Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith

Hadith

Imam Tirmidzi : 3161

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا حَبَّانُ بْنُ هِلَالٍ وَسُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ وحَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ قَالُوا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ يَزِيدَ قَالَتْسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَأُ{ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا }وَلَا يُبَالِيقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ ثَابِتٍ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ قَالَ وَشَهْرُ بْنُ حَوْشَبٍ يَرْوِي عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ الْأَنْصَارِيَّةِ وَأُمُّ سَلَمَةَ الْأَنْصَارِيَّةُ هِيَ أَسْمَاءُ بِنْتُ يَزِيدَ

Atubuulidde [Abdu bin Humaid] atubuulidde [Habban bin Hilal], [Sulaiman bin Harb] ne [Hajjaj bin Minhal], bagamba nti: Atubuulidde [Hammad bin Salamah] okuva ku [Tsabit] okuva ku [Syahr bin Hausyab] okuva ku [Asma` bint Yazid] yagamba nti: Nawulira Omubaka wa Allah sallallaahu 'alaihi wa Salam nga asoma: ‘Gamba nti: ‘Abange abaddu bange abasukka ekkomo lyabwe, temuggwaamu ssuubi olw’okusaasira kwa Allah. Mazima Allah asonyiwa buli muntu ebibi.’ -Az Zumar: 53- era Allah tafaayo. Abu Isa yagamba nti: Hadith eno hasan gharib, tugimanyi okuva mu hadith ya Thabit okuva ewa Syahr bin Hausyab yokka. Syahr bin Hausyab yanyumya okuva mu Umm Salamah Al Anshariyah. Umm Salamah Al Anshariyah ye Asma` bint Yazid.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3162

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنِي مَنْصُورٌ وَسُلَيْمَانُ الْأَعْمَشُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبِيدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَجَاءَ يَهُودِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّ اللَّهَ يُمْسِكُ السَّمَاوَاتِ عَلَى إِصْبَعٍ وَالْأَرَضِينَ عَلَى إِصْبَعٍ وَالْجِبَالَ عَلَى إِصْبَعٍ وَالْخَلَائِقَ عَلَى إِصْبَعٍ ثُمَّ يَقُولُ أَنَا الْمَلِكُ قَالَ فَضَحِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُ قَالَ{ وَمَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ }قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا فُضَيْلُ بْنُ عِيَاضٍ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبِيدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ فَضَحِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَعَجُّبًا وَتَصْدِيقًا قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Atugambye [Muhammad bin Basyar] atubuulidde [Yahya bin Sa’id] atugambye [Sufyan] agambye [Mansur] ne [Sulaiman Al A’masy] okuva ku [Ibrahim] okuva ku [Abidah] okuva ku [Abdullah] yagamba nti: Omuyudaaya yajja eri nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam n’agamba nti: Ayi Muhammad, mazima Allah y’akwata eggulu n’olugalo lumu, ensi n’olugalo lumu, ensozi n’olugalo lumu, ebitonde n’olugalo lumu olwo ne bigamba nti: Nze Kabaka. Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam yaseka okutuusa amabwa ge lwe gaalabikira, yagamba nti: ‘Era tebagulumiza Allah n’ekitiibwa ekituufu newankubadde ensi yonna eri mu mukono gwe ku lunaku lw’enkomerero ate nga n’eggulu liyiringisibwa n’omukono gwe ogwa ddyo. Ekitiibwa kibeere eri Katonda era agulumiziddwa waggulu w’ebyo bye bakwataganya’. -Az Zumar: 67- Abu Isa yagamba: Hadiisi eno ntuufu. Atubuulidde [Muhammad bin Basyar] atugambye [Yahya bin Sa’id] atubuulidde [Fudlail bin Iyadl] okuva ku [Mansur] okuva ku [Ibrahim] okuva ku [Abidah] okuva ku [Abdullah] yagamba nti: Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam yaseka mu kutya n’akikakasa. Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno ntuufu.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3163

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّلْتِ حَدَّثَنَا أَبُو كُدَيْنَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِي الضُّحَى عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَمَرَّ يَهُودِيٌّ بِالنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا يَهُودِيُّ حَدِّثْنَا فَقَالَ كَيْفَ تَقُولُ يَا أَبَا الْقَاسِمِ إِذَا وَضَعَ اللَّهُ السَّمَوَاتِ عَلَى ذِهْ وَالْأَرْضَ عَلَى ذِهْ وَالْمَاءَ عَلَى ذِهْ وَالْجِبَالَ عَلَى ذِهْ وَسَائِرَ الْخَلْقِ عَلَى ذِهْ وَأَشَارَ أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ الصَّلْتِ بِخِنْصَرِهِ أَوَّلًا ثُمَّ تَابَعَ حَتَّى بَلَغَ الْإِبْهَامَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ{ وَمَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ لَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَأَبُو كُدَيْنَةَ اسْمُهُ يَحْيَى بْنُ الْمُهَلَّبِ قَالَ رَأَيْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الْحَسَنِ بْنِ شُجَاعٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الصَّلْتِ

Atugambye [Abdullah bin Abdurrahman] atugambye [Muhammad bin Ash Shalt] atubuulidde [Abu Kudainah] okuva ku [Atho` bin As Sa`ib] okuva ku [Abu Adl Dluha] okuva ku [Ibn Abbas] yagamba: Omuyudaaya yayita ku nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam era nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam namugamba nti: 'Ggwe Omuyudaaya, tubuulire emboozi'. Omuyudaaya yagamba nti: Wandigambye ki, ayi Abu Al Qasim, singa Allah yateeka eggulu ku lunwe luno, ensi ku lunwe luno, amazzi ku lunwe luno, ensozi ku lunwe luno n’ebitonde byonna ku lunwe luno. Abu Ja’far Muhammad bin Ash Shalt yasooka kukola akabonero n’olugalo olutono olwo n’agenda mu maaso n’engalo ensajja olwo Allah n’abikkula nti: ‘Era tebaagulumiza Allah n’ekitiibwa ekituufu’. -Az Zumar: 67- Abu Isa yagamba: Hadiisi eno ye hasan gharib shahih, tetugimanyi okuva mu hadiisi ya Ibn Abbas okujjako okuyita mu sanad eno. Abu Kunaidah erinnya lye ye Yahya bin Al Muhallab. Abu Isa yagamba nti: Nalaba [Muhammad bin Isma’il] ng’anyumya hadiisi eno okuva ku [Al Hasan bin Syuja’] okuva ku [Muhammad bin Ash Shalt].

Hadith

Imam Tirmidzi : 3164

حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ عَنْبَسَةَ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍأَتَدْرِي مَا سَعَةُ جَهَنَّمَ قُلْتُ لَا قَالَ أَجَلْ وَاللَّهِ مَا تَدْرِي حَدَّثَتْنِي عَائِشَةُ أَنَّهَا سَأَلَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ قَوْلِهِ{ وَالْأَرْضُ جَمِيعًا قَبْضَتُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَالسَّمَوَاتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ }قَالَتْ قُلْتُ فَأَيْنَ النَّاسُ يَوْمَئِذٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ عَلَى جِسْرِ جَهَنَّمَوَفِي الْحَدِيثِ قِصَّةٌ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ

Atubuulidde [Suwaid bin Nasr] atugambye [Abdullah bin Al Mubarak] okuva ku [Anbasah bin Sa’id] okuva ku [Habib bin Abu Amrah] okuva ku [Mujahid] yagamba nti: [Ibnu Abbas] yabuuza nti: Omanyi geyena bweri obugazi? Naddamu nti: Nedda Ibn Abbas yagamba nti: Yee, tomanyi. Kintegeezeddwa [Aisyah] nti yabuuza Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wa Salam ku bigambo bye: ‘So nga ensi yonna eri mu mukono gwe ku lunaku lw’enkomerero era eggulu lizingibwa omukono gwe ogwa ddyo’. -Az Zumar: 67- Aisyah yabuuza nti: Abantu baali ludda wa mu kiseera ekyo, ggwe omubaka wa Allah? yaddamu nti: ‘Ku bridge ya geyena’. Mu hadith eno mulimu emboozi. Abu Isa yagamba nti: Hadith eno hasan shahih gharib okuyita mu sanad eno.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3165

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّهَا قَالَتْيَا رَسُولَ اللَّهِ{ وَالْأَرْضُ جَمِيعًا قَبْضَتُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَالسَّمَوَاتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ }فَأَيْنَ الْمُؤْمِنُونَ يَوْمَئِذٍ قَالَ عَلَى الصِّرَاطِ يَا عَائِشَةُهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Kitugambye nti [Ibn Abi Umar] atubuulidde [Sufyan] okuva ku [Dawud bin Abu Hind] okuva ku [Ash Sya’bi] okuva ku [Masruq] okuva ku [Aisyah] yagamba nti: Ayi Omubaka wa Allah, ‘Naye ensi yonna eri mu mukono gwe ku lunaku lw’amazuukira era eggulu liyiringisibwa n’omukono gwe ogwa ddyo’. -Az Zumar: 67- Mu kiseera ekyo abakkiriza baali ludda wa? Yaddamu nti: ‘Ku bridge, O Aisyah’. Hadiisi eno ntuufu.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3166

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مُطَرِّفٍ عَنْ عَطِيَّةَ الْعَوْفِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَنْعَمُ وَقَدْ الْتَقَمَ صَاحِبُ الْقَرْنِ الْقَرْنَ وَحَنَى جَبْهَتَهُ وَأَصْغَى سَمْعَهُ يَنْتَظِرُ أَنْ يُؤْمَرَ أَنْ يَنْفُخَ فَيَنْفُخَ قَالَ الْمُسْلِمُونَ فَكَيْفَ نَقُولُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ قُولُوا حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ تَوَكَّلْنَا عَلَى اللَّهِ رَبِّنَا وَرُبَّمَا قَالَ سُفْيَانُ عَلَى اللَّهِ تَوَكَّلْنَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رَوَاهُ الْأَعْمَشُ أَيْضًا عَنْ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ

Atugambye [Ibn Abi Umar] atubuulidde [Sufyan] okuva ku [Mutharrif] okuva ku [Athiyah Al Aufi] okuva ku [Abu Sa’id Al Khudri] yagamba: Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam yagamba: ‘Nnyinza ntya okuwulira essanyu nga -malayika- afuuwa ekkondeere atadde ekkondeere mu kamwa ke, afukamidde ekyenyi kye n’ateekateeka ekikye amatu nga galinze ekiragiro ekifuuwa okufuuwa?'. Abasiraamu nebabuuza nti: Tulina kwogera ki ggwe Omubaka wa Allah? yaddamu nti: ‘Gamba nti: HASBUNALLAAH WAN NI’MAL WAKILL TAWAKKALNAA ‘ALALLAAH RABBINAA’. -Allah atumala era omuyambi asinga, twassa obwesige bwaffe mu Allah, Rabb waffe- mpozzi Sufyan yagamba nti: ‘ALLALLAAHI TAWAKKALNAA -mu Allah yekka twesiga-. Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno hasan. [Al A’masy] naye yayogerwa okuva mu [Athiyah] okuva ku [Abu Sa’id].

Hadith

Imam Tirmidzi : 3167

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ عَنْ أَسْلَمَ الْعِجْلِيِّ عَنْ بِشْرِ بْنِ شَغَافٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَقَالَ أَعْرَابِيٌّ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الصُّورُ قَالَ قَرْنٌ يُنْفَخُ فِيهِقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ

Atubuulidde [Ahmad bin Mani’] atugambye [Isma’il bin Ibrahim] atubuulidde [Sulaiman At Taimi] okuva ku [Aslam Al Ijli] okuva ku [Bisyr bin Syughaf] okuva ku [Abdullah bin Amru] radliallahu ‘anhumaa, yagamba nti: Omubeduin yagamba nti: Ayi Omubaka wa Allah, ekigambo As Shur kitegeeza ki? Yaddamu nti: ‘Ejjembe lifuuwa’. Abu Isa yagamba nti: Hadith eno hasan, tugimanyi okuva mu hadith ya Sulaiman At Taimi yokka.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3168

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ يَهُودِيٌّ بِسُوقِ الْمَدِينَةِ لَا وَالَّذِي اصْطَفَى مُوسَى عَلَى الْبَشَرِ قَالَ فَرَفَعَ رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ يَدَهُ فَصَكَّ بِهَا وَجْهَهُ قَالَ تَقُولُ هَذَا وَفِينَا نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ{ وَنُفِخَ فِي الصُّورِ فَصَعِقَ مَنْ فِي السَّمَوَاتِ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ إِلَّا مَنْ شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ نُفِخَ فِيهِ أُخْرَى فَإِذَا هُمْ قِيَامٌ يَنْظُرُونَ }فَأَكُونُ أَوَّلَ مَنْ رَفَعَ رَأْسَهُ فَإِذَا مُوسَى آخِذٌ بِقَائِمَةٍ مِنْ قَوَائِمِ الْعَرْشِ فَلَا أَدْرِي أَرَفَعَ رَأْسَهُ قَبْلِي أَمْ كَانَ مِمَّنْ اسْتَثْنَى اللَّهُ وَمَنْ قَالَ أَنَا خَيْرٌ مِنْ يُونُسَ بْنِ مَتَّى فَقَدْ كَذَبَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Atugambye [Abu Kuraib] atugambye [Abdah bin Sulayman] atubuulidde [Muhammad bin Amru] atugambye [Abu Salamah] okuva ku [Abu Hurairah] yagamba: Omuyudaaya mu katale ka Madina yagamba: Nedda, olw’oyo eyalonda Musa okusinga abantu bonna. Abu Hurairah yagamba nti: Ansar omu yayimusa omukono n’amukuba ensambaggere, n’agamba nti: Ggwe ogamba nti so nga wakati waffe waliwo nabbi wa Allah sallallaahu ‘alaihi wa Salam. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam yagamba nti: ‘Era ekkondeere ne lifuuwa, olwo oyo yenna afiira mu ggulu n’ensi okujjako Allah gw’aba ayagadde. Awo ekkondeere ne liddamu okufuumuulwa. Awo amangu ago ne bayimirira nga balinda -okusalawo kwabwe-'. -Az Zumar: 68-, nze nasooka okusitula omutwe gwange, kyazuuka nti Musa yali akutte emu ku mpagi z’Entebe, simanyi oba yasitula omutwe gwe mu maaso gange oba yali mu abo Allah be yaggyako - teyafa - era oyo yenna agamba nti nsinga Yunus bin Mata ategeeza nti alimba’. Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno ye hasan sahih.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3169

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا الثَّوْرِيُّ أَخْبَرَنِي أَبُو إِسْحَقَ أَنَّ الْأَغَرَّ أَبَا مُسْلِمٍ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يُنَادِي مُنَادٍ إِنَّ لَكُمْ أَنْ تَحْيَوْا فَلَا تَمُوتُوا أَبَدًا وَإِنَّ لَكُمْ أَنْ تَصِحُّوا فَلَا تَسْقَمُوا أَبَدًا وَإِنَّ لَكُمْ أَنْ تَشِبُّوا فَلَا تَهْرَمُوا أَبَدًا وَإِنَّ لَكُمْ أَنْ تَنْعَمُوا فَلَا تَبْأَسُوا أَبَدًا فَذَلِكَ قَوْلُهُ تَعَالَى{ وَتِلْكَ الْجَنَّةُ الَّتِي أُورِثْتُمُوهَا بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ }قَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى ابْنُ الْمُبَارَكِ وَغَيْرُهُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الثَّوْرِيِّ وَلَمْ يَرْفَعْهُ

Atubuulidde [Mahmud bin Ghailan] n’abalala, bagamba nti: Atubuulidde [Abdurrazzaq] atugambye [Ats Tsauri] agambye [Abu Ishaq] nti [Al Aghar Abu Muslim] amugambye okuva ku [Abu Sa’id] ne [Abu Hurairah] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam, yagamba nti: ‘Omuyita agamba: Mazima ggwe bali balamu era tofa emirembe gyonna, oli mulamu era tolwala lubeerera, oli muto ate tokaddiye emirembe gyonna, osanyuka era tojja kuba munakuwavu emirembe gyonna. Ekyo kye yagamba nti: ‘Era eryo lye ggulu eryakusikira olw’ebikolwa ebirungi bye mwakola emabegako’. -Az Zukhruuf: 72- Abu Isa yagamba: Ibn Al Mubarak n’abalala baanyumya hadith eno okuva ewa Ats Tsauri naye nga tebagitegeera.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3170

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ وَالْأَعْمَشِ عَنْ ذَرٍّ عَنْ يُسَيْعٍ الْحَضْرَمِيِّ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الدُّعَاءُ هُوَ الْعِبَادَةُ ثُمَّ قَرَأَ{ وَقَالَ رَبُّكُمْ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Atubuulidde [Muhammad bin Basyar] atugambye [Abdurrahman bin Mahdi] atubuulidde [Sufyan] okuva ku [Mansur] ne [Al A’masy] okuva ku [Dzarr] okuva ku [Yusai’ Al Hadlrami] okuva ku [An Nu’man bin Basyir] yagamba nti: Nawulira nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam ng’agamba nti: ‘Essaala kusinza’ olwo n’asoma: ‘Era Rabb wo n’agamba nti: ‘Nsabire, mazima nja kukikuwa. Mazima abo abenyumiriza mu kunsinza bajja kuyingira mu Geyeena nga bali mu mbeera ey’okuswazibwa. -Al Mu`min: 60- Abu Isa yagamba: Hadiisi eno ntuufu.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3171

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَاخْتَصَمَ عِنْدَ الْبَيْتِ ثَلَاثَةُ نَفَرٍ قُرَشِيَّانِ وَثَقَفِيٌّ أَوْ ثَقَفِيَّانِ وَقُرَشِيٌّ قَلِيلٌ فِقْهُ قُلُوبِهِمْ كَثِيرٌ شَحْمُ بُطُونِهِمْ فَقَالَ أَحَدُهُمْ أَتَرَوْنَ أَنَّ اللَّهَ يَسْمَعُ مَا نَقُولُ فَقَالَ الْآخَرُ يَسْمَعُ إِذَا جَهَرْنَا وَلَا يَسْمَعُ إِذَا أَخْفَيْنَا وَقَالَ الْآخَرُ إِنْ كَانَ يَسْمَعُ إِذَا جَهَرْنَا فَإِنَّهُ يَسْمَعُ إِذَا أَخْفَيْنَا فَأَنْزَلَ اللَّهُ{ وَمَا كُنْتُمْ تَسْتَتِرُونَ أَنْ يَشْهَدَ عَلَيْكُمْ سَمْعُكُمْ وَلَا أَبْصَارُكُمْ وَلَا جُلُودُكُمْ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Mu linnya lya Allah Omusaasizi ennyo. [Ibn Abi Umar] yatunyumiza [Sufyan] okuva ku [Mansur] okuva ku [Mujahid] okuva ku [Abu Ma’mar] okuva ku [Ibn Mas’ud] yagamba: Abasajja basatu baali balwana okumpi n’Enyumba ya Allah, abasajja babiri ab’e Quraysh n’omu Thaqafi, oba abasajja babiri ab’e Thaqafi n’omusajja omu ow’e Quraysh, emitima gyabwe gyali mitono mu kutegeera era n’olubuto lwabwe nga luzitowa. Omu ku bo n’agamba nti: Temumanyi nti Allah awulira by’oyogera? Omulala yagamba nti: Awulira bwe twogera mu ddoboozi ery’omwanguka era tawulira nga twogera mpola. Omulala yagamba nti: Bw’awulira nga twogera mu ddoboozi ery’omwanguka, era awulira nga twogera mpola. Awo Allah n’abikkula nti: ‘Toyinza kwekweka bujulizi bwa kuwulira kwo, okulaba kwo n’olususu lwo.’ -Fussilat: 22-23- Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno ye hasan sahih.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3172

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِكُنْتُ مُسْتَتِرًا بِأَسْتَارِ الْكَعْبَةِ فَجَاءَ ثَلَاثَةُ نَفَرٍ كَثِيرٌ شَحْمُ بُطُونِهِمْ قَلِيلٌ فِقْهُ قُلُوبِهِمْ قُرَشِيٌّ وَخَتَنَاهُ ثَقَفِيَّانِ أَوْ ثَقَفِيٌّ وَخَتَنَاهُ قُرَشِيَّانِ فَتَكَلَّمُوا بِكَلَامٍ لَمْ أَفْهَمْهُ فَقَالَ أَحَدُهُمْ أَتَرَوْنَ أَنَّ اللَّهَ يَسْمَعُ كَلَامَنَا هَذَا فَقَال الْآخَرُ إِنَّا إِذَا رَفَعْنَا أَصْوَاتَنَا سَمِعَهُ وَإِذَا لَمْ نَرْفَعْ أَصْوَاتَنَا لَمْ يَسْمَعْهُ فَقَالَ الْآخَرُ إِنْ سَمِعَ مِنْهُ شَيْئًا سَمِعَهُ كُلَّهُ فَقَال عَبْدُ اللَّهِ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنْزَلْ اللَّهُ{ وَمَا كُنْتُمْ تَسْتَتِرُونَ أَنْ يَشْهَدَ عَلَيْكُمْ سَمْعُكُمْ وَلَا أَبْصَارُكُمْ وَلَا جُلُودُكُمْ إِلَى قَوْلِهِ فَأَصْبَحْتُمْ مِنْ الْخَاسِرِينَ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ وَهْبِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ نَحْوَهُ

[Hannad] atunyumizza [Abu Mu’awiyah] okuva ku [Al A’mash] okuva ku [Umarah bin Umair] okuva ku [Abdurrahman bin Yazid] eyagamba nti: [Abdullah] yagamba nti: Lumu naddukira emabega w’olugoye lwa Ka’bah era abasajja basatu ne bajja, amasavu g’olubuto lwabwe gaali mangi naye emitima gyabwe gyali gitegeera kitono, omusajja omu owa Quraysh n’abaggya babiri aba Thaqif - oba Thaqif omu ne batabani ba Quraysh babiri -, baayogera ebigambo bye saategeera. Omu ku bo n’agamba nti: Temumanyi nti Allah awulira by’oyogera? Omulala n’agamba nti: Awulira bwe tukyogera mu ddoboozi ery’omwanguka era tawulira bwe tutakyogera mu ddoboozi ery’omwanguka. Omulala n’agamba nti: Bw’awulira ekitundu kyakyo, byonna abiwulira. Abdullah yagamba: Kino nakitegeeza nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam. Awo Allah n’abikkula nti: ‘Toyinza kubikka n’akatono ng’okuwulira kwo, okulaba n’olususu lwo bikuwa obujulizi’ okutuusa lwe yagamba nti: ‘Awo ojja kuba mu bafiirwa’ -Fushshilat: 22-23- Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno ntuufu. Atugambye [Mahmud bin Ghailan] atugambye [Waki’] atubuulidde [Sufyan] okuva ku [Al A’masy] okuva ku [Umarah bin Umair] okuva ku [Wahab bin Rabi’ah] okuva ku [Abdullah] kirabika.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3173

حَدَّثَنَا أَبُو حَفْصٍ عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ الْفَلَّاسُ حَدَّثَنَا أَبُو قُتَيْبَةَ سَلْمُ بْنُ قُتَيْبَةَ حَدَّثَنَا سُهَيْلُ بْنُ أَبِي حَزْمٍ الْقُطَعِيُّ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَرَأَ{ إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا }قَالَ قَدْ قَالَ النَّاسُ ثُمَّ كَفَرَ أَكْثَرُهُمْ فَمَنْ مَاتَ عَلَيْهَا فَهُوَ مِمَّنْ اسْتَقَامَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ سَمِعْتُ أَبَا زُرْعَةَ يَقُولُ رَوَى عَفَّانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ عَلِيٍّ حَدِيثًا وَيُرْوَى فِي هَذِهِ الْآيَةِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا مَعْنَى اسْتَقَامُوا

Kitunyumiddwa [Abu Hafs Amru bin Ali Al Fallas] yatunyumizza [Abu Qutaibah Salm bin Qutaibah] yatunyumizza [Suhail bin Abu Hazm Al Qutha’i] yatunyumizza [Tsabit Al Bunani] okuva ku [Anas bin Malik] Omubaka wa Allah Shallallahu ‘alaihi wa Salam soma: ‘Mazima, abo abagamba nti: 'Mukama waffe ye Allah' Olwo ne banywevu mu kifo kyabwe'. -Fushshilat: 30- n’agamba nti: Abantu bagamba nti -mweyama n’ekigambo ekyo-, olwo abasinga obungi ku bo tebasiima, kale Oyo istiqomah afiira ku -kweyama kw’ekigambo ekyo- olwo abeera mu abo abanywevu mu kifo kyabwe’. Abu Isa yagamba nti: Hadith eno hasan gharib, tugimanyi okuva mu isnad eno yokka. Nawulira Abu Zur’ah ng’agamba nti: Affan yanyumya hadith okuva ewa Amru bin Ali era mu aya eno amakulu ga istaqamu gaayogerwa okuva ku nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam, Abu Bakr ne Umar radiallahu ‘anhumaa.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3174

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ مَيْسَرَةَ قَال سَمِعْتُ طَاوُسًا قَالَ سُئِلَ ابْنُ عَبَّاسٍعَنْ هَذِهِ الْآيَةِ{ قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى }فَقَالَ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ قُرْبَى آلِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَعَلِمْتَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَكُنْ بَطْنٌ مِنْ قُرَيْشٍ إِلَّا كَانَ لَهُ فِيهِمْ قَرَابَةٌ فَقَالَ إِلَّا أَنْ تَصِلُوا مَا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ مِنْ الْقَرَابَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ

Atugambye [Mahammad bin Basyar] atubuulidde [Muhammad bin Ja’far] atugambye [Syu’bah] okuva ku [Abdul Malik bin Maisarah] yagamba: Nawulira [Thawus] ng’agamba nti: [Ibn Abbas] yabuuzibwa ku aya eno: ‘Gamba nti: ‘Sisaba mpeera yonna olw’okukoowoola kwange okuggyako omukwano mu maka’. -Asy Syuuraa: 23- Sa’id bin Jubair yagamba: ekitegeezebwa obuganda bwe buganda bwa famire ya Muhammad, sallallaahu ‘alaihi wa Salam. Ibn Abbas yagamba: temukitegedde nti tewali bazzukulu ba Quraysh wabula Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wa Salam alina oluganda nabo? Ye -Sa’id- yagamba: Okujjako nga mugenda mu maaso n’obuzaale wakati wange naawe. Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno ntuufu. Hadiisi eno era yayogerwa okuyita mu sanad endala okuva ewa Ibn Abbas.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3175

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَاصِمٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ الْوَازِعِ قَالَ حَدَّثَنِي شَيْخٌ مِنْ بَنِي مُرَّةَ قَالَ قَدِمْتُ الْكُوفَةَ فَأُخْبِرْتُ عَنْ بِلَالِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ فَقُلْتُ إِنَّ فِيهِ لَمُعْتَبَرًا فَأَتَيْتُهُ وَهُوَ مَحْبُوسٌ فِي دَارِهِ الَّتِي قَدْ كَانَ بَنَى قَالَ وَإِذَا كُلُّ شَيْءٍ مِنْهُ قَدْ تَغَيَّرَ مِنْ الْعَذَابِ وَالضَّرْبِ وَإِذَا هُوَ فِي قُشَاشٍ فَقُلْتُ الْحَمْدُ لِلَّهِ يَا بِلَالُ لَقَدْ رَأَيْتُكَ وَأَنْتَ تَمُرُّ بِنَا تُمْسِكُ بِأَنْفِكَ مِنْ غَيْرِ غُبَارٍ وَأَنْتَ فِي حَالِكَ هَذَا الْيَوْمَ فَقَالَ مِمَّنْ أَنْتَ فَقُلْتُ مِنْ بَنِي مُرَّةَ بْنِ عَبَّادٍ فَقَالَ أَلَا أُحَدِّثُكَ حَدِيثًا عَسَى اللَّهُ أَنْ يَنْفَعَكَ بِهِ قُلْتُ هَاتِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي أَبُو بُرْدَةَ عَنْ أَبِيهِ أَبِي مُوسَىأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُصِيبُ عَبْدًا نَكْبَةٌ فَمَا فَوْقَهَا أَوْ دُونَهَا إِلَّا بِذَنْبٍ وَمَا يَعْفُو اللَّهُ عَنْهُ أَكْثَرُ قَالَ وَقَرَأَ{ وَمَا أَصَابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِمَا كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ وَيَعْفُو عَنْ كَثِيرٍ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ

Kitugambye [Abdu bin Humaid] atugambye [Amr bin Asim] atugambye [Ubaidullah bin Al Wazi’] yagamba: Kigambibwa nze [omusomesa] okuva e Bani Murrah, yagamba: Najja e Kufa ne bantegeeza ku [Bilal bin Abu Buradah], nagamba nti: Mazima mu ye mulimu essomo. Olwo ne ngenda gy’ali ng’asibidde mu nnyumba ye gye yazimba. N’agamba nti: Kirabika buli kimu kikyuse olw’okutulugunyizibwa oba okulumba era ali mu kuswazibwa okutaliimu mugaso, nagamba nti: Amatendo ga Allah, ayi Bilal nakulaba nga watuyitako, wabikka ennyindo yo si lwa nfuufu ng’oli mu mbeera gy’olimu kati. Bilal yabuuzizza nti: Ova wa? Naddamu nti: Okuva ewa Bani Murrah bin Abbas. Bilal n’agamba nti: Nkubuulire hadiisi, nsuubira nti Allah ajja kubaganyula nayo? Namugamba nti: Okay, yogera kyokka. Yagamba nti: Kintegeezeddwa [kitange, Abu Burdah] okuva eri [kitaawe, Abu Musa] nti Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wa Salam yagamba nti: ‘Tewali kabi kagwa ku muddu, omunene oba omutono okumusinga okuggyako olw’ekibi, era ekyo Allah ky’asonyiwa kisinga’. Yagamba nti: Era yasoma nti: ‘Era emibi gyonna egikutuukako buva ku bikolwa by’emikono gyammwe, era Allah asonyiwa ensobi zammwe ezisinga obungi.’ -Ash Syuuraa: 30- Abu Isa yagamba: Hadiisi eno gharib, tugimanyi nga tuyita mu sanad eno yokka.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3176

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ الْعَبْدِيُّ وَيَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ عَنْ حَجَّاجِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي غَالِبٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا ضَلَّ قَوْمٌ بَعْدَ هُدًى كَانُوا عَلَيْهِ إِلَّا أُوتُوا الْجَدَلَ ثُمَّ تَلَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذِهِ الْآيَةَ{ مَا ضَرَبُوهُ لَكَ إِلَّا جَدَلًا بَلْ هُمْ قَوْمٌ خَصِمُونَ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ حَجَّاجِ بْنِ دِينَارٍ وَحَجَّاجٌ ثِقَةٌ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ وَأَبُو غَالِبٍ اسْمُهُ حَزَوَّرُ

Kitugambye nti [Abdu bin Humaid] atubuulidde [Muhammad bin Bisyr Al Abdi] ne [Ya’la bin Ubaid] okuva ku [Hajjaj bin Dinar] okuva ku [Abu Ghalib] okuva ku [Abu Umamah] yagamba nti: Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam yagamba: ‘Si bantu ababula oluvannyuma lw’okufuna obulagirizi obubaweereddwa wabula kubanga bo okwagala okuyomba'. Oluvannyuma yasoma olunyiriri luno: ‘Tebakuwa lugero luno wabula n’ekigendererwa ky’okuyomba kwokka, mu butuufu bantu abaagala ennyo okuyomba’. -Az Zukhruuf: 58- Abu Isa yagamba: Hadiisi eno ntuufu, tugimanyi okuva mu hadiisi ya Hajjaj bin Dinar yokka. Hajjaj tsiqah asemberera hadith. Abu Ghalib erinnya lye yali Hazawwar.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3177

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْجُدِّيُّ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْأَعْمَشِ وَمَنْصُورٍ سَمِعَا أَبَا الضُّحَى يُحَدِّثُ عَنْ مَسْرُوقٍ قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ إِنَّ قَاصًّا يَقُصُّ يَقُولُ إِنَّهُ يَخْرُجُ مِنْ الْأَرْضِ الدُّخَانُ فَيَأْخُذُ بِمَسَامِعِ الْكُفَّارِ وَيَأْخُذُ الْمُؤْمِنَ كَهَيْئَةِ الزُّكَامِ قَالَ فَغَضِبَ وَكَانَ مُتَّكِئًا فَجَلَسَ ثُمَّ قَالَ إِذَا سُئِلَ أَحَدُكُمْ عَمَّا يَعْلَمُ فَلْيَقُلْ بِهِ قَالَ مَنْصُورٌ فَلْيُخْبِرْ بِهِ وَإِذَا سُئِلَ عَمَّا لَا يَعْلَمُ فَلْيَقُلْ اللَّهُ أَعْلَمُ فَإِنَّ مِنْ عِلْمِ الرَّجُلِ إِذَا سُئِلَ عَمَّا لَا يَعْلَمُ أَنْ يَقُولَ اللَّهُ أَعْلَمُ فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَالَ لِنَبِيِّهِ{ قُلْ مَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ وَمَا أَنَا مِنْ الْمُتَكَلِّفِينَ }إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا رَأَى قُرَيْشًا اسْتَعْصَوْا عَلَيْهِ قَالَ اللَّهُمَّ أَعِنِّي عَلَيْهِمْ بِسَبْعٍ كَسَبْعِ يُوسُفَ فَأَخَذَتْهُمْ سَنَةٌ فَأَحْصَتْ كُلَّ شَيْءٍ حَتَّى أَكَلُوا الْجُلُودَ وَالْمَيْتَةَ وَقَالَ أَحَدُهُمَا الْعِظَامَ قَالَ وَجَعَلَ يَخْرُجُ مِنْ الْأَرْضِ كَهَيْئَةِ الدُّخَانِ فَأَتَاهُ أَبُو سُفْيَانَ فَقَالَ إِنَّ قَوْمَكَ قَدْ هَلَكُوا فَادْعُ اللَّهَ لَهُمْقَالَ فَهَذَا لِقَوْلِهِ{ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاءُ بِدُخَانٍ مُبِينٍ يَغْشَى النَّاسَ هَذَا عَذَابٌ أَلِيمٌ }قَالَ مَنْصُورٌ هَذَا لِقَوْلِهِ{ رَبَّنَا اكْشِفْ عَنَّا الْعَذَابَ إِنَّا مُؤْمِنُونَ }فَهَلْ يُكْشَفُ عَذَابُ الْآخِرَةِ قَدْ مَضَى الْبَطْشَةُ وَاللِّزَامُ وَالدُّخَانُ و قَالَ أَحَدُهُمْ الْقَمَرُ وَقَالَ الْآخَرُ الرُّومُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَاللِّزَامُ يَعْنِي يَوْمَ بَدْرٍ قَالَ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Atubuulidde [Mahmud bin Ghailan] atugambye [Abdul Malik bin Ibrahim Al Juddi] atubuulidde [Syu’bah] okuva ku [Al A’masy] ne [Mansur] bombi baawulira [Abu Adl Dluha] ng’abuulira okuva ku [Masruq] yagamba nti: Waliwo eyajja eri [Abdullah] n’agamba nti: Waliwo eyamugamba, yagamba nti: Mazima omukka gujja kulabika okuva mu ensi era ejja kusangulawo okuwulira kw’abatakkiriza era etwala obulamu bw’abakkiriza ng’omusujja. Masruq n’agamba nti: Yanyiiga, ne yeesigamira emabega olwo n’atuula, oluvannyuma lw’ekyo n’agamba nti: Omu ku mmwe bw’aba abuuziddwa ku kintu ky’amanyi, mubuulire - Mansur n’agamba nti: Akibuulire - era bw’aba abuuziddwa ku kintu ky’atamanyi, agambye nti: Allahu a’lam, kubanga kitundu ku kumanya kw’omuntu nti bwe bamubuuza ku kintu ky’atamanyi, kwe kugamba nti: Allahu a’lam kubanga Allah Ta’ala yagamba His nabbi: ‘Gamba -Owange Muhammad-: ‘Sikusaba mpeera yonna. okubuulira kwange era siri omu ku bakuyiiya'. -Shaad: 86- Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam bweyalaba Quraysh abajeemu, yasaba: ALLOOHUMMA A'INNNII 'ALAIHIM BISAB'I KASAB'I YUUSUF 'Ayi Allah, nyamba enjala nga enjala ya Yusuf' olwo nebalumbibwa ekyeya. Ekyeya kyalumba buli kimu okutuusa lwe balya olususu n’ennyama - omu yagamba: amagumba - olwo ne gavaayo ng’omukka - dukhan - okuva mu ttaka olwo Abu Sufyan n’ajja gy’ali, n’agamba nti: Mazima abantu bo bazikiridde, saba Allah abawe ebirungi. Yagamba nti: Kino kiri okusinziira ku kigambo kye: ‘Kale mulinde olunaku eggulu lwe lireeta omukka ogwa nnamaddala -dukhan-. Nga muno mwe muli n’abantu. kino kibonerezo kiruma’. -Ad Dukhaan: 10-11- Mansur yagamba nti: Kino kiri okusinziira ku kigambo kye: ' -Basaba-: ‘Mukama waffe, tuggyeko ekibonerezo kino. Mazima ddala, tujja kukkiriza'. -Ad Dukhaan: 10-11- Ekibonerezo ky’obulamu obw’oluvannyuma lw’okufa kiweddewo? Okubonyaabonyezebwa, Lizam -okuzikirizibwa- n’omukka biyiseewo. Omu ku bo n’agamba nti: Okukutuka kw’Omwezi. Abalala bagamba nti: Okuwangulwa kw’Abaruumi. Abu Isa yagamba: Lizam yali mufumbo mu lutalo lw’e Badr. Hadiisi eno ntuufu.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3178

حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ مُوسَى بْنِ عُبَيْدَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبَانَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْ مُؤْمِنٍ إِلَّا وَلَهُ بَابَانِ بَابٌ يَصْعَدُ مِنْهُ عَمَلُهُ وَبَابٌ يَنْزِلُ مِنْهُ رِزْقُهُ فَإِذَا مَاتَ بَكَيَا عَلَيْهِ فَذَلِكَ قَوْلُهُ عَزَّ وَجَلَّ{ فَمَا بَكَتْ عَلَيْهِمْ السَّمَاءُ وَالْأَرْضُ وَمَا كَانُوا مُنْظَرِينَ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَمُوسَى بْنُ عُبَيْدَةَ وَيَزِيدُ بْنُ أَبَانَ الرَّقَاشِيُّ يُضَعَّفَانِ فِي الْحَدِيثِ

Kitugambye nti [Al Husain bin Huraits] atubuulidde [Waki’] okuva ku [Musa bin Ubaidah] okuva ku [Yazid bin Aban] okuva ku [Anas bin Malik] yagamba: Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam yagamba: ‘Tewali mukkiriza wabula alina enzigi bbiri, oluggi olumu olw’okweyongera kw’ebikolwa ebirungi ate olulala olw’okukendeera kw’emikisa. Bwe yafa, enzigi zombi zaamukaabira, ekyo kye kigambo kya Allah ‘azza wajalla: ‘Bwe kityo eggulu n’ensi tebyabakaabira era tebaaweebwa kuwummula’. -Ad Dukhaan: 29- Abu Isa yagamba: Hadiisi eno gharib, tetugimanyi marfu’ okujjako okuva mu sanad eno. Musa bin Ubaidah ne Yazid bin Aban Ar Raqasyi banafuye mu hadith.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3179

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ سَعِيدٍ الْكِنْدِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو مُحَيَّاةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ ابْنِ أَخِي عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَامٍ قَالَلَمَّا أُرِيدَ عُثْمَانُ جَاءَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلَامٍ فَقَالَ لَهُ عُثْمَانُ مَا جَاءَ بِكَ قَالَ جِئْتُ فِي نَصْرِكَ قَالَ اخْرُجْ إِلَى النَّاسِ فَاطْرُدْهُمْ عَنِّي فَإِنَّكَ خَارِجٌ خَيْرٌ لِي مِنْكَ دَاخِلٌ فَخَرَجَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَلَامٍ إِلَى النَّاسِ فَقَالَ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّهُ كَانَ اسْمِي فِي الْجَاهِلِيَّةِ فُلَانٌ فَسَمَّانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَبْدَ اللَّهِ وَنَزَلَ فِيَّ آيَاتٌ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ نَزَلَتْ فِيَّ{ وَشَهِدَ شَاهِدٌ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ عَلَى مِثْلِهِ فَآمَنَ وَاسْتَكْبَرْتُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ }وَنَزَلَتْ فِيَّ{ قُلْ كَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ وَمَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ }إِنَّ لِلَّهِ سَيْفًا مَغْمُودًا عَنْكُمْ وَإِنَّ الْمَلَائِكَةَ قَدْ جَاوَرَتْكُمْ فِي بَلَدِكُمْ هَذَا الَّذِي نَزَلَ فِيهِ نَبِيُّكُمْ فَاللَّهَ اللَّهَ فِي هَذَا الرَّجُلِ أَنْ تَقْتُلُوهُ فَوَاللَّهِ إِنْ قَتَلْتُمُوهُ لَتَطْرُدُنَّ جِيرَانَكُمْ الْمَلَائِكَةَ وَلَتَسُلُّنَّ سَيْفَ اللَّهِ الْمَغْمُودَ عَنْكُمْ فَلَا يُغْمَدُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ قَالَ فَقَالُوا اقْتُلُوا الْيَهُودِيَّ وَاقْتُلُوا عُثْمَانَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَاهُ شُعَيْبُ بْنُ صَفْوَانَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ ابْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَامٍ عَنْ جَدِّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَامٍ

[Ali bin Sa’id Al Kindi] yatunyumiza [Abu Muhayyah] okuva ku [Abdul Malik bin Umair] okuva ku [Ibn Akhi Abdullah bin Salam] eyagamba nti: Uthman bwe yali ayigganyizibwa okuttibwa, [Abdullah bin Salam] yajja era Usman n’amubuuza nti: Okwetaaga ki? Yaddamu nti: Nzize kukuyamba. Uthman yagamba: Genda eri abantu obagobe ku nze, kubanga ggwe okubeera ebweru kinsinga kubeera munda. Abdullah bin Salam yafuluma eri abantu n’agamba nti: Abange abantu, mu nnaku z’obutamanya nayitibwa bwentyo ne bwentyo, olwo Omubaka wa Allah (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) n’ampa erinnya Abdullah, ebinkwatako ne bibikkulirwa aya ezimu ez’ekitabo kya Allah, ezikwata ku nze aya eno n’ebikkulwa nti: ‘Era omujulizi okuva mu baana ba Isirayiri yajulirwa mu ngeri y’emu era n’akkiriza, naye muli wa malala, mazima Allah taluŋŋamya bantu babi -QS. Al-Ahqaf 10- Era kyasindikibwa ku lwange, aya; 'Gamba nti: 'Allah n'abo abalina okumanya Baibuli bamala okuba abajulizi wakati wange naawe'. -Al Israa`: 96-, mazima Allah alina ekitala ekisibye kireme kukutema, bamalayika bakukuumye mu nsi yo. Buno bwe bubaka nnabbi wo bwe yasindika wansi. Mutye Allah okutta nabbi ono. Mutye Allah okutta nabbi ono. Ellaka Allah, bw’omutta, bamalayika bajja kukuggyako obukuumi bwabwe, era ekitala kya Allah ekyali kibikkiddwa emabegako kijja kukusengulwa, era tekijja kuddamu kuzibikira okutuusa ku lunaku lw’amazuukira. Oluvannyuma bagamba nti: Mutte Omuyudaaya mutte Usman. Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno ya gharib. [Syu’aib bin Shafwan] yakinyumya okuva ku [Abdul Malik bin Umair] okuva ku [Ibnu Muhammad bin Abdullah bin Salam] okuva ku [jjajjaawe, Abdullah bin Salam].

Hadith

Imam Tirmidzi : 3180

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْأَسْوَدِ أَبُو عَمْرٍو الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَبِيعَةَ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا رَأَى مَخِيلَةً أَقْبَلَ وَأَدْبَرَ فَإِذَا مَطَرَتْ سُرِّيَ عَنْهُ قَالَتْ فَقُلْتُ لَهُ فَقَالَ وَمَا أَدْرِي لَعَلَّهُ كَمَا قَالَ اللَّه تَعَالَى{ فَلَمَّا رَأَوْهُ عَارِضًا مُسْتَقْبِلَ أَوْدِيَتِهِمْ قَالُوا هَذَا عَارِضٌ مُمْطِرُنَا }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ

Kitugambye nti [Abdurrahman bin Al Aswad Abu Amru Al Bashri] atubuulidde [Muhammad bin Rabi’ah] okuva ku [Ibn Juraij] okuva ku [Atho`] okuva ku [Aisyah] radiallahu ‘anhaa yagamba nti: Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam bwe yalaba ekire kye yalowooza nti kijja kuleeta enkuba, yatambula ng’adda n’adda - kubanga yali mweraliikirivu oba okutya - era ekire bwe kyawa enkuba mu butuufu, yatya era ne yeeraliikirira. kibula. Aisyah n’agamba nti: Namubuuza n’addamu nti: ‘Simanyi, mpozzi nga bwe kiri nga Allah Ta’ala bwe yagamba nti: ‘Kale bwe baalaba ekibonerezo mu ngeri y’ekire nga kyolekera ebiwonvu byabwe, ne bagamba nti: ‘Kino kye kire ekigenda okutonnya ku ffe, mu butuufu ekyo kye kibonerezo kye wasaba okwanguwa, kwe kugamba empewo erimu ekibonerezo ekiruma’. -Al Ahqaaf: 24- Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno hasan.