Imam Tirmidzi : 3201
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُمْرِو بْنِ نَبْهَانَ بْنِ صَفْوَانَ الْبَصْرِيُّ الثَّقَفِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ كَثِيرٍ الْعَنْبَرِيُّ أَبُو غَسَّانَ حَدَّثَنَا سَلْمُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ الْحَكَمِ بْنِ أَبَانَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَرَأَى مُحَمَّدٌ رَبَّهُ قُلْتُ أَلَيْسَ اللَّهُ يَقُولُ{ لَا تُدْرِكُهُ الْأَبْصَارُ وَهُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصَارَ }قَالَ وَيْحَكَ ذَاكَ إِذَا تَجَلَّى بِنُورِهِ الَّذِي هُوَ نُورُهُ وَقَالَ أُرِيَهُ مَرَّتَيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ
Atugambye [Muhammad ‘Amr bin Nabhan bin Shafwan Al Bashri Ats Tsaqafi] atugambye [Yahya bin Katsir Al ‘Anbari Abu Ghassan] atubuulidde [Salm bin Ja’far] okuva ku [Al Hakam bin Aban] okuva ku [Ikrimah] okuva ku [Ibn Abbas], yagamba nti; Muhammad yali alabye Katonda we. Nze ngamba nti; Allah teyagamba nti ‘Tayinza kutuukirirwa kulaba, so nga asobola okulaba buli kimu ekirabika; era Ye Asinga Obutebenkevu, Amanyi Byonna’. -QS. AL-an’am 103-, Huss you, amakulu g’aya eno bwe gaba nga Allah alabiseeko n’omusana gwe nga gwe musana gwe. Yagambye nti; era ye - Muhammad - yaweebwa omukisa okulaba Allah emirundi ebiri. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hadiisi ya Hasan Gharib okuva ku ludda luno.
Imam Tirmidzi : 3202
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْأُمَوِيُّ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِ اللَّهِ{ وَلَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْرَى عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهَى }{ فَأَوْحَى إِلَى عَبْدِهِ مَا أَوْحَى }{ فَكَانَ قَابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنَى }قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَدْ رَآهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ
Atubuulidde [Sa’id bin Yahya bin Sa’id Al Umawi] atugambye [taata wange] atubuulidde [Muhammad bin ‘Amr] okuva ku [Abu Salamah] okuva ku [Ibn Abbas] ku bigambo bya Allah: ‘Era ddala Muhammad yalaba Gabriel -mu ndabika ye entuufu- mu kiseera ekirala, -kwe kugamba- mu Sidratil Muntaha’ -QS. Nnajm 13-14- ‘Awo n’atuusa eri omuddu we -Muhammad- ebyo Allah bye yali abikkudde’. -QS. Annajm, era nga ye; 10- 'Kale yali kumpi -ne Muhammad ku bbanga lya butaasa bubiri oba okusemberera -okusingawo-'. -QS. Annajm 9-, Ibn Abbas yagamba nti; Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yamulaba. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hadiisi ya Hasan.
Imam Tirmidzi : 3203
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَابْنُ أَبِي رِزْمَةَ وَأَبُو نُعَيْمٍ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ{ مَا كَذَبَ الْفُؤَادُ مَا رَأَى }قَالَ رَآهُ بِقَلْبِهِقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ
Atugambye [Abdu bin Humaid] atubuulidde [Abdur Razzaq] ne [Ibn Abu Rizmah] nga kwotadde ne [Abu Nu’aim] okuva mu [Israil] okuva ku [Simak] okuva ku [Ikrimah] okuva ku [Ibn Abbas], yayogera ku aya; 'Omutima gwe tegwagaana bye yali alabye'. -QS. Annajm 11-, Yagamba nti; yamulaba n’omutima gwe. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi ya Hasan.
Imam Tirmidzi : 3204
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَيَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ التُّسْتَرِيِّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ قَالَقُلْتُ لِأَبِي ذَرٍّ لَوْ أَدْرَكْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَسَأَلْتُهُ فَقَال عَمَّا كُنْتَ تَسْأَلُهُ قُلْتُ أَسْأَلُهُ هَلْ رَأَى مُحَمَّدٌ رَبَّهُ فَقَالَ قَدْ سَأَلْتُهُ فَقَالَ نُورٌ أَنَّى أَرَاهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ
Atugambye [Mahmud bin Ghailan] atubuulidde [Waki’] ne [Yazid bin Harun] okuva ku [Yazid bin Ibrahim At Tustari] okuva ku [Qatadah] okuva ku [Abdullah bin Syaqiq], yagamba; Nagamba [Abu Dzar] nti singa nsisinkana Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam mazima ddala nja kumubuuza. Yagambye nti; ku ki ky’obuuza? Nagamba nti; Namubuuza nti; Muhammad yalaba Katonda we? Yagambye nti; Mu butuufu namubuuza n’agamba nti; Kitangaala kyokka, nnyinza ntya okumulaba? Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hadiisi ya Hasan.
Imam Tirmidzi : 3205
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى وَابْنُ أَبِي رِزْمَةَ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ{ مَا كَذَبَ الْفُؤَادُ مَا رَأَى }قَالَ رَأَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جِبْرِيلَ فِي حُلَّةٍ مِنْ رَفْرَفٍ قَدْ مَلَأَ مَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atugambye [‘Abdu bin Humaid] atubuulidde [‘Ubaidullah bin Musa] ne [Ibn Abu Rizmah] okuva mu [Israil] okuva ku [Abu Ishaq] okuva ku [Abdur Rahman bin Yazid] okuva ku [Abdullah], ku bikwata ku Aya; 'Omutima gwe tegwagaana bye yali alabye'. -QS. Annajm 11-, Yagamba nti; Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yalaba Jibril ng'ayambadde eby'okwewunda okuva mu tapestry eyali ejjudde eggulu n'ensi. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hadiisi ya Hasan entuufu.
Imam Tirmidzi : 3206
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ زَكَرِيَّا بْنِ إِسْحَقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ{ الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَ الْإِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ إِلَّا اللَّمَمَ }قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنْ تَغْفِرْ اللَّهُمَّ تَغْفِرْ جَمَّاوَأَيُّ عَبْدٍ لَكَ لَا أَلَمَّاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ زَكَرِيَّا بْنِ إِسْحَقَ
Atugambye [Ahmad bin Uthman Al Bashri] atubuulidde [Abu ‘Ashim] okuva ku [Zakariya bin Ishaq] okuva ku [‘Amr bin Dinar] okuva ku [‘Atho`] okuva ku [Ibn Abbas] ku bikwata ku Aya eno: ‘-Kwe kugamba- abo abeewala ebibi ebinene n’ebikolwa eby’ekivve ng’oggyeeko ensobi entonotono’. -QS. Annajm 32-, Yagamba nti; Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba: ‘Ayi Allah, bw’osonyiwa olwo n’osonyiwa bingi, ani muddu atakolangako bibi bitono?’. Abu Isa yagambye nti; Hadith eno ya hasan shahih gharib hadith, tetugimanyi okujjako okuva mu hadith ya Zakariya bin Ishaq.
Imam Tirmidzi : 3207
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَبَيْنَمَا نَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِنًى فَانْشَقَّ الْقَمَرُ فَلْقَتَيْنِ فَلْقَةٌ مِنْ وَرَاءِ الْجَبَلِ وَفَلْقَةٌ دُونَهُ فَقَالَ لَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اشْهَدُوا يَعْنِي{ اقْتَرَبَتْ السَّاعَةُ وَانْشَقَّ الْقَمَرُ }قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
[Ali bin Hujr] yatunyumiza [Ali bin Mushir] okuva ku [Al A’mash] okuva ku [Ibrahim] okuva ku [Abu Ma’mar] okuva ku [Ibn Mas’ud radliallahu ‘anhu], yagamba; nga tuli n’omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam e Mina, olwo omwezi ne gweyawulamu ebitundu bibiri, ekimu nga kiva emabega w’olusozi ate ekirala mu maaso g’olusozi. Awo Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam n’atugamba nti; omujulizi! nti Essaawa esemberedde n’omwezi ne gwawukana. -QS. Alqomar 1-, Abu Isa yagamba nti; hadiisi eno hadiisi ya hasan sahih.
Imam Tirmidzi : 3208
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَسَأَلَ أَهْلُ مَكَّةَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ آيَةً فَانْشَقَّ الْقَمَرُ بِمَكَّةَ مَرَّتَيْنِ فَنَزَلَتْ{ اقْتَرَبَتْ السَّاعَةُ وَانْشَقَّ الْقَمَرُ إِلَى قَوْلِهِ سِحْرٌ مُسْتَمِرٌّ }يَقُولُ ذَاهِبٌقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atugambye [Abdu bin Humaid] atubuulidde [Abdur Razzaq] okuva ku [Ma’mar] okuva ku [Qatadah] okuva ku [Anas], yagamba; Abantu b’e Makka basaba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam akabonero, olwo omwezi ne gweyawukana mu Makka emirundi ebiri. Awo olunyiriri ne lukka: ‘Olunaku lw’amazuukira lusemberedde era omwezi gwawuddwamu. Era singa bo -abashiriki- balaba akabonero -ekyamagero-, bakyuka ne bagamba nti: ‘-Buno bwe- obulogo obutasalako’. -QS. Alqomar 1-2-.
Imam Tirmidzi : 3209
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَانْشَقَّ الْقَمَرُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اشْهَدُواقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atugambye [Ibn Abu Umar] atubuulidde [Sufyan] okuva ku [Ibnu Abu Najih] okuva ku [Mujahid] okuva ku [Abu Ma’mar] okuva ku [Ibn Mas’ud], yagamba; Omwezi gwayawukana mu kiseera kya Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, olwo Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’atugamba nti: ‘Mujulizi’.
Imam Tirmidzi : 3210
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَانْفَلَقَ الْقَمَرُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اشْهَدُواقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atugambye [Mahmud bin Ghailan] atubuulidde [Abu Daud] okuva ku [Syu’bah] okuva ku [Al A’masy] okuva ku [Mujahid] okuva ku [Ibn Umar], yagamba; Omwezi gwayawukana mu kiseera kya Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, olwo n’agamba nti: ‘Mutunule’. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hadiisi ya Hasan entuufu.
Imam Tirmidzi : 3211
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ كَثِيرٍ عَنْ حُصَيْنٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَانْشَقَّ الْقَمَرُ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى صَارَ فِرْقَتَيْنِ عَلَى هَذَا الْجَبَلِ وَعَلَى هَذَا الْجَبَلِ فَقَالُوا سَحَرَنَا مُحَمَّدٌ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لَئِنْ كَانَ سَحَرَنَا فَمَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَسْحَرَ النَّاسَ كُلَّهُمْقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ حُصَيْنٍ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ نَحْوَهُ
[Abdu bin Humaid] atugambye nti [Muhammad bin Kathir] atubuulidde [Sulaiman bin Kathir] okuva ku [Hushayn] okuva ku [Muhammad bin Jubair bin Muth’im] okuva ku [kitaawe], yagamba nti; omwezi gwayawulwamu ebitundu bibiri ku mulembe gwa Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ku lusozi luno. Awo abatakkiriza ne bagamba nti; Muhammad atuloga. Awo abamu ku bo ne bagamba nti; Ne bwe yatuloga, yali tasobola kuloga bantu bonna. Abu Isa yagambye nti; abamu ku bamanyi banyumya hadiisi eno okuva ku [Hushayn] okuva ku [Jubair bin Muhammad bin Jubair bin Muth’im] okuva ku [kitaawe] okuva ku [jjajjaawe Jubair bin Muth’im] bwe batyo.
Imam Tirmidzi : 3212
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ وَأَبُو بَكْرٍ بُنْدَارٌ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ زِيَادِ بْنِ إِسْمَعِيلَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبَّادِ بْنِ جَعْفَرٍ الْمَخْزُومِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَجَاءَ مُشْرِكُو قُرَيْشٍ يُخَاصِمُونَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْقَدَرِ فَنَزَلَتْ{ يَوْمَ يُسْحَبُونَ فِي النَّارِ عَلَى وُجُوهِهِمْ ذُوقُوا مَسَّ سَقَرَ إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْنَاهُ بِقَدَرٍ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Kitugambye [Abu Kuraib] ne [Abu Bakr Round] bagamba nti; atubuulidde [Waki’] okuva ku [Sufyan] okuva ku [Ziyad bin Isma’il] okuva ku [Muhammad bin ‘Abbad bin Ja’far Al Makhzumi] okuva ku [Abu Hurairah], yagamba; Abasiraamu ba Quraish bajja okuyomba ne Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ku nkomerero, olwo aya n’ekka: -Jjukira- olunaku lwe baasimbulwa mu geyena ku maaso gaabwe. -Kyagambibwa nti-: ‘Wulira okukwata kw’omuliro gwa geyena!’. Mazima, Twatonda buli kimu okusinziira ku kipimo kya -enkomerero-. -QS. Alqomar 48-49- nga bano. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hadiisi ya Hasan entuufu.
Imam Tirmidzi : 3213
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ وَاقِدٍ أَبُو مُسْلِمٍ السَّعْدِيُّ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ زُهَيْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى أَصْحَابِهِ فَقَرَأَ عَلَيْهِمْ سُورَةَ الرَّحْمَنِ مِنْ أَوَّلِهَا إِلَى آخِرِهَا فَسَكَتُوا فَقَالَ لَقَدْ قَرَأْتُهَا عَلَى الْجِنِّ لَيْلَةَ الْجِنِّ فَكَانُوا أَحْسَنَ مَرْدُودًا مِنْكُمْ كُنْتُ كُلَّمَا أَتَيْتُ عَلَى قَوْلِهِ{ فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ }قَالُوا لَا بِشَيْءٍ مِنْ نِعَمِكَ رَبَّنَا نُكَذِّبُ فَلَكَ الْحَمْدُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ الْوَلِيدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ زُهَيْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَ ابْنُ حَنْبَلٍ كَأَنَّ زُهَيْرَ بْنَ مُحَمَّدٍ الَّذِي وَقَعَ بِالشَّامِ لَيْسَ هُوَ الَّذِي يُرْوَى عَنْهُ بِالْعِرَاقِ كَأَنَّهُ رَجُلٌ آخَرُ قَلَبُوا اسْمَهُ يَعْنِي لِمَا يَرْوُونَ عَنْهُ مِنْ الْمَنَاكِيرِ و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ الْبُخَارِيَّ يَقُولُ أَهْلُ الشَّامِ يَرْوُونَ عَنْ زُهَيْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ مَنَاكِيرَ وَأَهْلُ الْعِرَاقِ يَرْوُونَ عَنْهُ أَحَادِيثَ مُقَارِبَةً
Atugambye [Abdur Rahman bin Waqid Abu Muslim As Sa’di] atubuulidde [Al Walid bin Muslim] okuva ku [Zuhair bin Muhammad] okuva ku [Muhammad bin Al Munkadir] okuva ku [Jabir radliallahu ‘anhu], yagamba nti; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yafuluma okusisinkana banne n’abasomera Surah Ar Rahman okuva ku ntandikwa okutuuka ku nkomerero, olwo ne basirika. Awo n’agamba nti; Mazima ddala nkisomedde amajinni mu kiro ejjinja lye yatuuka era balina eby’okuddamu ebirungi okusinga ggwe. Buli lwe nsoma Ekigambo kye: ‘Kale ekisa ki ekya Mukama wo ky’onoogaana?’. -QS. Arrahman 16 okudda waggulu-, Bagamba nti; 'laa, bisyai'mu min ni'amika robbanaa nukadzdzibu falakal hamdu'. Nedda, tetukugaana wadde akatono ku kusanyuka Kwo, Ayi Mukama waffe. Byonna bitendereza Ggwe. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hadiisi ya gharib, tetugimanyi okujjako okuva mu hadith ya Al Walid bin Muslim okuva ewa Zuhair bin Muhammad. Ibn Hanbal yagamba nti; Kirabika Zuhair bin Muhammad eyali e Syria si Zuhair eyali ensibuko y’okunyumya hadith mu Iraq, kirabika muntu mulala. Bakyusa erinnya lye kubanga baamuloopa hadiths embi. Era nawulira Muhammad bin Isma’il Al Bukhari ng’agamba nti; Abantu b’e Syria baanyumya okuva ku Zuhair bin Muhammad hadiisi embi ate abantu b’e Iraq ne banyumya okuva gy’ali hadiisi entuufu.
Imam Tirmidzi : 3214
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ وَعَبْدُ الرَّحِيمِ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ اللَّهُ أَعْدَدْتُ لِعِبَادِيَ الصَّالِحِينَ مَا لَا عَيْنٌ رَأَتْ وَلَا أُذُنٌ سَمِعَتْ وَلَا خَطَرَ عَلَى قَلْبِ بَشَرٍ وَاقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ{ فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَا أُخْفِيَ لَهُمْ مِنْ قُرَّةِ أَعْيُنٍ جَزَاءً بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ }وَفِي الْجَنَّةِ شَجَرَةٌ يَسِيرُ الرَّاكِبُ فِي ظِلِّهَا مِائَةَ عَامٍ لَا يَقْطَعُهَا وَاقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ{ وَظِلٍّ مَمْدُودٍ }وَمَوْضِعُ سَوْطٍ فِي الْجَنَّةِ خَيْرٌ مِنْ الدُّنْيَا وَمَا فِيهَا وَاقْرَءُوا إِنْ شِئْتُمْ{ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنْ النَّارِ وَأُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا مَتَاعُ الْغُرُورِ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Bismillahirrahmanirrahim nga bwe kiri. Atugambye [Abu Kuraib] atugambye [‘Abdah bin Sulaiman] ne [Abdur Rahim bin Sulaiman] okuva ku [Muhammad bin ‘Amr], yagamba nti; atubuulidde [Abu Salamah] okuva ku [Abu Hurairah], n’agamba nti; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Allah agamba nti: ‘Ntegekedde abaddu bange abatuukirivu, ebyo tewali liiso eritalaba, tewali kutu okuwulira, era tewali mutima gwa muntu oguyingidde.’ Bw’oba oyagala olwo soma: ‘Tewali amanyi mikisa egy’enjawulo egikuumibwa mu kyama gy’ali, emirungi okulabibwa ng’empeera gye bali, olw’ebyo bye bakola’. -QS. Assajdah 17-, Mu Ggulu mulimu omuti omuvuzi atambulira wansi w’ekisiikirize kyagwo okumala emyaka kikumi nga tasobola kusomoka. Bw’oba oyagala olwo soma: ‘N’ekisiikirize ekiwanvuwa obugazi’ -QS. Alwaqi’ah 30-, Era ekifo ky’okufumita mu Ggulu kisinga ensi na buli kimu ekigirimu. Bw’oba oyagala olwo soma nti: ‘Oyo yenna akuumibwa wala okuva mu geyena n’ateekebwa mu ggulu, kale ddala abadde wa mukisa. Obulamu bw’ensi si kirala wabula okusanyuka okw’obulimba’. -QS. Ali’Imran 185-, Abu Isa yagamba nti: hadiisi eno hadiisi ya hasan sahih.
Imam Tirmidzi : 3215
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ فِي الْجَنَّةِ لَشَجَرَةً يَسِيرُ الرَّاكِبُ فِي ظِلِّهَا مِائَةَ عَامٍ لَا يَقْطَعُهَا وَإِنْ شِئْتُمْ فَاقْرَءُوا{ وَظِلٍّ مَمْدُودٍ وَمَاءٍ مَسْكُوبٍ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ
Kitugambye nti [Abdu bin Humaid] atugambye [Abdur Razzaq] okuva ku [Ma’mar] okuva ku [Qatadah] okuva ku [Anas] nti Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Mazima mu Ggulu waliwo omuti nti singa omuvuzi atambulira wansi w’ekisiikirize kyagwo okumala emyaka kikumi tajja kusobola kugusomoka. Bw’oba oyagala olwo soma: ‘N’ekisiikirize ekiwanvuwa n’amazzi agakulukuta’ -QS. Alwaqi'ah 30-31- nga bwe kiri. Abu Isa yagambye nti; Eno hadiisi ya Hasan entuufu, era mu ssuula eyo okuva ku Abu Sa’id.
Imam Tirmidzi : 3216
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ دَرَّاجٍ عَنْ أَبِي الْهَيْثَمِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قَوْلِهِ{ وَفُرُشٍ مَرْفُوعَةٍ }قَالَ ارْتِفَاعُهَا كَمَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ وَمَسِيرَةُ مَا بَيْنَهُمَا خَمْسُ مِائَةِ عَامٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ رِشْدِينَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مَعْنَى هَذَا الْحَدِيثِ وَارْتِفَاعُهَا كَمَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ قَالَ ارْتِفَاعُ الْفُرُشِ الْمَرْفُوعَةِ فِي الدَّرَجَاتِ وَالدَّرَجَاتُ مَا بَيْنَ كُلِّ دَرَجَتَيْنِ كَمَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ
Atubuulidde [Abu Kuraib] atubuulidde [Risydin bin Sa’d] okuva ku [’Amr bin Al Harith] okuva ku [Darraj] okuva ku [Abu Al Haitsam] okuva ku [Abu Sa’id Al Khudri radliallahu ‘anhu] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ku bikwata ku bigambo bye: ‘Era emitto gigonvu era gigonvu’.-QS. Alwaqi’ah 34-, Yagamba nti: ‘Obugulumivu bwe bulinga obwo wakati w’eggulu n’ensi, era olugendo wakati w’ebyo byombi luli emyaka ebikumi bitaano’. Abu Isa yagambye nti; Hadith eno hadith ya gharib, tetugimanyi okujjako okuva mu hadith ya Risydin. Era bannassaayansi abamu bagamba nti; Amakulu ga hadith eno gali nti obugulumivu bulinga ebanga eri wakati w’eggulu n’ensi. Yagamba nti: ‘Obugulumivu bw’emitto giba miwanvu era migonvu mu mitendera egiwerako era ebanga wakati wa buli mitendera ebiri liri wakati w’eggulu n’ensi’.
Imam Tirmidzi : 3217
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا إسْرَائِيلُ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ{ وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ }قَالَ شُكْرُكُمْ تَقُولُونَ مُطِرْنَا بِنَوْءِ كَذَا وَكَذَا وَبِنَجْمِ كَذَا وَكَذَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ لَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ وَرَوَاهُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ عَنْ عَلِيٍّ نَحْوَهُ وَلَمْ يَرْفَعْهُ
Atugambye [Ahmad bin Mani’] atugambye [Al Husain bin Muhammad] atubuulidde [Israil] okuva ku [Abdul A’la] okuva ku [Abu Abdur Rahman] okuva ku [Ali radliallahu ‘anhu], yagamba nti; Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba ku bikwata ku Aya nti: ‘Okyusa eby’okulya - Allah by’awa - n’olimba Allah’. -QS. Alwaqi’ah 82-, Yagamba, amakulu g’aya: ‘Yalaga okwebaza kwo ng’ogamba nti; twaweebwa enkuba olw’emmunyeenye eno n’eno’. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno ya hasan gharib shahih hadith, tetugimanyi nga hadiisi ya marfu’ okujjako okuva mu hadith ya Yisirayiri. Era hadith eno yayogerwa [Sufyan Ats Tsauri] okuva ku [Abdul A’la] okuva ku [Abu Abdur Rahman As Sulami] okuva ku [Ali] bwatyo era teyagitegeera.
Imam Tirmidzi : 3218
حَدَّثَنَا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ الْخُزَاعِيُّ الْمَرْوَزِيُّ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ مُوسَى بْنِ عُبَيْدَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبَانَ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قَوْلِهِ{ إِنَّا أَنْشَأْنَاهُنَّ إِنْشَاءً }قَالَ إِنَّ مِنْ الْمُنْشَآتِ اللَّائِي كُنَّ فِي الدُّنْيَا عَجَائِزَ عُمْشًا رُمْصًا قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعَا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ مُوسَى بْنِ عُبَيْدَةَ وَمُوسَى بْنُ عُبَيْدَةَ وَيَزِيدُ بْنُ أَبَانَ الرَّقَاشِيُّ يُضَعَّفَانِ فِي الْحَدِيثِ
Atugambye [Abu ‘Ammar Al Husain bin Huraits Al Khuza’i] atubuulidde [Waki’] okuva ku [Musa bin ‘Ubaidah] okuva ku [Yazid bin Aban] okuva ku [Anas radliallahu ‘anhu], yagamba nti; Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba ku bikwata ku bigambo bye nti: ‘Mazima, twabatonda - malayika - butereevu’. -QS. Alwaqi’ah 35-, Yagamba nti: ‘Mazima ddala, abakazi abatondebwa mu nsi bakazi bakadde amaaso gaabwe agatera okuyiwa amaziga era nga macaafu’. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hadiisi ya gharib. Tetugimanyi nga hadith ya marfu’ okujjako okuva mu hadith ya Musa bin ‘Ubaidah, so nga Musa bin ‘Ubaidah ne Yazid bin Aban Ar Raqasyi bantu babiri abakakasibwa mu hadith.
Imam Tirmidzi : 3219
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ عَنْ شَيْبَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُيَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ شِبْتَ قَالَ شَيَّبَتْنِي هُودٌ وَالْوَاقِعَةُ وَالْمُرْسَلَاتُ وَعَمَّ يَتَسَاءَلُونَ وَإِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَرَوَى عَلِيُّ بْنُ صَالِحٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ نَحْوَ هَذَا وَرُوِي عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي مَيْسَرَةَ شَيْءٌ مِنْ هَذَا مُرْسَلًا وَرَوَى أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ حَدِيثِ شَيْبَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ هَاشِمُ بْنُ الْوَلِيدِ الْهَرَوِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ
Atugambye [Abu Kuraib] atubuulidde [Mu’awiyah bin Hisham] okuva ku [Syaiban] okuva ku [Abu Ishaq] okuva ku [’Ikrimah] okuva ku [Ibn Abbas], yagamba; Abu Bakr Allah amusiimye, yagamba nti; Ayi Omubaka wa Allah nnina enviiri enzirugavu. Yagamba nti: ‘Nfuuliddwa enzirugavu Surah Hud, Al Waqi’ah, Al Mursalat, ‘Amma yatasaa aluun, ne idzasysyamsu kuwwirat’. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hadiisi ya Hasan Gharib, tetugimanyi kuva mu hadith ya Ibn Abbas okujjako okuva ku ludda luno. Era [Ali bin Salih] yanyumya haidith eno okuva ku [Abu Ishaq] okuva ku [Abu Juhaifah] bwati. Era kyayogerwa okuva ku [Abu Ishaq] okuva ku [Abu Maisarah] ekitundu kya hadith eno mu ngeri ya mursal. Era [Abu Bakr bin ‘Ayyasy] yanyumya okuva ku [Abu Ishaq] okuva ku [Ikrimah] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam nga hadith ya Shaiban okuva ku Abu Ishaq era teyagyogerako okuva ku Ibn Abbas; kino atubuulidde [Hasyim bin Al Walid Al Harawi] atubuulidde [Abu Bakr ‘Ayyasy].
Imam Tirmidzi : 3220
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالُوا حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَ الْحَسَنُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَبَيْنَمَا نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسٌ وَأَصْحَابُهُ إِذْ أَتَى عَلَيْهِمْ سَحَابٌ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ تَدْرُونَ مَا هَذَا فَقَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ هَذَا الْعَنَانُ هَذِهِ رَوَايَا الْأَرْضِ يَسُوقُهُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى إِلَى قَوْمٍ لَا يَشْكُرُونَهُ وَلَا يَدْعُونَهُ قَالَ هَلْ تَدْرُونَ مَا فَوْقَكُمْ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهَا الرَّقِيعُ سَقْفٌ مَحْفُوظٌ وَمَوْجٌ مَكْفُوفٌ ثُمَّ قَالَ هَلْ تَدْرُونَ كَمْ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهَا قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهَا مَسِيرَةُ خَمْسِ مِائَةِ سَنَةٍ ثُمَّ قَالَ هَلْ تَدْرُونَ مَا فَوْقَ ذَلِكَ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّ فَوْقَ ذَلِكَ سَمَاءَيْنِ مَا بَيْنَهُمَا مَسِيرَةُ خَمْسِ مِائَةِ سَنَةٍ حَتَّى عَدَّ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ مَا بَيْنَ كُلِّ سَمَاءَيْنِ كَمَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ ثُمَّ قَالَ هَلْ تَدْرُونَ مَا فَوْقَ ذَلِكَ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّ فَوْقَ ذَلِكَ الْعَرْشَ وَبَيْنَهُ وَبَيْنَ السَّمَاءِ بُعْدُ مَا بَيْنَ السَّمَاءَيْنِ ثُمَّ قَالَ هَلْ تَدْرُونَ مَا الَّذِي تَحْتَكُمْ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهَا الْأَرْضُ ثُمَّ قَالَ هَلْ تَدْرُونَ مَا الَّذِي تَحْتَ ذَلِكَ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّ تَحْتَهَا أَرْضًا أُخْرَى بَيْنَهُمَا مَسِيرَةُ خَمْسِ مِائَةِ سَنَةٍ حَتَّى عَدَّ سَبْعَ أَرَضِينَ بَيْنَ كُلِّ أَرْضَيْنِ مَسِيرَةُ خَمْسِ مِائَةِ سَنَةٍ ثُمَّ قَالَ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَوْ أَنَّكُمْ دَلَّيْتُمْ رَجُلًا بِحَبْلٍ إِلَى الْأَرْضِ السُّفْلَى لَهَبَطَ عَلَى اللَّهِ ثُمَّ قَرَأَ{ هُوَ الْأَوَّلُ وَالْآخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالْبَاطِنُ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ قَالَ وَيُرْوَى عَنْ أَيُّوبَ وَيُونُسَ بْنِ عُبَيْدٍ وَعَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ قَالُوا لَمْ يَسْمَعْ الْحَسَنُ مِنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَفَسَّرَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ هَذَا الْحَدِيثَ فَقَالُوا إِنَّمَا هَبَطَ عَلَى عِلْمِ اللَّهِ وَقُدْرَتِهِ وَسُلْطَانِهِ وَعِلْمُ اللَّهِ وَقُدْرَتُهُ وَسُلْطَانُهُ فِي كُلِّ مَكَانٍ وَهُوَ عَلَى الْعَرْشِ كَمَا وَصَفَ فِي كِتَابهِ
Kitugambye [‘Abdu bin Humaid] n’abalala nti tewali omu yekka so nga amakulu gamu, baagamba nti; atugambye [Yunus bin Muhammad] atubuulidde [Syaiban bin Abdur Rahman] okuva mu [Qatadah], n’agamba nti; yali anyumya [Al Hasan] okuva ku [Abu Hurairah], n’agamba nti; Nabbi wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam bwe yali atudde ne banne, amangu ago ekire ne kibatuukako. Awo Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’agamba nti: ‘Omanyi kino kye ki?’. Awo ne bagamba nti; Allah n’omubaka we bebasinga okumanya. Yagamba nti: ‘Kino kire, kino kire ekigenda okufukirira ensi, Allah tabaraka wa ta’ala akikulembera eri abantu abatamwebaza era abatamusaba’. Yagamba nti: ‘Omanyi ekiri waggulu wo?’. ne bagamba nti; Allah n’omubaka we bebasinga okumanya. Yagamba nti: ‘Mazima ye raqi’ - erinnya ly’eggulu ly’ensi - kwe kugamba akasolya akakuumibwa, n’amayengo agaziyizibwa’. Awo n’agamba nti: ‘Omanyi wala wakati wo n’eggulu?’ ne bagamba nti; Allah n’omubaka we bebasinga okumanya. Yagamba nti: ‘Mazima waggulu awo waliwo eggulu abiri, ebanga eriri wakati waalyo lugendo lwa myaka ebikumi bitaano’. Okutuusa lwe yayogera ku ggulu omusanvu, ebanga eryali wakati wa buli ggulu ebbiri lyali ng’ebanga eriri wakati w’eggulu n’ensi. Awo n’agamba nti: ‘Omanyi ekiri waggulu w’ekyo?’ Bagamba nti; Allah n’omubaka we bebasinga okumanya. Yagamba nti: ‘Mazima waggulu wa kino waliwo Nnamulondo era wakati wa Nnamulondo n’eggulu oluvannyuma lw’ekyo waliwo ebanga wakati w’eggulu lyombi’. Awo n’agamba nti: ‘Omanyi ebiri wansi wo?’ Bagamba nti; Allah n’omubaka we bebasinga okumanya. Yagamba nti: ‘Mazima wansi wo waliwo ensi’. Awo n’agamba nti: ‘Omanyi ekiri wansi w’ekintu ekyo?’ ne bagamba nti; Allah n’omubaka we bebasinga okumanya. Yagamba nti: ‘Mazima wansi w’ensi waliwo ensi endala, wakati wayo waliwo ebanga ery’emyaka ebikumi bitaano’. Okutuusa lwe yayogera ku nsi musanvu, ebanga wakati wa buli nsi ebbiri lyali lugendo lwa myaka ebikumi bitaano. Awo n’agamba nti: ‘Ku lw’Oyo mwoyo gwa Muhammad gwe guli mu Mukono gwe, bw’ogolola omuguwa eri omuntu okutuuka ku ttaka erisinga wansi, mazima gujja kukka ku Allah’. Awo n’asoma olunyiriri luno: ‘Ye Entandikwa n’Enkomerero, Zhahir n’Omunda; era Ye Mumanyi byonna’. -QS. Alhadid 3- Abu Isa yagamba nti; Hadiisi eno hadiisi ya gharib okuva ku ludda luno. Yagambye nti; era kyayogerwa okuva ku Ayyub ne Yunus bin Ubaid ne Ali bin Zaid baagamba nti; Al Hasan teyawulidde ku Abu Hurairah. Era bannassaayansi abamu bavvuunula hadith eno, bagamba nti; Mu butuufu omuguwa gukka ku kumanya, obusobozi n’amaanyi ga Allah. Okumanya, obusobozi n’amaanyi ga Allah biri buli wamu era ali waggulu wa Nnamulondo nga bwayogedde mu kitabo kye.