Imam Tirmidzi : 3181
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ دَاوُدَ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ مَسْعُودٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُهَلْ صَحِبَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْجِنِّ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَالَ مَا صَحِبَهُ مِنَّا أَحَدٌ وَلَكِنْ قَدْ افْتَقَدْنَاهُ ذَاتَ لَيْلَةٍ وَهُوَ بِمَكَّةَ فَقُلْنَا اغْتِيلَ أَوْ اسْتُطِيرَ مَا فُعِلَ بِهِ فَبِتْنَا بِشَرِّ لَيْلَةٍ بَاتَ بِهَا قَوْمٌ حَتَّى إِذَا أَصْبَحْنَا أَوْ كَانَ فِي وَجْهِ الصُّبْحِ إِذَا نَحْنُ بِهِ يَجِيءُ مِنْ قِبَلِ حِرَاءَ قَالَ فَذَكَرُوا لَهُ الَّذِي كَانُوا فِيهِ فَقَالَ أَتَانِي دَاعِي الْجِنِّ فَأَتَيْتُهُمْ فَقَرَأْتُ عَلَيْهِمْ فَانْطَلَقَ فَأَرَانَا آثَارَهُمْ وَآثَارَ نِيرَانِهِمْ قَالَ الشَّعْبِيُّ وَسَأَلُوهُ الزَّادَ وَكَانُوا مِنْ جِنِّ الْجَزِيرَةِ فَقَالَ كُلُّ عَظْمٍ يُذْكَرُ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ يَقَعُ فِي أَيْدِيكُمْ أَوْفَرَ مَا كَانَ لَحْمًا وَكُلُّ بَعْرَةٍ أَوْ رَوْثَةٍ عَلَفٌ لِدَوَابِّكُمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَا تَسْتَنْجُوا بِهِمَا فَإِنَّهُمَا زَادُ إِخْوَانِكُمْ الْجِنِّقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atubuulidde [Ali bin Hujr] atubuulidde [Ismail bin Ibrahim] okuva ku [Dawud] okuva ku [Ash Sya’bi] okuva ku [Alqamah] yagamba: Nabuuza [Ibnu Mas’ud Allah amusiimye] oba waliwo omuntu yenna mu mmwe eyawerekera Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam mu kiro kye yakyalirwa omujinni? Yaddamu nti: Tewali n’omu ku ffe yamuwerekerako naye ekiro kimu twamufiirwa ng’ali e Makka, twagamba nti yawambibwa oba okubuuka amajiini n’amuyisa nga bw’ayagala. Twamala ekiro ekisinga obubi abantu kye bayiseemu okutuusa ku makya oba ku makya ennyo, yava mu ludda lwa Hira. Alqamah yagamba nti: Baamubuulira embeera gye balimu n’agamba nti: ‘Abajinni bajja gyendi ne ŋŋenda gye bali, nabasomera Qur’an,’ n’agenda n’abalaga obulombolombo bwabwe n’ebisigalira by’ekikoomi kyabwe. Ash-Sya’bi yagamba nti: Amajiini yamusaba eby’okulya era nga bava mu majiini ag’omu Buwalabu, n’agamba nti: ‘Buli ggumba lyogerwako erinnya lya Allah mu ngalo zo lireeta ennyama nnyingi - ne bwe lirabika ng’eggumba - ne buli busa bw’ensolo oba emmere y’ebisolo byo’. Oluvannyuma lw’ekyo Omubaka wa Allah Shallallahu ‘alaihi wa Salam yagamba nti: ‘N’olwekyo temwenyigira mu istja` na byombi - amagumba n’obusa bw’ebisolo - kubanga byombi biweebwayo bya baganda bammwe, amajiini’. Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno ye hasan sahih.
Imam Tirmidzi : 3182
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ{ وَاسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ }فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ فِي الْيَوْمِ سَبْعِينَ مَرَّةًقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَيُرْوَى عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَيْضًا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنِّي لَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ فِي الْيَوْمِ مِائَةَ مَرَّةٍ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ فِي الْيَوْمِ مِائَةَ مَرَّةٍ وَرَوَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ
Atugambye [Abdu bin Humaid] atugambye [Abdurrazzaq] atugambye [Ma’mar] okuva ku [Az Zuhri] okuva ku [Abu Salamah] okuva ku [Abu Hurairah] radiallahu ‘anhu: ‘Era saba okusonyiyibwa ebibi byammwe ne ku -bibi- by’abakkiriza, abasajja n’abakazi’. -Muhammad: 19- Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam yagamba nti: ‘Mazima nsaba Allah okusonyiyibwa emirundi nsanvu olunaku’. Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno ntuufu. Kyawandiikibwa okuva ku Abu Hurairah nga kwotadde ne ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam, yagamba nti: ‘Mazima nsaba Allah okusonyiyibwa emirundi kikumi olunaku’. Kyanyumibwa okuyita mu sanad endala okuva ewa Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam, ‘Mazima nsaba Allah okusonyiyibwa emirundi kikumi olunaku’. [Muhammad bin Amru] naye yakinyumya okuva ku [Abu Salamah] okuva ku [Abu Hurairah].
Imam Tirmidzi : 3183
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا شَيْخٌ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَتَلَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا هَذِهِ الْآيَةَ{ وَإِنْ تَتَوَلَّوْا يَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَيْرَكُمْ ثُمَّ لَا يَكُونُوا أَمْثَالَكُمْ }قَالُوا وَمَنْ يُسْتَبْدَلُ بِنَا قَالَ فَضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى مَنْكِبِ سَلْمَانَ ثُمَّ قَالَ هَذَا وَقَوْمُهُ هَذَا وَقَوْمُهُقَالَ هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ فِي إِسْنَادِهِ مَقَالٌ وَقَدْ رَوَى عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ أَيْضًا هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ
Kitugambye nti [Abdu bin Humaid] atugambye [Abdurrazzaq] atubuulidde [omusomesa okuva mu bantu b’e Madiina] okuva ku [Al Ala` bin Abdurrahman] okuva ku [kitaawe] okuva ku [Abu Hurairah] yagamba nti: Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam olunaku lumu soma aya eno: ‘Era bw’okyuka mazima ajja kukyusa -gwe- n’abantu abalala; era tebajja kuba nga ggwe’. -Muhammad: 38- nebabuuza nti: Ani ayinza okudda mu bigere byaffe? Abu Hurairah yagamba nti: Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam yakuba Salman ku kibegabega n’agamba nti: ‘Ono n’abantu be, ono n’abantu be’. Abu Isa yagamba: Hadiisi eno gharib mu sanad yaayo eyogerwako. [Abdullah bin Ja’far] naye yanyumya hadith eno okuva ku [Al Ala` bin Abdurrahman].
Imam Tirmidzi : 3184
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَنْبَأَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ نَجِيحٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّهُ قَالَقَالَ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ ذَكَرَ اللَّهُ إِنْ تَوَلَّيْنَا اسْتُبْدِلُوا بِنَا ثُمَّ لَمْ يَكُونُوا أَمْثَالَنَا قَالَ وَكَانَ سَلْمَانُ بِجَنْبِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَخِذَ سَلْمَانَ وَقَالَ هَذَا وَأَصْحَابُهُ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْ كَانَ الْإِيمَانُ مَنُوطًا بِالثُّرَيَّا لَتَنَاوَلَهُ رِجَالٌ مِنْ فَارِسَقَالَ أَبُو عِيسَى وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ نَجِيحٍ هُوَ وَالِدُ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ وَقَدْ رَوَى عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ الْكَثِيرَ و حَدَّثَنَا عَلِيٌّ بِهَذَا الْحَدِيثِ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ نَجِيحٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ و حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ نَحْوَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ مُعَلَّقٌ بِالثُّرَيَّا
Atubuulidde [Ali bin Hujr] atubuulidde [Isma’il bin Ja’far] atubuulidde [Abdullah bin Ja’far bin Najih] okuva ku [Al Ala` bin Abdurrahman] okuva ku [kitaawe] okuva ku [Abu Hurairah] yagamba nti: Abamu ku baswahaba ba Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam yagamba nti: Ayi Omubaka wa Allah, ani abo bwe tuba okukyuka kijja kutudda mu bigere olwo tebajja kuba nga ffe? Abu Hurairah yagamba nti: Salman yali kumpi n’Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wa Salam, yakwata ku nnyana ya Salman n’agamba nti: ‘Ono ne banne, ku Oyo omwoyo gwange gwe guli mu ngalo ze, ku lwa Allah singa okukkiriza kuwanikibwa mu kibinja ky’emmunyeenye mazima ddala kijja kusangibwa abantu abava mu Buperusi’. Abu Isa yagamba nti: Abdullah bin Ja’far bin Najih yali taata wa Ali bin Al Madini. Ali bin Hujr yanyumya bingi okuva ewa Abdullah bin Ja’far. Atubuulidde [Ali] hadith eno okuva ewa [Isma’il bin Ja’far bin Najih] okuva ku [Abdullah bin Ja’far] era atugambye [Bisyr bin Mu’adz] atubuulidde [Abdullah bin Ja’far] okuva ku [Al Ala`] kirabika kyokka nti yagamba nti: Ewaniriddwa mu kibinja ky’emmunyeenye.
Imam Tirmidzi : 3185
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدٍ ابْنُ عَثْمَةَ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ قَال سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُكُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَعْضِ أَسْفَارِهِ فَكَلَّمْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَكَتَ ثُمَّ كَلَّمْتُهُ فَسَكَتَ ثُمَّ كَلَّمْتُهُ فَسَكَتَ فَحَرَّكْتُ رَاحِلَتِي فَتَنَحَّيْتُ وَقُلْتُ ثَكِلَتْكَ أُمُّكَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ نَزَرْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ كَلُّ ذَلِكَ لَا يُكَلِّمُكَ مَا أَخْلَقَكَ بِأَنْ يَنْزِلَ فِيكَ قُرْآنٌ قَالَ فَمَا نَشِبْتُ أَنْ سَمِعْتُ صَارِخًا يَصْرُخُ بِي قَالَ فَجِئْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ لَقَدْ أُنْزِلَ عَلَيَّ هَذِهِ اللَّيْلَةَ سُورَةٌ مَا أُحِبُّ أَنَّ لِي مِنْهَا مَا طَلَعَتْ عَلَيْهِ الشَّمْسُ إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًا مُبِينًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَرَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ مَالِكٍ مُرْسَلًا
Atugambye [Muhammad bin Basyar] atugambye [Muhammad bin Khalid bin Atsmah] atubuulidde [Malik bin Anas] okuva ku [Zaid bin Aslam] okuva ku [kitaawe] yagamba nti: Nawulira [Umar bin Al Khaththab] radiallahu 'anhu nga agamba nti: Lumu twali ne Rasulullah Sallallahu 'alaihi wa Salam ku lumu ku lugendo lwe, nayogedde naye Rasulullah Sallallahu 'alaihi wa Salam naye yasirika, nayogera naye yasirika, nayogera era nasirika olwo nasenguka olusozi lwange olwo ne nva ebbali, nagamba nti: Huss ggwe Ayi Ibn Al Khaththab, wakubiriza Omubaka wa Allah sallallaahu 'alaihi wa Salam emirundi esatu, ne byonna byeyakufaako?, Aya z'aba Qur'an mazima ejja kukka ku bikukwatako! Yagamba nti: Waayitawo bbanga ddene nawulira omuntu ng’ankuba enduulu. Yagamba nti: Olwo nagenda ew’omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wa Salam, n’agamba nti: ‘Owange Ibn Al Khaththab, mazima ebbaluwa eno enjabikira ekiro kino, nkyagala nnyo okusinga eyo eyaka enjuba -ensi-: ‘Mazima twakuwa obuwanguzi obw’olwatu’. -Al Fath: 1- Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno hasan shahih gharib. Abamu ku bo baakinyumya mursally okuva ewa Malik.
Imam Tirmidzi : 3186
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَنَزَلَتْ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ{ لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ }مَرْجِعَهُ مِنْ الْحُدَيْبِيَةِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَدْ نَزَلَتْ عَلَيَّ آيَةٌ أَحَبُّ إِلَيَّ مِمَّا عَلَى الْأَرْضِ ثُمَّ قَرَأَهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ فَقَالُوا هَنِيئًا مَرِيئًا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ بَيَّنَ اللَّهُ لَكَ مَاذَا يُفْعَلُ بِكَ فَمَاذَا يُفْعَلُ بِنَا فَنَزَلَتْ عَلَيْهِ{ لِيُدْخِلَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ حَتَّى بَلَغَ فَوْزًا عَظِيمًا }قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِيهِ عَنْ مُجَمِّعِ بْنِ جَارِيَةَ
Atunyumizza [Abdu bin Humaid] atunyumizza [Abdurrazzaq] okuva ku [Ma’mar] okuva ku [Qatadah] okuva ku [Anas] radiallahu ‘anhu yagamba: Wansi -aya- eri nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam: ‘Kale Allah akusonyiwe ebibi byammwe eby’emabega n’eby’omu maaso’. -Al Fath: 2- oluvannyuma lw’okudda okuva e Hudaibiyah. Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam yagamba nti: ‘Aya ekka gyendi gye njagala okusinga ebiri ku nsi’. Oluvannyuma lw’ekyo Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam yakibasomera, nebagamba nti: Sanyuka ggwe omubaka wa Allah, Allah akunyonyodde ekinakukolebwako, kale kiki ekigenda okutukolebwa? Olwo olunyiriri ne lubikkulirwa nti: ‘Asobole okuyingiza abasajja abakkiriza n’abakazi abakkiriza mu nsuku wansi emigga mwe gikulukuta,’ okutuusa ebigambo bye lwe yagamba nti: ‘Obuwanguzi bungi.’ -QS. Alfath 5-, Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno ye hasan sahih. Mu mbeera eno waliwo hadith efaananako bwetyo okuva ewa Mujamma’ bin Jariyah.
Imam Tirmidzi : 3187
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍأَنَّ ثَمَانِينَ هَبَطُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابِهِ مِنْ جَبَلِ التَّنْعِيمِ عِنْدَ صَلَاةِ الصُّبْحِ وَهُمْ يُرِيدُونَ أَنْ يَقْتُلُوهُ فَأُخِذُوا أَخْذًا فَأَعْتَقَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ{ وَهُوَ الَّذِي كَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ عَنْهُمْ }الْآيَةَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Kitutegeezeddwa [Abdu bin Humaid] yagamba: Kibadde kintegeezeddwa [Sulaiman bin Harb] atugambye [Hammad bin Salamah] okuva [Tsabit] okuva ku [Anas], waliwo abantu kinaana abaalumba Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam ne banne okuva ku lusozi Tan’im mu kusaala okw’oku makya, baali baagala kumutta, baasemba bakwatiddwa n’oluvannyuma okuteebwa. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam olwo Allah n’assa wansi -aaya-: ‘Era y’oyo eyaziyiza emikono gyabwe -okubasaanyaawo- era -yaziyiza- emikono gyammwe obuta -bazisaanyaawo’. Era bwekityo -Al Fath: 24- Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno ntuufu.
Imam Tirmidzi : 3188
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ قَزَعَةَ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ حَبِيبٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ ثُوَيْرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ الطُّفَيْلِ بْنِ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ{ وَأَلْزَمَهُمْ كَلِمَةَ التَّقْوَى }قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُقَالَ هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ الْحَسَنِ بْنِ قَزَعَةَ قَالَ وَسَأَلْتُ أَبَا زُرْعَةَ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَلَمْ يَعْرِفْهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ
Atugambye [Al Hasan bin Qaza’ah Al Bashri] atubuulidde [Sufyan bin Habib] okuva ku [Syu’bah] okuva ku [Tsuwair] okuva ku [kitaawe] okuva ku [Ath Thufail bin Ubai bin Ka’ab] okuva ku [kitaawe] okuva eri Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam: ‘Era Allah yabalagira ekigambo eky’okutya’. Yagamba nti: ekigambo okutya Katonda kitegeeza ‘LAA ILAAHA ILLALLAAH’. Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno gharib, tetugimanyi marfu’ okujjako okuva mu hadith ya Al Hasan bin Qaza’ah. Abu Isa yagamba: Nabuuza Abu Zur’ah ku hadith eno, teyagitegeera okujjako okuyita mu sanad eno.
Imam Tirmidzi : 3189
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا نَافِعُ بْنُ عُمَرَ بْنِ جَمِيلٍ الْجُمَحِيُّ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِأَنَّ الْأَقْرَعَ بْنَ حَابِسٍ قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ اسْتَعْمِلْهُ عَلَى قَوْمِهِ فَقَالَ عُمَرُ لَا تَسْتَعْمِلْهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَتَكَلَّمَا عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى ارْتَفَعَتْ أَصْوَاتُهُمَا فَقَال أَبُو بَكْرٍ لِعُمَرَ مَا أَرَدْتَ إِلَّا خِلَافِي فَقَالَ مَا أَرَدْتُ خِلَافَكَ قَالَ فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ{ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ }قَالَ فَكَانَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ بَعْدَ ذَلِكَ إِذَا تَكَلَّمَ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يُسْمِعْ كَلَامَهُ حَتَّى يَسْتَفْهِمَهُ قَالَ وَمَا ذَكَرَ ابْنُ الزُّبَيْرِ جَدَّهُ يَعْنِي أَبَا بَكْرٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ مُرْسَلٌ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ
Atugambye [Muhammad bin Mutsanna] atubuulidde [Mu`amal bin Isma’il] atubuulidde [Nafi’ bin Umar bin Jamil Al Jumahi] agambye [Ibn Abi Malikah] yagamba nti: Ategeezezza [Abdullah bin Az Zubair] nti Al Aqra’ bin Habis yajja ewa nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam olwo Abu Bakr n’agamba nti: Ayi Omubaka wa Allah, mukozese ku bantu be. Umar yagamba nti: Tomukozesa ggwe Omubaka wa Allah. Ababiri bano banyumya okumpi ne Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam okutuusa amaloboozi gaabwe lwe geeyongera okuwulikika olwo Abu Bakr n’agamba Umar nti: Oyagala kuyomba nange kwokka. Umar n’agamba nti: Saali ntegeeza butakkaanya naawe. Al Aqra’ yagamba nti: Awo aya eno n’ekka: ‘Abange mmwe abakkiriza, temusitula maloboozi gammwe okusinga eddoboozi lya nabbi’. -Al Hujuraat: 2- Oluvannyuma lw’ekyo, Umar bwe yayogera okumpi ne Nabbi (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye), ebigambo bye tebyawulirwa okutuusa lwe yabuuza ku nsonga eyo. Yagamba nti: Ibn Az Zubair teyayogera ku jjajjaawe, Abu Bakr. Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno ye hasan gharib. Abamu ku bo baaginyumya okuva ku Ibn Abi Malikah mu ngeri ya mursal era tebakyogerako okuva eri Abdullah bin Az Zubair.
Imam Tirmidzi : 3190
حَدَّثَنَا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى عَنْ الْحُسَيْنِ بْنِ وَاقِدٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍفِي قَوْلِهِ{ إِنَّ الَّذِينَ يُنَادُونَكَ مِنْ وَرَاءِ الْحُجُرَاتِ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ }قَالَ فَقَامَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ حَمْدِي زَيْنٌ وَإِنَّ ذَمِّي شَيْنٌ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاكَ اللَّهُقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
Atugambye [Abu Ammar Al Husain bin Huraits] atubuulidde [Al Fadll bin Musa] okuva ku [Al Husain bin Waqid] okuva ku [Abu Ishaq] okuva ku [Al Bara` bin Azib] ku bigambo bye: ‘Mazima, abo abakuyita okuva ebweru w’ekisenge kyo - abasinga tebategeera’. -Al Hujuraat: 4- Al Barra` yagamba: Waliwo eyayimirira n’agamba nti: Ayi Omubaka wa Allah, mazima okutendereza kwange kwewunda era okuvuma kwange kuswazibwa. Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam yagamba nti: ‘Oyo ye Allah’. Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno ye hasan gharib.
Imam Tirmidzi : 3191
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِسْحَقَ الْجَوْهَرِيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو زَيْدٍ صَاحِبُ الْهَرَوِيِّ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ قَال سَمِعْتُ الشَّعْبِيَّ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي جَبِيرَةَ بْنِ الضَّحَّاكِ قَالَكَانَ الرَّجُلُ مِنَّا يَكُونَ لَهُ الِاسْمَانِ وَالثَّلَاثَةُ فَيُدْعَى بِبَعْضِهَا فَعَسَى أَنْ يَكْرَهَ قَالَ فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ{ وَلَا تَنَابَزُوا بِالْأَلْقَابِ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ أَبُو جَبِيرَةَ هُوَ أَخُو ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ بْنِ خَلِيفَةَ أَنْصَارِيٌّ وَأَبُو زَيْدٍ سَعِيدُ بْنُ الرَّبِيعِ صَاحِبُ الْهَرَوِيِّ بَصْرِيٌّ ثِقَةٌ حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ يَحْيَى بْنُ خَلَفٍ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ أَبِي جَبِيرَةَ بْنِ الضَّحَّاكِ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atubuulidde [Abdullah bin Ishaq Aljauhari Al Bashri] atubuulidde [Abu Zaid] mukwano gwa Al Harawi, okuva ku [Syu’bah] okuva ku [Dawud bin Abu Hind] yagamba nti: Nawulira [Ash Sya’bi] ng’anyumiddwa okuva eri [Abu Jabirah bin Adl Dlahhak] ng’agamba nti: Omu ku ffe alina amannya abiri oba asatu era ayitibwa omu ku bo era mpozzi ye tayagala. Abu Jabirah yagamba nti: Olwo aya eno n’ekka: ‘Era temuyita n’ebitiibwa ebirimu ebivumo -obubi-’. -Al Hujuraat: 11- Abu Isa yagamba: Hadiisi eno ntuufu. Abu Jabirah yali muganda wa Thabit bin Adl Dlahhak bin Khalifa Al Ansari. Abu Zaid Sa’id bin Ar Rabi’ mukwano gwa Al Harawi yali ava Basrah tsiqah. Atugambye [Abu Salamah Yahya bin Khalaf] atubuulidde [Bisyr bin Al Mufadldlal] okuva ku [Dawud bin Abu Hind] okuva ku [Ash Sya’bi] okuva ku [Abu Jabirah bin Adl Dlahhak] kirabika. Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno ntuufu.
Imam Tirmidzi : 3192
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ عَنْ الْمُسْتَمِرِّ بْنِ الرَّيَّانِ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ قَالَقَرَأَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ{ وَاعْلَمُوا أَنَّ فِيكُمْ رَسُولَ اللَّهِ لَوْ يُطِيعُكُمْ فِي كَثِيرٍ مِنْ الْأَمْرِ لَعَنِتُّمْ }قَالَ هَذَا نَبِيُّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوحَى إِلَيْهِ وَخِيَارُ أَئِمَّتِكُمْ لَوْ أَطَاعَهُمْ فِي كَثِيرٍ مِنْ الْأَمْرِ لَعَنِتُوا فَكَيْفَ بِكُمْ الْيَوْمَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ سَأَلْتُ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ الْقَطَّانَ عَنْ الْمُسْتَمِرِّ بْنِ الرَّيَّانِ فَقَالَ ثِقَةٌ
Kitugambye nti [Abdu bin Humaid] atubuulidde [Uthman bin Umar] okuva ku [Al Mustamir bin Ar Rayyan] okuva ku [Abu Nadlrah] yagamba nti: [Abu Sa’id Al Khudri] soma nti: ‘Era mukimanyi nti mu mmwe mulimu Omubaka wa Allah, singa agondera by’oyagala mu nsonga ezimu mujja kuba mu buzibu’. -Al Hujuraat: 7- kale ate ggwe kati? Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno hasan shahih gharib. Ali bin Al Madini yagamba nti: Nabuuza Yahya bin Sa’id Al Qaththan ku Al Mustamir bin Ar Rayyan, n’addamu nti: Tsiqah.
Imam Tirmidzi : 3193
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَطَبَ النَّاسَ يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَذْهَبَ عَنْكُمْ عُبِّيَّةَ الْجَاهِلِيَّةِ وَتَعَاظُمَهَا بِآبَائِهَا فَالنَّاسُ رَجُلَانِ بَرٌّ تَقِيٌّ كَرِيمٌ عَلَى اللَّهِ وَفَاجِرٌ شَقِيٌّ هَيِّنٌ عَلَى اللَّهِ وَالنَّاسُ بَنُو آدَمَ وَخَلَقَ اللَّهُ آدَمَ مِنْ تُرَابٍ قَالَ اللَّهُ{ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ يُضَعَّفُ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ وَغَيْرُهُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ هُوَ وَالِدُ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ
Atugambye [Ali bin Hujr] atugambye [Abdullah bin Ja’far] atubuulidde [Abdullah bin Dinar] okuva ku [Ibn Umar] Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam yawa okubuulira mu kiseera ky’okuwamba Makka, yagamba nti: ‘Abange abantu, mazima Allah yaggyeko amalala g’obutamanya n’okugulumiza bajjajjammwe. Abantu baawuddwamu ebitundu bibiri; omulungi, omutya Katonda, ow’ekitiibwa eri Allah era ow’ekivve, ow’ennaku, ow’okunyoomebwa eri Allah. Abantu bazzukulu ba Adam era Allah yatonda Adam mu bbumba. Allah agamba nti: ‘Abange mmwe abantu, mazima twabatonda okuva mu musajja n’omukazi ne tubafuula amawanga n’ebika mulyoke mumanyiganye. Mazima asinga ekitiibwa mu mmwe mu maaso ga Allah y’asinga okutya Katonda mu mmwe. Mazima Allah ye Mumanyi, Mumanyi byonna’. -Al Hujuraat: 13- Abu Isa yagamba: Hadiisi eno ya gharib, tugimanyi okuva mu hadiisi ya Abdullah bin Dinar yokka okuva ewa Ibn Umar okuva ku layini eno eya sanad. Abdullah bin Ja'far yanafuwa Yahya bin Ma'in n'abalala. Abdullah bin Ja'far ye taata wa Ali bin Al Madini. Abu Isa yagamba nti: Mu mbeera eno waliwo hadith efaananako bwetyo okuva ewa Abu Hurairah ne Ibn Abbas.
Imam Tirmidzi : 3194
حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ الْأَعْرَجُ الْبَغْدَادِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سَلَّامِ بْنِ أَبِي مُطِيعٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْحَسَبُ الْمَالُ وَالْكَرَمُ التَّقْوَىقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ سَمُرَةَ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ سَلَّامِ بْنِ أَبِي مُطِيعٍ
Nga batubuulidde [Al Fadll bin Sahl Al A’raj Al Baghdadi] n’abalala, bagamba nti: Batubuulidde [Yunus bin Muhammad] okuva ku [Sallam bin Abu Muthi’] okuva ku [Qatadah] okuva ku [Al Hasan] okuva ku [Samurah] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam eyagamba nti: ‘Amalala gafunibwa okuva mu bugagga, era ekitiibwa kifunibwa okuva mu kutya Katonda’. Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno hasan shahih gharib okuva mu hadiisi ya Samurah, tugimanyi okuva mu hadiisi ya Sallam bin Abu Muthi’ yokka.
Imam Tirmidzi : 3195
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ قَتَادَةَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍأَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَزَالُ جَهَنَّمُ تَقُولُ{ هَلْ مِنْ مَزِيدٍ }حَتَّى يَضَعَ فِيهَا رَبُّ الْعِزَّةِ قَدَمَهُ فَتَقُولُ قَطْ قَطْ وَعِزَّتِكَ وَيُزْوَى بَعْضُهَا إِلَى بَعْضٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَفِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ
Atubuulidde [Abdu bin Humaid] atugambye [Yunus bin Muhammad] atugambye [Shaiban] okuva mu [Qatadah] atugambye [Anas bin Malik] nti nabbi wa Allah sallallaahu ‘alaihi wa Salam yagamba: ‘Jahanam bulijjo agamba nti: ‘Wakyaliwo ebirala?’. -Qaaf: 30- okutuusa Rabbul ‘Izzah lwe yakiteekamu ekigere kye, ggeyeena yagamba nti: Kimala, kimala ekitiibwa kyo. Ebimu ku byo bikung’aanyizibwa abalala’. Abu Isa yagamba nti: Hadith eno ye hasan shahih gharib okuyita mu sanad eno okuva ewa Abu Hurairah.
Imam Tirmidzi : 3196
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ سَلَّامٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ أَبِي النَّجُودِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ رَبِيعَةَ قَالَقَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَدَخَلْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرْتُ عِنْدَهُ وَافِدَ عَادٍ فَقُلْتُ أَعُوذُ بِاللَّهِ أَنْ أَكُونَ مِثْلَ وَافِدِ عَادٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَا وَافِدُ عَادٍ قَالَ فَقُلْتُ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتَ إِنَّ عَادًا لَمَّا أُقْحِطَتْ بَعَثَتْ قَيْلًا فَنَزَلَ عَلَى بَكْرِ بْنِ مُعَاوِيَةَ فَسَقَاهُ الْخَمْرَ وَغَنَّتْهُ الْجَرَادَتَانِ ثُمَّ خَرَجَ يُرِيدُ جِبَالَ مَهْرَةَ فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنِّي لَمْ آتِكَ لِمَرِيضٍ فَأُدَاوِيَهُ وَلَا لِأَسِيرٍ فَأُفَادِيَهُ فَاسْقِ عَبْدَكَ مَا كُنْتَ مُسْقِيَهُ وَاسْقِ مَعَهُ بَكْرَ بْنَ مُعَاوِيَةَ يَشْكُرُ لَهُ الْخَمْرَ الَّتِي سَقَاهُ فَرُفِعَ لَهُ سَحَابَاتٌ فَقِيلَ لَهُ اخْتَرْ إِحْدَاهُنَّ فَاخْتَارَ السَّوْدَاءَ مِنْهُنَّ فَقِيلَ لَهُ خُذْهَا رَمَادًا رِمْدِدًا لَا تَذَرُ مِنْ عَادٍ أَحَدًا وَذُكِرَ أَنَّهُ لَمْ يُرْسَلْ عَلَيْهِمْ مِنْ الرِّيحِ إِلَّا قَدْرُ هَذِهِ الْحَلْقَةِ يَعْنِي حَلْقَةَ الْخَاتَمِ ثُمَّ قَرَأَ{ إِذْ أَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ الرِّيحَ الْعَقِيمَ مَا تَذَرُ مِنْ شَيْءٍ أَتَتْ عَلَيْهِ إِلَّا جَعَلَتْهُ كَالرَّمِيمِ }الْآيَةَقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ سَلَّامٍ أَبِي الْمُنْذِرِ عَنْ عَاصِمِ بْنِ أَبِي النَّجُودِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ الْحَارِثِ بْنِ حَسَّانَ وَيُقَالُ لَهُ الْحَارِثُ بْنُ يَزِيدَ حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ حُبَابٍ حَدَّثَنَا سَلَّامُ بْنُ سُلَيْمَانَ النَّحْوِيُّ أَبُو الْمُنْذِرِ حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ أَبِي النَّجُودِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ الْحَارِثِ بْنَ يَزِيدَ الْبَكْرِيِّ قَالَ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَدَخَلْتُ الْمَسْجِدَ فَإِذَا هُوَ غَاصٌّ بِالنَّاسِ وَإِذَا رَايَاتٌ سُودٌ تَخْفُقُ وَإِذَا بِلَالٌ مُتَقَلِّدٌ السَّيْفَ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ مَا شَأْنُ النَّاسِ قَالُوا يُرِيدُ أَنْ يَبْعَثَ عَمْرَو بْنَ الْعَاصِ وَجْهًا فَذَكَرَ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ نَحْوًا مِنْ حَدِيثِ سُفْيَانَ بْنِ عُيَيْنَةَ بِمَعْنَاهُ قَالَ وَيُقَالُ لَهُ الْحَارِثُ بْنُ حَسَّانَ أَيْضًا
Kitugambye nti [Ibn Abi Umar] atubuulidde [Sufyan bin Uyainah] okuva ku [Sallam] okuva ku [Ashim bin Abu An Najud] okuva ku [Abu Wa`il] okuva ku [a Bani Rabi’ah] yagamba: Natuuka e Madiina olwo ne nkyalira amaka g’omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wa Salam, nayogera ku mubaka wa ‘Ad okumpi naye, I yagamba nti: Nnoonya obuddukiro mu Allah okubeera ng’omubaka wa ‘Ad. Awo Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam n’abuuza nti: Omubaka ‘Ad’ kye ki? Naddamu nti: Ssaabasajja yabuuza omuntu omutuufu. Mu butuufu abantu ba ‘Ad bwe baakubwa ekyeya, ne basindika Qail n’ayimirira mu kifo kya Bakr bin Mu’awiyah, Bakr olwo n’amugabula omwenge, era ne baleetebwa abayimbi abakyala babiri okumuyimbira. Oluvannyuma lw’ekyo, ye - Qail - yagenda ku lusozi Mahrah, n’asaba nti: Ayi Allah, saajja gy’oli lwa mulwadde nsobole okumuwonya, wadde ku lwa musibe nsobole okumununula, okuwa omuddu wo anywe gwe tomuwadde kunywa, era n’okuwa Bakr bin Mu’awiyah eyali naye, ng’engeri y’okwebaza Qail olw’omwenge ogwamuweebwa. Awo ebire bisatu ne bijja e Kayili, ne bamugamba nti: ‘Londako ekimu ku byo.’ Kirabika Qail ye yalonze omuddugavu. Kyagambibwa Qail nti: Twala entandikwa, ekire kye kyayokya buli kimu, tekyasonyiwa muntu yenna ku ‘Ad. Era kyategeezebwa nti tewali mpewo yasindikibwa ku bo okuggyako obunene bw’enkulungo eno, kwe kugamba, enzirugavu y’empeta. Awo n’asoma nti: ‘Era ne mu mboozi ya - Aad - bwe twabasindika empewo ezikiriza. Teyasonyiwa kintu kyonna ekyayitamu, wabula yakifuula ng’enfuufu.’ -Adz Dzaariyaat: 41-42- Abu Isa yagamba: Abantu abamu baanyumya hadith eno okuva ewa Sallam Abu Al Mundzir okuva ewa Ashim bin Abu An Najud okuva ku Abu Wa`il okuva ewa Al Harit bin Hassan era kigambibwa nti ye Al Harits bin Yazid. Atubuulidde [Abdu bin Humaid] atubuulidde [Zaid bin Hubab] atubuulidde [Salam bin Sulaiman An Nahwi Abu Al Mundzir] Atugambye [Ashim bin Abu An Najud] okuva ku [Abu Wa`il] okuva ku [Al Harith bin Yazid Al Bakri] yagamba: Natuuka e Madina ne nnyingira omuzikiti ne nsanga nga gujjudde abantu, waaliwo bendera enjeru okubuuka era Bilal yali akutte ekitala mu maaso ge. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam, nabuuza nti: Kiki ekikyamu ku bantu abo? Baddamu nti: Yali ayagala kusindika Amru bin Al Ash mu kkubo erimu. Olwo n’ayogera ku hadith mu bujjuvu, nga hadith ya Sufyan bin Uyainah n’amakulu gaayo. Era ayitibwa Al Harith bin Hassan.
Imam Tirmidzi : 3197
حَدَّثَنَا أَبُو هِشَامٍ الرِّفَاعِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنْ رِشْدِينَ بْنِ كُرَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِدْبَارُ النُّجُومِ الرَّكْعَتَانِ قَبْلَ الْفَجْرِ وَإِدْبَارُ السُّجُودِ الرَّكْعَتَانِ بَعْدَ الْمَغْرِبِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ عَنْ رِشْدِينَ بْنِ كُرَيْبٍ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ عَنْ مُحَمَّدٍ وَرِشْدِينَ بْنِ كُرَيْبٍ أَيُّهُمَا أَوْثَقُ قَالَ مَا أَقْرَبَهُمَا وَمُحَمَّدٌ عِنْدَ أَرْجَحُ قَالَ وَسَأَلْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ هَذَا فَقَالَ مَا أَقْرَبْهُمَا وَرِشْدِينُ بْنُ كُرَيْبٍ أَرْجَحُهُمَا عِنْدِي قَالَ وَالْقَوْلُ عِنْدِي مَا قَالَ أَبُو مُحَمَّدٍ وَرِشْدِينُ أَرْجَحُ مِنْ مُحَمَّدٍ وَأَقْدَمُ وَقَدْ أَدْرَكَ رِشْدِينُ ابْنَ عَبَّاسٍ وَرَآهُ
Kitugambye nti [Abu Hisham Ar Rifa’i] atubuulidde [Muhammad bin Fudlail] okuva ku [Risydin bin Kuraib] okuva ku [kitaawe] okuva ku [Ibn Abbas] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam yagamba nti: ‘Ekitegeeza esswala oluvannyuma lw’okuyita kw’emmunyeenye zibeera raka’ah bbiri nga tezinnaba kukya era kiki ekitegeeza esswala oluvannyuma lw’okusuula ye rak'ah bbiri oluvannyuma lw'enjuba okugwa'. Abu Isa yagamba: Hadiisi eno gharib, tetugimanyi marfu’ okujjako okuva mu sanad eno okuva mu hadith ya Muhammad bin Fudlail okuva ewa Risydin bin Kuraib. Nabuuza Muhammad bin Isma’il ku Muhammad ne Risydin bin Kuraib, ani ku bombi eyasinga tsiqah, n’addamu nti: Bombi bali kumpi era Muhammad mu ndowooza yange asinga amaanyi. Abu Isa yagamba: Era nabuuza Abdullah bin Abdurrahman ku nsonga eno, n’addamu nti: Bombi bali kumpi era Risydin bin Kuraib asinga amaanyi mu ndowooza yange. Abu Isa yagamba nti: Ndowooza Abu Muhammad bye yayogera bituufu. Risydin yali wa maanyi okusinga Muhammad era emabegako. Risydin yasisinkana Ibnu Abbas n’amulaba.
Imam Tirmidzi : 3198
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ عَنْ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَلَمَّا بَلَغَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سِدْرَةَ الْمُنْتَهَى قَالَ انْتَهَى إِلَيْهَا مَا يَعْرُجُ مِنْ الْأَرْضِ وَمَا يَنْزِلُ مِنْ فَوْقٍ قَالَ فَأَعْطَاهُ اللَّهُ عِنْدَهَا ثَلَاثًا لَمْ يُعْطِهِنَّ نَبِيًّا كَانَ قَبْلَهُ فُرِضَتْ عَلَيْهِ الصَّلَاةُ خَمْسًا وَأُعْطِيَ خَوَاتِيمَ سُورَةِ الْبَقَرَةِ وَغُفِرَ لِأُمَّتِهِ الْمُقْحِمَاتُ مَا لَمْ يُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًاقَالَ ابْنُ مَسْعُودٍ{ إِذْ يَغْشَى السِّدْرَةَ مَا يَغْشَى }قَالَ السِّدْرَةُ فِي السَّمَاءِ السَّادِسَةِ قَالَ سُفْيَانُ فَرَاشٌ مِنْ ذَهَبٍ وَأَشَارَ سُفْيَانُ بِيَدِهِ فَأَرْعَدَهَا و قَالَ غَيْرُ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ إِلَيْهَا يَنْتَهِي عِلْمُ الْخَلْقِ لَا عِلْمَ لَهُمْ بِمَا فَوْقَ ذَلِكَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Kitugambye [Ibn Abi Umar] atubuulidde [Sufyan] okuva ku [Malik bin Mighwal] okuva ku [Thalhah bin Musharrif] okuva ku [Murrah] okuva ku [Abdullah] yagamba: Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wa Salam bweyatuuka e Shidratul Muntaha, yagamba nti: ‘Eyo ekoma okuva ku nsi n’ekyo ekikka okuva waggulu wa'. Awo Allah n’amuwa ebintu bisatu eyo ebitaweebwangako nabbi yenna eyamusooka; Esswala ettaano eza buli lunaku zaali zimukakatako, yaweebwa ekibikka ku Surah Al Baqarah era ebibi ebinene byasonyiyibwa abantu be kasita tebakwataganya bakolagana na Allah na kintu kyonna.' Ibn Mas’ud yagamba nti: ‘Sidratil Muntaha bwe yabuutikira ekintu ekyamubikka’. -An Najm: 16- yagamba nti: Sidra ali mu ggulu ery’omukaaga. Sufyan yagamba nti: Obugazi bwa zaabu. Yakola akabonero n’omukono gwe n’oluvannyuma n’agusikasika. Ng’oggyeeko Malik bin Mighwal yagamba nti: Eyo okumanya kw’ebitonde kwe kukoma, tebamanyi biri waggulu wabyo. Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno ye hasan sahih.
Imam Tirmidzi : 3199
أَخْبَرَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ الْعَوَّامِ حَدَّثَنَا الشَّيْبَانِيُّ قَالَ سَأَلْتُ زِرَّ بْنَ حُبَيْشٍ عَنْ قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ{ فَكَانَ قَابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنَى }فَقَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ مَسْعُودٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى جِبْرِيلَ وَلَهُ سِتُّ مِائَةِ جَنَاحٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ
Atubuulidde [Ahmad bin Mani’] atugambye [Abbad bin Al Awwam] atubuulidde [Ash Syaibani] yagamba: Nabuuza [Zirr bin Hubaisy] ku bigambo bya Allah ‘azza wajalla: ‘Olwo ajja kuba kumpi -ne Muhammad ku bbanga lya busaale bubiri oba okusemberera -okusingawo-’. -An Najm: 9- yaddamu nti: Kintegeezeddwa [Ibn Mas’ud] nti nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam yalaba Jibril, yalina ebiwaawaatiro ebikumi mukaaga. Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno hasan gharib ntuufu.
Imam Tirmidzi : 3200
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مُجَالِدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ قَالَ لَقِيَ ابْنُ عَبَّاسٍ كَعْبًا بِعَرَفَةَ فَسَأَلَهُ عَنْ شَيْءٍ فَكَبَّرَ حَتَّى جَاوَبَتْهُ الْجِبَالُ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ إِنَّا بَنُو هَاشِمٍ فَقَالَ كَعْبٌ إِنَّ اللَّهَ قَسَمَ رُؤْيَتَهُ وَكَلَامَهُ بَيْنَ مُحَمَّدٍ وَمُوسَى فَكَلَّمَ مُوسَى مَرَّتَيْنِ وَرَآهُ مُحَمَّدٌ مَرَّتَيْنِ قَالَ مَسْرُوقٌ فَدَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ فَقُلْتُهَلْ رَأَى مُحَمَّدٌ رَبَّهُ فَقَالَتْ لَقَدْ تَكَلَّمْتَ بِشَيْءٍ قَفَّ لَهُ شَعْرِي قُلْتُ رُوَيْدًا ثُمَّ قَرَأْتُ{ لَقَدْ رَأَى مِنْ آيَاتِ رَبِّهِ الْكُبْرَى }فَقَالَتْ أَيْنَ يُذْهَبُ بِكَ إِنَّمَا هُوَ جِبْرِيلُ مَنْ أَخْبَرَكَ أَنَّ مُحَمَّدًا رَأَى رَبَّهُ أَوْ كَتَمَ شَيْئًا مِمَّا أُمِرَ بِهِ أَوْ يَعْلَمُ الْخَمْسَ الَّتِي قَالَ اللَّهُ تَعَالَى{ إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ }فَقَدْ أَعْظَمَ الْفِرْيَةَ وَلَكِنَّهُ رَأَى جِبْرِيلَ لَمْ يَرَهُ فِي صُورَتِهِ إِلَّا مَرَّتَيْنِ مَرَّةً عِنْدَ سِدْرَةِ الْمُنْتَهَى وَمَرَّةً فِي جِيَادٍ لَهُ سِتُّ مِائَةِ جَنَاحٍ قَدْ سَدَّ الْأُفُقَقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ هَذَا الْحَدِيثِ وَحَدِيثُ دَاوُدَ أَقْصَرُ مِنْ حَدِيثِ مُجَالِدٍ
Kitugambye nti [Ibnu Abi Umar] atubuulidde [Sufyan] okuva ku [Mujalid] okuva ku [Ash Sya’bi] yagamba: Ibn Abbas yasisinkana Ka’ab e Arafat olwo n’abuuza ku kintu olwo n’asoma takbir okutuusa olusozi lwe lwamuddamu. Ibn Abbas yagamba nti: Mazima ffe tuli baana ba Hashim. Ka’ab yagamba nti: Mazima Allah yagabana omukisa gw’okumulaba n’okwogera naye wakati wa Muhammad ne Musa. Allah yayogera ne Musa emirundi ebiri era Muhammad n’amulaba emirundi ebiri. [Masruq] yagamba: Olwo nagenda mu maka [Aisyah], nabuuza: Muhammad alabye Rabb we? Aisyah yaddamu nti: Oyogera ku kintu ekifuula enviiri ku mugongo gwange okuwunya. Nagamba nti: Mukkakkanye. Oluvannyuma lw’ekyo nasoma nti: ‘Mazima ddala alabye obubonero obusinga obunene obw’amaanyi ga Rabb’. -An Najm: 18- Aisyah yabuuza nti: Oli ludda wa? Ye Gabriel yekka. Oyo yenna akugamba nti Muhammad yalaba Mukama we oba yakweka ekintu ekyalagirwa oba yali amanyi ebintu bitaano Allah Ta’ala bye yagamba nti: ‘Mazima Allah, gy’ali yekka okumanya Ssaawa; era Asindika enkuba,’ -Luqman: 34- kitegeeza nti agalamidde munene, yalaba Gabriel yekka, yalaba ffoomu ye -entuufu- emirundi ebiri gyokka, omulundi gumu bwe yali mu Sidratul Muntaha ate nate bwe yali mu Jiyad - ekifo wansi wa Makkah, ed. - yalina ebiwaawaatiro ebikumi mukaaga ebyabikka ku bbanga. Abu Isa yagamba nti: [Dawud bin Abu Hind] yanyumya okuva ku [Ash Sya’bi] okuva ku [Masruq] okuva ku [Aisha] okuva ku Nabbi Shallallahu ‘alaihi wa Salam nga hadith eno era hadiisi ya Dawud nnyimpi okusinga hadith ya Mujalid.