطَّعَامِ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ إِذَا انْفَضُّوا مِنْ عِنْدِ مُحَمَّدٍ فَأْتُوا مُحَمَّدًا بِالطَّعَامِ فَلْيَأْكُلْ هُوَ وَمَنْ عِنْدَهُ ثُمَّ قَالَ لِأَصْحَابِهِ لَئِنْ رَجَعْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ لَيُخْرِجَنَّ الْأَعَزُّ مِنْهَا الْأَذَلَّ قَالَ زَيْدٌ وَأَنَا رِدْفُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَيٍّ فَأَخْبَرْتُ عَمِّي فَانْطَلَقَ فَأَخْبَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَرْسَلَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَحَلَفَ وَجَحَدَ قَالَ فَصَدَّقَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَذَّبَنِي قَالَ فَجَاءَ عَمِّي إِلَيَّ فَقَالَ مَا أَرَدْتَ إِلَّا أَنْ مَقَتَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَذَّبَكَ وَالْمُسْلِمُونَ قَالَ فَوَقَعَ عَلَيَّ مِنْ الْهَمِّ مَا لَمْ يَقَعْ عَلَى أَحَدٍ قَالَ فَبَيْنَمَا أَنَا أَسِيرُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ قَدْ خَفَقْتُ بِرَأْسِي مِنْ الْهَمِّ إِذْ أَتَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَرَكَ أُذُنِي وَضَحِكَ فِي وَجْهِي فَمَا كَانَ يَسُرُّنِي أَنَّ لِي بِهَا الْخُلْدَ فِي الدُّنْيَا ثُمَّ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ لَحِقَنِي فَقَالَ مَا قَالَ لَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ مَا قَالَ لِي شَيْئًا إِلَّا أَنَّهُ عَرَكَ أُذُنِي وَضَحِكَ فِي وَجْهِي فَقَالَ أَبْشِرْ ثُمَّ لَحِقَنِي عُمَرُ فَقُلْتُ لَهُ مِثْلَ قَوْلِي لِأَبِي بَكْرٍ فَلَمَّا أَصْبَحْنَا قَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُورَةَ الْمُنَافِقِينَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Atugambye [Abdu bin Humaid] atugambye [‘Ubaidullah bin Musa] okuva mu [Israil] okuva ku [As Suddi] okuva ku [Abu Sa’d Al Azdi] atugambye [Zaid bin Arqam], yagamba nti; Twalwana ne Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam era nga tuli naffe ababedouin abawerako, olwo netufubutuka okutuuka ku mazzi, ate Ababedouin nebatukulembera okutuuka ku mazzi, era omubedouin n’agenda mu maaso ga banne. Awo n’ajjuza ennyanja n’agizingako amayinja, n’ateeka waggulu entuumu z’amalusu okutuusa mikwano gye lwe gyajja. Zaid bin Arqam yagambye nti; Awo omusajja omu Ansar n’ajja eri Omubedouin n’asumulula enkuufiira z’engamiya ye asobole okunywa, naye Omubedouin n’atayagala kumukkiriza, bwatyo n’aggyawo enjazi ezaali zeetoolodde amazzi, olwo Omubedouin n’asitula enku n’akuba omusajja w’omu Ansar ku mutwe, n’amulumya. Olwo n’ajja eri Abdullah bin Ubai, omukulembeze w’abannanfuusi, gwe yali abadde mu mikwano gye emabegako, omusajja n’amutegeeza ensonga ze. Bwatyo Abdullah bin Ubai n’anyiiga olwo n’agamba nti; Towa kusuubula bantu abali n’omubaka wa Allah okutuusa nga basaasaana - ne baleka Omubaka wa Allah - ky’ategeeza be bantu ba Bedouin -. Baagenda mu Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam nga balya olwo Abdullah nagamba nti; Bwe baamala okusaasaana okuva ku ludda lwa Muhammad, ne bajja ewa Muhammad n’emmere okutuusa ye n’abo abaali naye lwe baalidde. Awo Abdullah bin Ubbay n’agamba mikwano gye nti; Mazima singa twaddayo e Madiina, ab’amaanyi bandigobye abanafu okuva mu yo. Zaid yagambye nti; Mu kiseera ekyo nali nvuga ku mugongo gwa Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ne mpulira Abdullah bin Ubai, olwo ne ntegeeza kojja wange, olwo n’agenda n’ategeeza Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam. Olwo Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam n’amusindika omubaka - Ubbay - olwo n’alayira n’amwegaana kino. Zaid yagambye nti; awo kojja n’ajja gye ndi n’agamba nti; Temwagala kintu kirala okuggyako ekyo Omubaka wa Allah (okusaasira n’emirembe bibeere ku ye) n’abasiraamu bajja kunyiiga ne bakulimba. Zaid yagambye nti; awo nnawulira ennaku nga tewali awulira. Yagambye nti; Bwe natambula ne Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ku lugendo nali nfunye otulo olw’ennaku. Amangu ago Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yajja gyendi n’annyiga amatu n’aseka mu maaso gange, era ssinga ssanyu lyange mu kiseera ekyo lyakyusibwamu obulamu obutaggwaawo mu nsi, olwo Abu Bakr n’ansisinkana, n’agamba nti; Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yakugamba ki? Nze ngamba nti; teyaŋŋamba kintu kyonna, yamala kunnyiga kutu n’aseka mu maaso n’agamba nti; musanyufu. Awo Umar n’ansanga ne mmubuulira bye nnali njogedde Abu Bakr. Olwo ku makya Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam soma Surah Al Munafiqun. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hadiisi ya Hasan entuufu.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3236

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ قَال سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ كَعْبٍ الْقُرَظِيَّ مُنْذُ أَرْبَعِينَ سَنَةً يُحَدِّثُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَيٍّ قَالَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ{ لَئِنْ رَجَعْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ لَيُخْرِجَنَّ الْأَعَزُّ مِنْهَا الْأَذَلَّ }قَالَ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَحَلَفَ مَا قَالَهُ فَلَامَنِي قَوْمِي وَقَالُوا مَا أَرَدْتَ إِلَّا هَذِهِ فَأَتَيْتُ الْبَيْتَ وَنِمْتُ كَئِيبًا حَزِينًا فَأَتَانِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ أَتَيْتُهُ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ قَدْ صَدَّقَكَ قَالَ فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ{ هُمْ الَّذِينَ يَقُولُونَ لَا تُنْفِقُوا عَلَى مَنْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ حَتَّى يَنْفَضُّوا }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Atugambye [Muhammad bin Basysyar] atugambye [Ibn Abu ‘Adi] atubuulidde [Syu’bah] okuva ku [Al Hakam bin ‘Utaibah], yagamba; Nawulira [Muhammad bin Ka’ bin Al Qurazhi] okumala emyaka amakumi ana ng’ategeeza okuva eri [Zaid bin Arqam] Allah amusiime nti Abdullah bin Ubai yagamba mu lutalo lwa Tabuk; Mazima singa twaddayo e Madiina, ab’amaanyi bandigobye abanafu okuva mu yo. Zaid bin Arqam yagambye nti; awo najja ewa Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam era namuloopa bino, awo Abdullah bin Ubai nalayira, ekyo teyakyogera. Awo abantu bange ne banvuma ne bagamba nti; Temwagala kintu kirala okuggyako okusaasaanya olugambo. Oluvannyuma nnadda eka ne nneebaka nga nnaku nnyo. Awo Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’agamba nti: ‘Mazima Allah yakufudde obutuukirivu’. Zaid yagambye nti; awo olunyiriri luno ne lukka: ‘Bwe boogera nti; Towa busuubuzi eri abantu -Muhajirin- abali n'omubaka wa Allah okutuusa nga basaasaana -muleka Omubaka wa Allah-'. -QS. Almunafiqun 7-, Abu Isa yagamba nti; Hadiisi eno hadiisi ya Hasan entuufu.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3237

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُكُنَّا فِي غَزَاةٍ قَالَ سُفْيَانُ يَرَوْنَ أَنَّهَا غَزْوَةُ بَنِي الْمُصْطَلِقِ فَكَسَعَ رَجُلٌ مِنْ الْمُهَاجِرِينَ رَجُلًا مِنْ الْأَنْصَارِ فَقَالَ الْمُهَاجِرِيُّ يَالِلْمُهَاجِرِينَ وَقَالَ الْأَنْصَارِيُّ يَالِلْأَنْصَارِ فَسَمِعَ ذَلِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا بَالُ دَعْوَى الْجَاهِلِيَّةِ قَالُوا رَجُلٌ مِنْ الْمُهَاجِرِينَ كَسَعَ رَجُلًا مِنْ الْأَنْصَارِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعُوهَا فَإِنَّهَا مُنْتِنَةٌ فَسَمِعَ ذَلِكَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَيٍّ ابْنُ سَلُولٍ فَقَالَ أَوَقَدْ فَعَلُوهَا وَاللَّهِ لَئِنْ رَجَعْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ لَيُخْرِجَنَّ الْأَعَزُّ مِنْهَا الْأَذَلَّ فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ دَعْنِي أَضْرِبْ عُنُقَ هَذَا الْمُنَافِقِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعْهُ لَا يَتَحَدَّثُ النَّاسُ أَنَّ مُحَمَّدًا يَقْتُلُ أَصْحَابَهُ وَقَالَ غَيْرُ عَمْرٍو فَقَالَ لَهُ ابْنُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَاللَّهِ لَا تَنْقَلِبُ حَتَّى تُقِرَّ أَنَّكَ الذَّلِيلُ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَزِيزُ فَفَعَلَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Atugambye [Ibn Abu Umar] atubuulidde [Sufyan] okuva ku [’Amr bin Dinar] awulidde [Jabir bin Abdullah] ng’agamba nti; tuli mu lutalo. Sufyan yagambye nti; nga bwebajjukira, olutalo lwali lutalo lwa Bani Al Mushthaliq, olwo omusajja Muhajirin n’akuba amatabo g’omusajja okuva mu Ansar. Muhajir yagamba nti; Abange mmwe abantu ba Muhajirin, n’Abaansar bagamba nti; Abange mmwe abantu b’e Ansar. Awo Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yawulira bino n’agamba nti: ‘Lwaki omulanga gwa jahiliya gukyagenda mu maaso?’. Bagamba nti; Mu butuufu waliwo omusajja okuva mu ba Muhajirin eyakuba enkwaso z’omusajja okuva mu ba Ansar. Awo Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam n’agamba nti: ‘Leka ekintu ekyo, kubanga kivunze’. Awo Abdullah bin Ubai bin Salul n’awulira bino n’agamba nti; Bakikoze? Allah, singa tudda e Madiina, mazima ab’amaanyi bajja kugoba abanafu mu yo. Awo Umar n’agamba nti: Ayi Omubaka wa Allah, ka nkube ensingo y’omunnanfuusi ono. Awo Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’agamba nti: ‘Mumuleke, sikulwa nga abantu bagamba nti Muhammad yatta banne.’. Omuntu omulala atali ‘Amr yagamba nti; awo mutabani we Abdullah bin Abdullah n’agamba nti: Allah, tojja kudda okuggyako nga okkirizza nti oli wansi so nga Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam muntu wa kitiibwa. Oluvannyuma yakola bw’atyo. Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno hadiisi ya hasan sahih.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3238

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ أَخْبَرَنَا أَبُو جَنَابٍ الْكَلْبِيُّ عَنْ الضَّحَّاكِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَمَنْ كَانَ لَهُ مَالٌ يُبَلِّغُهُ حَجَّ بَيْتِ رَبِّهِ أَوْ تَجِبُ عَلَيْهِ فِيهِ الزَّكَاةُ فَلَمْ يَفْعَلْ يَسْأَلْ الرَّجْعَةَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ رَجُلٌ يَا ابْنَ عَبَّاسٍ اتَّقِ اللَّهَ إِنَّمَا يَسْأَلُ الرَّجْعَةَ الْكُفَّارُ قَالَ سَأَتْلُو عَلَيْكَ بِذَلِكَ قُرْآنًا{ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُلْهِكُمْ أَمْوَالُكُمْ وَلَا أَوْلَادُكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ فَأُولَئِكَ هُمْ الْخَاسِرُونَ وَأَنْفِقُوا مِنْ مَا رَزَقْنَاكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمْ الْمَوْتُ إِلَى قَوْلِهِ وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ }قَالَ فَمَا يُوجِبُ الزَّكَاةَ قَالَ إِذَا بَلَغَ الْمَالُ مِائَتَيْ دِرْهَمٍ فَصَاعِدًا قَالَ فَمَا يُوجِبُ الْحَجَّ قَالَ الزَّادُ وَالْبَعِيرُحَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ الثَّوْرِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي حَيَّةَ عَنْ الضَّحَّاكِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِنَحْوِهِ و قَالَ هَكَذَا رَوَى سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي جَنَابٍ عَنْ الضَّحَّاكِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَوْلَهُ وَلَمْ يَرْفَعُوهُ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ عَبْدِ الرَّزَّاقِ وَأَبُو جَنَابٍ اسْمُهُ يَحْيَى بْنُ أَبِي حَيَّةَ وَلَيْسَ هُوَ بِالْقَوِيِّ فِي الْحَدِيثِ

Atugambye [Abdu bin Humaid] atugambye [Ja’far bin ‘Aun] atubuulidde [Abu Janab Al Kalbi] okuva ku [Adh Dhahhak] okuva ku [Ibnu Abbas radliallahu ‘anhuma], yagamba nti; Omuntu yenna alina ebintu n’abituusa okukola Hijja mu Nnyumba ya Allah - Kaaba - oba nga kimukakatako okusasula zaka, naye nga takikola, mazima ajja kusaba okuzzibwa mu nsi nga afudde. Awo waliwo n’agamba nti; Ayi Ibn Abbas, tya Allah, mu butuufu abantu bokka abasaba okudda mu nsi be bakaafiiri. Yagambye nti; Nja kubasomera Qur’an ku nsonga eno: ‘Abange mmwe abakkiriza, eby’obugagga byammwe n’abaana bammwe tebibalagajjalira kujjukira Allah. Oyo akola kino be bafiirwa. Era mumalirize ebimu ku bye twabawadde nga okufa tekunnatuuka ku omu ku mmwe; olwo n’agamba nti: ‘Ayi Rabb wange, lwaki tokwongezaayo kufa kwange okutuusa mu biseera eby’omu maaso ebitali bya wala, nsobole okuwaayo sada era mbeere mu bantu abatya Katonda?’. Era Allah tajja kwongezaayo kufa kw’omuntu ng’ekiseera ky’okufa kituuse. Era Allah y’amanyi byonna bye mukola’. -QS. Almunafiqun 9-11- nga bano. Yagambye nti; Olwo kiki ekyetaagisa okusasula zaka? Ibn Abbas yagamba nti; singa eby’obugagga biba bituuse ku dirham ezisukka mu bikumi bibiri. Omuntu oyo yagamba nti; Kiki ekifuula Hijja okuba ey’ekiragiro? Ibn Abbas yagamba nti; okubeerawo kw’ebikozesebwa n’eŋŋamira -emmotoka-. Atugambye [Abdu bin Humaid] atubuulidde [Abdur Razzaq] okuva ku [Ats Tsauri] okuva ku [Yahya bin Abu Hayyah] okuva ku [Adh Dhahhak] okuva ku [Ibn Abbas] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam bwetyo. Era [Abdur Razzaq] n’agamba nti; bwe batyo [Sufyan bin ‘Uyainah] n’abantu abasukka mu omu banyumizza hadiisi eno okuva ku [Abu Janab] okuva ku [Adh Dhahhak] okuva ku [Ibn Abbas] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam bwe batyo, era n’agamba nti; bwetyo Sufyan bin 'Uyainah n'abantu abasukka mu omu bwebanyumya ebigambo bye mu hadith eno okuva ku Abu Janab okuva ku Adh Dhahhak okuva ewa Ibn Abbas era nga tabitegeera. Era kino kituufu okusinga ebyafaayo bya Abdur Razzaq. Abu Janab erinnya lya Yahya bin Abu Hayyah, si muntu mugumu mu hadith.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3239

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ حَدَّثَنَا سِمَاكُ بْنُ حَرْبٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍوَسَأَلَهُ رَجُلٌ عَنْ هَذِهِ الْآيَةِ{ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ مِنْ أَزْوَاجِكُمْ وَأَوْلَادِكُمْ عَدُوًّا لَكُمْ فَاحْذَرُوهُمْ }قَالَ هَؤُلَاءِ رِجَالٌ أَسْلَمُوا مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ وَأَرَادُوا أَنْ يَأْتُوا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَبَى أَزْوَاجُهُمْ وَأَوْلَادُهُمْ أَنْ يَدَعُوهُمْ أَنْ يَأْتُوا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا أَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَوْا النَّاسَ قَدْ فَقُهُوا فِي الدِّينِ هَمُّوا أَنْ يُعَاقِبُوهُمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ{ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ مِنْ أَزْوَاجِكُمْ وَأَوْلَادِكُمْ عَدُوًّا لَكُمْ فَاحْذَرُوهُمْ }الْآيَةَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Atugambye [Muhammad bin Yahya] atugambye [Muhammad bin Yusuf] atugambye [Israil] atugambye [Simak bin Harb] okuva ku [Ikrimah] okuva ku [Ibn Abbas], yabuuzibwa omusajja ku bikwata ku Aya eno: ‘Abange mmwe abakkiriza, mazima mu bakyala bammwe n’abaana bammwe mulimu abo abalabe gye muli. Kale mwegendereze'. -QS. Attaghabun 14-, Yagamba nti, baali batuuze b’e Makkah abaasiramuka, era nga baagala okusisinkana Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, olwo bakyala baabwe n’abaana baabwe ne batayagala kulekebwa mabega nga bagenda okusisinkana Omubaka wa Allah, oluvannyuma lw’okukyalira Nabbi, baalaba ng’abantu baali bagezi era nga bamanyi bulungi eddiini, kale nga bagenderera okubonereza abaana n’abakyala baabwe, kale kino olunyiriri lwabikkulirwa; ‘Mmwe abakkiriza, mazima mu bakazi bammwe n’abaana bammwe mulimu abalabe gye muli. Kale mwegendereze'. -QS. Attaghabun 14-. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hadiisi ya Hasan entuufu.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3240

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي ثَوْرٍ قَال سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا يَقُولُلَمْ أَزَلْ حَرِيصًا أَنْ أَسْأَلَ عُمَرَ عَنْ الْمَرْأَتَيْنِ مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّتَيْنِ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ{ إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا }حَتَّى حَجَّ عُمَرُ وَحَجَجْتُ مَعَهُ فَصَبَبْتُ عَلَيْهِ مِنْ الْإِدَاوَةِ فَتَوَضَّأَ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مَنْ الْمَرْأَتَانِ مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّتَانِ قَالَ اللَّهُ{ إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا وَإِنْ تَظَاهَرَا عَلَيْهِ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ مَوْلَاهُ }فَقَالَ لِي وَاعَجَبًا لَكَ يَا ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَكَرِهَ وَاللَّهِ مَا سَأَلَهُ عَنْهُ وَلَمْ يَكْتُمْهُ فَقَالَ هِيَ عَائِشَةُ وَحَفْصَةُ قَالَ ثُمَّ أَنْشَأَ يُحَدِّثُنِي الْحَدِيثَ فَقَالَ كُنَّا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ نَغْلِبُ النِّسَاءَ فَلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ وَجَدْنَا قَوْمًا تَغْلِبُهُمْ نِسَاؤُهُمْ فَطَفِقَ نِسَاؤُنَا يَتَعَلَّمْنَ مِنْ نِسَائِهِمْ فَتَغَضَّبْتُ عَلَى امْرَأَتِي يَوْمًا فَإِذَا هِيَ تُرَاجِعُنِي فَقَالَتْ مَا تُنْكِرُ مِنْ ذَلِكَ فَوَاللَّهِ إِنَّ أَزْوَاجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيُرَاجِعْنَهُ وَتَهْجُرُهُ إِحْدَاهُنَّ الْيَوْمَ إِلَى اللَّيْلِ قَالَ فَقُلْتُ فِي نَفْسِي قَدْ خَابَتْ مَنْ فَعَلَتْ ذَلِكَ مِنْهُنَّ وَخَسِرَتْ قَالَ وَكَانَ مَنْزِلِي بِالْعَوَالِي فِي بَنِي أُمَيَّةَ وَكَانَ لِي جَارٌ مِنْ الْأَنْصَارِ كُنَّا نَتَنَاوَبُ النُّزُولَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَنْزِلُ يَوْمًا فَيَأْتِينِي بِخَبَرِ الْوَحْيِ وَغَيْرِهِ وَأَنْزِلُ يَوْمًا فَآتِيهِ بِمِثْلِ ذَلِكَ قَالَ وَكُنَّا نُحَدِّثُ أَنَّ غَسَّانَ تُنْعِلُ الْخَيْلَ لِتَغْزُوَنَا قَالَ فَجَاءَنِي يَوْمًا عِشَاءً فَضَرَبَ عَلَى الْبَابِ فَخَرَجْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ حَدَثَ أَمْرٌ عَظِيمٌ قُلْتُ أَجَاءَتْ غَسَّانُ قَالَ أَعْظَمُ مِنْ ذَلِكَ طَلَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نِسَاءَهُ قَالَ فَقُلْتُ فِي نَفْسِي قَدْ خَابَتْ حَفْصَةُ وَخَسِرَتْ قَدْ كُنْتُ أَظُنُّ هَذَا كَائِنًا قَالَ فَلَمَّا صَلَّيْتُ الصُّبْحَ شَدَدْتُ عَلَيَّ ثِيَابِي ثُمَّ انْطَلَقْتُ حَتَّى دَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ فَإِذَا هِيَ تَبْكِي فَقُلْتُ أَطَلَّقَكُنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ لَا أَدْرِي هُوَ ذَا مُعْتَزِلٌ فِي هَذِهِ الْمَشْرَبَةِ قَالَ فَانْطَلَقْتُ فَأَتَيْتُ غُلَامًا أَسْوَدَ فَقُلْتُ اسْتَأْذِنْ لِعُمَرَ قَالَ فَدَخَلَ ثُمَّ خَرَجَ إِلَيَّ قَالَ قَدْ ذَكَرْتُكَ لَهُ فَلَمْ يَقُلْ شَيْئًا قَالَ فَانْطَلَقْتُ إِلَى الْمَسْجِدِ فَإِذَا حَوْلَ الْمِنْبَرِ نَفَرٌ يَبْكُونَ فَجَلَسْتُ إِلَيْهِمْ ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَجِدُ فَأَتَيْتُ الْغُلَامَ فَقُلْتُ اسْتَأْذِنْ لِعُمَرَ فَدَخَلَ ثُمَّ خَرَجَ إِلَيَّ فَقَالَ قَدْ ذَكَرْتُكَ لَهُ فَلَمْ يَقُلْ شَيْئًا قَالَ فَانْطَلَقْتُ إِلَى الْمَسْجِدِ أَيْضًا فَجَلَسْتُ ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَجِدُ فَأَتَيْتُ الْغُلَامَ فَقُلْتُ اسْتَأْذِنْ لِعُمَرَ فَدَخَلَ ثُمَّ خَرَجَ إِلَيَّ فَقَالَ قَدْ ذَكَرْتُكَ لَهُ فَلَمْ يَقُلْ شَيْئًا قَالَ فَوَلَّيْتُ مُنْطَلِقًا فَإِذَا الْغُلَامُ يَدْعُونِي فَقَالَ ادْخُلْ فَقَدْ أُذِنَ لَكَ فَدَخَلْتُ فَإِذَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَّكِئٌ عَلَى رَمْلِ حَصِيرٍ قَدْ رَأَيْتُ أَثَرَهُ فِي جَنْبَيْهِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَطَلَّقْتَ نِسَاءَكَ قَالَ لَا قُلْتُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَقَدْ رَأَيْتُنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَكُنَّا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ نَغْلِبُ النِّسَاءَ فَلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ وَجَدْنَا قَوْمًا تَغْلِبُهُمْ نِسَاؤُهُمْ فَطَفِقَ نِسَاؤُنَا يَتَعَلَّمْنَ مِنْ نِسَائِهِمْ فَتَغَضَّبْتُ يَوْمًا عَلَى امْرَأَتِي فَإِذَا هِيَ تُرَاجِعُنِي فَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ فَقَالَتْ مَا تُنْكِرُ فَوَاللَّهِ إِنَّ أَزْوَاجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيُرَاجِعْنَهُ وَتَهْجُرُهُ إِحْدَاهُنَّ الْيَوْمَ إِلَى اللَّيْلِ قَالَ فَقُلْتُ لِحَفْصَةَ أَتُرَاجِعِينَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ نَعَمْ وَتَهْجُرُهُ إِحْدَانَا الْيَوْمَ إِلَى اللَّيْلِ فَقُلْتُ قَدْ خَابَتْ مَنْ فَعَلَتْ ذَلِكَ مِنْكُنَّ وَخَسِرَتْ أَتَأْمَنُ إِحْدَاكُنَّ أَنْ يَغْضَبَ اللَّهُ عَلَيْهَا لِغَضَبِ رَسُولِهِ فَإِذَا هِيَ قَدْ هَلَكَتْ فَتَبَسَّمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقُلْتُ لِحَفْصَةَ لَا تُرَاجِعِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا تَسْأَلِيهِ شَيْئًا وَسَلِينِي مَا بَدَا لَكِ وَلَا يَغُرَّنَّكِ إِنْ كَانَتْ صَاحِبَتُكِ أَوْسَمَ مِنْكِ وَأَحَبَّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَتَبَسَّمَ أُخْرَى فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَسْتَأْنِسُ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَرَفَعْتُ رَأْسِي فَمَا رَأَيْتُ فِي الْبَيْتِ إِلَّا أُهُبَةً ثَلَاثَةً قَالَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ادْعُ اللَّهَ أَنْ يُوَسِّعَ عَلَى أُمَّتِكَ فَقَدْ وَسَّعَ عَلَى فَارِسَ وَالرُّومِ وَهُمْ لَا يَعْبُدُونَهُ فَاسْتَوَى جَالِسًا فَقَالَ أَفِي شَكٍّ أَنْتَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ أُولَئِكَ قَوْمٌ عُجِّلَتْ لَهُمْ طَيِّبَاتُهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا قَالَ وَكَانَ أَقْسَمَ أَنْ لَا يَدْخُلَ عَلَى نِسَائِهِ شَهْرًا فَعَاتَبَهُ اللَّهُ فِي ذَلِكَ وَجَعَلَ لَهُ كَفَّارَةَ الْيَمِينِقَالَ الزُّهْرِيُّ فَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ فَلَمَّا مَضَتْ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ دَخَلَ عَلَيَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَدَأَ بِي قَالَ يَا عَائِشَةُ إِنِّي ذَاكِرٌ لَكِ شَيْئًا فَلَا تَعْجَلِي حَتَّى تَسْتَأْمِرِي أَبَوَيْكِ قَالَتْ ثُمَّ قَرَأَ هَذِهِ الْآيَةَ{ يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ }الْآيَةَ قَالَتْ عَلِمَ وَاللَّهِ أَنَّ أَبَوَيَّ لَمْ يَكُونَا يَأْمُرَانِي بِفِرَاقِهِ فَقُلْتُ أَفِي هَذَا أَسْتَأْمِرُ أَبَوَيَّ فَإِنِّي أُرِيدُ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالدَّارَ الْآخِرَةَ قَالَ مَعْمَرٌ فَأَخْبَرَنِي أَيُّوبُ أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَا تُخْبِرْ أَزْوَاجَكَ أَنِّي اخْتَرْتُكَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّمَا بَعَثَنِي اللَّهُ مُبَلِّغًا وَلَمْ يَبْعَثْنِي مُتَعَنِّتًا قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ

Atugambye [Abdu bin Humaid] atubuulidde [Abdur Razzaq] okuva ku [Ma’mar] okuva ku [Az Zuhri] okuva ku [Ubaidullah bin Abudullah bin Abu Tsaur], yagamba nti; Nawulira [Ibn Abbas radliallahu 'anhuma] nga agamba nti; Bulijjo nali njagala nnyo okubuuza [Umar] ku bakazi babiri okuva mu bakyala ba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam Allah ‘azza wajalla gwe yagamba nti: ‘Bwe mwembi mwenenye eri Allah, olwo ddala emitima gyammwe gyombi gijja kwegomba -okufuna ebirungi-’. -QS. Attahrim 4-, Okutuusa Umar lwe yakola Hijja era nange nakola naye Hijja, olwo nayiwa amazzi okuva mu ttanka y’amazzi okumutukuza n’oluvannyuma n’akola wudhu. Nze ngamba nti; Ayi emirul mu'minin; Baani abakazi ababiri mu bakyala ba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam Allah gwe yagambako nti: ‘Bwe mwembi mwenenye eri Allah, olwo mazima emitima gyammwe gyombi gijja kwegomba -okufuna ebirungi-’. -QS. Attahrim 4-, Awo Umar n’aŋŋamba nti; Oli wa kitalo, ggwe Ibnu Abbas. Az Zuhri yagambye nti; Eya Allah, teyasanyukira bye yasaba naye nga tabikweka. Yagambye nti; ye Aisiya ne Kafusa. Ibn Abbas yagamba nti; olwo n’atandika okuntegeeza hadiisi, n’agamba nti; Emabegako, ffe abantu aba Quraysh twafuganga abakyala, olwo nga tumaze okutuuka e Madina twakizuula nti ddala abantu bafugibwa bakyala baabwe. Olwo abakyala baffe ne batandika okuyigira ku bakyala baabwe, bwentyo ne nnyiiga ku mukyala wange olunaku lumu n’anyomba n’agamba nti; kiki ky'ogaana ku nsonga eno? Eya Allah, abakyala ba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam nabo baalina ‘enteeseganya enkakali n’okukubaganya ebirowoozo’ naye n’omu ku bo ku lunaku luno, ne batuuka n’okumuleka okutuusa akawungeezi. Umar yagambye nti; bwentyo bwe nnagamba mu mutima gwange nti; Munnaku oyo akola kino mu bo, era kibadde kifiirwa gy’ali. Umar yagambye nti; Ennyumba yange mu kiseera ekyo yali mu kyalo ekiyitibwa ‘Aliyah, mu ba Umayyad. Lumu nalina muliraanwa okuva mu ba Ansar, twakyusakyusa nga tusisinkana Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam. Olunaku lumu yajja gyendi ng’aleeta amawulire ag’okubikkulirwa, n’ebirala. Era olunaku olulala najja okumulaba ng’aleese ekintu ng’ekyo. Umar yagambye nti; Mu kiseera ekyo twali twogera n’ebbugumu ku Ssekabaka Ghassan ng’ateeka engatto z’embalaasi okutulwanyisa. Yagambye nti; awo muliraanwa n’ajja gye ndi ekiro, n’akonkona ku luggi. Awo ne nfuluma okumusisinkana, n’agamba nti; ekintu ekinene ekibaddewo. Nze ngamba nti; Ghassan azze? Yagambye nti; ekinene okusinga ekyo. Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yanoba bakazi be. Umar yagambye nti; awo ne ŋŋamba mu mutima gwange nti; Hafshah yalumizibwa era mu kufiirwa, nnali nsuubira nti kino kijja kubaawo. Umar yagambye nti; Bwe namala okukola eswala ya Fajr ne nnyweza engoye zange olwo ne ŋŋenda okusisinkana Hafshah. Kyazuuka nti yali akaaba, olwo ne mmubuuza nti; Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yakunoba? Yagambye nti; Simanyi, yali yekka mu kisenge kino ekya waggulu. Umar yagambye nti; awo nagenda ne nzija ku muddu omuddugavu ne ŋŋamba nti; saba Umar olukusa. Awo Umar n’ayingira n’afuluma okunsisinkana n’agamba nti; Nakuyogedde naye nga talina ky'ayogera. Awo ne nvaawo, amangu ago omuddu n’ankubira essimu n’agamba nti; mujje muyingire! Mazima muweereddwa olukusa. Bwentyo nayingira, kyazuuka nti Nabbi yali yeesigamye ku mat era nalaba obubonero ku ludda lwe, olwo ne ŋŋamba nti; Ayi Omubaka wa Allah, onoba bakazi bammwe? Yagamba nti: ‘Nedda’ Bwentyo ne ŋŋamba nti; Allahu akbar, ggwe omubaka wa Allah, nalaba nga ffe aba Quraysh tufuga abakazi, olwo bwe twatuuka e Madina ne tusanga abantu abaali bafugibwa bakyala baabwe, awo abakyala baffe ne batandika okuyigira ku bakyala baabwe, olwo lumu ne nnyiiga mukazi wange ne kizuuka nga yeegaana okutuusa lwe nakyegaana, olwo n’agamba nti; kiki kye weegaana? Eya Allah, mazima abakyala ba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam bamwegaana era omu ku bo n’amuleka leero okutuusa akawungeezi. Umar yagambye nti; awo ne ŋŋamba Kafusa nti; osambajja Omubaka wa Allah? Bwatyo n’agamba nti; weewaawo, era omu ku ffe yamuleka okutuusa akawungeezi. Awo ne ŋŋamba nti; Munnaku omuntu mu mmwe akola kino n’afiirwa, waliwo ku mmwe alina obukuumi okuva ku busungu bwa Allah gy’ali olw’obusungu bw’omubaka we? Kizuuka nti yali munakuwavu. Olwo Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’amwenya. Umar yagambye nti; awo ne ŋŋamba Kafusa nti; Toyomba na Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam era tomusaba kintu kyonna, nsaba kyoyagala, tofukibwako singa mukwano gwo asinga okulabika obulungi ate nga ayagala nnyo Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam. Umar yagambye nti; olwo n’addamu okumwenya, olwo ne ŋŋamba nti; Ayi Omubaka wa Allah, nsaba olukusa okwogera? Yagamba nti: ‘Yee’. Umar yagambye nti; olwo ne nyimusa omutwe nga sirina kye ndaba mu nnyumba okuggyako ebyuma by’omu nnyumba bisatu. Umar yagambye nti; awo ne ŋŋamba nti; Ayi omubaka wa Allah, saba Allah awe obuweerero eri abantu bo, mazima Allah yawadde obuweerero eri Abaperusi n’Abaruumi so nga tebaamusinza. Awo n’atuula butereevu, n’agamba nti: ‘Obuusabuusa, ggwe Ibn Al Khathab? Bano bantu abayanguyiza obulungi bwabwe mu bulamu bw'ensi'. Umar yagambye nti; Yali aweze obutalaba bakazi be okumala omwezi gumu, olwo Allah n’amunenya olw’ekyo era n’amulagira okusasula kafarah olw’ekirayiro. [Az Zuhri] yagamba nti; yali anloopedde [‘Urwah] okuva ku [Aisha], n’agamba nti; awo ennaku abiri mu mwenda bwe zaali ziyiseewo, Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yansisinkana natandika nange. Yagamba nti: ‘Ayi Aisyah, ddala nnina kye nkugamba era tofubutuka okutuusa ng’osaba bazadde bo amagezi’. Aisha yagambye nti; awo n’asoma aya eno: Ayi Nabbi, gamba bakazi bammwe nti: ‘Bwe mwena mwegomba obulamu bw’ensi n’amayinja gaayo, kale mujje, mbawe mut’ah mbanobe mu ngeri ennungi. -QS. Al-Ahzab 28-, Eya Allah akimanyi nti bazadde bange tebandagira kumwawukana naye. Awo ne ŋŋamba nti; Nsaba bazadde bange amagezi mu mbeera eno? Mazima njagala Allah n’omubaka we n’ekyalo eky’enkomerero. [Ma’mar] yagamba nti; era atutegeezezza [Ayyub] nti [Aisha] yamugamba nti; Ayi Omubaka wa Allah, togamba bakazi bo nti nze nakulonda. Kale Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Mazima Allah natuma okutuusa era Allah teyansindika kukaluubiriza bintu’. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno ya hasan shahih gharib hadith, era ebadde eyogerwa si kuva ku ludda lumu lwokka okuva ku Ibn Abbas.