Imam Tirmidzi : 3221
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوانِيُّ الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالَا حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ صَخْرٍ الْأَنْصَارِيِّ قَالَكُنْتُ رَجُلًا قَدْ أُوتِيتُ مِنْ جِمَاعِ النِّسَاءِ مَا لَمْ يُؤْتَ غَيْرِي فَلَمَّا دَخَلَ رَمَضَانُ تَظَاهَرْتُ مِنْ امْرَأَتِي حَتَّى يَنْسَلِخَ رَمَضَانُ فَرَقًا مِنْ أَنْ أُصِيبَ مِنْهَا فِي لَيْلَتِي فَأَتَتَابَعَ فِي ذَلِكَ إِلَى أَنْ يُدْرِكَنِي النَّهَارُ وَأَنَا لَا أَقْدِرُ أَنْ أَنْزِعَ فَبَيْنَمَا هِيَ تَخْدُمُنِي ذَاتَ لَيْلَةٍ إِذْ تَكَشَّفَ لِي مِنْهَا شَيْءٌ فَوَثَبْتُ عَلَيْهَا فَلَمَّا أَصْبَحْتُ غَدَوْتُ عَلَى قَوْمِي فَأَخْبَرْتُهُمْ خَبَرِي فَقُلْتُ انْطَلِقُوا مَعِي إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُخْبِرَهُ بِأَمْرِي فَقَالُوا لَا وَاللَّهِ لَا نَفْعَلُ نَتَخَوَّفُ أَنْ يَنْزِلَ فِينَا قُرْآنٌ أَوْ يَقُولَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقَالَةً يَبْقَى عَلَيْنَا عَارُهَا وَلَكِنْ اذْهَبْ أَنْتَ فَاصْنَعْ مَا بَدَا لَكَ قَالَ فَخَرَجْتُ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْتُهُ خَبَرِي فَقَالَ أَنْتَ بِذَاكَ قُلْتُ أَنَا بِذَاكَ قَالَ أَنْتَ بِذَاكَ قُلْتُ أَنَا بِذَاكَ قَالَ أَنْتَ بِذَاكَ قُلْتُ أَنَا بِذَاكَ وَهَا أَنَا ذَا فَأَمْضِ فِيَّ حُكْمَ اللَّهِ فَإِنِّي صَابِرٌ لِذَلِكَ قَالَ أَعْتِقْ رَقَبَةً قَالَ فَضَرَبْتُ صَفْحَةَ عُنُقِي بِيَدِي فَقُلْتُ لَا وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لَا أَمْلِكُ غَيْرَهَا قَالَ صُمْ شَهْرَيْنِ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَهَلْ أَصَابَنِي مَا أَصَابَنِي إِلَّا فِي الصِّيَامِ قَالَ فَأَطْعِمْ سِتِّينَ مِسْكِينًا قُلْتُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لَقَدْ بِتْنَا لَيْلَتَنَا هَذِهِ وَحْشَى مَا لَنَا عَشَاءٌ قَالَ اذْهَبْ إِلَى صَاحِبِ صَدَقَةِ بَنِي زُرَيْقٍ فَقُلْ لَهُ فَلْيَدْفَعْهَا إِلَيْكَ فَأَطْعِمْ عَنْكَ مِنْهَا وَسْقًا سِتِّينَ مِسْكِينًا ثُمَّ اسْتَعِنْ بِسَائِرِهِ عَلَيْكَ وَعَلَى عِيَالِكَ قَالَ فَرَجَعْتُ إِلَى قَوْمِي فَقُلْتُ وَجَدْتُ عِنْدَكُمْ الضِّيقَ وَسُوءَ الرَّأْيِ وَوَجَدْتُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ السَّعَةَ وَالْبَرَكَةَ أَمَرَ لِي بِصَدَقَتِكُمْ فَادْفَعُوهَا إِلَيَّ فَدَفَعُوهَا إِلَيَّقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ قَالَ مُحَمَّدٌ سُلَيْمَانُ بْنُ يَسَارٍ لَمْ يَسْمَعْ عِنْدِي مِنْ سَلَمَةَ بْنِ صَخْرٍ قَالَ وَيُقَالُ سَلَمَةُ بْنُ صَخْرٍ وَيُقَالُ سَلْمَانُ بْنُ صَخْرٍ وَفِي الْبَاب عَنْ خَوْلَةَ بِنْتِ ثَعْلَبَةَ وَهِيَ امْرَأَةُ أَوْسِ بْنِ الصَّامِتِ
Atwebele [Abdu bin Humaid] na [Al Hasan bin Ali Al Hulwani] ubupilibulo bwa kuti bumo. Batile; atile [Yazid bin Harun] atile [Muhamadi bin Ishaq] ukufuma kuli [Muhamadi bin Amr bin 'Atho`] ukufuma kuli [Sulaiman bin Yasar] ukufuma kuli [Salamah bin Shakhr Al Ansari], atile; Nali muntu uwapeelwe amaka ya kucita jima’ ayo bashapeelwe ku muntu umbi ukucila pali ine. Lyene pa numa ya mweshi wa Ramadhan ukwingila, nalelolesha pa mukashi wandi ukufikila umweshi wa Ramadhan wapwa pa kuti nshalaala nankwe ubushiku. Lyene nacitile ifi mu kukonkana ukufikila nasangile ulubuuto lwa kasuba kabili nshakwete amaka ya kufumapo. Lyene ilyo alenbombela ubushiku bumo icintu cimo cafumine muli wene mu kupumikisha, e co nalele nankwe. Lyene mu nshita ya cungulo naile ku bantu bandi no kubeba imbila yandi. Natila; Uze na ine ku Mutumwa wa kwa Lesa ukufikila namweba umulandu wandi. Lyene batile; Awe, kuli Lesa, tatukacite fyo. Tulasakamikwa ukuti Qur’an akasokolwela pali ifwe nelyo Kasesema akalanda pali ifwe, insoni sha iko shikashala kuli ifwe. Lelo imwe muye no kucita ifyo mulefwaya. Lyena nafumine no kuya ku Mutumwa wa kwa Lesa no kumweba pa lwa mbila yandi. Lyene atile: ‘Bushe mwacicita?’ Natila; Nacicita. Atile: ‘Bushe mwacicita?’ Natile; Nacicita. Atile: ‘Bushe mwacicita?’ Natile; Nacicita. Nine, kanshi mucincishe ukukansha kwa kwa Allah pali ine, pantu mu cine cine nkashipikisha pali ci. Atile: ‘Lubuleni abasha!’ Salama umwanakashi atile; e lyo nalipooseleko amano ku kuboko kwandi pa muulu wa nshingo yandi. Lyene natile; ‘Awe, kuli Uyo uwakutumine no busuma, nshakwata nangu cimo kano fye ifyo.’ Atile: ‘Mulefunga pa myeshi ibili!’ Natila; O Mutumwa wa kwa Allah, bushe ifyo fyacitike kuli ine tafyacitike kano fye ilyo nali no kufunga? Atile: ‘Liishani abapiina amakumi mutanda!’ Natila; Pa mulandu wa Uyo uwakutumine ne cine, twapitile ubushiku bonse ukwabula ifya kulya. Atile: ‘E lyo, kabiyeni kuli kacema wa cilonganino, mumwebe ukuti akupeele no kuliisha abapiina amakumi mutanda umushili umo uwa wasaq, lyene bomfyeni ifyashala ku kuikwafwa mwe bene no lupwa lwenu’. Salama umwanakashi atile; lyena nabwelele ku bantu bandi no kutila; Nalimwene ukucepa no kusosa ifibi ukufuma ku lubali lwenu, lelo mu cifulo ca fyo nasangile ukusansalikwa ne fipaalo ukufuma kuli Kasesema. Alandile ukuti mpelwe ifya bupe fyenu, kanshi mpeele ifya bupe kuli ine. Lyene balimpeele. Abu Isa atile; Iyi hadishi ni hadishi wa Hasan. Muhamadi atile; Tandetontonkanya ukuti Sulemani bin Yasar aumfwile ukufuma kuli Salama bin Shakhr. Atile; bamo batila; ali ni Salama wa kwa Sala bamo batila; Salmani bin Shakha. Kabili mu cipandwa ukufuma kuli Khaula binti Tsalaba, ali mukashi wa kwa Aus bin Ashi Shamiti.
Imam Tirmidzi : 3222
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ الثَّوْرِيِّ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ الثَّقَفِيِّ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَلْقَمَةَ الْأَنْمَارِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ{ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نَاجَيْتُمْ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَةً }قَالَ لِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا تَرَى دِينَارًا قُلْتُ لَا يُطِيقُونَهُ قَالَ فَنِصْفُ دِينَارٍ قُلْتُ لَا يُطِيقُونَهُ قَالَ فَكَمْ قُلْتُ شَعِيرَةٌ قَالَ إِنَّكَ لَزَهِيدٌ قَالَ فَنَزَلَتْ{ أَأَشْفَقْتُمْ أَنْ تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَاتٍ }الْآيَةَ قَالَ فَبِي خَفَّفَ اللَّهُ عَنْ هَذِهِ الْأُمَّةِقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَمَعْنَى قَوْلِهِ شَعِيرَةٌ يَعْنِي وَزْنَ شَعِيرَةٍ مِنْ ذَهَبٍ وَأَبُو الْجَعْدِ اسْمُهُ رَافِعٌ
Atwebele ukuti [Sufyan bin Waki’] atubuulile [Yahya bin Adamu] atubuulile [‘Ubaidullah Al Tasyja’i] ukufuma kuli [Ats Tsauri] ukufuma kuli [Uthman bin Al Mughirah At Tsaqafi] ukufuma kuli [Salim bin Abu Ali Ja’d] ukufuma kuli [Ali bin Abu Alqali] ilyo icikomo casokolwelwe: ‘O imwe abasumina, ilyo muli no kulanshanya kwa pa lwakwe no Mutumwa, mulingile ukupeela ifya bupe - ku bapiina - ilyo ukulanshanya takulacitika’. 12-, Kasesema atile: ‘Bushe muletontonkanya shani pa lwa dinari umo?’ Natila; tabakesafikapo. Atile: ‘Bushe iciputulwa ca dinari bushe?’ Natila; tabakesafikapo. Atile: ‘Bushe ni shani?’ Natila; ubukata bwa nseke imo iya ngano. Atile: ‘Mu cine cine uli muntu uwa fye’. Ali atile; e lyo icikomo caishile panshi: ‘Bushe muletina -ukuba umupiina- pa mulandu wa kuti mwapeele ifya bupe ilyo tamulakwata amalyashi no Mutumwa? Eico nga taucitile kabili Lesa akupeele ukulapila, lyena pepa, lipile zakat, umfwila Lesa no Mutumwa wakwe; kabili Allah alishiba fyonse ifyo mucita'. -Icipusho. 13-, Ali atile; pa mulandu wandi, Allah apeele ukutuusha kuli aba bantu. Abu Isa atile; Iyi hadishi ni hadishi wa kwa Hasan Gharib, mu cine cine twaishiba ukufuma kuli ulu lubali. Pali ino nshita, ubupilibulo bwa mashiwi; sya’irah ni cipimo ca nseke imo iya golde. Ishina lya kwa Abu Al Ja'd lyali ni Rafi'.
Imam Tirmidzi : 3223
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا يُونُسُ عَنْ شَيْبَانَ عَنْ قَتَادَةَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍأَنَّ يَهُودِيًّا أَتَى عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابِهِ فَقَالَ السَّامُ عَلَيْكُمْ فَرَدَّ عَلَيْهِ الْقَوْمُ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ تَدْرُونَ مَا قَالَ هَذَا قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ سَلَّمَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ قَالَ لَا وَلَكِنَّهُ قَالَ كَذَا وَكَذَا رُدُّوهُ عَلَيَّ فَرَدُّوهُ قَالَ قُلْتَ السَّامُّ عَلَيْكُمْ قَالَ نَعَمْ قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ إِذَا سَلَّمَ عَلَيْكُمْ أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ فَقُولُوا عَلَيْكَ مَا قُلْتَ قَالَ{ وَإِذَا جَاءُوكَ حَيَّوْكَ بِمَا لَمْ يُحَيِّكَ بِهِ اللَّهُ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atwebele [Abdu bin Humaid] atwebele [Yunus] ukufuma kuli [Syaiban] ukufuma kuli [Qatadah] atushimikile [Anas bin Malik] ukuti umuYuda aishile kuli Kasesema na banankwe kabili lyene atile; Nga fintu Saamu 'alaikum. Lyene abantu balyaswike. Lyene Kasesema aipwishe ukuti: ‘Bushe mwalishiba ifyo asosele?’ Batile; Allah na Mutumwa wakwe balishiba bwino, we Kasesema wakwa Allah. Atile: ‘Awe, lelo atile ifi na ifi, napapata kwata umuYuda kuli ine’. Lyene bamwikete umuYuda no kumukokola ku ntanshi ya kwa Kasesema. Amupwishe ifipusho pa kumwipusha ukuti: ‘Bushe mwatile; Nga Saamu 'mwaposha?' -imfwa kuli imwe-? Atile; Ee. Kasesema atile pali ilya nshita: ‘Ilyo umo uwa bantu ba mu citabo akuposha lyena landa ukuti; ''ukuwamya''. -na kuli imwe ukuti mwasosa ukuti- Abelengele icikomo: 'Kabili ilyo baisa kuli imwe, balamuposha no kuposha ukwabula ukutantikwa na Allah kuli imwe'. -Icipusho. 8-, Abu Isa atile; Iyi hadishi ni hadishi wa cine cine uwa Hasan.
Imam Tirmidzi : 3224
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَحَرَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَخْلَ بَنِي النَّضِيرِ وَقَطَّعَ وَهِيَ الْبُوَيْرَةُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ{ مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ أَوْ تَرَكْتُمُوهَا قَائِمَةً عَلَى أُصُولِهَا فَبِإِذْنِ اللَّهِ وَلِيُخْزِيَ الْفَاسِقِينَ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atile [Qutaibah] atushimikile [Al Laits] ukufuma kuli [Nafi’] ukufuma kuli [Ibn Umar radliallahu ‘anhuma], atile; Ici cimuti ca muolife ica Bani An Nazhir, no kuciputula, kabili umuti wali mu Al Buwairah. Lyena Allah asokolwele icikomo: 'Icili conse ico mwaputula ukufuma ku muti wa nseke - uwa bacipondoka - nangu ico mwaleka - ukukula - ukuiminina pa muti wa ciko, lyena - fyonse ifyo - fyaba pa kusuminisha kwa kwa Allah; kabili pa mulandu wa kuti Alefwaya ukupeela insoni ku babifi’. -Icipusho. 5-, Abu Isa atile; Iyi hadishi ni hadishi wa cine cine uwa Hasan.
Imam Tirmidzi : 3225
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ حَدَّثَنَا حَبِيبُ بْنُ أَبِي عَمْرَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ{ مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ أَوْ تَرَكْتُمُوهَا قَائِمَةً عَلَى أُصُولِهَا }قَالَ اللِّينَةُ النَّخْلَةُ وَلِيُخْزِيَ الْفَاسِقِينَ قَالَ اسْتَنْزَلُوهُمْ مِنْ حُصُونِهِمْ قَالَ وَأُمِرُوا بِقَطْعِ النَّخْلِ فَحَكَّ فِي صُدُورِهِمْ فَقَالَ الْمُسْلِمُونَ قَدْ قَطَعْنَا بَعْضًا وَتَرَكْنَا بَعْضًا فَلَنَسْأَلَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ لَنَا فِيمَا قَطَعْنَا مِنْ أَجْرٍ وَهَلْ عَلَيْنَا فِيمَا تَرَكْنَا مِنْ وِزْرٍ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ مَا قَطَعْتُمْ مِنْ لِينَةٍ أَوْ تَرَكْتُمُوهَا قَائِمَةً عَلَى أُصُولِهَا }الْآيَةَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَرَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ مُرْسَلًا وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدَّثَنِي بِذَلِكَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مُعَاوِيَةَ عَنْ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلًا قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعَ مِنِّي مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ هَذَا الْحَدِيثَ
Atwebele ukuti [Al Hasan bin Muhammad Az Za’farani] atubuulile [‘Affan bin Musulumi] atubuulile [Hafsh bin Ghiyats] atubuulile [Habib bin Abu ‘Amrah] ukufuma kuli [Sa’id bin Jubair] ukufuma kuli [Ibn Abbas] pa lwa mashiwi ya kwa Lesa: -ya bacipondoka- nangu iyo mwaleka -ukukula- ukuimininapo Mu cituntulu, lyena -fyonse ifyo- fyaba no kusuminisha kwa kwa Allah; kabili pa mulandu wa kuti Alefwaya ukupeela insoni ku babifi’. -QS.Alhasyr 5-, Atile: Ico Alina alepilibula cali cimuti ca nseke. Kabili ukufwaya ukucefyako insoni ababifi ni ‘Ababifi babapoosele ukufuma ku fifulo fyabo ifya kucingililamo’. Ibn Abasi atile; kabili bapeelwe ifunde lya kucemena imiti ya miolife. Lyena baumfwile ukutwishika, lyena abaIslam batile; twaputula fimo no kushiya fimo, mu cine cine tukaipusha Umutumwa wa kwa Lesa; Bushe tulapokelela icilambu cimo pa fyo twaputula? Kabili bushe tulakwata ulubembu pa fyo tusuminisha? Lyena Allah Ta’ala asokolwele icikomo: ‘Icili conse ico mwaputula ukufuma ku muti wa nseke - uwa bacipondoka - nangu ico mwaleka - ukukula - ukuiminina pa muti, lyena - fyonse ifyo - fyaba pa kusuminisha kwa kwa Allah; kabili pa mulandu wa kuti Alefwaya ukupeela insoni ku babifi’. -Abu Isa atile; Iyi hadishi ni hadishi ya kwa Hasan Gharib, kabili bamo pali bene balilondolwele iyi hadishi ukufuma kuli Hafsh wa kwa Habib wa kwa Habib wa kwa Habib wa kwa Abu Amra ukufuma kuli Sa’id wa kwa Jubair mu mursal, kabili tabailumbulwile ukufuma kuli Ibn Abbas. Nanjeba ici [Abdullah bin Abdur Rahman] atwebele [Harun bin Mu’awiyah] ukufuma kuli [Hafsh bin Ghiyats] ukufuma kuli [Habib bin Abu Amrah] ukufuma kuli [Sa’id bin Jubair] ukufuma kuli Kasesema mu nshila ya mursal. Abu Isa atile; Muhamadi bin Isma’il alilandapo ukufuma kuli ine.
Imam Tirmidzi : 3226
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ فُضَيْلِ بْنِ غَزْوَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَجُلًا مِنْ الْأَنْصَارِ بَاتَ بِهِ ضَيْفٌ فَلَمْ يَكُنْ عِنْدَهُ إِلَّا قُوتُهُ وَقُوتُ صِبْيَانِهِ فَقَالَ لِامْرَأَتِهِ نَوِّمِي الصِّبْيَةَ وَأَطْفِئِي السِّرَاجَ وَقَرِّبِي لِلضَّيْفِ مَا عِنْدَكِ فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ{ وَيُؤْثِرُونَ عَلَى أَنْفُسِهِمْ وَلَوْ كَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ }هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Catwebelwe [Abu Kuraib] atwebele [Waki’] ukufuma kuli [Abu Kuraib] ukufuma kuli [Abu Hazim] ukufuma kuli [Abu Hurairah] ukuti umuntu ukufuma pa kati ka baAnsar apitile ubushiku no kwisa kwa mutandashi ilyo takwete ifya kulya kano fye ifya kulya fya bana bakwe. Lyene atile ku mukashi wakwe; ukubika abana mu tulo, no kuzima amatala no kupeela ifyo muli nafyo ku benshi. Lyena ici cikomo caishile: ‘Kabili babikile -abaMuhajirin- pa ntanshi yabo, nangu ca kuti bali mu bwafya’. -Icipusho. Icikomo 9-, iyi hadishi ni hadishi wa bufi.
Imam Tirmidzi : 3227
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ الْحَسَنِ بْنِ مُحَمَّدٍ هُوَ ابْنُ الْحَنَفِيَّةِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ قَال سَمِعْتُ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ يَقُولُبَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا وَالزُّبَيْرَ وَالْمِقْدَادَ بْنَ الْأَسْوَدِ فَقَالَ انْطَلِقُوا حَتَّى تَأْتُوا رَوْضَةَ خَاخٍ فَإِنَّ فِيهَا ظَعِينَةً مَعَهَا كِتَابٌ فَخُذُوهُ مِنْهَا فَأْتُونِي بِهِ فَخَرَجْنَا تَتَعَادَى بِنَا خَيْلُنَا حَتَّى أَتَيْنَا الرَّوْضَةَ فَإِذَا نَحْنُ بِالظَّعِينَةِ فَقُلْنَا أَخْرِجِي الْكِتَابَ فَقَالَتْ مَا مَعِي مِنْ كِتَابٍ فَقُلْنَا لَتُخْرِجِنَّ الْكِتَابَ أَوْ لَتُلْقِيَنَّ الثِّيَابَ قَالَ فَأَخْرَجَتْهُ مِنْ عِقَاصِهَا قَالَ فَأَتَيْنَا بِهِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا هُوَ مِنْ حَاطِبِ بْنِ أَبِي بَلْتَعَةَ إِلَى نَاسٍ مِنْ الْمُشْرِكِينَ بِمَكَّةَ يُخْبِرُهُمْ بِبَعْضِ أَمْرِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا هَذَا يَا حَاطِبُ قَالَ لَا تَعْجَلْ عَلَيَّ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ امْرَأً مُلْصَقًا فِي قُرَيْشٍ وَلَمْ أَكُنْ مِنْ أَنْفُسِهَا وَكَانَ مَنْ مَعَكَ مِنْ الْمُهَاجِرِينَ لَهُمْ قَرَابَاتٌ يَحْمُونَ بِهَا أَهْلِيهِمْ وَأَمْوَالَهُمْ بِمَكَّةَ فَأَحْبَبْتُ إِذْ فَاتَنِي ذَلِكَ مِنْ نَسَبٍ فِيهِمْ أَنْ أَتَّخِذَ فِيهِمْ يَدًا يَحْمُونَ بِهَا قَرَابَتِي وَمَا فَعَلْتُ ذَلِكَ كُفْرًا وَلَا ارْتِدَادًا عَنْ دِينِي وَلَا رِضًا بِالْكُفْرِ بَعْدَ الْإِسْلَامِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَدَقَ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ دَعْنِي يَا رَسُولَ اللَّهِ أَضْرِبْ عُنُقَ هَذَا الْمُنَافِقِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ قَدْ شَهِدَ بَدْرًا فَمَا يُدْرِيكَ لَعَلَّ اللَّهَ اطَّلَعَ عَلَى أَهْلِ بَدْرٍ فَقَالَ اعْمَلُوا مَا شِئْتُمْ فَقَدْ غَفَرْتُ لَكُمْ قَالَ وَفِيهِ أُنْزِلَتْ هَذِهِ السُّورَةُ{ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا عَدُوِّي وَعَدُوَّكُمْ أَوْلِيَاءَ }السُّورَةَقَالَ عَمْرٌو وَقَدْ رَأَيْتُ ابْنَ أَبِي رَافِعٍ وَكَانَ كَاتِبًا لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِيهِ عَنْ عُمَرَ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَرَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ سُفْيَانَ بْنِ عُيَيْنَةَ هَذَا الْحَدِيثَ نَحْوَ هَذَا وَذَكَرُوا هَذَا الْحَرْفَ وَقَالُوا لَتُخْرِجِنَّ الْكِتَابَ أَوْ لَتُلْقِيَنَّ الثِّيَابَ وَقَدْ رُوِيَ أَيْضًا عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ عَنْ عَلِيٍّ نَحْوَ هَذَا الْحَدِيثِ ذَكَرَ بَعْضُهُمْ فِيهِ فَقَالَ لَتُخْرِجِنَّ الْكِتَابَ أَوْ لَنُجَرِّدَنَّكِ
Atile [Ibn Abu Umar] atile [Sufyan] ukufuma kuli [Amr bin Dinar] ukufuma kuli [Al Hasan bin Muhammad i.e. Naumfwile [Ali bin Abu Talib] atila; Umuntu uuli no kututuma, nine, Az Zubair, na Al Miqdad bin Al Aswad. Atile: ‘Kabiyeni mpaka mukafike ku cifulo citwa Raudhah Khakh, pantu mu cine cine kuli umwanakashi uwasenda kalata, lyena mupoke kuli wene no kuntwala’. Lyene twafumineko kabili ifarmu lyesu lyalibutukile ukufika fye na ku Raudhah Khah, kabili cilemoneka ukuti twasangile umwanakashi umo, lyene twatile; fumyeni kalata! Lyene umwanakashi atile; Tandetele kalata. Lyene tulatila; bushe mu cine cine mwafumishe kalata nelyo mwafuulwile ifya kufwala fyenu! Ali atile; e lyo umwanakashi afumishe kalata ukufuma ku nkanda yakwe iyaluka -bun, bun-. Ali atile; lyena twatwala umwanakashi kuli Kasesema kabili calisangwike ukuti kalata yafumine kuli Hathib bin Abu Balta’ah ku bacipondoka aba mu Mecca, abashimikiile pa lwa fimo ifyacitike kuli Kasesema. Lyene atile: ‘Cinshi ici, we Hatibu?’ Hatibu atile; Mwibutukisha ukunkanda, mwe Mutumwa wa kwa Lesa! Mu cine cine, nali muntu uwaikele pa kati ka bantu ba Quraish kabili nshaali umo uwa mu lupwa lwabo, lintu abo abaali na imwe ukufuma pa kati ka ba muhajirin bali na balupwa abo bacingililako indupwa shabo ne fikwatwa fyabo mu Mecca. Kabili nalefwaya, ilyo nshakwete ulupwa kuli bene, ukupeela umulimo uo bengasunga ubucibusa bwandi, kabili nacitile ici te pa mulandu wa kuti nali uwa bufi kabili nafumine mu mipepele yandi kabili te pa mulandu wa kuti nali uwa nsansa no kukanasumina pa numa ya kufika kwa Buislamu. Lyene Kasesema atile: ali uwa cine. Lyene Umar, Lesa asekelele kuli wene, atile; Lekeni nputule insingo ya uyu musangu, we Mutumwa wa kwa Allah! Lyena Kasesema atile: ‘Mu cine cine alisangilweko ku nkondo ya Badr, bushe mwalishiba ukuti kuti caba ukuti Allah kuti alolesha ku Basambilila ba Badr no kutila: ‘Citeni nga fintu mulefwaya, mu cine cine nalekelela imembu shenu?’. Ali atile; e lyo iyi kalata yaishile pa nshi ukukuma kuli Hathib bin Abu Balta: ‘O imwe abasumina, mwipoka abalwani Bandi na balwani benu ukuba ifibusa fya cishinka’. -Icipusho. 1-, ‘Amu atile; Ukufika apo njishibe, Ibn Abu Rafi ali kalemba wa kwa Ali bin Abu Talib. Iyi hadishi ni hadishi iya hasan, kabili yafuma kuli Umar na Jabir bin Abdullah, kabili te muntu umo fye uwalondolwele iyi hadishi ukufuma kuli Sufyan bin Uyaina nga ifi. Kabili batile na iyi edita: bushe mu cine cine ukafumya kalata nelyo ukufumya ifya kufwala fyobe! Kabili na kabili calilondolwelwe ukufuma kuli [Abu Abdur Rahman nga Sulami] ukufuma kuli [Ali] nga iyi hadith, bamo pali bene balumbulwa kuli wene: mu cine cine iwe ulefumya kalata nelyo tukakufumyapo ifya kufwala fyobe.
Imam Tirmidzi : 3228
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْتَحِنُ إِلَّا بِالْآيَةِ الَّتِي قَالَ اللَّهُ{ إِذَا جَاءَكَ الْمُؤْمِنَاتُ يُبَايِعْنَكَ }الْآيَةَقَالَ مَعْمَرٌ فَأَخْبَرَنِي ابْنُ طَاوُوسٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ مَا مَسَّتْ يَدُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَ امْرَأَةٍ إِلَّا امْرَأَةً يَمْلِكُهَا قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atile [Abdu bin Humaid] atusosele [Abdu Razzaq] ukufuma kuli [Ma’mar] ukufuma kuli [Az Zuhri] ukufuma kuli [Urwah] ukufuma kuli [Aisyah], atile; Kasesema tacikweshe kano fye ne cikomo ico Lesa asosele, ica kuti: ‘Ilyo kwaisa kuli imwe abanakashi abasumina abalaya ukuipeelesha kuli imwe’. -Icipusho. 12-, [Ma’mar] atile; alinjishibishe [Ibn Thawus] ukufuma kuli [wishi], atile; Ukuboko kwa kwa Kasesema takwakuma ku kuboko kwa mwanakashi kano fye umwanakashi uo acitile nankwe icipangano - umukashi wakwe -. Abu Isa atile; Iyi hadishi ni hadishi wa cine cine uwa Hasan.
Imam Tirmidzi : 3229
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الشَّيْبَانِيُّ قَال سَمِعْتُ شَهْرَ بْنَ حَوْشَبٍ قَالَ حَدَّثَتْنَا أُمُّ سَلَمَةَ الْأَنْصَارِيَّةُ قَالَتْقَالَتْ امْرَأَةٌ مِنْ النِّسْوَةِ مَا هَذَا الْمَعْرُوفُ الَّذِي لَا يَنْبَغِي لَنَا أَنْ نَعْصِيَكَ فِيهِ قَالَ لَا تَنُحْنَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ بَنِي فُلَانٍ قَدْ أَسْعَدُونِي عَلَى عَمِّي وَلَا بُدَّ لِي مِنْ قَضَائِهِنَّ فَأَبَى عَلَيَّ فَأَتَيْتُهُ مِرَارًا فَأَذِنَ لِي فِي قَضَائِهِنَّ فَلَمْ أَنُحْ بَعْدَ قَضَائِهِنَّ وَلَا عَلَى غَيْرِهِ حَتَّى السَّاعَةَ وَلَمْ يَبْقَ مِنْ النِّسْوَةِ امْرَأَةٌ إِلَّا وَقَدْ نَاحَتْ غَيْرِيقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَفِيهِ عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَ عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أُمُّ سَلَمَةَ الْأَنْصَارِيَّةُ هِيَ أَسْمَاءُ بِنْتُ يَزِيدَ بْنِ السَّكَنِ
Atile: “ Naumfwile [Syahra] alelanda ukuti; atile [Umusalama wa Musalama] atile; umwanakashi atile ku Mutumwa wa kwa Lesa; ‘Ni musango nshi uwawama uushalinga ukukanaumfwila kwesu? Yatile: ‘Mwilila no kulila’. Natila; ‘O Mutumwa wa kwa Lesa, aba Bani Fulan balisangilweko ku kulila imfwa ya kwa nkashi yandi, kabili mfwile ukulipila ubusuma bwabo. Cilemoneka kwati Rasulullah alikeene ukulomba kwandi, lyene naile kuli wene imiku iingi, lyene ansuminishe ukubasuka, kabili talilile na kabili pa numa ya kubasuka, nangu ku muntu umbi ukucila pali banyinakulu ukufika na nomba. Takuli umwanakashi ukucila pali ine lelo alilile. Abu Isa atile; Iyi hadith ni hadishi iya bufi. Kabili kuli wene ukufuma kuli Umm 'Athiyyah ''anha''. 'Abdu bin Humaidi atile; Ummu Salama Al Anshariyah ni Asma 'binti Yazid bin As Sakan.
Imam Tirmidzi : 3230
حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ الْفِرْيَابِيُّ حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ عَنْ الْأَغَرِّ بْنِ الصَّبَّاحِ عَنْ خَلِيفَةَ بْنِ حُصَيْنٍ عَنْ أَبِي نَصْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ تَعَالَى{ إِذَا جَاءَكُمْ الْمُؤْمِنَاتُ مُهَاجِرَاتٍ فَامْتَحِنُوهُنَّ }قَالَ كَانَتْ الْمَرْأَةُ إِذَا جَاءَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِتُسْلِمَ حَلَّفَهَا بِاللَّهِ مَا خَرَجْتُ مِنْ بُغْضِ زَوْجِي مَا خَرَجْتُ إِلَّا حُبًّا لِلَّهِ وَلِرَسُولِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ
Atwebele ukuti [Muhammad bin Yusuf Al Firyabi] atushimikile [Qais bin Ar Rabi'] ukufuma kuli [Al Agharr bin Ash Shabbah] ukufuma kuli [Khalifah bin Hushain] ukufuma kuli [Abu Nashr] ukufuma kuli [Ibn Ishiwi lya kwa Lesa: ukukuukila kuli imwe, lyene mulingile ukuesha icitetekelo cenu. kuli bene'.-Icipusho. 10-, Atile; Ilyo umwanakashi aishile kuli Kasesema pa kuti apilibule mu ciIslam, alapile umulapo mwi shina lya kwa Lesa ukuti ati; Tandi no kufuma mu ng’anda pa mulandu fye wa kuti umulume wandi alifulwa, nshakafume mu ng’anda kano fye pa mulandu wa kutemwa Allah no Mutumwa wakwe. Abu Isa atile; Iyi hadishi ni hadishi iyacilapo.
Imam Tirmidzi : 3231
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَامٍ قَالَقَعَدْنَا نَفَرٌ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَذَاكَرْنَا فَقُلْنَا لَوْ نَعْلَمُ أَيَّ الْأَعْمَالِ أَحَبَّ إِلَى اللَّهِ لَعَمِلْنَاهُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ سَبَّحَ لِلَّهِ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ }قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلَامٍ فَقَرَأَهَا عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ أَبُو سَلَمَةَ فَقَرَأَهَا عَلَيْنَا ابْنُ سَلَامٍ قَالَ يَحْيَى فَقَرَأَهَا عَلَيْنَا أَبُو سَلَمَةَ قَالَ ابْنُ كَثِيرٍ فَقَرَأَهَا عَلَيْنَا الْأَوْزَاعِيُّ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَقَرَأَهَا عَلَيْنَا ابْنُ كَثِيرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ خُولِفَ مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ فِي إِسْنَادِ هَذَا الْحَدِيثِ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ وَرَوَى ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ أَبِي مَيْمُونَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَامٍ أَوْ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَامٍ وَرَوَى الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ نَحْوَ رِوَايَةِ مُحَمَّدِ بْنِ كَثِيرٍ
Atwebele [Abdullah bin Abdur Rahman] atwebele [Muhamadi bin Katsir] ukufuma kuli [Al Auza’i] ukufuma kuli [Yahya bin Abu Katsir] ukufuma kuli [Abu Salama] ukufuma kuli [Abdullah bin Salam], atile; Twali bamo aba mu fibusa fya kwa Rasulullah kabili twalelanda kuli umo na umbi, twatile; Oh, nga twaishibe umusango nshi uwa kucita uwatemwikwa sana kuli Lesa Ta’ala, nga twacicita ukwabula no kutwishika. Lyena Lesa Ta’ala asokolwele icikomo: ‘Acindikishe Lesa fyonse ifyaba mu mulu na fyonse ifyaba pano isonde; kabili Wene e Wa Maka, uwa Mano. Mwe basumina, mulandu nshi mulelanda icintu ico tamucitile? Kuli ulupato ulukalamba mu menso ya kwa Allah ukuti mulelanda ifyo tamucitile.-QS. Ashishafu; 1-2-, Abula atile; lyena Rasulullah alitubelengele. Abu Salama atile; e lyo Ibn Salam atubelengele. Yaya atile; e lyo Abu Salama atubelengele. Ibn Katiri atile; e lyo Al Auza’i atubelengele kabili Muhamadi atubelengele. Abula atile; e lyo Ibn Kathir atubelengele. Abu Isa atile; Muhamadi bin Kathir alisuminishiwe muli iyi hadith ukufuma kuli Al Auza'i. kabili [Ibn Al Mubarak] alondolwele ukufuma kuli [Al Auza'i] ukufuma kuli [Yahya bin Abu Kathir] ukufuma kuli [Hilal bin Abu Maimunah] ukufuma kuli ['Atho' bin Yasar] ukufuma kuli [Abdullah bin Salam] nangu ukufuma kuli [Abu Salam] ukufuma kuli [Abdullah bin Salam]. Kabili [Al Walid bin Musulumi] alilondolwele iyi hadith ukufuma kuli [Al Auza’i] nga fintu alondolwele kuli Muhamadi bin Kathir.
Imam Tirmidzi : 3232
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنِي ثَوْرُ بْنُ زَيْدٍ الدِّيْلِيُّ عَنْ أَبِي الْغَيْثِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَكُنَّا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ أُنْزِلَتْ سُورَةُ الْجُمُعَةِ فَتَلَاهَا فَلَمَّا بَلَغَ{ وَآخَرِينَ مِنْهُمْ لَمَّا يَلْحَقُوا بِهِمْ }قَالَ لَهُ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِنَا فَلَمْ يُكَلِّمْهُ قَالَ وَسَلْمَانُ الْفَارِسِيُّ فِينَا قَالَ فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى سَلْمَانَ يَدَهُ فَقَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْ كَانَ الْإِيمَانُ بِالثُّرَيَّا لَتَنَاوَلَهُ رِجَالٌ مِنْ هَؤُلَاءِثَوْرُ بْنُ زَيْدٍ مَدَنِيٌّ وَثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ شَامِيٌّ وَأَبُو الْغَيْثِ اسْمُهُ سَالِمٌ مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُطِيعٍ مَدَنِيٌّ ثِقَةٌ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ هُوَ وَالِدُ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ
Atwebele [Ali bin Hujr] atwebele [Abdullah bin Ja’far] anjebele [Umukalamba wa bufumu] ukufuma kuli [Abu Al Ghaits] ukufuma kuli [Abu Hurairah], atile; Twali ku lubali lwa kwa Kasesema ilyo Sura Al Jumu’ah yasokolwelwe, lyene alibelengele. Ilyo afikile ku mashiwi: ‘Kabili -na kabili- ku bantu bambi ukufuma kuli abo abashaba aba lupwa lwabo. Kabili Wene e Wa Maka, uwa Mano’. -Icipusho. Aljuma 3-, Umuntu umo atile; O Mutumwa wakwa Lesa, ni bani abo abashaba aba lupwa kuli ifwe? Lyene tayaswike ilyo Salman ali na ifwe. Abu Huraira atile; Lyene Lesa abikile ukuboko kwakwe pali Salman no kutila: ‘Kuli Uyo umweo wandi uli mu minwe yakwe, nga ca kuti icitetekelo cali mu cibumba ca ntanda, mu cine cine nga capokelelwe ku bantu. Pa kati kabo paliba umukalamba wa kwa Abdullah, na Abu Al Ghaits uo ishina lyakwe lya Salim, uwali kale umusha wa kwa Abdullah, uwali muntu wa tsiqah. Abu Isa atile; Iyi hadishi ni hadishi iya bufi, kabili Abdullah bin Ja’far ni wishi wa kwa Ali bin Al Madini, alondolwelwe na Yahya bin Ma’in. Kabili iyi hadith yalilondolwelwe ukufuma kuli Abu Hurairah ukufuma kuli Kasesema ukufuma ku lubali lumbi ukucila pali ulu lubali.
Imam Tirmidzi : 3233
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا حُصَيْنٌ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ قَالَبَيْنَمَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ قَائِمًا إِذْ قَدِمَتْ عِيرُ الْمَدِينَةِ فَابْتَدَرَهَا أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى لَمْ يَبْقَ مِنْهُمْ إِلَّا اثْنَا عَشَرَ رَجُلًا فِيهِمْ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَنَزَلَتْ الْآيَةَ{ وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَائِمًا }قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا حُصَيْنٌ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِنَحْوِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atile [Ahmad bin Mani’] atushimikile [Husyaim] atushimikile [Hushain] ukufuma kuli [Abu Sufyan] ukufuma kuli [Jabir], atile; Ilyo Kasesema aleshimikila ilyashi lyakwe pa Cisano aiminine, mu kupumikisha ibumba lya ngamila sha ku Medina ishaletwala ifipe lyafikile, lyene abanankwe balibutukile ku kumuposha ukufika na lintu takwali uwasheleko kano fye abantu ikumi na babili, pa kati kabo pali Abu Bakr na Umar. Kabili icikomo caishile panshi: ‘Kabili nga bamona amakwebo nelyo ifyangalo, balasalangana ukuya kuli bene kabili balakuleka wiminine -ukushimikila-’. -Icipusho. 11-, Abu Isa atile; Iyi hadishi ni hadishi wa cine cine uwa Hasan. Atwebele [Ahmad bin Mani’] atwebele [Husyaim] atwebele [Hushain] ukufuma kuli [Salim bin Abu Al Ja’d] ukufuma kuli [Jabir] ukufuma kuli Kasesema nga filya fine caba. Abu Isa atile; Iyi ni hadishi ya cine cine iya kwa Hasan.
Imam Tirmidzi : 3234
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ قَالَكُنْتُ مَعَ عَمِّي فَسَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَيٍّ ابْنَ سَلُولٍ يَقُولُ لِأَصْحَابِهِ{ لَا تُنْفِقُوا عَلَى مَنْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ حَتَّى يَنْفَضُّوا }وَ{ لَئِنْ رَجَعْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ لِيُخْرِجَنَّ الْأَعَزُّ مِنْهَا الْأَذَلَّ }فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِعَمِّي فَذَكَرَ ذَلِكَ عَمِّي للنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَعَانِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَحَدَّثْتُهُ فَأَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَيٍّ وَأَصْحَابِهِ فَحَلَفُوا مَا قَالُوا فَكَذَّبَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَصَدَّقَهُ فَأَصَابَنِي شَيْءٌ لَمْ يُصِبْنِي قَطُّ مِثْلُهُ فَجَلَسْتُ فِي الْبَيْتِ فَقَالَ عَمِّي مَا أَرَدْتَ إِلَّا أَنْ كَذَّبَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَقَتَكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ إِذَا جَاءَكَ الْمُنَافِقُونَ }فَبَعَثَ إِلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَرَأَهَا ثُمَّ قَالَ إِنَّ اللَّهَ قَدْ صَدَّقَكَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atwebele [Abdu bin Humaid] atwebele [‘Ubaidullah bin Musa] ukufuma [Israel] ukufuma [Abu Ishaq] ukufuma [Zaid bin Arqam], atile; Nali na banyinakulu, lyene naumfwile Abdullah alelanda kuli balupwa lwakwe ukuti; Mutapeela ifya kushita ku bantu -Muhajirin- abali no Mutumwa wa kwa Lesa ukufikila basalanganina -lekani Umutumwa wa kwa Lesa-. Mu cine cine, nga twabwelele ku Medina, abakosa nga balitamfishe abakosa ukufuma muli wene. -Icipusho. 7-8-, Lyena natile ici kuli banyinakulu kabili banyinakulu batile ifi kuli Kasesema. Lyene Kasesema alinjitile kabili namwebele pali ici. Lyene umukalamba wa calo atumine umutumwa kuli Abdullah bin Ubai na banankwe. Lyene balapa ukuti tabasosele. Lyena Lesa, Lesa, Lesa, alibepeshe, kabili mu cifulo ca fyo, alimusumine -Ubbay-, eico icintu cimo calinjipeye ica kuti tacacitike kuli ine kale. Lyene naikele pa ng’anda, lyene banyinakulu batile; Tamulefwaya kano fye ukuti Umutumwa wa kwa Lesa (ukutemwa no kusekelela kuli wene) akamubepa no kumulenga insoni. Lyena Lesa Ta'ala asokolwele icikomo: 'Ilyo aba bufi baleisa'. -Icipusho. Ukufikapo kwa Almuna. 1-, Lyena Rasulullah atumine umutumwa kuli ine no kubelenga icikomo lyena atile; mu cine cine Allah alimulungike. Abu Isa atile; Iyi hadishi ni hadishi wa cine cine uwa Hasan.
Imam Tirmidzi : 3235
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ السُّدِّيِّ عَنْ أَبِي سَعْدٍ الْأَزْدِيِّ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَرْقَمَ قَالَغَزَوْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ مَعَنَا أُنَاسٌ مِنْ الْأَعْرَابِ فَكُنَّا نَبْتَدِرُ الْمَاءَ وَكَانَ الْأَعْرَابُ يَسْبِقُونَّا إِلَيْهِ فَسَبَقَ أَعْرَابِيٌّ أَصْحَابَهُ فَيَسْبَقُ الْأَعْرَابِيُّ فَيَمْلَأُ الْحَوْضَ وَيَجْعَلُ حَوْلَهُ حِجَارَةً وَيَجْعَلُ النِّطْعَ عَلَيْهِ حَتَّى يَجِيءَ أَصْحَابُهُ قَالَ فَأَتَى رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ أَعْرَابِيًّا فَأَرْخَى زِمَامَ نَاقَتِهِ لِتَشْرَبَ فَأَبَى أَنْ يَدَعَهُ فَانْتَزَعَ قِبَاضَ الْمَاءِ فَرَفَعَ الْأَعْرَابِيُّ خَشَبَتَهُ فَضَرَبَ بِهَا رَأْسَ الْأَنْصَارِيِّ فَشَجَّهُ فَأَتَى عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَيٍّ رَأْسَ الْمُنَافِقِينَ فَأَخْبَرَهُ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِهِ فَغَضِبَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَيٍّ ثُمَّ قَالَ لَا تُنْفِقُوا عَلَى مَنْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ حَتَّى يَنْفَضُّوا مِنْ حَوْلِهِ يَعْنِي الْأَعْرَابَ وَكَانُوا يَحْضُرُونَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ الطَّعَامِ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ إِذَا انْفَضُّوا مِنْ عِنْدِ مُحَمَّدٍ فَأْتُوا مُحَمَّدًا بِالطَّعَامِ فَلْيَأْكُلْ هُوَ وَمَنْ عِنْدَهُ ثُمَّ قَالَ لِأَصْحَابِهِ لَئِنْ رَجَعْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ لَيُخْرِجَنَّ الْأَعَزُّ مِنْهَا الْأَذَلَّ قَالَ زَيْدٌ وَأَنَا رِدْفُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَيٍّ فَأَخْبَرْتُ عَمِّي فَانْطَلَقَ فَأَخْبَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَرْسَلَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَحَلَفَ وَجَحَدَ قَالَ فَصَدَّقَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَذَّبَنِي قَالَ فَجَاءَ عَمِّي إِلَيَّ فَقَالَ مَا أَرَدْتَ إِلَّا أَنْ مَقَتَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَذَّبَكَ وَالْمُسْلِمُونَ قَالَ فَوَقَعَ عَلَيَّ مِنْ الْهَمِّ مَا لَمْ يَقَعْ عَلَى أَحَدٍ قَالَ فَبَيْنَمَا أَنَا أَسِيرُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ قَدْ خَفَقْتُ بِرَأْسِي مِنْ الْهَمِّ إِذْ أَتَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَرَكَ أُذُنِي وَضَحِكَ فِي وَجْهِي فَمَا كَانَ يَسُرُّنِي أَنَّ لِي بِهَا الْخُلْدَ فِي الدُّنْيَا ثُمَّ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ لَحِقَنِي فَقَالَ مَا قَالَ لَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ مَا قَالَ لِي شَيْئًا إِلَّا أَنَّهُ عَرَكَ أُذُنِي وَضَحِكَ فِي وَجْهِي فَقَالَ أَبْشِرْ ثُمَّ لَحِقَنِي عُمَرُ فَقُلْتُ لَهُ مِثْلَ قَوْلِي لِأَبِي بَكْرٍ فَلَمَّا أَصْبَحْنَا قَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُورَةَ الْمُنَافِقِينَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atwebele [Abdu bin Humaid] atwebele [‘Ubaidullah bin Musa] ukufuma [Israel] ukufuma [Nga fintu Suddi] ukufuma [Abu Sa’d Al Azdi] atubuulile [Zaid bin Arqam], atile; Twalilwile na Kasesema kabili kwali abaBedouin abengi pamo na ifwe, lyena twabutukile ku menshi, lintu abaBedouin baletutungulula ukuya ku menshi, kabili umuBedouin umo aleya pa ntanshi ya banankwe. Lyene aisushishe bemba no kubika amabwe ukushinguluka, no kubika ifibumba fya nkanda pa muulu ukufikila ifibusa fyakwe fyaishile. Zaid bin Arqam atile; Lyene umwaume umo uwa ciBedouini aishile kuli uyu mubeduwi no kufumyapo imishipa ya ngamila yakwe pa kuti anwe, lelo umubeduuini ali uwafilwa ukumuleka, eico afumishe amabwe ayashingulukile amenshi, lyena umubeduuini abuulile inkuni no kutapa umutwe wa muntu wa ciYedouini, ukumucusha. Lyene aishile kuli Abdullah bin Ubai, intungulushi ya ba bufi, uo kale ali pa kati ka fibusa fyakwe, kabili uyu mwaume amwebele umulandu wakwe. Eico Abdullah afulilwe lyena atile; Mutapeela ukushita ku bantu abali no Mutumwa wa kwa Lesa mpaka basalanganine - ukusha Umutumwa wa kwa Lesa - ico alepilibula ni bantu ba Bedouin -. Basangilweko ku kwa Lesa ilyo balelya lyene Abdullah atile; Ilyo basalanganine ukufuma ku lubali lwa kwa Muhamadi, baishile kuli Muhamadi ne fya kulya ukufikila wene na abo abali nankwe balya. Lyene Abdullah atile kuli balupwa lwakwe ukuti; Mu cine cine, nga twabwelele ku Medina, abakosa nga balitamfishe abakosa ukufuma muli wene. Zaid atile; Pa nshita ilya nali pa musana wa kwa Lesa kabili naumfwile Abdullah bin Ubai, lyena naebele banyinakulu, lyena aile no kweba kwa kwa Lesa. Lyena Lesa atumine umutumwa kuli wene - Ubbay - lyena alapile no kukaana ici. Zaid atile; e lyo banyinakulu baishile kuli ine no kutila; Tamulefwaya icintu cimbi ukucila pa kuti Umutumwa wa kwa Lesa (ukutemwa kwa kwa Lesa kube pali wene) na baMuslim bakakalipa no kumubepa. Zaid atile; e lyo naumfwile ubulanda ukuti takwali uwaumfwile. Atile; Ilyo naleenda na Rasulullah pa lwendo nali uwa tulo pa mulandu wa bulanda. Mu kupumikisha, Lesa aishile kuli ine no kunsuntinkanya amatwi no kuseka pa ntanshi yandi, kabili te kuti ntemwe nga ca kuti insansa shandi pali ilya nshita shalyalwilwe ku mweo wa muyayaya muli ici calo, lyene Abu Bakr ansangile, kabili atile: “ Bushe ni shani fintu umukalamba wa citungu asosele kuli imwe? Natila; talandilepo nangu cimo kuli ine, ansunkile fye ku kutwi no kuseka mu menso yandi no kutila; ukusekelela. Lyena Umar ansangile kabili namushimikile ifyo nalandile kuli Abu Bakr. Lyene mu cungulo, umukalamba wa cikomo abelengele Surah Al Munafiqun. Abu Isa atile; Iyi hadishi ni hadishi wa cine cine uwa Hasan.
Imam Tirmidzi : 3236
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ قَال سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ كَعْبٍ الْقُرَظِيَّ مُنْذُ أَرْبَعِينَ سَنَةً يُحَدِّثُ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَيٍّ قَالَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ{ لَئِنْ رَجَعْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ لَيُخْرِجَنَّ الْأَعَزُّ مِنْهَا الْأَذَلَّ }قَالَ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَحَلَفَ مَا قَالَهُ فَلَامَنِي قَوْمِي وَقَالُوا مَا أَرَدْتَ إِلَّا هَذِهِ فَأَتَيْتُ الْبَيْتَ وَنِمْتُ كَئِيبًا حَزِينًا فَأَتَانِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ أَتَيْتُهُ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ قَدْ صَدَّقَكَ قَالَ فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ{ هُمْ الَّذِينَ يَقُولُونَ لَا تُنْفِقُوا عَلَى مَنْ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ حَتَّى يَنْفَضُّوا }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atwebele ukuti [Muhammad bin Basyyar] atushimikile [Ibn Abu Adi] atushimikile [Syuba] ukufuma kuli [Al Hakam bin Utaiba], atile; Naumfwile [Muhamadi bin Ka’ bin Al Qurazhi] pa myaka amakumi yane alelanda ukufuma kuli [Zaid bin Arqam] ukuti Lesa asekelele kuli wene ukuti Abdullah bin Ubai asosele mu nshita ya nkondo ya Tabuk; Mu cine cine, nga twabwelele ku Medina, abakosa nga balitamfishe abakosa ukufuma muli wene. Zaid bin Arqam atile; lyena naishile kuli Kasesema kabili namushimikiile ici, lyena Abdullah bin Ubai alapile, talandile ifyo. Lyene abantu bandi balintukile no kutila; Tamulefwaya icintu cimbi ukucila pa kusabankanya amalyashi ya bufi. Lyene naile ku ng’anda no kulaala uwa bulanda nga nshi. Lyena Kasesema atile: ‘Mu cine cine Lesa alilungike’. Zaid atile; e lyo ici cikomo caishile: ‘E batila; Mutapeela ifya kushita ku bantu -Muhajirin- abali no Mutumwa wa kwa Lesa mpaka basalanganine -lekani Umutumwa wa kwa Lesa-'. -Icipusho. 7-, Abu Isa atile; Iyi hadishi ni hadishi wa cine cine uwa Hasan.
Imam Tirmidzi : 3237
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُكُنَّا فِي غَزَاةٍ قَالَ سُفْيَانُ يَرَوْنَ أَنَّهَا غَزْوَةُ بَنِي الْمُصْطَلِقِ فَكَسَعَ رَجُلٌ مِنْ الْمُهَاجِرِينَ رَجُلًا مِنْ الْأَنْصَارِ فَقَالَ الْمُهَاجِرِيُّ يَالِلْمُهَاجِرِينَ وَقَالَ الْأَنْصَارِيُّ يَالِلْأَنْصَارِ فَسَمِعَ ذَلِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا بَالُ دَعْوَى الْجَاهِلِيَّةِ قَالُوا رَجُلٌ مِنْ الْمُهَاجِرِينَ كَسَعَ رَجُلًا مِنْ الْأَنْصَارِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعُوهَا فَإِنَّهَا مُنْتِنَةٌ فَسَمِعَ ذَلِكَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَيٍّ ابْنُ سَلُولٍ فَقَالَ أَوَقَدْ فَعَلُوهَا وَاللَّهِ لَئِنْ رَجَعْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ لَيُخْرِجَنَّ الْأَعَزُّ مِنْهَا الْأَذَلَّ فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ دَعْنِي أَضْرِبْ عُنُقَ هَذَا الْمُنَافِقِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعْهُ لَا يَتَحَدَّثُ النَّاسُ أَنَّ مُحَمَّدًا يَقْتُلُ أَصْحَابَهُ وَقَالَ غَيْرُ عَمْرٍو فَقَالَ لَهُ ابْنُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَاللَّهِ لَا تَنْقَلِبُ حَتَّى تُقِرَّ أَنَّكَ الذَّلِيلُ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَزِيزُ فَفَعَلَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atwebele [Ibn Abu Umar] atwebele [Sufyan] ukufuma kuli [Amr bin Dinar] aumfwile [Jabir bin Abdullah] atila; tuli mu nkondo. Sufyani atile; nga fintu baibukisha, inkondo yali ni nkondo ya baBani, lyene umwaume wa Muhajirin apunkile amabumba ya muntu ukufuma pa kati ka baAnsar. Umuhaji atile; We bantu ba Muhajiri, kabili abantu ba Ansar batila; O bantu ba ku Ansar. Lyene Kasesema aumfwile ici kabili atile: ‘Cinshi calenga ukuti ukubilisha kwa jahiliyah kucili kulekonkwapo?’ Batile; Na kuba, kwali umuntu ukufuma pa kati ka baMuhajiri uwapooseleko amabumba ya muntu ukufuma pa kati ka baAnsar. Lyena Lesa atile: ‘Lekeni ico cintu, pantu calibola’. Lyene Abdullah aumfwile ifi no kutila; nga bacitile, kuli Allah mu cine cine nga twabwelele ku Medina, mu cine cine abakosa nga balitamfishe abakosa ukufuma muli ci. Lyene Umar atile; O Mutumwa wa kwa Allah, lekeni nputule insingo ya uyu musangu. Lyene Kasesema atile: ‘Mulekeni, pa kuti abantu betila Muhamadi aipeye cibusa wakwe’. Abantu bambi ukucila pali ‘Amr batile; e lyo umwana wakwe umwaume, Abula bin Abula, atile; Mu kwa Lesa tamwakabwelelemo kano fye nga mwasumina ukuti muli abasuulwa lintu Umutumwa wa kwa Lesa (umutende ne mapaalo ya kwa Lesa yali pali wene) ali muntu uwacindamisha. Lyene acitile fyo. Abu Isa atile; Iyi hadishi ni hadishi wa cine cine uwa Hasan.
Imam Tirmidzi : 3238
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ عَوْنٍ أَخْبَرَنَا أَبُو جَنَابٍ الْكَلْبِيُّ عَنْ الضَّحَّاكِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَمَنْ كَانَ لَهُ مَالٌ يُبَلِّغُهُ حَجَّ بَيْتِ رَبِّهِ أَوْ تَجِبُ عَلَيْهِ فِيهِ الزَّكَاةُ فَلَمْ يَفْعَلْ يَسْأَلْ الرَّجْعَةَ عِنْدَ الْمَوْتِ فَقَالَ رَجُلٌ يَا ابْنَ عَبَّاسٍ اتَّقِ اللَّهَ إِنَّمَا يَسْأَلُ الرَّجْعَةَ الْكُفَّارُ قَالَ سَأَتْلُو عَلَيْكَ بِذَلِكَ قُرْآنًا{ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُلْهِكُمْ أَمْوَالُكُمْ وَلَا أَوْلَادُكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ فَأُولَئِكَ هُمْ الْخَاسِرُونَ وَأَنْفِقُوا مِنْ مَا رَزَقْنَاكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمْ الْمَوْتُ إِلَى قَوْلِهِ وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ }قَالَ فَمَا يُوجِبُ الزَّكَاةَ قَالَ إِذَا بَلَغَ الْمَالُ مِائَتَيْ دِرْهَمٍ فَصَاعِدًا قَالَ فَمَا يُوجِبُ الْحَجَّ قَالَ الزَّادُ وَالْبَعِيرُحَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ الثَّوْرِيِّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي حَيَّةَ عَنْ الضَّحَّاكِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِنَحْوِهِ و قَالَ هَكَذَا رَوَى سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي جَنَابٍ عَنْ الضَّحَّاكِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَوْلَهُ وَلَمْ يَرْفَعُوهُ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ عَبْدِ الرَّزَّاقِ وَأَبُو جَنَابٍ اسْمُهُ يَحْيَى بْنُ أَبِي حَيَّةَ وَلَيْسَ هُوَ بِالْقَوِيِّ فِي الْحَدِيثِ
Atile [Abdu bin Humaid] atushimikile [Ja’far bin ‘Aun] atushimikile [Abu Janab Al Kalbi] ukufuma kuli [Adh Dhahhak] ukufuma kuli [Ibnu Abbas radliallahu ‘anhuma], atile; Umuntu onse uuli ne fyuma no kufitwala ku kucita Hajj ku Ng’anda ya kwa Allah - Kaaba - nangu ca kuti calicindama kuli wene ukulipila zakat, lelo tacitile fyo, mu kushininkisha akalomba ukubweseshiwa muli ici calo ilyo afwa. Lyene umuntu umo atile; O Ibn Abbas, tiinine Lesa, mu cine cine abantu fye abalomba ukubwelela muli ici calo ni bacipondoka. Atile; Nakulabelenga Qur’an kuli imwe pa lwa ici cishinka: ‘Imwe mwe basumina, mwileka ubunonshi bwenu na bana benu ukumulekelesha ukufuma ku kwibukisha Allah. Uuli onse uucita ifi e waonaika. Kabili bomfyeni fimo ifya fyo Twamupeele ilyo imfwa tailaisa kuli umo uwa imwe; e lyo atile: ‘O Rabb wandi, mulandu nshi taulebika imfwa yandi pa numa ukufika ku nshita ya ku ntanshi iyapalamisha, pa kuti ningapeela ifya bupe kabili nkaba pa bantu abapepa?’ Kabili Allah takabwekeshepo imfwa ya muntu nga ca kuti inshita ya mfwa yafika. Kabili Allah alishiba fyonse ifyo mucita'. -Icipusho. 9-11-. Atile; Lyena cinshi cifwaya ukulipila zakat? Ibn Abasi atile; nga ca kuti ifikwatwa fyafika ukucila pa ma dirham imyanda ibili. Umuntu atile; Cinshi cilenga ukuti Hajj ibe iyacindama? Ibn Abasi atile; ukusangwa kwa fipe ne ngamila -amamotoka-. Atwebele [Abdu bin Humaid] atwebele [Abdu Razzaq] ukufuma kuli [Ats Tsauri] ukufuma kuli [Yahya bin Abu Hayyah] ukufuma kuli [Adh Dhahhak] ukufuma kuli [Ibn Abbas] ukufuma kuli Kasesema nga filya fine caba. Kabili [Abdur Razaki] atile; eico [Sufyan bin ‘Uyaina] na bantu ukucila pali umo balilondolwele iyi hadith ukufuma kuli [Abu Janab] ukufuma kuli [Adh Dhahhak] ukufuma kuli [Ibn Abbas] ukufuma kuli Kasesema nga filya fine caba, kabili atile; e fyo Sufyan bin ‘Uyaina na bantu ukucila pali umo balondolwele amashiwi yakwe muli iyi hadith ukufuma kuli Abu Janab ukufuma kuli Adh Dhahhak ukufuma kuli Ibn Abas kabili tayaumfwikishe. Kabili ici calicindama ukucila ilyashi lya kale ilya kwa Abdur Razzaq. Ishina lya kwa Abu Janab ni Yaya bin Abu Hayya, te muntu uwakosa mu hadith.
Imam Tirmidzi : 3239
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ حَدَّثَنَا سِمَاكُ بْنُ حَرْبٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍوَسَأَلَهُ رَجُلٌ عَنْ هَذِهِ الْآيَةِ{ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ مِنْ أَزْوَاجِكُمْ وَأَوْلَادِكُمْ عَدُوًّا لَكُمْ فَاحْذَرُوهُمْ }قَالَ هَؤُلَاءِ رِجَالٌ أَسْلَمُوا مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ وَأَرَادُوا أَنْ يَأْتُوا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَبَى أَزْوَاجُهُمْ وَأَوْلَادُهُمْ أَنْ يَدَعُوهُمْ أَنْ يَأْتُوا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا أَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَوْا النَّاسَ قَدْ فَقُهُوا فِي الدِّينِ هَمُّوا أَنْ يُعَاقِبُوهُمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ{ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ مِنْ أَزْوَاجِكُمْ وَأَوْلَادِكُمْ عَدُوًّا لَكُمْ فَاحْذَرُوهُمْ }الْآيَةَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Nga ca kuti [Muhamadi Bin Yahya] atubuulile [Muhamadi bin Yahya] atubuulile [Muhamadi bin Yusuf] atubuulile [Israele] atubuulile [Simak bin Harb] ukufuma kuli [Ikrimah] ukufuma kuli [Ibn Abbas], aipwishiwe no muntu pa lwa ici cikomo: ‘O imwe abasumina, mu cine cine kuli imwe abo muli abakashi benu. E ico mube abacenjela kuli bene’. -Icipusho. 14-, Atile, bali aba kwikala mu Makkah abapilibwile mu Buislamu, kabili balefwaya ukukumanya Kasesema, lyene abakashi babo na bana bali abafilwa ukushala ku numa ilyo baile ku kukumanya Umutumwa wa kwa Lesa, pa numa ya kutandalila Kasesema, bali aba mano nga nshi, bamwene ukuti abantu bali abacenjela nga nshi. abana babo na bakashi babo, e co ici cikomo casokolwelwe; ‘Mwe basumina, mu cine cine, pa bakashi benu na bana benu pali abalwani kuli imwe. E ico mube abacenjela kuli bene’. -Icipusho. Ukufikapo 14-. Abu Isa atile; Iyi hadishi ni hadishi wa cine cine uwa Hasan.
Imam Tirmidzi : 3240
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي ثَوْرٍ قَال سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا يَقُولُلَمْ أَزَلْ حَرِيصًا أَنْ أَسْأَلَ عُمَرَ عَنْ الْمَرْأَتَيْنِ مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّتَيْنِ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ{ إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا }حَتَّى حَجَّ عُمَرُ وَحَجَجْتُ مَعَهُ فَصَبَبْتُ عَلَيْهِ مِنْ الْإِدَاوَةِ فَتَوَضَّأَ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مَنْ الْمَرْأَتَانِ مِنْ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّتَانِ قَالَ اللَّهُ{ إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا وَإِنْ تَظَاهَرَا عَلَيْهِ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ مَوْلَاهُ }فَقَالَ لِي وَاعَجَبًا لَكَ يَا ابْنَ عَبَّاسٍ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَكَرِهَ وَاللَّهِ مَا سَأَلَهُ عَنْهُ وَلَمْ يَكْتُمْهُ فَقَالَ هِيَ عَائِشَةُ وَحَفْصَةُ قَالَ ثُمَّ أَنْشَأَ يُحَدِّثُنِي الْحَدِيثَ فَقَالَ كُنَّا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ نَغْلِبُ النِّسَاءَ فَلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ وَجَدْنَا قَوْمًا تَغْلِبُهُمْ نِسَاؤُهُمْ فَطَفِقَ نِسَاؤُنَا يَتَعَلَّمْنَ مِنْ نِسَائِهِمْ فَتَغَضَّبْتُ عَلَى امْرَأَتِي يَوْمًا فَإِذَا هِيَ تُرَاجِعُنِي فَقَالَتْ مَا تُنْكِرُ مِنْ ذَلِكَ فَوَاللَّهِ إِنَّ أَزْوَاجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيُرَاجِعْنَهُ وَتَهْجُرُهُ إِحْدَاهُنَّ الْيَوْمَ إِلَى اللَّيْلِ قَالَ فَقُلْتُ فِي نَفْسِي قَدْ خَابَتْ مَنْ فَعَلَتْ ذَلِكَ مِنْهُنَّ وَخَسِرَتْ قَالَ وَكَانَ مَنْزِلِي بِالْعَوَالِي فِي بَنِي أُمَيَّةَ وَكَانَ لِي جَارٌ مِنْ الْأَنْصَارِ كُنَّا نَتَنَاوَبُ النُّزُولَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَنْزِلُ يَوْمًا فَيَأْتِينِي بِخَبَرِ الْوَحْيِ وَغَيْرِهِ وَأَنْزِلُ يَوْمًا فَآتِيهِ بِمِثْلِ ذَلِكَ قَالَ وَكُنَّا نُحَدِّثُ أَنَّ غَسَّانَ تُنْعِلُ الْخَيْلَ لِتَغْزُوَنَا قَالَ فَجَاءَنِي يَوْمًا عِشَاءً فَضَرَبَ عَلَى الْبَابِ فَخَرَجْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ حَدَثَ أَمْرٌ عَظِيمٌ قُلْتُ أَجَاءَتْ غَسَّانُ قَالَ أَعْظَمُ مِنْ ذَلِكَ طَلَّقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نِسَاءَهُ قَالَ فَقُلْتُ فِي نَفْسِي قَدْ خَابَتْ حَفْصَةُ وَخَسِرَتْ قَدْ كُنْتُ أَظُنُّ هَذَا كَائِنًا قَالَ فَلَمَّا صَلَّيْتُ الصُّبْحَ شَدَدْتُ عَلَيَّ ثِيَابِي ثُمَّ انْطَلَقْتُ حَتَّى دَخَلْتُ عَلَى حَفْصَةَ فَإِذَا هِيَ تَبْكِي فَقُلْتُ أَطَلَّقَكُنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ لَا أَدْرِي هُوَ ذَا مُعْتَزِلٌ فِي هَذِهِ الْمَشْرَبَةِ قَالَ فَانْطَلَقْتُ فَأَتَيْتُ غُلَامًا أَسْوَدَ فَقُلْتُ اسْتَأْذِنْ لِعُمَرَ قَالَ فَدَخَلَ ثُمَّ خَرَجَ إِلَيَّ قَالَ قَدْ ذَكَرْتُكَ لَهُ فَلَمْ يَقُلْ شَيْئًا قَالَ فَانْطَلَقْتُ إِلَى الْمَسْجِدِ فَإِذَا حَوْلَ الْمِنْبَرِ نَفَرٌ يَبْكُونَ فَجَلَسْتُ إِلَيْهِمْ ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَجِدُ فَأَتَيْتُ الْغُلَامَ فَقُلْتُ اسْتَأْذِنْ لِعُمَرَ فَدَخَلَ ثُمَّ خَرَجَ إِلَيَّ فَقَالَ قَدْ ذَكَرْتُكَ لَهُ فَلَمْ يَقُلْ شَيْئًا قَالَ فَانْطَلَقْتُ إِلَى الْمَسْجِدِ أَيْضًا فَجَلَسْتُ ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَجِدُ فَأَتَيْتُ الْغُلَامَ فَقُلْتُ اسْتَأْذِنْ لِعُمَرَ فَدَخَلَ ثُمَّ خَرَجَ إِلَيَّ فَقَالَ قَدْ ذَكَرْتُكَ لَهُ فَلَمْ يَقُلْ شَيْئًا قَالَ فَوَلَّيْتُ مُنْطَلِقًا فَإِذَا الْغُلَامُ يَدْعُونِي فَقَالَ ادْخُلْ فَقَدْ أُذِنَ لَكَ فَدَخَلْتُ فَإِذَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَّكِئٌ عَلَى رَمْلِ حَصِيرٍ قَدْ رَأَيْتُ أَثَرَهُ فِي جَنْبَيْهِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَطَلَّقْتَ نِسَاءَكَ قَالَ لَا قُلْتُ اللَّهُ أَكْبَرُ لَقَدْ رَأَيْتُنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَكُنَّا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ نَغْلِبُ النِّسَاءَ فَلَمَّا قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ وَجَدْنَا قَوْمًا تَغْلِبُهُمْ نِسَاؤُهُمْ فَطَفِقَ نِسَاؤُنَا يَتَعَلَّمْنَ مِنْ نِسَائِهِمْ فَتَغَضَّبْتُ يَوْمًا عَلَى امْرَأَتِي فَإِذَا هِيَ تُرَاجِعُنِي فَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ فَقَالَتْ مَا تُنْكِرُ فَوَاللَّهِ إِنَّ أَزْوَاجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيُرَاجِعْنَهُ وَتَهْجُرُهُ إِحْدَاهُنَّ الْيَوْمَ إِلَى اللَّيْلِ قَالَ فَقُلْتُ لِحَفْصَةَ أَتُرَاجِعِينَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ نَعَمْ وَتَهْجُرُهُ إِحْدَانَا الْيَوْمَ إِلَى اللَّيْلِ فَقُلْتُ قَدْ خَابَتْ مَنْ فَعَلَتْ ذَلِكَ مِنْكُنَّ وَخَسِرَتْ أَتَأْمَنُ إِحْدَاكُنَّ أَنْ يَغْضَبَ اللَّهُ عَلَيْهَا لِغَضَبِ رَسُولِهِ فَإِذَا هِيَ قَدْ هَلَكَتْ فَتَبَسَّمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقُلْتُ لِحَفْصَةَ لَا تُرَاجِعِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا تَسْأَلِيهِ شَيْئًا وَسَلِينِي مَا بَدَا لَكِ وَلَا يَغُرَّنَّكِ إِنْ كَانَتْ صَاحِبَتُكِ أَوْسَمَ مِنْكِ وَأَحَبَّ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَتَبَسَّمَ أُخْرَى فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَسْتَأْنِسُ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَرَفَعْتُ رَأْسِي فَمَا رَأَيْتُ فِي الْبَيْتِ إِلَّا أُهُبَةً ثَلَاثَةً قَالَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ادْعُ اللَّهَ أَنْ يُوَسِّعَ عَلَى أُمَّتِكَ فَقَدْ وَسَّعَ عَلَى فَارِسَ وَالرُّومِ وَهُمْ لَا يَعْبُدُونَهُ فَاسْتَوَى جَالِسًا فَقَالَ أَفِي شَكٍّ أَنْتَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ أُولَئِكَ قَوْمٌ عُجِّلَتْ لَهُمْ طَيِّبَاتُهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا قَالَ وَكَانَ أَقْسَمَ أَنْ لَا يَدْخُلَ عَلَى نِسَائِهِ شَهْرًا فَعَاتَبَهُ اللَّهُ فِي ذَلِكَ وَجَعَلَ لَهُ كَفَّارَةَ الْيَمِينِقَالَ الزُّهْرِيُّ فَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ فَلَمَّا مَضَتْ تِسْعٌ وَعِشْرُونَ دَخَلَ عَلَيَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَدَأَ بِي قَالَ يَا عَائِشَةُ إِنِّي ذَاكِرٌ لَكِ شَيْئًا فَلَا تَعْجَلِي حَتَّى تَسْتَأْمِرِي أَبَوَيْكِ قَالَتْ ثُمَّ قَرَأَ هَذِهِ الْآيَةَ{ يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ }الْآيَةَ قَالَتْ عَلِمَ وَاللَّهِ أَنَّ أَبَوَيَّ لَمْ يَكُونَا يَأْمُرَانِي بِفِرَاقِهِ فَقُلْتُ أَفِي هَذَا أَسْتَأْمِرُ أَبَوَيَّ فَإِنِّي أُرِيدُ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَالدَّارَ الْآخِرَةَ قَالَ مَعْمَرٌ فَأَخْبَرَنِي أَيُّوبُ أَنَّ عَائِشَةَ قَالَتْ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَا تُخْبِرْ أَزْوَاجَكَ أَنِّي اخْتَرْتُكَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّمَا بَعَثَنِي اللَّهُ مُبَلِّغًا وَلَمْ يَبْعَثْنِي مُتَعَنِّتًا قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ
Atile [Abdu bin Humaid] atubuulile [Abdu Razzaq] ukufuma kuli [Ma’mar] ukufuma kuli [Az Zuhri] ukufuma kuli [Ubaidullah bin Abudullah bin Abu Tsaur], atile; Naumfwile [Ibn Abbas] atila; Lyonse nalefwaisha ukuipusha [Umar] pa lwa banakashi babili ukufuma ku bakashi ba kwa Kasesema uo Lesa asosele ukuti: ‘Nga ca kuti imwe bonse babili mwalapila kuli Lesa, ninshi mu cine cine imitima yenu yonse ibili ikatemwa -ukupokelela ubusuma-’. -Icipusho. 4-, Ukufika ilyo Umar acitile Hajj kabili na ine nacitile Hajj nankwe, lyena napongolwele amenshi ukufuma mu cipe ca menshi ku kumusangulula kabili lyene acitile ukusamba. Natila; O umukalamba wa bufumu; Ni bani aba banakashi babili pa bakashi ba kwa Kasesema uo Lesa asosele ukuti: ‘Nga ca kuti imwe bonse babili mwalapila kuli Lesa, ninshi mu cine cine imitima yenu yonse ibili ikatemwa -ukupokelela ubusuma-’. -Icipusho. 4-, Lyena Umar anjebele ukuti; Uli uwa cilendo, we Ibnu Aba. Az Zuhri atile; Na Allah, tasekelele muli ifyo aipwishe lelo tafishile. Atile; ni Aisa na Hafsa. Ibn Abasi atile; lyena atendeke ukunjeba hadith, atile; Kale, ifwe abantu ba Quraysh twaletungulula abakashi, lyene pa numa ya kwisa ku Medina twasangile ukuti abantu mu cine cine baletungululwa na bakashi babo. Lyene abakashi besu batendeke ukusambilila ku bakashi babo, eico nalifulilwe ku mukashi wandi ubushiku bumo kabili alikansane nankwe no kutila; cinshi mukaana pali ici? Pa mulandu wa kwa Lesa, abakashi ba kwa Kasesema na bo balebomfya ‘ukulanshanya kwakosa no kukansana’ nankwe kabili umo pali bene pali ubu bushiku, ukufika na ku kumuleka ukufika ku cungulo. Umar atile; e fyo natile mu mutima wandi; Uwa bulanda ni uyo uucita ifi pa kati kabo, kabili cali cilubo kuli wene. Umar atile; Ing’anda yandi pali ilya nshita yali mu mushi uo beta ati ‘Aliyah, pa kati ka baUmeya. Inshita imo nali no mupalamano ukufuma pa kati ka ba Ansar, twale-ensha ukukumanya Kasesema. Ubushiku bumo aishile kuli ine ukuleta imbila ya cisokololo, ne fintu fimbi. Kabili ubushiku bumbi naishile ku kumumona aletwala icintu ica musango yo. Umar atile; Pali ilya nshita twalelanda mu kuitemenwa pa lwa Mfumu Ghassan ukubika ifipe fya mfwalasi ku kutulwisha. Atile; e lyo umupalamano aishile kuli ine ubushiku, no kukonkonsha pa mwinshi. Lyene nafuminepo ukuya ku kumukumanya, atile; icintu cimo icikulu calicitike. Natila; Bushe Ghasani naisa? Atile; ukucila pali ifyo. Kasesema alitamfishe abakashi bakwe. Umar atile; e lyo natile kuli ine wine; Hafshah aliculile kabili pa mulandu wa kufilwa, naleenekela ukuti ici kuti cacitika. Umar atile; Ilyo napwishishe ukupepa kwa Fajr nalicincishe ifya kufwala fyandi e lyo naile ku kukumanya Hafshah. Casangilwe ukuti alelila, lyene naipwishe ukuti; Bushe Kasesema alimutamfishe? Atile; Tanjishiba, ali eka muli ici cipinda ca pa muulu. Umar atile; lyena naile no kwisa ku mubomfi wafiita kabili natile; ipusheni Umar ukuti amusuminishe. Lyene Umar aingile no kufuma ku kukumanya ine no kutila; Nalilandapo pali imwe lelo talandilepo nangu cimo. Lyene nafuminepo, mu kupumikisha umubomfi anjebele no kutila; mwingile! Mu cine cine mwapeelwa insambu. Eico naingile, caishibikwe ukuti Kasesema alishintilila pa cipuna kabili namwene ifishibilo ku lubali lwakwe, lyena natile; O Mutumwa wa kwa Lesa, bushe muleleka abakashi benu? Atile: ‘Awe’ Eico natile; Mu cine cine namwene ukuti ifwe, aba Quraysh, twaletungulula abanakashi, lyena ilyo twaishile ku Medina twasangile abantu abatungululwa na banakashi. abakashi babo, lyena abakashi besu batendeke ukusambilila ku bakashi babo, lyena ubushiku bumo nafulilwe ku mukashi wandi kabili calisangwike ukuti alinkanine ukufika na lintu nacikanine, lyena atile; finshi mulekaana? Na Lesa, mu cine cine, abakashi ba kwa Kasesema balimukaana kabili umo pali bene alimushile lelo ukufika ku cungulo. Umar atile; e lyo natile kuli Hafusa; bushe mulekaana Umutumwa wa kwa Lesa? E ico atile; ee, kabili umo uwa ifwe alimushile ukufika ku cungulo. Lyene natile; Umuntu uwa bulanda pali imwe uucita ifi kabili aonaika, bushe umo pali imwe alicingililwa ku bukali bwa kwa Allah kuli wene pa mulandu wa bukali bwa Mutumwa wakwe? Casangwa ukuti ali uwa bulanda. Lyena Kasesema alimwentwilile. Umar atile; e lyo natile kuli Hafusa; Mutakansana na Rasulullah kabili mwimulombapo nangu cimo, mwipushe ine ifyo mulefwaya, mwilatunkwa nga ca kuti cibusa wenu ali uwayemba kabili uwatemwikwa kuli Rasulullah. Umar atile; lyena amwentula na kabili, lyena natile; O Mutumwa wa kwa Allah, bushe kuti nalomba insambu sha kulanda? Atile: ‘Ee’. Umar atile; e lyo naimishe umutwe kabili nshamwene nangu cimo mu ng’anda kano fye ifibombelo fitatu ifya mu ng’anda. Umar atile; e lyo natile; O Mutumwa wakwa Lesa, pepa ukuti Lesa apeele abantu bobe ukutuusha, mucine cine Lesa apeele ukutuusha ku baPersia na baRoma ilyo tabamupepele. Lyena aikele bwino bwino, kabili atile: ‘Bushe uli mu kutwishika, we Ibn Al Khatab? Ni bantu abayangufyanya ubusuma bwabo mu mweo wa calo'. Umar atile; Alapile ukuti takamone abakashi bakwe pa mweshi umo, lyena Allah alimukalipile pali ici kabili amulomba ukulipila kafarah pa mulandu wa mulapo. [Az Zuri] atile; alishimikile kuli ine [‘Urwa] ukufuma kuli [Aisha], atile; lyena ilyo inshiku amakumi yabili na cinekonsekonse (29) shapitile, Kasesema alisangene no kutendeka na ine. Atile: ‘We Aisyah, mu cine cine ndekweba fimo kabili wibutukisha ukufikila waipusha abafyashi bobe ukupanda amano’. Aisha atile; e lyo abelengele ici cikomo: We Kasesema, landa ku bakashi bobe ukuti: ‘Nga ca kuti imwe bonse mulefwaya ubumi bwa pano isonde ne fya kufwala fya iko, lyene iseni, lekeni nkupeele mut’ah no kumuleka mu nshila iisuma. -Icipusho. 28-, Kuli Lesa alishiba ukuti abafyashi bandi tabampeele ifunde lya kupaatukana nankwe. Lyene natile; Bushe mfwile ukulomba abafyashi bandi ukupanda amano muli uyu mulandu? Mu cine cine, ndefwaya Allah no Mutumwa Wakwe no mushi wa ku numa. [Ma’mar] atile; kabili atushimikiile [Ayubi] ukuti [Aisha] atile kuli wene; O Mutumwa wa kwa Lesa, mwishimikila abakashi benu ukutila namusalile. E ico Kasesema atile: ‘Mu cine cine, natumilwe kuli Lesa ukutwala kabili Lesa tantumine ku kulenga ifintu ukukosa’. Abu Isa atile; Iyi hadishi ni hadishi iya bufi, kabili tayalondolwelwe fye ukufuma ku lubali lumo ukufuma kuli Ibn Abbas.