Imam Tirmidzi : 3141
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا أَشْهَلُ بْنُ حَاتِمٍ قَالَ ابْنُ عَوْنٍ حَدَّثَنَاهُ عَنْ عَمْرِو بْنِ سَعِيدٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ كُنْتُ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَى بَابَ امْرَأَةٍ عَرَّسَ بِهَا فَإِذَا عِنْدَهَا قَوْمٌ فَانْطَلَقَ فَقَضَى حَاجَتَهُ فَاحْتُبِسَ ثُمَّ رَجَعَ وَعِنْدَهَا قَوْمٌ فَانْطَلَقَ فَقَضَى حَاجَتَهُ فَرَجَعَ وَقَدْ خَرَجُوا قَالَ فَدَخَلَ وَأَرْخَى بَيْنِي وَبَيْنَهُ سِتْرًا قَالَ فَذَكَرْتُهُ لِأَبِي طَلْحَةَ قَالَ فَقَالَ لَئِنْ كَانَ كَمَا تَقُولُ لَيَنْزِلَنَّ فِي هَذَا شَيْءٌ فَنَزَلَتْ آيَةُ الْحِجَابِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَعَمْرُو بْنُ سَعِيدٍ يُقَالُ لَهُ الْأَصْلَعُ
Kitutegeezeddwa [Muhammad bin Al Mutsanna] atubuulidde [Asyhal bin Hatim] atubuulidde [Ibn ‘Aun] okuva ku [Amru bin Sa’id] okuva ku [Anas bin Malik] yagamba nti: Nali kumpi ne Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam olwo n’ajja ku mulyango gw’omukazi gwe yawasa n’azuuka omukazi yali n’abantu be, yagenda n’amaliriza business ye, baamuyimiriza olwo n’addayo eri omukazi era nga waliwo abantu okumpi, n’avaawo olwo Oluvannyuma lw’okumaliriza omulimu, yakomawo era nga bafulumye. Yayingira n’akka hijab wakati wange naye. Olwo kino ne nkyogerako eri Talha, n’agamba nti: Singa by’oyogera biba bituufu, ddala okubikkulirwa kujja kukka ku nsonga eyo. Awo aya ya hijab n’ekka. Abu Isa yagamba nti: Hadith eno hasan gharib okuyita mu sanad eno. Amru bin Sa'id bamuyita Al Asla'.
Imam Tirmidzi : 3142
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ الضُّبَعِيُّ عَنْ الْجَعْدِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ تَزَوَّجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَخَلَ بِأَهْلِهِ قَالَ فَصَنَعَتْ أُمِّي أُمُّ سُلَيْمٍ حَيْسًا فَجَعَلَتْهُ فِي تَوْرٍ فَقَالَتْ يَا أَنَسُ اذْهَبْ بِهَذَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْ لَهُ بَعَثَتْ بِهَذَا إِلَيْكَ أُمِّي وَهِيَ تُقْرِئُكَ السَّلَامَ وَتَقُولُ إِنَّ هَذَا لَكَ مِنَّا قَلِيلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَذَهَبْتُ بِهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ إِنَّ أُمِّي تُقْرِئُكَ السَّلَامَ وَتَقُولُ إِنَّ هَذَا مِنَّا لَكَ قَلِيلٌ فَقَالَ ضَعْهُ ثُمَّ قَالَ اذْهَبْ فَادْعُ لِي فُلَانًا وَفُلَانًا وَفُلَانًا وَمَنْ لَقِيتَ فَسَمَّى رِجَالًا قَالَ فَدَعَوْتُ مَنْ سَمَّى وَمَنْ لَقِيتُ قَالَ قُلْتُ لِأَنَسٍ عَدَدُ كَمْ كَانُوا قَالَ زُهَاءَ ثَلَاثِ مِائَةٍ قَالَ وَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَنَسُ هَاتِ التَّوْرَ قَالَ فَدَخَلُوا حَتَّى امْتَلَأَتْ الصُّفَّةُ وَالْحُجْرَةُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِيَتَحَلَّقْ عَشَرَةٌ عَشَرَةٌ وَلْيَأْكُلْ كُلُّ إِنْسَانٍ مِمَّا يَلِيهِ قَالَ فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا قَالَ فَخَرَجَتْ طَائِفَةٌ وَدَخَلَتْ طَائِفَةٌ حَتَّى أَكَلُوا كُلُّهُمْ قَالَ فَقَالَ لِي يَا أَنَسُ ارْفَعْ قَالَ فَرَفَعْتُ فَمَا أَدْرِي حِينَ وَضَعْتُ كَانَ أَكْثَرَ أَمْ حِينَ رَفَعْتُ قَالَ وَجَلَسَ مِنْهُمْ طَوَائِفُ يَتَحَدَّثُونَ فِي بَيْتِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسٌ وَزَوْجَتُهُ مُوَلِّيَةٌ وَجْهَهَا إِلَى الْحَائِطِ فَثَقُلُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَلَّمَ عَلَى نِسَائِهِ ثُمَّ رَجَعَ فَلَمَّا رَأَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ رَجَعَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ ثَقُلُوا عَلَيْهِ قَالَ فَابْتَدَرُوا الْبَابَ فَخَرَجُوا كُلُّهُمْ وَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَرْخَى السِّتْرَ وَدَخَلَ وَأَنَا جَالِسٌ فِي الْحُجْرَةِ فَلَمْ يَلْبَثْ إِلَّا يَسِيرًا حَتَّى خَرَجَ عَلَيَّ وَأُنْزِلَتْ هَذِهِ الْآيَاتُ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَرَأَهُنَّ عَلَى النَّاسِ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ إِلَّا أَنْ يُؤْذَنَ لَكُمْ إِلَى طَعَامٍ غَيْرَ نَاظِرِينَ إِنَاهُ وَلَكِنْ إِذَا دُعِيتُمْ فَادْخُلُوا فَإِذَا طَعِمْتُمْ فَانْتَشِرُوا وَلَا مُسْتَأْنِسِينَ لِحَدِيثٍ إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ يُؤْذِي النَّبِيَّ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ قَالَ الْجَعْدُ قَالَ أَنَسٌ أَنَا أَحْدَثُ النَّاسِ عَهْدًا بِهَذِهِ الْآيَاتِ وَحُجِبْنَ نِسَاءُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْجَعْدُ هُوَ ابْنُ عُثْمَانَ وَيُقَالُ هُوَ ابْنُ دِينَارٍ وَيُكْنَ أَبَا عُثْمَانَ بَصْرِيٌّ وَهُوَ ثِقَةٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ رَوَى عَنْهُ يُونُسُ بْنُ عُبَيْدٍ وَشُعْبَةُ وَحَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ
Kitugambye nti [Qutaibah bin Sa’id] atubuulidde [Ja’far bin Sulaiman Adl Dluba’i] okuva ku [Al Ja’d bin Uthman] okuva ku [Anas bin Malik] radliallahu ‘anhu, yagamba nti: Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam yawasa n’oluvannyuma ne yeegatta ne mukyala we. Maama wange Umm Sulaim yakola hais - emmere eyakolebwa mu date, akawunga ne samin, pent. - olwo n’akiteeka mu kibya ekitono, n’agamba nti: Ayi Anas, kino kireete eri Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wa Salam olwo n’amugamba nti: Maama wange kino yakiweereza kabaka, yatuusa okulamusa n’agamba nti kino kitono eri kabaka okuva gye tuli, ayi Rasulullah. Anas n’agamba nti: Era nagireeta eri Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wa Salam, nagamba nti: Maama wange yatuusa okulamusa eri kabaka n’agamba nti: Kino kitono eri kabaka okuva gye tuli. n’agamba nti: Kiteeke wansi. Oluvannyuma lw’ekyo n’agamba nti: Genda oyite bwe batyo, bwe batyo, bwe batyo, ne bwe batyo n’abantu b’osanga. Yayogedde amannya g’abantu abawerako. Anas agamba: Nayita abantu be yayogeddeko n’abantu be nnasanga. Ye - Ibn Uthman - yagamba nti: Nabuuza Anas nti: Bameka? Anas n’addamu nti: Nga ebikumi bisatu. Anas yagamba nti: Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam yangamba nti: ‘Owange Anas, ddira ekibbo’. Abantu baayingira okutuusa oluggya n’ebisenge lwe byajjula, olwo Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam n’agamba nti: ‘Abantu kkumi batuule mu nkulungo buli omu alye ku abo abamuli okumpi’. Anas n’agamba nti: Baalya okutuusa lwe bajjula. Ekibinja ekimu kyafuluma ate ekibinja ekirala ne kiyingira okutuusa nga bonna bamaze okulya olwo n’aŋŋamba nti: ‘Hey Anas, pick it up’. Nagisitula, simanyi oba emmere yali esingawo nga ngiteeka wansi oba bwe nnagisitula. Waaliwo ebibinja byabantu ebiwerako nga batudde nga banyumya mu nnyumba ya Rasulullah Sallallahu ‘alaihi wa Salam, nga Rasulullah Sallallahu ‘alaihi wa Salam atudde era mukyala we n’akyusa amaaso ge ku bbugwe, ne banenya Rasulullah Sallallahu ‘alaihi wa Salam, olwo Rasulullah Sallallahu ‘alaihi wa Salam n’avaayo n’alamusa abakyala be. Oluvannyuma lw’ekyo yakomawo, bwe baalaba Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wa Salam ng’akomawo, ne balowooza nti bamuvunaana. Baafubutuka okutuuka ku mulyango bonna ne bagenda. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam yajja nabikka olutimbe nayingira nga ntudde mu kisenge. Tewaayita bbanga ddene n’avaayo okumusisinkana era ennyiriri zino ne zibikkulwa. Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wa Salam yavaayo n’asomera banne nti: ‘Abange mmwe abakkiriza temuyingira mu mayumba ga Nabbi okuggyako nga mukkiriziddwa okulya nga temulinda mmere kufumba, naye bwe muba muyitiddwa olwo muyingire era bwe mumala okulya, muveeyo nga temuwanvuye mboozi. Mazima kino kijja kutaataaganya nabbi’. -Al Ahzaab: 53- Al Ja’du yagamba: Anas yagamba: nze nasooka okumanya aya zino era abakyala ba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam baali ba hijabi. Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno ntuufu. Al Ja’du bin Uthman yali ayitibwa Ibn Dinar, kojja we yali Abu Utsman Bashri. Kiba tsiqah okusinziira ku bakugu mu hadith. Yunus bin Ubaid, Syu’bah ne Hammad bin Zaid baamunyumya.
Imam Tirmidzi : 3143
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ إِسْمَعِيلَ بْنِ مُجَالِدٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ بَيَانٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ بَنَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِامْرَأَةٍ مِنْ نِسَائِهِ فَأَرْسَلَنِي فَدَعَوْتُ قَوْمًا إِلَى الطَّعَامِ فَلَمَّا أَكَلُوا وَخَرَجُوا قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُنْطَلِقًا قِبَلَ بَيْتِ عَائِشَةَ فَرَأَى رَجُلَيْنِ جَالِسَيْنِ فَانْصَرَفَ رَاجِعًا قَامَ الرَّجُلَانِ فَخَرَجَا فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ إِلَّا أَنْ يُؤْذَنَ لَكُمْ إِلَى طَعَامٍ غَيْرَ نَاظِرِينَ إِنَاهُ } وَفِي الْحَدِيثِ قِصَّةٌ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ بَيَانٍ وَرَوَى ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ هَذَا الْحَدِيثَ بِطُولِهِ
Kitutegeezeddwa nti [Umar bin Ismail bin Mujalid] aηηamba nti [kitange] okuva ku [Bayan] okuva ku [Anas bin Malik] Allah amusiimye, yagamba nti: ‘Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam yeegatta n’omu ku bakyala be n’oluvannyuma n’antumira, olwo ne nyita abantu okulya, nga bali mu kulya ne nvaayo, Rasulullah sallallaahu sallallaahu 'alaihi wa Salam yagenda mu maka ga Aisha, yalaba abantu babiri nga batudde, yakomawo. Abantu bombi baagenda era Allah ‘azza wajalla n’abikkula nti: ‘Abange mmwe abakkiriza temuyingira mu mayumba ga nabbi okuggyako nga mukkirizibwa okulya nga temulindirira mmere kufumba’. -Al Ahzaab: 53- mu hadith eno mulimu emboozi. Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno ye hasan gharib okuva mu hadiisi ya Bayan. [Thhabit] yanyumya hadith eno mu bujjuvu okuva ku [Anas].
Imam Tirmidzi : 3144
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ نُعَيْمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُجْمِرِ أَنَّ مُحَمَّدَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ زَيْدٍ الْأَنْصَارِيَّ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ زَيْدٍ الَّذِي كَانَ أُرِيَ النِّدَاءَ بِالصَّلَاةِ أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيِّ أَنَّهُ قَالَ أَتَانَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ فِي مَجْلِسِ سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ فَقَالَ لَهُ بَشِيرُ بْنُ سَعْدٍ أَمَرَنَا اللَّهُ أَنْ نُصَلِّيَ عَلَيْكَ فَكَيْفَ نُصَلِّي عَلَيْكَ قَالَ فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى تَمَنَّيْنَا أَنَّهُ لَمْ يَسْأَلْهُ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُولُوا اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ وَبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ فِي الْعَالَمِينَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ وَالسَّلَامُ كَمَا قَدْ عُلِّمْتُمْ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَأَبِي حُمَيْدٍ وَكَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ وَطَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ وَأَبِي سَعِيدٍ وَزَيْدِ بْنِ خَارِجَةَ وَيُقَالُ ابْنُ جَارِيَةَ وَبُرَيْدَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atubuulidde [Ishaq bin Musa Al Ansari] atubuulidde [Ma’an] atubuulidde [Malik bin Anas] okuva ku [Nu’aim bin Abdullah Al Mujmir] nti [Muhammad bin Abdullah bin Zaid Al Anshari] ne Abdullah bin Zaid eyaloose omulanga gw’esswala bamugamba okuva ku [Abu Mas’ud Al Anshari] bagamba nti: Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam yatujja nga tuli mu lukungaana lwa Sa'ad bin Olwo Basyir bin Sa'ad namugamba nti: Allah yatulagira okukusabira, olwo tukusabira tutya? Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam yasirika okutuusa lwe twasuubira - singa - teyabuuza. Oluvannyuma lw’ekyo, Rasulullah Shallallahu ‘alaihi wa Salam yagamba nti: ‘Gamba nti: ALLOOHUMMA SOLLI ‘ALAA MUHAMMAD, WA’ALAA AALI MUHAMMAD, KAMAA SOLLAITA ‘ALAA IBROOHIIMA WA’ALAA AALI IBROOHIIMA WABAARIK ‘ALAA MUHAMMAD WA’ALAA AALI MUHAMMAD KAMAA BAAROKTA ’ALAA IBROOHIIMA WA'ALAA AALI IBROOHIIMA FIL'AALAMIINA INNAKA HAMIIDUN MAJIID 'Ayi Allah, ssa emirembe ku Muhammad n'amaka ga Muhammad nga bwewawa Ibrahim n'amaka ga Ibrahim emirembe, ssa omukisa Muhammad n'amaka ga Muhammad nga bwewawa omukisa Ibrahim n'amaka ga Ibrahim mu nsi zonna, mazima Ggwe atenderezebwa ennyo era asinga Sublime, era emirembe nga bwewabayigirizza'. Mu mbeera eno mulimu hadith ezifaanagana okuva ewa Ali, Abu Humaid, Ka’ab bin Ujrah, Thalhah bin Ubaidullah, Abu Sa’id, Zaid bin Kharijah era eziyitibwa Ibn Jariyah. Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno ntuufu.
Imam Tirmidzi : 3145
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ عَنْ عَوْفٍ عَنْ الْحَسَنِ وَمُحَمَّدٍ وَخِلَاسٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام كَانَ رَجُلًا حَيِيًّا سَتِيرًا مَا يُرَى مِنْ جِلْدِهِ شَيْءٌ اسْتِحْيَاءً مِنْهُ فَآذَاهُ مَنْ آذَاهُ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ فَقَالُوا مَا يَسْتَتِرُ هَذَا التَّسَتُّرَ إِلَّا مِنْ عَيْبٍ بِجِلْدِهِ إِمَّا بَرَصٌ وَإِمَّا أُدْرَةٌ وَإِمَّا آفَةٌ وَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَرَادَ أَنْ يُبَرِّئَهُ مِمَّا قَالُوا وَإِنَّ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام خَلَا يَوْمًا وَحْدَهُ فَوَضَعَ ثِيَابَهُ عَلَى حَجَرٍ ثُمَّ اغْتَسَلَ فَلَمَّا فَرَغَ أَقْبَلَ إِلَى ثِيَابِهِ لِيَأْخُذَهَا وَإِنَّ الْحَجَرَ عَدَا بِثَوْبِهِ فَأَخَذَ مُوسَى عَصَاهُ فَطَلَبَ الْحَجَرَ فَجَعَلَ يَقُولُ ثَوْبِي حَجَرُ ثَوْبِي حَجَرُ حَتَّى انْتَهَى إِلَى مَلَإٍ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ فَرَأَوْهُ عُرْيَانًا أَحْسَنَ النَّاسِ خَلْقًا وَأَبْرَأَهُ مِمَّا كَانُوا يَقُولُونَ قَالَ وَقَامَ الْحَجَرُ فَأَخَذَ ثَوْبَهُ وَلَبِسَهُ وَطَفِقَ بِالْحَجَرِ ضَرْبًا بِعَصَاهُ فَوَاللَّهِ إِنَّ بِالْحَجَرِ لَنَدَبًا مِنْ أَثَرِ عَصَاهُ ثَلَاثًا أَوْ أَرْبَعًا أَوْ خَمْسًا فَذَلِكَ قَوْلُهُ تَعَالَى { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ آذَوْا مُوسَى فَبَرَّأَهُ اللَّهُ مِمَّا قَالُوا وَكَانَ عِنْدَ اللَّهِ وَجِيهًا } قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِيهِ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
[Abdu bin Humaid] atugambye [Rauh bin Ubadah] okuva ku [Auf] okuva ku [Al Hasan], [Muhammad] ne [Khilas] okuva ku [Abu Hurairah] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam nti Musa ‘alaihis salam yali muntu wa nsonyi nnyo era nga muggadde, tewali lususu lwe lwalabika olw’ensonyi. Awo abaana ba Isirayiri ne bamulumya, ne bagamba nti: Tayambala kibikka ng’ekyo okuggyako olw’obulema mu lususu lwe, mpozzi olususu olw’amabala, ekivundu oba obulwadde obulala. Allah 'azza wajalla yayagala okusumulula Musa mu bigambo byabwe. Olunaku lumu, Musa 'alaihis salam yali yekka, n'ateeka engoye ze ku lwazi n'anaaba, oluvannyuma lw'okunaaba, Musa n'agenda engoye ze okuzinona, kyazuuka ng'olwazi lwamuggyako engoye bwetyo Musa n'aggyayo omuggo gwe olwo n'anoonya ejjinja n'agamba nti: Engoye zange, ggwe ejjinja, engoye zange, Ayi ejjinja. Okutuusa lwe yatuuka mu kibinja ky’abantu okuva mu Baana ba Isirayiri, baamulaba ng’ali bukunya era nga ye muntu asinga mu kifaananyi ky’omubiri. Allah yamusumulula okuva mu bigambo byabwe'. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam yagamba: ‘Olwazi ne luyimirira olwo Musa n’akwata engoye ze n’aziyambaza olwo n’akuba olwazi n’omuggo gwe. Eya Allah, waaliwo obubonero busatu, buna oba butaano ku jjinja okuva ku kukubwa omuggo gwe. Ekyo kye kigambo kya Allah Ta’ala: ‘Abange mmwe abakkiriza, temufaanana abo abanyiiza Musa; awo Allah n’amugogola ku bimulumiriza bye baayogera. era musajja alina ekifo eky’ekitiibwa mu maaso ga Allah’. -Al Ahzaab: 59- Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno ntuufu. Hadiisi eno era yayogerwa okuyita mu sanad endala okuva ewa Abu Hurairah okuva ewa nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam. Mu mbeera eno waliwo hadith efaananako bwetyo okuva ewa Anas okuva ku nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam.
Imam Tirmidzi : 3146
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا أَخْبَرَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ الْحَسَنِ بْنِ الْحَكَمِ النَّخَعِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَبْرَةَ النَّخَعِيُّ عَنْ فَرْوَةَ بْنِ مُسَيْكٍ الْمُرَادِيِّ قَالَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَا أُقَاتِلُ مَنْ أَدْبَرَ مِنْ قَوْمِي بِمَنْ أَقْبَلَ مِنْهُمْ فَأَذِنَ لِي فِي قِتَالِهِمْ وَأَمَّرَنِي فَلَمَّا خَرَجْتُ مِنْ عِنْدِهِ سَأَلَ عَنِّي مَا فَعَلَ الْغُطَيْفِيُّ فَأُخْبِرَ أَنِّي قَدْ سِرْتُ قَالَ فَأَرْسَلَ فِي أَثَرِي فَرَدَّنِي فَأَتَيْتُهُ وَهُوَ فِي نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقَالَ ادْعُ الْقَوْمَ فَمَنْ أَسْلَمَ مِنْهُمْ فَاقْبَلْ مِنْهُ وَمَنْ لَمْ يُسْلِمْ فَلَا تَعْجَلْ حَتَّى أُحْدِثَ إِلَيْكَ قَالَ وَأُنْزِلَ فِي سَبَإٍ مَا أُنْزِلَ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا سَبَأٌ أَرْضٌ أَوْ امْرَأَةٌ قَالَ لَيْسَ بِأَرْضٍ وَلَا امْرَأَةٍ وَلَكِنَّهُ رَجُلٌ وَلَدَ عَشْرَةً مِنْ الْعَرَبِ فَتَيَامَنَ مِنْهُمْ سِتَّةٌ وَتَشَاءَمَ مِنْهُمْ أَرْبَعَةٌ فَأَمَّا الَّذِينَ تَشَاءَمُوا فَلَخْمٌ وَجُذَامُ وَغَسَّانُ وَعَامِلَةُ وَأَمَّا الَّذِينَ تَيَامَنُوا فَالْأُزْدُ وَالْأَشْعَرِيُّونَ وَحِمْيَرٌ وَكِنْدَةُ وَمَذْحِجٌ وَأنْمَارٌ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا أَنْمَارٌ قَالَ الَّذِينَ مِنْهُمْ خَثْعَمُ وَبَجِيلَةُوَرُوِيَ هَذَا عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
Kitutegeezeddwa [Abu Kuraib] ne [Abdu bin Humaid] bombi bagamba nti: Kitugambye [Abu Usamah] okuva ku [Al Hasan bin Al Hakam An Nakha’i] yagamba nti: kintegeezezza [Abu Sabrah An Nakha’i] okuva ku [Farwah bin Musaik Al Muradi] yagamba nti: Nagenda eri Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam ne ŋŋamba nti: Ayi Omubaka wa Allah, nnwanyise abo abadduka n’abo abagenda mu maaso mu bo. Yanzikiriza okubalwanyisa era n’annonda okuba omukulembeze. Bwe namuvaako, yambuuza, Al Ghuthaifi kye yali akola, bamugamba nti navuddeyo kiro. Olwo n’asindika omubaka okunoonya obulombolombo bwange era omubaka n’aŋŋamba nkomewo. Namujja wamu ne mikwano gye egiwerako. Yagamba nti: ‘Mukowoole abantu bammwe, abakyusizza obusiraamu bakkirize n’abo abatannaba kusiramuka, temufubutuka okutuusa nga bakugambye. Farwah yagamba nti: Surah Saba’ yabikkulwa olwo waliwo n’agamba nti: Ayi Omubaka wa Allah, Saba’, ensi oba mukazi kye ki? Yaddamu nti: ‘Si nsi wadde omukazi, wabula musajja eyazaala abaana Abawalabu kkumi. Mukaaga ku bo baayolekedde ku ddyo - Yemen - ate abalala bana ne boolekera ku kkono. Abaatambula ku kkono ye Lakhm, Judzam, Ghassan ne Amilah ate abaali basuubira emikisa be Azd, Asy’ari, Himyar, Kindah, Madzhij ne Anmar’. Waliwo eyabuuzizza nti: Anmar y’ani? Yaddamu nti: ‘Abantu mu bo Khats’am ne Bajilah’. Kino kyayogerwa okuva ewa Ibn Abbas okuva ku nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam. Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno ye hasan gharib.
Imam Tirmidzi : 3147
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا قَضَى اللَّهُ فِي السَّمَاءِ أَمْرًا ضَرَبَتْ الْمَلَائِكَةُ بِأَجْنِحَتِهَا خُضْعَانًا لِقَوْلِهِ كَأَنَّهَا سِلْسِلَةٌ عَلَى صَفْوَانٍ فَإِذَا{ فُزِّعَ عَنْ قُلُوبِهِمْ قَالُوا مَاذَا قَالَ رَبُّكُمْ قَالُوا الْحَقَّ وَهُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ }قَالَ وَالشَّيَاطِينُ بَعْضُهُمْ فَوْقَ بَعْضٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
[Ibn Abi Umar] yatunyumiza [Sufyan] okuva ku [Amr ibn Dinar] okuva ku [Ikrimah] okuva ku [Abu Hurairah] okuva ku Nabbi (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) eyagamba nti: ‘Allaah bw’alagira ensonga mu ggulu, bamalayika bakuba ebiwaawaatiro byabwe nga bagondera ekigambo kye ng’enjegere ku jjinja erigonvu. ‘Kale okutya bwe kuggyibwa mu mitima gyabwe, bagamba nti: ‘Mukama wo ayogedde ki?’. Bagamba nti: ‘Amazima,’ era Ye Ali Waggulu Ennyo, Omukulu ennyo.’ -Saba`: 23- Yagamba nti: ‘Era sitaani, abamu bali waggulu w’abalala.’ Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno ye hasan sahih.
Imam Tirmidzi : 3148
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَبَيْنَمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسٌ فِي نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ إِذْ رُمِيَ بِنَجْمٍ فَاسْتَنَارَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا كُنْتُمْ تَقُولُونَ لِمِثْلِ هَذَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِذَا رَأَيْتُمُوهُ قَالُوا كُنَّا نَقُولُ يَمُوتُ عَظِيمٌ أَوْ يُولَدُ عَظِيمٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِنَّهُ لَا يُرْمَى بِهِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلَا لِحَيَاتِهِ وَلَكِنَّ رَبَّنَا عَزَّ وَجَلَّ إِذَا قَضَى أَمْرًا سَبَّحَ لَهُ حَمَلَةُ الْعَرْشِ ثُمَّ سَبَّحَ أَهْلُ السَّمَاءِ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ حَتَّى يَبْلُغَ التَّسْبِيحُ إِلَى هَذِهِ السَّمَاءِ ثُمَّ سَأَلَ أَهْلُ السَّمَاءِ السَّادِسَةِ أَهْلَ السَّمَاءِ السَّابِعَةِ مَاذَا قَالَ رَبُّكُمْ قَالَ فَيُخْبِرُونَهُمْ ثُمَّ يَسْتَخْبِرُ أَهْلُ كُلِّ سَمَاءٍ حَتَّى يَبْلُغَ الْخَبَرُ أَهْلَ السَّمَاءِ الدُّنْيَا وَتَخْتَطِفُ الشَّيَاطِينُ السَّمْعَ فَيُرْمَوْنَ فَيَقْذِفُونَهُ إِلَى أَوْلِيَائِهِمْ فَمَا جَاءُوا بِهِ عَلَى وَجْهِهِ فَهُوَ حَقٌّ وَلَكِنَّهُمْ يُحَرِّفُونَهُ وَيَزِيدُونَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ رِجَالٍ مِنْ الْأَنْصَارِ قَالُوا كُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ
Atubuulidde [Nashr bin Ali Al Jahdlami] atubuulidde [Abdul A’laa] atubuulidde [Ma’mar] okuva ku [Az Zuhri] okuva ku [Ali bin Husain] okuva ku [Ibn Abbas] yagamba nti: Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam bwe yali atudde n’abamu ku banne, emmunyeenye yasuulibwa oluvannyuma n’eyaka, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam yabuuzizza nti: 'Okwogera kwo ku -bintu- nga bino mu maaso nga tomanyi bw'obiraba?' ne baddamu nti: ‘Twagamba nti omuntu omukulu yafa oba omuntu ayinza okuba omukulu yazaalibwa. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam yagamba nti: ‘Mu butuufu tekyasuulibwa olw’okufa kw’omuntu oba obulamu bw’omuntu, wabula Rabb ‘azza wajalla waffe nga basalawo ensonga, bamalayika abasitula ‘arsh bakola tasbih olwo abatuuze mu ggulu nga bamaze okukola tasbih olwo abatuuze b’eggulu nga bamaze okukola tasbih okutuusa tasbih lw’etuuka mu ggulu lino, abatuuze b’eggulu ery’omukaaga babuuza abatuuze b’eggulu ery’omusanvu nti: Rabb wo yagamba ki? Awo ne babibuulira, oluvannyuma abatuuze mu buli ggulu ne babuuza ebibuuzo okutuusa amawulire lwe gaatuuka eri abatuuze b’eggulu erya wansi ennyo. Sitaani zaabawulidde ne babakuba amayinja, olwo ne babibuulira abakuumi baabwe. Bye baleese byali bituufu, naye ne bakyuka ne babyongerako'. Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno ye Hasan Shahi. Hadith eno era yayogerwa okuva ku Az Zuhri okuva ku Ali bin Al Husain okuva ewa Ibn Abbas okuva ku [abamu ku ba Ansar], bagamba nti: Lumu twali kumpi ne nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam era oluvannyuma Ibn Abbas n’ayogera ku hadith efaananako bwetyo n’amakulu gaayo. Atugambye bw’atyo [Al Husain bin Huraits] atugambye nti [Al Walid bin Muslim] atugambye [Al Auza’i].
Imam Tirmidzi : 3149
حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ الْعَيْزَارِ أَنَّهُ سَمِعَ رَجُلًا مِنْ ثَقِيفٍ يُحَدِّثُ عَنْ رَجُلٍ مِنْ كِنَانَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ فِي هَذِهِ الْآيَةِ{ ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْكِتَابَ الَّذِينَ اصْطَفَيْنَا مِنْ عِبَادِنَا فَمِنْهُمْ ظَالِمٌ لِنَفْسِهِ وَمِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَمِنْهُمْ سَابِقٌ بِالْخَيْرَاتِ }قَالَ هَؤُلَاءِ كُلُّهُمْ بِمَنْزِلَةٍ وَاحِدَةٍ وَكُلُّهُمْ فِي الْجَنَّةِقَالَ هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ حَسَنٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ
Atubuulidde [Abu Musa Muhammad bin Al Mutsanna] ne [Muhammad bin Basyar] bombi bagamba nti: Atubuulidde [Muhammad bin Ja’far] atugambye [Syu’bah] okuva ku [Al Walid bin Al Aizar] yawulira [omuntu okuva e Tsaqif] ng’abuulira okuva eri [omuntu okuva e Kinanah] okuva ku [Abu Sa’id Al Khudri] okuva ku nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam, yayogera ku Aya eno nti: ‘Awo ne tuyisa Ekitabo eri abo be twalonda mu baddu baffe, olwo mu bo mwe mwalimu abeesobya era mu bo mwalimu abaali wakati ate mu bo mwe mwalimu abaasooka okukola ebirungi’. -Faathir: 32- yagamba nti: ‘Bonna bali ku ddaala limu, bonna bali mu ggulu’. Abu Isa yagamba nti: Hadith eno hasan gharib, tugimanyi okuva mu sanad eno yokka.
Imam Tirmidzi : 3150
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ وَزِيرٍ الْوَاسِطِيُّ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْرَقُ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَكَانَتْ بَنُو سَلَمَةَ فِي نَاحِيَةِ الْمَدِينَةِ فَأَرَادُوا النُّقْلَةَ إِلَى قُرْبِ الْمَسْجِدِ فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ{ إِنَّا نَحْنُ نُحْيِ الْمَوْتَى وَنَكْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَآثَارَهُمْ }فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ آثَارَكُمْ تُكْتَبُ فَلَا تَنْتَقِلُواقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ الثَّوْرِيِّ وَأَبُو سُفْيَانَ هُوَ طَرِيفٌ السَّعْدِيُّ
Kitunyumiddwa [Muhammad bin Wazir Al Wasithi] atunyumizza [Ishaq bin Yusuf Al Azraq] okuva ku [Sufyan Ats Tsauri] okuva ku [Abu Sufyan] okuva ku [Abu Nadlrah] okuva ku [Abu Sa’id Al Khudri] yagamba nti: Bani Salamah baali ku njegoyego za Madiina, baali baagala okusenguka okumpi n’omuzikiti olwo aya eno n’ebikkulwa: 'Mazima tuwa abafu obulamu era ne tuwandiika bye bakoze n'emirongooti gye baleka emabega'. -Yaasin: 12- Omubaka wa Allah Shallallahu ‘alaihi wa Salam yagamba nti: ‘Ebigere byo biwandiikiddwa, kale tosenguka’. Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno hasan gharib okuva mu hadiisi ya Ats Tsauri. Abu Sufyan ye Tharif As Sa'di.
Imam Tirmidzi : 3151
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ دَخَلْتُ الْمَسْجِدَ حِينَ غَابَتْ الشَّمْسُ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسٌ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَدْرِي يَا أَبَا ذَرٍّ أَيْنَ تَذْهَبُ هَذِهِ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهَا تَذْهَبُ فَتَسْتَأْذِنُ فِي السُّجُودِ فَيُؤْذَنُ لَهَا وَكَأَنَّهَا قَدْ قِيلَ لَهَا اطْلُعِي مِنْ حَيْثُ جِئْتِ فَتَطْلُعُ مِنْ مَغْرِبِهَا قَالَ ثُمَّ قَرَأَ وَذَلِكَ مُسْتَقَرٌّ لَهَا قَالَ وَذَلِكَ فِي قِرَاءَةِ عَبْدِ اللَّهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atubuulidde [Hannad] atubuulidde [Abu Mu’awiyah] okuva ku [Al A’masy] okuva ku [Ibrahim At Taimi] okuva ku [kitaawe] okuva ku [Abu Dzarr] yagamba: Nayingira mu muzikiti ng’enjuba egudde nga Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam atudde n’abuuza nti: ‘Omanyi, ayi Abu Dzarr, enjuba gye yagwa?’. N’agamba nti: Naddamu nti: Allah n’omubaka we be basinga okumanya. Yagamba nti: ‘Mazima yagenda n’asaba olukusa okuvunnama, yakkirizibwa era nga balinga abamugamba nti: Situka gye wava. Olwo n’asituka okuva mu kifo kye’. Yasoma nti: ‘Era eyo y’ebeera gy’abeera’. Kisangibwa mu kusoma kwa Abdullah. Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno ntuufu.
Imam Tirmidzi : 3152
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا لَيْثُ بْنُ أَبِي سُلَيْمٍ عَنْ بِشْرٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْ دَاعٍ دَعَا إِلَى شَيْءٍ إِلَّا كَانَ مَوْقُوفًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ لَازِمًا بِهِ لَا يُفَارِقُهُ وَإِنْ دَعَا رَجُلٌ رَجُلًا ثُمَّ قَرَأَ قَوْلَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ{ وَقِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْئُولُونَ مَا لَكُمْ لَا تَنَاصَرُونَ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ
Kitugambye nti [Ahmad bin Abdah Al Dlabyi] atugambye [Al Mu’tamir bin Sulaiman] atubuulidde [Laits bin Abu Sulaim] okuva ku [Bisyr] okuva ku [Anas bin Malik] yagamba nti: Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam yagamba: ‘Tewali muntu ayita ku kintu okuggyako nga ku lunaku lw’amazima bulijjo ayimirizibwa mu kifo w’asula era tavaawo. Ne bw’aba ayita omuntu omu yekka. Olwo n’asoma ebigambo bya Allah ‘azza wajalla: ‘Era mubasibe - mu kifo eky’okuwummulamu - kubanga ddala bajja kubuuzibwa ebibuuzo’. -Ash Shaaffaat: 24- Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno ya gharib.
Imam Tirmidzi : 3153
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ زُهَيْرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي الْعَالِيَةِ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ قَالَسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى{ وَأَرْسَلْنَاهُ إِلَى مِائَةِ أَلْفٍ أَوْ يَزِيدُونَ }قَالَ عِشْرُونَ أَلْفًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ
Atugambye [Ali bin Hujr] atugambye [Al Walid bin Muslim] okuva ku [Zuhair bin Muhammad] okuva ku [omuntu] okuva ku [Abu Al Aliyah] okuva ku [Ubai bin Ka’ab] yagamba: Nabuuza Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wa Salam ku bigambo bya Allah Ta’ala: ‘Era twamutuma eri abantu emitwalo kikumi oba okusingawo’. -Ash Shaaffaat: 147- yagamba nti: ‘Enkumi abiri’. Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno ya gharib.
Imam Tirmidzi : 3154
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدٍ ابْنُ عَثْمَةَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ بَشِيرٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قَوْلِ اللَّهِ{ وَجَعَلْنَا ذُرِّيَّتَهُ هُمْ الْبَاقِينَ }قَالَ حَامٌ وَسَامٌ وَيَافِثُقَالَ أَبُو عِيسَى يُقَالُ يَافِتُ وَيَافِثُ بِالتَّاءِ وَالثَّاءِ وَيُقَالُ يَفِثُ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ سَعِيدِ بْنِ بَشِيرٍ
Atubuulidde [Muhammad bin Al Mutsanna] atugambye [Muhammad bin Khalid bin Atsmah] atubuulidde [Sa’id bin Basyir] okuva mu [Qatadah] okuva ku [Al Hasan] okuva ku [Samurah] okuva ku nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam ku kigambo kya Allah: ‘Era abaana be n’abazzukulu twatufudde abo abagenda mu maaso n’abazzukulu’. -Ash Shaaffaat: 77- yagamba nti: ‘Ham, Sam ne Yafits’. Abu Isa yagamba nti: Kigambibwa nti: Yaafit ne Yaafits, era kigambibwa nti: Yafits. Hadith eno ye Hasan Gharib, tugimanyi okuva mu hadith ya Sa'id bin Basyir yokka.
Imam Tirmidzi : 3155
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُعَاذٍ الْعَقَدِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ سَامٌ أَبُو الْعَرَبِ وَحَامٌ أَبُو الْحَبَشِ وَيَافِثُ أَبُو الرُّومِ
Atugambye [Bisyr bin Mu’adz Al Aqadi] atubuulidde [Yazid bin Zurai’] okuva ku [Sa’id bin Abu Urubah] okuva ku [Qatadah] okuva ku [Al Hasan] okuva ku [Samurah] okuva ku nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam, yagamba nti: ‘Sam ye kitaawe w’eggwanga ly’Abawalabu, Ham ye kitaawe w’eggwanga ly’Abahabasi -Ethiopia, Africa- era Yafits ye taata w'eggwanga lya Rooma -Europe-'.
Imam Tirmidzi : 3156
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ يَحْيَى قَالَ عَبْدٌ هُوَ ابْنُ عَبَّادٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَمَرِضَ أَبُو طَالِبٍ فَجَاءَتْهُ قُرَيْشٌ وَجَاءَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعِنْدَ أَبِي طَالِبٍ مَجْلِسُ رَجُلٍ فَقَامَ أَبُو جَهْلٍ كَيْ يَمْنَعَهُ وَشَكَوْهُ إِلَى أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ يَا ابْنَ أَخِي مَا تُرِيدُ مِنْ قَوْمِكَ قَالَ إِنِّي أُرِيدُ مِنْهُمْ كَلِمَةً وَاحِدَةً تَدِينُ لَهُمْ بِهَا الْعَرَبُ وَتُؤَدِّي إِلَيْهِمْ الْعَجَمُ الْجِزْيَةَ قَالَ كَلِمَةً وَاحِدَةً قَالَ كَلِمَةً وَاحِدَةً قَالَ يَا عَمِّ قُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقَالُوا إِلَهًا وَاحِدًا مَا سَمِعْنَا بِهَذَا فِي الْمِلَّةِ الْآخِرَةِ إِنْ هَذَا إِلَّا اخْتِلَاقٌ قَالَ فَنَزَلَ فِيهِمْ الْقُرْآنُ{ ص وَالْقُرْآنِ ذِي الذِّكْرِ بَلْ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي عِزَّةٍ وَشِقَاقٍ إِلَى قَوْلِهِ مَا سَمِعْنَا بِهَذَا فِي الْمِلَّةِ الْآخِرَةِ إِنْ هَذَا إِلَّا اخْتِلَاقٌ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَى يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ نَحْوَ هَذَا الْحَدِيثِ و قَالَ يَحْيَى بْنُ عِمَارَةَ حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ سُفْيَانَ نَحْوَهُ عَنْ الْأَعْمَشِ
Atubuulidde [Mahmud bin Ghailan] ne [Abdu bin Humaid], amakulu ge gamu, bombi bagamba: atubuulidde [Abu Ahmad] atubuulidde [Sufyan] okuva ku [Al A’masy] okuva ku [Yahya], yagamba Abdu, kwe kugamba Ibn Abbad, okuva ku [Sa’id bin Jubair] okuva ku [Ibn Abbas] yagamba: Abu Talib yali mulwadde olwo Quraysh n’ajja ku ye ne nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam nabo bajja gy’ali. Okumpi ne Abu Talib waaliwo entebe y’omuntu, olwo Abu Jahl n’ayimirira okumuzibira, ne bakiloopa eri Abu Talib, Abu Talib n’agamba nti: ‘Ayi muganda wange, olina obwetaavu n’abantu bo? Yaddamu nti: "Mazima, njagala sentensi emu eri abo abafuuliddwa eddiini Abawalabu, era nti ajam - abatali Bawalabu - bajja kubasasula jizyah'. Abu Talib yabuuza nti: Sentensi emu? Yaddamu nti: 'Sentensi emu'. N'agamba nti: 'Ayi kojja, gamba nti: LAA ILAAHA ILLALLAAH,' olwo ne bagamba nti: Katonda omu?, 'Kino tetukiwulirangako mu madiini agasembayo, kino -okusikiriza Allah-, si kirala wabula -obulimba obutondeddwa’ -Shaad: 7- Ibn Abbas yagamba nti: ‘Shaad, ku Qur’an erimu obukulu Mu butuufu abatakkiriza -bali- mu malala n’obulabe obw’amaanyi’ Okutuusa ebigambo bye: ‘Tetuwulirangako ku kino mu ddiini esembayo naye obulimba -obukoleddwa’.
Imam Tirmidzi : 3157
حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَانِي اللَّيْلَةَ رَبِّي تَبَارَكَ وَتَعَالَى فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ قَالَ أَحْسَبُهُ قَالَ فِي الْمَنَامِ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ هَلْ تَدْرِي فِيمَ يَخْتَصِمُ الْمَلَأُ الْأَعْلَى قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَوَضَعَ يَدَهُ بَيْنَ كَتِفَيَّ حَتَّى وَجَدْتُ بَرْدَهَا بَيْنَ ثَدْيَيَّ أَوْ قَالَ فِي نَحْرِي فَعَلِمْتُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ قَالَ يَا مُحَمَّدُ هَلْ تَدْرِي فِيمَ يَخْتَصِمُ الْمَلَأُ الْأَعْلَى قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فِي الْكَفَّارَاتِ وَالْكَفَّارَاتُ الْمُكْثُ فِي الْمَسَاجِدِ بَعْدَ الصَّلَوَاتِ وَالْمَشْيُ عَلَى الْأَقْدَامِ إِلَى الْجَمَاعَاتِ وَإِسْبَاغُ الْوُضُوءِ فِي الْمَكَارِهِ وَمَنْ فَعَلَ ذَلِكَ عَاشَ بِخَيْرٍ وَمَاتَ بِخَيْرٍ وَكَانَ مِنْ خَطِيئَتِهِ كَيَوْمِ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِذَا صَلَّيْتَ فَقُلْ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ فِعْلَ الْخَيْرَاتِ وَتَرْكَ الْمُنْكَرَاتِ وَحُبَّ الْمَسَاكِينِ وَإِذَا أَرَدْتَ بِعِبَادِكَ فِتْنَةً فَاقْبِضْنِي إِلَيْكَ غَيْرَ مَفْتُونٍ قَالَ وَالدَّرَجَاتُ إِفْشَاءُ السَّلَامِ وَإِطْعَامُ الطَّعَامِ وَالصَّلَاةُ بِاللَّيْلِ وَالنَّاسُ نِيَامٌقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ ذَكَرُوا بَيْنَ أَبِي قِلَابَةَ وَبَيْنَ ابْنِ عَبَّاسٍ فِي هَذَا الْحَدِيثِ رَجُلًا وَقَدْ رَوَاهُ قَتَادَةُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ خَالِدِ بْنِ اللَّجْلَاجِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ
Atubuulidde [Salamah bin Syabib] ne [Abdu bin Humaid] bombi bagamba nti: Atubuulidde [Abdurrazzaq] okuva ku [Ma’mar] okuva ku [Ayyub] okuva ku [Abu Qilabah] okuva ku [Ibn Abbas] yagamba: Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam yagamba: ‘Rab Tabaraka wa Ta’ala wange yajja gyendi ekiro ekikeesezza olwaleero mu ngeri esinga okulabika obulungi -Ibn Abbas yagamba nti: Ndowooza yagamba nti: Mu kirooto- olwo n’agamba nti: ‘Ayi Muhammad, omanyi malayika asinga obukulu kye yali ayomba’. Yagamba nti: ‘Nnamuddamu nti: ‘Nedda. awo n’ateeka omukono gwe ku kibegabega kyange okutuusa lwe nnawulira ennyonta wakati w’ekifuba kyange - oba n’agamba nti: mu bulago bwange - awo ne mmanya ebiri mu ggulu ne mu nsi. Yabuuza nti: ‘Ayi Muhammad, omanyi bamalayika ab’oku ntikko kye bayomba? ’ Naddamu nti: Yee, ku bikwata ku kutangirira -ebibi- n’okutangirira -ebibi- kwe kusirika mu muzikiti oluvannyuma lw’okusaala, okutambula n’ebigere ng’oyolekera ekibiina -eky’okusaala-, okumaliriza wudhu nga kifuuse ennyindo. Oyo yenna abeera bwatyo, abeera bulungi, afiira mu bulungi era -yasumululwa- ku nsobi ze nga nnyina bwe yazaalibwa. Yabuuza nti: ‘Ayi Muhammad, bw’osaba, gamba nti: ALLAHUMMA INNI AS`ALUKA FI’LAL KHAIRAAT WA TARKAL MUNKARAAT WA HUBBAL MASAAKIIN WA IDZA ARADTA BI IBAADIKA FITNATAN FAQBIDLNI ILAKA GHARA MAFTUNN’. -Ayi Allah, mazima nkusaba okole ebirungi, okuleka ebibi, okwagala abaavu era bw’oba oyagala okuvuma abaddu bo, onlekere gy’oli mu mbeera etafugibwa kuvunaanibwa- era n’agamba nti; 'Era okugulumizibwa kw'eddaala kutuukirizibwa nga babunyisa okulamusa, okuliisa, n'okusaba ekiro ng'abantu beebase.' Abu Isa yagamba nti: Baayogedde [omuntu] mu hadith eno wakati wa [Abu Qilabah] ne [Ibn Abbas]. Era [Qatadah] yanyumya hadiisi eno okuva ku [Abu Qilabah] okuva ku [Khalid bin Al Lajlaj] okuva ku [Ibn Abbas].
Imam Tirmidzi : 3158
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ خَالِدِ بْنِ اللَّجْلَاجِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَتَانِي رَبِّي فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ قُلْتُ لَبَّيْكَ رَبِّ وَسَعْدَيْكَ قَالَ فِيمَ يَخْتَصِمُ الْمَلَأُ الْأَعْلَى قُلْتُ رَبِّ لَا أَدْرِي فَوَضَعَ يَدَهُ بَيْنَ كَتِفَيَّ فَوَجَدْتُ بَرْدَهَا بَيْنَ ثَدْيَيَّ فَعَلِمْتُ مَا بَيْنَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ فَقُلْتُ لَبَّيْكَ رَبِّ وَسَعْدَيْكَ قَالَ فِيمَ يَخْتَصِمُ الْمَلَأُ الْأَعْلَى قُلْتُ فِي الدَّرَجَاتِ وَالْكَفَّارَاتِ وَفِي نَقْلِ الْأَقْدَامِ إِلَى الْجَمَاعَاتِ وَإِسْبَاغِ الْوُضُوءِ فِي الْمَكْرُوهَاتِ وَانْتِظَارِ الصَّلَاةِ بَعْدَ الصَّلَاةِ وَمَنْ يُحَافِظْ عَلَيْهِنَّ عَاشَ بِخَيْرٍ وَمَاتَ بِخَيْرٍ وَكَانَ مِنْ ذُنُوبِهِ كَيَوْمِ وَلَدَتْهُ أُمُّهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَائِشٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِطُولِهِ وَقَالَ إِنِّي نَعَسْتُ فَاسْتَثْقَلْتُ نَوْمًا فَرَأَيْتُ رَبِّي فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَقَالَ فِيمَ يَخْتَصِمُ الْمَلَأُ الْأَعْلَى
[Muhammad bin Basyar] yatunyumiza [Mu’adh bin Hisham] yanyumiza nze [taata wange] okuva ku [Qatadah] okuva ku [Abu Qilabah] okuva ku [Khalid bin Al Lajlaj] okuva ku [Ibn Abbas] nti Nabbi (okusaasira kwa Allah bibeere ku ye) yagamba nti: ‘Mukama wange yajja gyendi mu ngeri esinga okulabika obulungi n’agamba nti: ‘Ayi Muhammad,’ nagamba: Yee, Mukama waffe. Yabuuza nti: ‘Omanyi bamalayika abali waggulu ennyo kye bayomba?’ Yagamba nti: ‘Mukama wange, simanyi.’ Olwo n’ateeka omukono gwe ku kibegabega kyange okutuusa lwe nnawulira obunnyogovu bwagwo wakati w’ekifuba kyange era ne mmanya ebiri mu buvanjuba n’ebiri mu maserengeta. Yabuuza nti: ‘Ayi Muhammad,’ nagamba nti: Yee, Mukama. Yabuuza nti: ‘Omanyi bamalayika ab’oku ntikko kye bayomba?’ 'Nnaddamu nti: Ku bikwata ku madaala aga waggulu, okununula ebibi, okulinnya mu ssaala z'ekibiina, okumaliriza wudhu mu biseera by'obutasiima, okulinda essaala oluvannyuma lw'okusaba, oyo yenna abeera bw'atyo, abeera bulungi, afiira mu bulungi era abeera -ya ddembe- okuva mu nsobi ze nga nnyina bwe yazaalibwa'. Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno hasan gharib okuva mu sanad eno. Mu mbeera eno waliwo hadith efaananako bwetyo okuva ewa Mu’adz bin Jabal ne Abdurrahman bin A`isy okuva ku nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam. Hadiisi eno era yayogerwa okuva ewa Mu’adz bin Jabal okuva ewa Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam mu bujjuvu, yagamba nti: ‘Nze nali nfunye otulo ne nneebaka, nalaba Mukama wange mu ngeri esinga okulabika obulungi olwo ne mbuuza nti, ‘Malayika asinga waggulu ayomba ku ki?’.
Imam Tirmidzi : 3159
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هَانِئٍ أَبُو هَانِئٍ الْيَشْكُرِيُّ حَدَّثَنَا جَهْضَمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ سَلَّامٍ عَنْ أَبِي سَلَّامٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَايِشٍ الْحَضْرَمِيِّ أَنَّهُ حَدَّثَهُ عَنْ مَالِكِ بْنِ يَخَامِرَ السَّكْسَكِيِّ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَاحْتُبِسَ عَنَّا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ غَدَاةٍ عَنْ صَلَاةِ الصُّبْحِ حَتَّى كِدْنَا نَتَرَاءَى عَيْنَ الشَّمْسِ فَخَرَجَ سَرِيعًا فَثُوِّبَ بِالصَّلَاةِ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتَجَوَّزَ فِي صَلَاتِهِ فَلَمَّا سَلَّمَ دَعَا بِصَوْتِهِ فَقَالَ لَنَا عَلَى مَصَافِّكُمْ كَمَا أَنْتُمْ ثُمَّ انْفَتَلَ إِلَيْنَا ثُمَّ قَالَ أَمَا إِنِّي سَأُحَدِّثُكُمْ مَا حَبَسَنِي عَنْكُمْ الْغَدَاةَ أَنِّي قُمْتُ مِنْ اللَّيْلِ فَتَوَضَّأْتُ وَصَلَّيْتُ مَا قُدِّرَ لِي فَنَعَسْتُ فِي صَلَاتِي فَاسْتَثْقَلْتُ فَإِذَا أَنَا بِرَبِّي تَبَارَكَ وَتَعَالَى فِي أَحْسَنِ صُورَةٍ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ قُلْتُ لَبَّيْكَ رَبِّ قَالَ فِيمَ يَخْتَصِمُ الْمَلَأُ الْأَعْلَى قُلْتُ لَا أَدْرِي رَبِّ قَالَهَا ثَلَاثًا قَالَ فَرَأَيْتُهُ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ كَتِفَيَّ حَتَّى وَجَدْتُ بَرْدَ أَنَامِلِهِ بَيْنَ ثَدْيَيَّ فَتَجَلَّى لِي كُلُّ شَيْءٍ وَعَرَفْتُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ قُلْتُ لَبَّيْكَ رَبِّ قَالَ فِيمَ يَخْتَصِمُ الْمَلَأُ الْأَعْلَى قُلْتُ فِي الْكَفَّارَاتِ قَالَ مَا هُنَّ قُلْتُ مَشْيُ الْأَقْدَامِ إِلَى الْجَمَاعَاتِ وَالْجُلُوسُ فِي الْمَسَاجِدِ بَعْدَ الصَّلَوَاتِ وَإِسْبَاغُ الْوُضُوءِ فِي الْمَكْرُوهَاتِ قَالَ ثُمَّ فِيمَ قُلْتُ إِطْعَامُ الطَّعَامِ وَلِينُ الْكَلَامِ وَالصَّلَاةُ بِاللَّيْلِ وَالنَّاسُ نِيَامٌ قَالَ سَلْ قُلْ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ فِعْلَ الْخَيْرَاتِ وَتَرْكَ الْمُنْكَرَاتِ وَحُبَّ الْمَسَاكِينِ وَأَنْ تَغْفِرَ لِي وَتَرْحَمَنِي وَإِذَا أَرَدْتَ فِتْنَةَ قَوْمٍ فَتَوَفَّنِي غَيْرَ مَفْتُونٍ أَسْأَلُكَ حُبَّكَ وَحُبَّ مَنْ يُحِبُّكَ وَحُبَّ عَمَلٍ يُقَرِّبُ إِلَى حُبِّكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهَا حَقٌّ فَادْرُسُوهَا ثُمَّ تَعَلَّمُوهَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ سَأَلْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ و قَالَ هَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ الْوَلِيدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ جَابِرٍ قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ اللَّجْلَاجِ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَايِشٍ الْحَضْرَمِيُّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ وَهَذَا غَيْرُ مَحْفُوظٍ هَكَذَا ذَكَرَ الْوَلِيدُ فِي حَدِيثِهِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَايِشٍ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَى بِشْرُ بْنُ بَكْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ جَابِرٍ هَذَا الْحَدِيثَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَايِشٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهَذَا أَصَحُّ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَايِشٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Atugambye [Muhammad bin Basyar] atugambye [Mu’adz bin Hani` Al Yasykuri] atugambye [Jahdlam bin Abdullah] okuva ku [Yahya bin Abu Katsir] okuva ku [Zaid bin Sallam] okuva ku [Abu Sallam] okuva ku [Abdurrahman bin Ayisy Al Hadlrami] nti amugambye okuva ku [Malik bi Yakhamir As Saksaki] okuva [Mu’adz bin Jabal] Radliallahu ‘anhu yagamba nti: ‘Lumu ku makya, Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wa Salam yalwawo okuva gyetuli olw’okusaala ku makya okutuusa katono okulaba enjuba, yavaayo mangu n’oluvannyuma n’asaala mu iqa. Oluvannyuma lw’ekyo n’atuvaako n’agamba nti, ‘Jjukira, nja kukubuulira ekyanzigyako enkya ya leero. Ekitundu ky’ekiro nnazuukuka ne nkola wudhu ne nsaala nga bwe nsobola, era bwe nnali nsaala ne nfuna otulo okutuusa lwe nnafuna otulo. Amangu ago nali mu maaso ga Mukama wange, Omusaasizi ennyo, mu ngeri esinga okulabika obulungi ne mmubuuza nti: Ayi Muhammad,’ ne ŋŋamba nti: Yee, Mukama. Yabuuza nti: ‘Omanyi bamalayika abali waggulu ennyo kye bayomba?’ Yagamba nti: ‘Mukama wange, simanyi.’ Bino yabyogera emirundi esatu, namutunuulira, olwo n’ateeka omukono gwe ku kibegabega kyange okutuusa lwe nnawulira obunnyogovu bw’engalo ze wakati w’ekifuba kyange, olwo buli kimu ne kintegeera bulungi era ne mmanya. Yabuuza nti: ‘Ayi Muhammad,’ nagamba nti: Yee, Mukama. Yabuuza nti: ‘Omanyi bamalayika abali waggulu ennyo kye bayomba?’ Nagamba nti: Ebikwata ku Mununuzi. Yabuuza nti: Ekyo kye ki? Namuddamu nti: Okutambula okwolekera esswala y’ekibiina, okutuula mu muzikiti oluvannyuma lw’okusaala, okutuukiriza wudhu mu kiseera ekitasanyusa,’ olwo n’agamba nga bwe nnagamba nti: Okuwa emmere, okugonza ebigambo, okusaala ekiro ng’abantu beebase’. Yagamba nti: Buuza, gamba: ALLAHUMMA INNI AS`ALUKA FI'LAL KHAIRAAT WA TARKAL MUNKARAAT WA HUBBAL MASAAKIIN WA AN TAGHFIRALII WA TARHAMNII WA IDZA ARADTA BI IBAADIKA FITNATAN FAQBIDLNI ILAKA GHARA MAFTUNN AS`ALUK HUBBAKJA WA HUBBA MAN YUHIBBUKA WA HUBBA AMALIN YUQARRIBU ILA HUBBIKA'. -Ayi Allah, mazima nkusaba okole ekirungi, osuule ebibi, okwagala abaavu, onsonyiwe era onsaasire, bw’oba oyagala okuvuma abaddu bo, nveeko gy’oli mu mbeera etafugibwa kuvumirira, nsuubira okwagala Kwo, okwagala kw’abo abakwagala, okwagala kw’ebikolwa ebinsembereza okwagala Kwo-. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam yagamba nti: ‘Mazima ddala kituufu, kisome,’ baakisoma. Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno ntuufu. Nabuuza Muhammad bin Isma’il ku hadith eno, naddamu nti: Hadith eno ntuufu. Abu Isa yagamba nti: Kino kituufu okusinga hadith ya Al Walid ibn Muslim okuva ewa Abdurrahman bin Yazid bin Jabir. Abu Isa yagamba: Atubuulidde [Khalid bin Al Lajlaj] ambuulidde [Abdurrahman bin Ayisy Al Hadlrami] yagamba: Nawulidde Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wa Salam, yayogera ku hadith eno era hadith eno tekuumibwa. Al Walid yayogera nti mu hadith ye okuva ewa Abdurrahman bin Ayisy, yagamba nti: Nawulira Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wa Salam. [Bisyr bin Bakr] yanyumya okuva ku [Abdurrahman bin Yazid bin Jabir] hadith eno ne sanad eno okuva ewa [Abdurrahman bin Ayisy] okuva ku nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam era hadith eno esinga obutuufu. Abdurrahman bin Ayisy teyawulira kuva eri nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam.
Imam Tirmidzi : 3160
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَلْقَمَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حَاطِبٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ{ ثُمَّ إِنَّكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عِنْدَ رَبِّكُمْ تَخْتَصِمُونَ }قَالَ الزُّبَيْرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَتُكَرَّرُ عَلَيْنَا الْخُصُومَةُ بَعْدَ الَّذِي كَانَ بَيْنَنَا فِي الدُّنْيَا قَالَ نَعَمْ فَقَالَ إِنَّ الْأَمْرَ إِذًا لَشَدِيدٌقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Kitugambye nti [Ibn Abi Umar] atubuulidde [Sufyan] okuva ku [Muhammad bin Amru bin Alqamah] okuva ku [Yahya bin Abdurrahman bin Hathib] okuva ku [Abdullah bin Az Zubair] okuva ku [kitaawe] yagamba nti: -Aya- bweyabikkulirwa: ‘Awo ku lunaku lw’amazuukira mujja kuyomba mu maaso ga Rabb wo’. -Az Zumar: 31- Az Zubair yagamba nti: Ayi Omubaka wa Allah, okuyomba kuddamu okubaawo oluvannyuma lw’okubaawo wakati waffe mu nsi? Yaddamu nti: ‘Yee’. Yagambye nti: Olwo obuzibu buba bwa maanyi nnyo. Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno ntuufu.