Imam Tirmidzi : 3101
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَخْنَسِ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَكَانَ رَجُلٌ يُقَالُ لَهُ مَرْثَدُ بْنُ أَبِي مَرْثَدٍ وَكَانَ رَجُلًا يَحْمِلُ الْأَسْرَى مِنْ مَكَّةَ حَتَّى يَأْتِيَ بِهِمْ الْمَدِينَةَ قَالَ وَكَانَتْ امْرَأَةٌ بَغِيٌّ بِمَكَّةَ يُقَالُ لَهَا عَنَاقٌ وَكَانَتْ صَدِيقَةً لَهُ وَإِنَّهُ كَانَ وَعَدَ رَجُلًا مِنْ أُسَارَى مَكَّةَ يَحْمِلُهُ قَالَ فَجِئْتُ حَتَّى انْتَهَيْتُ إِلَى ظِلِّ حَائِطٍ مِنْ حَوَائِطِ مَكَّةَ فِي لَيْلَةٍ مُقْمِرَةٍ قَالَ فَجَاءَتْ عَنَاقٌ فَأَبْصَرَتْ سَوَادَ ظِلِّي بِجَنْبِ الْحَائِطِ فَلَمَّا انْتَهَتْ إِلَيَّ عَرَفَتْهُ فَقَالَتْ مَرْثَدٌ فَقُلْتُ مَرْثَدٌ فَقَالَتْ مَرْحَبًا وَأَهْلًا هَلُمَّ فَبِتْ عِنْدَنَا اللَّيْلَةَ قَالَ قُلْتُ يَا عَنَاقُ حَرَّمَ اللَّهُ الزِّنَا قَالَتْ يَا أَهْلَ الْخِيَامِ هَذَا الرَّجُلُ يَحْمِلُ أَسْرَاكُمْ قَالَ فَتَبِعَنِي ثَمَانِيَةٌ وَسَلَكْتُ الْخَنْدَمَةَ فَانْتَهَيْتُ إِلَى كَهْفٍ أَوْ غَارٍ فَدَخَلْتُ فَجَاءُوا حَتَّى قَامُوا عَلَى رَأْسِي فَبَالُوا فَظَلَّ بَوْلُهُمْ عَلَى رَأْسِي وَأَعْمَاهُمْ اللَّهُ عَنِّي قَالَ ثُمَّ رَجَعُوا وَرَجَعْتُ إِلَى صَاحِبِي فَحَمَلْتُهُ وَكَانَ رَجُلًا ثَقِيلًا حَتَّى انْتَهَيْتُ إِلَى الْإِذْخِرِ فَفَكَكْتُ عَنْهُ كَبْلَهُ فَجَعَلْتُ أَحْمِلُهُ وَيُعْيِينِي حَتَّى قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْكِحُ عَنَاقًا فَأَمْسَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ شَيْئًا حَتَّى نَزَلَتْ{ الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يَنْكِحُهَا إِلَّا زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ وَحُرِّمَ ذَلِكَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ }فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا مَرْثَدُ{ الزَّانِي لَا يَنْكِحُ إِلَّا زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لَا يَنْكِحُهَا إِلَّا زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ }فَلَا تَنْكِحْهَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ
Atwebele [Abdu bin Humaid] atwebele [Rauh bin Ubadah] ukufuma kuli [Ubaidullah bin Al Akhnas] anjebele [Amru bin Shua’ib] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [shikulu wakwe] atile: Umuntu uwe shina lya Murtsad bin Abu Murtsad, ali muntu uwaletwala ku Mecca kale ku Medina. Pali ilya nshita ali no munankwe uwali ni cilende mu Mecca uwe shina lya Anaq. Lyene Martsad aipwishe umuntu umo pa bafungwa ba ku Makka ukumusenda. Atile: Naishile ku cishiba ca cimo ica fipuna fya Makkah ubushiku bwa mweshi uwapwililika. Anaq aishile no kumona umutuntula wa mfifi pa mpela ya mpanga. Ilyo afikile pa ntanshi yandi, anjishibe, aipwishe ukuti: Bushe uyu ni Martsad? Nayaswike ukuti: Ee, nine Martsad. Anaq atile: Mwapokelelwe, iseni mwikale pa ncende yesu ubushiku bwa lelo. Atile: Natile: We Anaq, nomba Allah alikanishe ubucende. Anaq apo pene abilikishe ukuti: ‘We mwine wa tenti, uyu e muntu uwasendele abafungwa bobe. Atile: Abantu 8 balenkonka, napitile mu cifulo ca Khandamah ukufika na lintu nafikile kuli cimo ica fishima. Naingile kabili lyene bafikile ukufika na lintu baiminine pa muulu wa mutwe wandi. Bapeelwe, ukupeepa kwabo kwalinkumine kabili balipofushiwe kuli Allah pa kuti tabamwene ine. Pa numa ya ico balibwelele kabili nabwelele kuli cibusa wandi, namusendele, cacitike ukuti ali muntu uwafina, namusendele ukufika na lintu afikile ku mpanga ya Idzkhir, nafumishe ulushishi ulwacitike ukuti lwali lushishi ulukalamba. Lyena namusendele kabili ancitile ukutonta nga nshi, ukufika mu kupelako nafikile ku Medina. Naile kuli Mfumu, natile: ‘O Mfumu, kuti caba shani nga ca kuti naupwa kuli Anaq? Rasulullah alishile fye uwafuuka kabili tayaswikepo nangu cimo ukufikila ilyo icikomo caishile: ‘Umwaume uwacita ubucende tatwala umwanakashi uwacita ubucende, nelyo umwanakashi uwapepa ifibumbwa; kabili umwanakashi uucita ubucende taupwa kano fye ku mwaume uucita ubucende nelyo umwaume uwa bucende, kabili ici calikanishiwa ku basumina. -An Nuur: 3- Umulondo wa bucende atile: ‘O Martsad, abanakashi aba bucende balaupa fye abanakashi aba bucende kabili abanakashi aba bucende balaupa fye abaume aba bucende nelyo abaume abapepa ifibumbwa, mwimuupwa’. Abu Isa atile: Iyi hadishi ni hasan, twaishiba fye iyi hadishi ukupitila muli iyi sanad.
Imam Tirmidzi : 3102
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَسُئِلْتُ عَنْ الْمُتَلَاعِنَيْنِ فِي إِمَارَةِ مُصْعَبِ بْنِ الزُّبَيْرِ أَيُفَرَّقُ بَيْنَهُمَا فَمَا دَرَيْتُ مَا أَقُولُ فَقُمْتُ مِنْ مَكَانِي إِلَى مَنْزِلِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ فَاسْتَأْذَنْتُ عَلَيْهِ فَقِيلَ لِي إِنَّهُ قَائِلٌ فَسَمِعَ كَلَامِي فَقَالَ لِيَ ابْنَ جُبَيْرٍ ادْخُلْ مَا جَاءَ بِكَ إِلَّا حَاجَةٌ قَالَ فَدَخَلْتُ فَإِذَا هُوَ مُفْتَرِشٌ بَرْدَعَةَ رَحْلٍ لَهُ فَقُلْتُ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُتَلَاعِنَانِ أَيُفَرَّقُ بَيْنَهُمَا فَقَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ نَعَمْ إِنَّ أَوَّلَ مَنْ سَأَلَ عَنْ ذَلِكَ فُلَانُ بْنُ فُلَانٍ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ لَوْ أَنَّ أَحَدَنَا رَأَى امْرَأَتَهُ عَلَى فَاحِشَةٍ كَيْفَ يَصْنَعُ إِنْ تَكَلَّمَ تَكَلَّمَ بِأَمْرٍ عَظِيمٍ وَإِنْ سَكَتَ سَكَتَ عَلَى أَمْرٍ عَظِيمٍ قَالَ فَسَكَتَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يُجِبْهُ فَلَمَّا كَانَ بَعْدَ ذَلِكَ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّ الَّذِي سَأَلْتُكَ عَنْهُ قَدْ ابْتُلِيتُ بِهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ هَذِهِ الْآيَاتِ فِي سُورَةِ النُّورِ{ وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ شُهَدَاءُ إِلَّا أَنْفُسُهُمْ }حَتَّى خَتَمَ الْآيَاتِ قَالَ فَدَعَا الرَّجُلَ فَتَلَاهُنَّ عَلَيْهِ وَوَعَظَهُ وَذَكَّرَهُ وَأَخْبَرَهُ أَنَّ عَذَابَ الدُّنْيَا أَهْوَنُ مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَقَالَ لَا وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا كَذَبْتُ عَلَيْهَا ثُمَّ ثَنَّى بِالْمَرْأَةِ وَوَعَظَهَا وَذَكَّرَهَا وَأَخْبَرَهَا أَنَّ عَذَابَ الدُّنْيَا أَهْوَنُ مِنْ عَذَابِ الْآخِرَةِ فَقَالَتْ لَا وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا صَدَقَ فَبَدَأَ بِالرَّجُلِ فَشَهِدَ أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَمِنْ الصَّادِقِينَ وَالْخَامِسَةَ أَنَّ لَعْنَةَ اللَّهِ عَلَيْهِ إِنْ كَانَ مِنْ الْكَاذِبِينَ ثُمَّ ثَنَّى بِالْمَرْأَةِ فَشَهِدَتْ أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَمِنْ الْكَاذِبِينَ وَالْخَامِسَةَ أَنَّ غَضَبَ اللَّهِ عَلَيْهَا إِنْ كَانَ مِنْ الصَّادِقِينَ ثُمَّ فَرَّقَ بَيْنَهُمَاوَفِي الْبَاب عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atile: “Nalipushiwe pa lwa mulume no mukashi abalapile li’an mu nshita ya butungulushi bwa kwa Mush’ab bin Az Zubair, nga ca kuti bonse babili nalishibe ifyo babili bali sed’. icifulo ku kwikala kwa kwa [Abdullah bin Umar], nalipepele insambu sha kwingila. Casoselwe kuli ine ukuti: Alepuupa pa kati ka kasuba. Ibnu Umar aumfwile amashiwi yandi lyena Ibnu Jubair anjebele ukuti: Napapata ingileni, mufwile mwaingile nga ca kuti kuli ukukabila. Sa’ad atile: Naingile, kabili calisangwike ukuti alilele pa cipuna ca nama iyakwelapo. Natile: We Abu Abdurrahman, umulume no mukashi abalapa, bushe balipaatukana? Ayaswike ukuti: “Cisuma, ee.” Umuntu wa kubalilapo ukuipusha ifyo ali ni fyo na ifyo bin ifyo na ifyo. Aishile kuli Kasesema no kutila: We Mutumwa wa kwa Lesa, bushe uletontonkanya shani, nga ca kuti umo uwa ifwe amwene umukashi wakwe alecita ubucende, finshi afwile ukucita? Nga alelanda, alalanga umulandu ukalamba, lelo nga alecena, alacena no mulandu ukalamba. Kasesema tayaswike. Pa numa ya ico aishile kuli Kasesema no kutila: umulandu napwishishepo walicitike kuli ine. Lyena Allah asokolwele amavesi mu Sura An Nuur: ‘Kabili abo abashininkisha abakashi babo ukuti bali no bucende, nangu ca kuti tabakwata ba Nte bambi ukucila pali bene’. -Unuur: 6- ukufika ku mpela ya ifi fikomo. Ibn Umar atile: Aitile umuntu, amubelengele amavesi, amupanda amano, amwibukisha no kumweba ukuti ukucula kwa pano isonde kwayanguka ukucila ukucula kwa ku numa. Uyu muntu atile: Pa mulandu wa Uyo uwakutumine ne cine, nshamubepeshe. Pa numa ya ico Kasesema alibwekeshepo icintu cimo cine ku mukashi wakwe, ukupanda amano, ukumwibukisha no kumweba ukuti ukucula kwa pano isonde kwayanguka ukucila ukucula kwa ku numa. Umukashi wakwe atile: Awe, kuli Uyo uwamutumine ne cine, talungama. Lyene Rasulullah atendekele ukufuma ku muntu kabili lyene apeele ubunte imiku ine mwi shina lya kwa Lesa ukuti ali uwa cine kabili icalenga 5 cali cilumba ca kwa Lesa pali wene nga ca kuti alebepa. Pa numa ya ico umukashi wakwe atwalilile, apeele ubunte imiku ine mwi shina lya kwa Allah ukuti alebepa kabili inshita yalenga isano yali ni cilandushi ca kwa Allah kuli wene nga ca kuti umulume wakwe ali uwa cine. Pa numa ya ico, Kasesema alipaatulako aba babili. Mu cishinka ici muli hadith iyapalana ukufuma kuli Sahal bin Sa’id. Abu Isa atile: Iyi hadishi ya cine cine.
Imam Tirmidzi : 3103
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ حَدَّثَنِي عِكْرِمَةُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ هِلَالَ بْنَ أُمَيَّةَ قَذَفَ امْرَأَتَهُ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشَرِيكِ بْنِ السَّحْمَاءِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْبَيِّنَةَ وَإِلَّا حَدٌّ فِي ظَهْرِكَ قَالَ فَقَالَ هِلَالٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِذَا رَأَى أَحَدُنَا رَجُلًا عَلَى امْرَأَتِهِ أَيَلْتَمِسُ الْبَيِّنَةَ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الْبَيِّنَةَ وَإِلَّا فَحَدٌّ فِي ظَهْرِكَ قَالَ فَقَالَ هِلَالٌ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ إِنِّي لَصَادِقٌ وَلَيَنْزِلَنَّ فِي أَمْرِي مَا يُبَرِّئُ ظَهْرِي مِنْ الْحَدِّ فَنَزَلَ{ وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ شُهَدَاءُ إِلَّا أَنْفُسُهُمْ }فَقَرَأَ حَتَّى بَلَغَ{ وَالْخَامِسَةَ أَنَّ غَضَبَ اللَّهِ عَلَيْهَا إِنْ كَانَ مِنْ الصَّادِقِينَ }قَالَ فَانْصَرَفَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَرْسَلَ إِلَيْهِمَا فَجَاءَا فَقَامَ هِلَالُ بْنُ أُمَيَّةَ فَشَهِدَ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ أَنَّ أَحَدَكُمَا كَاذِبٌ فَهَلْ مِنْكُمَا تَائِبٌ ثُمَّ قَامَتْ فَشَهِدَتْ فَلَمَّا كَانَتْ عِنْدَ الْخَامِسَةِ{ أَنَّ غَضَبَ اللَّهِ عَلَيْهَا إِنْ كَانَ مِنْ الصَّادِقِينَ }قَالُوا لَهَا إِنَّهَا مُوجِبَةٌ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَتَلَكَّأَتْ وَنَكَسَتْ حَتَّى ظَنَّنَا أَنْ سَتَرْجِعُ فَقَالَتْ لَا أَفْضَحُ قَوْمِي سَائِرَ الْيَوْمِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبْصِرُوهَا فَإِنْ جَاءَتْ بِهِ أَكْحَلَ الْعَيْنَيْنِ سَابِغَ الْأَلْيَتَيْنِ خَدَلَّجَ السَّاقَيْنِ فَهُوَ لِشَرِيكِ بْنِ السَّحْمَاءِ فَجَاءَتْ بِهِ كَذَلِكَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْلَا مَا مَضَى مِنْ كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ لَكَانَ لَنَا وَلَهَا شَأْنٌقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ وَهَكَذَا رَوَى عَبَّادُ بْنُ مَنْصُورٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَاهُ أَيُّوبُ عَنْ عِكْرِمَةَ مُرْسَلًا وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ
Atwebele ukuti [Muhammad bin Basyar] atubuulile [Ibnu Abi Adi] atubuulile [Ibnu Abi Adi] atubuulile [Ikrimah] ukufuma kuli [Ibn Abbas] ukuti Hilal bin Umaiyah apingwile umukashi wakwe ubucende na Sayarik bin As Sahma ' Salam atile: ‘Ufwile ukutuma ubushininkisho, nga te ifyo, umusana obe ukakumbwa’. Hilal atile: We Mutumwa wa kwa Lesa, nga umo pali ifwe amwene umuntu pa muulu wa mukashi wakwe, bushe tucili tulekabila ubushininkisho? Umuntu uukalamba atile: ‘Mufwile ukutuma ubushininkisho, nga te ifyo umusana wenu ukakumbwa’. Hilal atile: Kuli Uyo uwatumine imfumu ne cine, mu cine cine ndi uwalungama, ukusokolola kukaisa pa lwa ine ukwa kulubula umusana wandi ukufuma ku kukanda kwa had. Lyena icikomo caishile: ‘Kabili abo abashininkisha abakashi babo ubucende, nangu ca kuti tabakwata ba Nte bambi ukucila pali bene’. -An Nuur: 6- abelengele ukufika kuli: 'Kabili icalenga isano -umulapo-: ukuti ukutukana kwakwa Allah kukaba pali wene nga cakuti umulume wakwe ali umo uwa balungama'. -An Nuur: 9- Ibn Umar atile: Kasesema aile no kutuma umutumwa ukukumanya babili. Hilal bin Umaiyah aiminine no kupeela ubunte, Kasesema atile: Mu cine cine, Lesa alishiba ukuti umo pali imwe babili afwile ukuba uwa bufi, bushe kuli umo pali imwe uulefwaya ukulapila? Umukashi wa kwa Hilal aiminine no kupeela ubunte, mu nshita ya bunte bwakwe ubwalenga isano ukuti ukutukana kwa kwa Allah kwali pali wene nga ca kuti umulume wakwe ali umo uwa bantu abalungama, bamwebele ukuti: Uyu mwanakashi mu kumoneka alefwaya ukutukana ukwisa. Ibn Abbas atile: Umukashi wa kwa Hilal alicefishe no kucefyako umutwe wakwe ukufika na lintu twatontonkenye ukuti akabweseshamo amashiwi yakwe kabili lyene atile: Nshakasokolole insoni sha bantu bandi ubushiku bonse. Kasesema atile: ‘Moneni, nga ca kuti afyele umwana uwakwata amenso ayakulu, amafumo ayakulu, ne ng’ombe ishikulu, cipilibula ukuti mwana wa kwa Shuraik bin As Sahma. Kabili cisangwa ukuti afyele umwana wa musango yo. Kasesema atile: ‘Nga ca kuti te pa mulandu wa kuti Lesa apingwilepo ukupita, nga ca kuti kwali umulandu uwali pa kati kesu na wene’. Abu Isa atile: “Ici cikomo ca kwa Hisyam bin Hasan. E fyo [Abbad bin Manshur] alondolwele iyi hadith ukufuma kuli [Ikrimah] ukufuma kuli [Ibn Abas] ukufuma kuli kasesema. [Ayyub] alilondolwele ukufuma kuli [Ikrimah] mu nshila ya bucisenene kabili talandilepo ukufuma kuli Ibn Abbas.
Imam Tirmidzi : 3104
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْلَمَّا ذُكِرَ مِنْ شَأْنِي الَّذِي ذُكِرَ وَمَا عَلِمْتُ بِهِ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيَّ خَطِيبًا فَتَشَهَّدَ وَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ أَشِيرُوا عَلَيَّ فِي أُنَاسٍ أَبَنُوا أَهْلِي وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَى أَهْلِي مِنْ سُوءٍ قَطُّ وَأَبَنُوا بِمَنْ وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَيْهِ مِنْ سُوءٍ قَطُّ وَلَا دَخَلَ بَيْتِي قَطُّ إِلَّا وَأَنَا حَاضِرٌ وَلَا غِبْتُ فِي سَفَرٍ إِلَّا غَابَ مَعِي فَقَامَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ ائْذَنْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ أَضْرِبَ أَعْنَاقَهُمْ وَقَامَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي الْخَزْرَجِ وَكَانَتْ أُمُّ حَسَّانَ ابْنِ ثَابِتٍ مِنْ رَهْطِ ذَلِكَ الرَّجُلِ فَقَالَ كَذَبْتَ أَمَا وَاللَّهِ أَنْ لَوْ كَانُوا مِنْ الْأَوْسِ مَا أَحْبَبْتَ أَنْ تُضْرَبَ أَعْنَاقُهُمْ حَتَّى كَادَ أَنْ يَكُونَ بَيْنَ الْأَوْسِ وَالْخَزْرَجِ شَرٌّ فِي الْمَسْجِدِ وَمَا عَلِمْتُ بِهِ فَلَمَّا كَانَ مَسَاءُ ذَلِكَ الْيَوْمِ خَرَجْتُ لِبَعْضِ حَاجَتِي وَمَعِي أُمُّ مِسْطَحٍ فَعَثَرَتْ فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ فَقُلْتُ لَهَا أَيْ أُمُّ تَسُبِّينَ ابْنَكِ فَسَكَتَتْ ثُمَّ عَثَرَتْ الثَّانِيَةَ فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ فَانْتَهَرْتُهَا فَقُلْتُ لَهَا أَيْ أُمُّ تَسُبِّينَ ابْنَكِ فَسَكَتَتْ ثُمَّ عَثَرَتْ الثَّالِثَةَ فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ فَانْتَهَرْتُهَا فَقُلْتُ لَهَا أَيْ أُمُّ تَسُبِّينَ ابْنَكِ فَقَالَتْ وَاللَّهِ مَا أَسُبُّهُ إِلَّا فِيكِ فَقُلْتُ فِي أَيِّ شَيْءٍ قَالَتْ فَبَقَرَتْ لِي الْحَدِيثَ قُلْتُ وَقَدْ كَانَ هَذَا قَالَتْ نَعَمْ وَاللَّهِ لَقَدْ رَجَعْتُ إِلَى بَيْتِي وَكَأَنَّ الَّذِي خَرَجْتُ لَهُ لَمْ أَخْرُجْ لَا أَجِدُ مِنْهُ قَلِيلًا وَلَا كَثِيرًا وَوُعِكْتُ فَقُلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسِلْنِي إِلَى بَيْتِ أَبِي فَأَرْسَلَ مَعِي الْغُلَامَ فَدَخَلْتُ الدَّارَ فَوَجَدْتُ أُمَّ رُومَانَ فِي السُّفْلِ وَأَبُو بَكْرٍ فَوْقَ الْبَيْتِ يَقْرَأُ فَقَالَتْ أُمِّي مَا جَاءَ بِكِ يَا بُنَيَّةُ قَالَتْ فَأَخْبَرْتُهَا وَذَكَرْتُ لَهَا الْحَدِيثَ فَإِذَا هُوَ لَمْ يَبْلُغْ مِنْهَا مَا بَلَغَ مِنِّي قَالَتْ يَا بُنَيَّةُ خَفِّفِي عَلَيْكِ الشَّأْنَ فَإِنَّهُ وَاللَّهِ لَقَلَّمَا كَانَتْ امْرَأَةٌ حَسْنَاءُ عِنْدَ رَجُلٍ يُحِبُّهَا لَهَا ضَرَائِرُ إِلَّا حَسَدْنَهَا وَقِيلَ فِيهَا فَإِذَا هِيَ لَمْ يَبْلُغْ مِنْهَا مَا بَلَغَ مِنِّي قَالَتْ قُلْتُ وَقَدْ عَلِمَ بِهِ أَبِي قَالَتْ نَعَمْ قُلْتُ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ نَعَمْ وَاسْتَعْبَرْتُ وَبَكَيْتُ فَسَمِعَ أَبُو بَكْرٍ صَوْتِي وَهُوَ فَوْقَ الْبَيْتِ يَقْرَأُ فَنَزَلَ فَقَالَ لِأُمِّي مَا شَأْنُهَا قَالَتْ بَلَغَهَا الَّذِي ذُكِرَ مِنْ شَأْنِهَا فَفَاضَتْ عَيْنَاهُ فَقَالَ أَقَسَمْتُ عَلَيْكِ يَا بُنَيَّةُ إِلَّا رَجَعْتِ إِلَى بَيْتِكِ فَرَجَعْتُ وَلَقَدْ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْتِي فَسَأَلَ عَنِّي خَادِمَتِي فَقَالَتْ لَا وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَيْهَا عَيْبًا إِلَّا أَنَّهَا كَانَتْ تَرْقُدُ حَتَّى تَدْخُلَ الشَّاةُ فَتَأْكُلَ خَمِيرَتَهَا أَوْ عَجِينَتَهَا وَانْتَهَرَهَا بَعْضُ أَصْحَابِهِ فَقَالَ أَصْدِقِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَسْقَطُوا لَهَا بِهِ فَقَالَتْ سُبْحَانَ اللَّهِ وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَيْهَا إِلَّا مَا يَعْلَمُ الصَّائِغُ عَلَى تِبْرِ الذَّهَبِ الْأَحْمَرِ فَبَلَغَ الْأَمْرُ ذَلِكَ الرَّجُلَ الَّذِي قِيلَ لَهُ فَقَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَاللَّهِ مَا كَشَفْتُ كَنَفَ أُنْثَى قَطُّ قَالَتْ عَائِشَةُ فَقُتِلَ شَهِيدًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَالَتْ وَأَصْبَحَ أَبَوَايَ عِنْدِي فَلَمْ يَزَالَا حَتَّى دَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ صَلَّى الْعَصْرَ ثُمَّ دَخَلَ وَقَدْ اكْتَنَفَنِي أَبَوَايَ عَنْ يَمِينِي وَعَنْ شِمَالِي فَتَشَهَّدَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ يَا عَائِشَةُ إِنْ كُنْتِ قَارَفْتِ سُوءًا أَوْ ظَلَمْتِ فَتُوبِي إِلَى اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهِ قَالَتْ وَقَدْ جَاءَتْ امْرَأَةٌ مِنْ الْأَنْصَارِ وَهِيَ جَالِسَةٌ بِالْبَابِ فَقُلْتُ أَلَا تَسْتَحْيِي مِنْ هَذِهِ الْمَرْأَةِ أَنْ تَذْكُرَ شَيْئًا فَوَعَظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَالْتَفَتُّ إِلَى أَبِي فَقُلْتُ أَجِبْهُ قَالَ فَمَاذَا أَقُولُ فَالْتَفَتُّ إِلَى أُمِّي فَقُلْتُ أَجِيبِيهِ قَالَتْ أَقُولُ مَاذَا قَالَتْ فَلَمَّا لَمْ يُجِيبَا تَشَهَّدْتُ فَحَمِدْتُ اللَّهَ وَأَثْنَيْتُ عَلَيْهِ بِمَا هُوَ أَهْلُهُ ثُمَّ قُلْتُ أَمَا وَاللَّهِ لَئِنْ قُلْتُ لَكُمْ إِنِّي لَمْ أَفْعَلْ وَاللَّهُ يَشْهَدُ إِنِّي لَصَادِقَةٌ مَا ذَاكَ بِنَافِعِي عِنْدَكُمْ لِي لَقَدْ تَكَلَّمْتُمْ وَأُشْرِبَتْ قُلُوبُكُمْ وَلَئِنْ قُلْتُ إِنِّي قَدْ فَعَلْتُ وَاللَّهُ يَعْلَمُ أَنِّي لَمْ أَفْعَلْ لَتَقُولُنَّ إِنَّهَا قَدْ بَاءَتْ بِهِ عَلَى نَفْسِهَا وَإِنِّي وَاللَّهِ مَا أَجِدُ لِي وَلَكُمْ مَثَلًا قَالَتْ وَالْتَمَسْتُ اسْمَ يَعْقُوبَ فَلَمْ أَقْدِرْ عَلَيْهِ إِلَّا أَبَا يُوسُفَ حِينَ قَالَ{ فَصَبْرٌ جَمِيلٌ وَاللَّهُ الْمُسْتَعَانُ عَلَى مَا تَصِفُونَ }قَالَتْ وَأُنْزِلَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ سَاعَتِهِ فَسَكَتْنَا فَرُفِعَ عَنْهُ وَإِنِّي لَأَتَبَيَّنُ السُّرُورَ فِي وَجْهِهِ وَهُوَ يَمْسَحُ جَبِينَهُ وَيَقُولُ الْبُشْرَى يَا عَائِشَةُ فَقَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ بَرَاءَتَكِ قَالَتْ فَكُنْتُ أَشَدَّ مَا كُنْتُ غَضَبًا فَقَالَ لِي أَبَوَايَ قُومِي إِلَيْهِ فَقُلْتُ لَا وَاللَّهِ لَا أَقُومُ إِلَيْهِ وَلَا أَحْمَدُهُ وَلَا أَحْمَدُكُمَا وَلَكِنْ أَحْمَدُ اللَّهَ الَّذِي أَنْزَلَ بَرَاءَتِي لَقَدْ سَمِعْتُمُوهُ فَمَا أَنْكَرْتُمُوهُ وَلَا غَيَّرْتُمُوهُ وَكَانَتْ عَائِشَةُ تَقُولُ أَمَّا زَيْنَبُ بِنْتُ جَحْشٍ فَعَصَمَهَا اللَّهُ بِدِينِهَا فَلَمْ تَقُلْ إِلَّا خَيْرًا وَأَمَّا أُخْتُهَا حَمْنَةُ فَهَلَكَتْ فِيمَنْ هَلَكَ وَكَانَ الَّذِي يَتَكَلَّمُ فِيهِ مِسْطَحٌ وَحَسَّانُ بْنُ ثَابِتٍ وَالْمُنَافِقُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَيٍّ ابْنُ سَلُولَ وَهُوَ الَّذِي كَانَ يَسُوسُهُ وَيَجْمَعُهُ وَهُوَ الَّذِي تَوَلَّى كِبْرَهُ مِنْهُمْ هُوَ وَحَمْنَةُ قَالَتْ فَحَلَفَ أَبُو بَكْرٍ أَنْ لَا يَنْفَعَ مِسْطَحًا بِنَافِعَةٍ أَبَدًا فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى هَذِهِ الْآيَةَ{ وَلَا يَأْتَلِ أُولُوا الْفَضْلِ مِنْكُمْ وَالسَّعَةِ }إِلَى آخِرِ الْآيَةِ يَعْنِي أَبَا بَكْرٍ{ أَنْ يُؤْتُوا أُولِي الْقُرْبَى وَالْمَسَاكِينَ وَالْمُهَاجِرِينَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ }يَعْنِي مِسْطَحًا إِلَى قَوْلِهِ{ أَلَا تُحِبُّونَ أَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ }قَالَ أَبُو بَكْرٍ بَلَى وَاللَّهِ يَا رَبَّنَا إِنَّا لَنُحِبُّ أَنْ تَغْفِرَ لَنَا وَعَادَ لَهُ بِمَا كَانَ يَصْنَعُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ وَقَدْ رَوَاهُ يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ وَمَعْمَرٌ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ وَسَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ وَعَلْقَمَةَ بْنِ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيِّ وَعُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَائِشَةَ هَذَا الْحَدِيثَ أَطْوَلَ مِنْ حَدِيثِ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ وَأَتَمَّ
Uyu muntu atile: “Ilyo ilyashi lyandi lyaitwa mu nshila ya musango yo kabili nshaishibe, Umutumwa wa kwa Lesa kabili nshaishibe, aliminine aleshimikila. tahmid uwalinga kuli Wene, pa numa ya ico atile: ‘Bamayo na bacilolo, mpeleni amano pa lwa bantu abashininkisha ulupwa lwandi ububi - alepilibula ‘Aisyah -, kuli Lesa nshaishiba ububi ubuli bonse ku lupwa lwandi, kabili bapeela umulandu ku bantu abo kuli Lesa nshaishiba ububi ubuli bonse kuli wene - alepilibula Shafwan bin Mu’aththal -. Wene -Shafwani- taingile mu ng’anda yandi nangu panono kano fye nga nali kulya kabili nshaile ku lwendo lelo wene -Shafwani- aile na ine. Sa’ad bin Mu’adz nga Lesa asekelele kuli wene aiminine no kutila: We Mutumwa wa kwa Lesa, lekeni nputule insingo shabo. Umuntu ukufuma ku mukowa wa Khajraj lyene aiminine, nyina wa kwa Hassan Bin Thabit ali ukufuma ku mukowa wa uyo muntu, atile: ‘Mulebepa, kuli Lesa, nga ca kuti bali ukufuma ku Aus, nga tamwabaputule imilomo yabo’. Ukufika fye na lintu mupepi ne cintu cimo icabipa cacitike pa kati ka Aus na Khajraj pa ng’anda ya mapepo kabili nshaishibe pali ici. Mu nshita ya cungulo, kabili na kabili pali bulya bushiku, ine - Aisyah - naile ku mulimo umo na Umm Mista, cilemoneka ukuti alishile no kutila: “Ubulanda kuli Mista.” Natile kuli wene: Hee nyina, bushe ulesuusha umwana obe? Yali fye iyafuuka lyena yaselele na kabili, yatile: Ubulanda kuli Mista, lyena namubilikishe, namutile: Hee nyina, ulesuula umwana obe. Atile: Na Allah, nshimusuula kano fye pa mulandu wenu. Nalipushe ukuti: Pa lwa cinshi? Ayaswike lyene alondolwele ubwafya kuli ine. Nalipushe ukuti: Bushe calicitike? Ayaswike ati: Ee, kuli Lesa. Nabwelele ku ng’anda, kwati ifya kufwaya ifyo naleyako tafyalipo, nshapokelele ifinono nelyo ifingi, nali ne fipuupu. Natile kuli Rasulullah, Salam: “Ntumine ku ng’anda ya kwa tata.” Antumine no mubomfi, naingile mu ng’anda lyene namwene Umm Ruman pa nshi ilyo Abu Bakr ali pa muulu alebelenga Koran. Bamayo balipwishe ukuti: Cinshi waishile, mwana wandi? Aisyah atile: Lyena namwebele ilyashi lelo cilemoneka ukuti taumfwile ifyo naumfwile. Atile: We mwana wandi umwanakashi, lenga ubumi bobe ukucepa pantu mu cine cine, kuli Allah, calicindama nga nshi ukuti umwanakashi umusuma aupilwe no muntu uuli no buci kabili atemwa, lelo bakamubepa no kumupeela umulandu wa fintu ifyapusanapusana. Casangwa ukuti taumfwile ifyo naumfwile. Aisyah atile: Nalipushe ukuti: Bushe batata balishiba kale? Ayaswike ukuti: Ee. Nalipushe ukuti: “Bushe na kabili bushe ndi mwe bashimapepo? Ayaswike ukuti: Ee. Nali no bulanda kabili nalilile ukufika ilyo Abu Bakr aumfwile ishiwi lyandi ilyo ali pa muulu alebelenga Koran. Abu Bakr aishile panshi no kwipusha bamayo ukuti: Cinshi cacitike kuli wene? Ayaswike ukuti: Aumfwile imbila iyalumbulwa pa lwa bwafya bwakwe. Abu Bakr ali ne minsoshi mu menso yakwe kabili atile: Nalapa kuli iwe, we mwana wandi umwanakashi, kano fye nga wabwelela ku ng’anda yobe. Nabwelele kabili Rasulullah alifikile. Aipwishe umubomfi wandi pali ine, umubomfi wandi ayaswike ati: Awe, kuli Allah nshaishiba icabipa pali wene ukucila pa kuti alaala ukufikila imbushi yaingile no kulya umukate wa fulaulo nelyo umufuba. Bamo aba mu fibusa fya kwa Rasulullah Salam balimubilikishe no kutila: Lungikeni Rasulullah Salam, ukufika na lintu bamukalipile. Atile: “Nshiishiba imibele ya iko kano fye nga fintu umubomfi wa golde aishiba pa lwa ndalama sha golde.” Iyi mbila ya bufi yaumfwikilwe ku muntu uwapeelwe umulandu wa iko - Shafwan - lyena atile: “Nshikwete nangu cimo . tafuulwilepo umwanakashi. Aisyah atile: Wene - Shafwan - afwile umushilika mu nshila ya kwa Lesa. Aisyah atile: Abafyashi bandi bali mupepi na ine, bashele mupepi na ine ukufikila Umutumwa wa kwa Lesa Salam aingile kabili apwishishe ipepo lya Asr. Abafyashi bandi balinjishingulwike ukufuma ku kulyo na ku kuso, Kasesema abelengele shahada no kucita tahmid nga fintu cali kuli Wene, pa numa ya ico atile: ‘We Aisyah, nga wacita icintu cimo icabipa nelyo icabipa, lapila kuli Lesa pantu Lesa asumina ukulapila kwa babomfi bakwe’. Aisyah atile: Umwanakashi wa Ansar aishile kabili alikele pa mwinshi, natile: Bushe tauumfwa insoni kuli uyu mwanakashi pa kulandapo fimo? Na kabili, na kabili napilibwile kuli tata, natile: “Musuke.” Abu Bakr aipwishe ukuti: Cinshi mfwile ukulanda? Napilibukile kuli bamayo, natile: Mubasuke. Ummu Mista aipwishe ukuti: Cinshi mfwile ukulanda? Ilyo bonse babili tabaswike, nabelengele shahada, nacitile tahmid no kumulumbanya no kulumbanya ukwalinga, lyene natile: Ibukisheni, kuli Lesa nga namweba ukuti nshacitile, Lesa alishiba ukuti ndi uwalungama lelo tacikweteko umulimo kuli imwe, mwalanda - imisango yonse iya fintu - kabili imitima yenu yaliingilamo. Nangu nga natila nalicitile, Allah alishiba ukuti nshacitile, mu kushininkisha mukasosa ukuti alisumine imilimo yakwe, kuli Allah tapali ica kumwenako pa kati kandi na imwe. Aisyah atwalilile ukuti: Nalefwaya ishina lya kwa Ya’qub, lelo nshakwete amaka ya kumupeela ishina limbi ukucila pali Abu Yusuf ilyo atile: ‘Eico ico e cisuma ukushipikisha - ukushipikisha kwandi - kabili Allah eka e ulelomba ukwafwilisha Kwakwe muli ifyo ulenjeba’. -Yuusuf: 18- Aisyah atwalilile: Pali ilya nshita ukusokolola kwasokolwelwe ku Mutumwa wa kwa Lesa, twali fye abafuuka lyene ukusokolola kwafumine kuli wene, twamwene insansa pa cinso cakwe, alipumine pa mpumi yakwe no kutila: 'Imbila nsuma, O Aisyah wenu, Lesa.' Aisyah atile: Pali ilya nshita nali uwakalipa nga nshi. Abafyashi bandi batile: Mupalamine kuli wene. Natile: Awe, kuli Allah nshakapalame kuli wene, nshimulumbanya kabili na imwe babili, lelo ndalumbanya Allah uwatumine imbila ya busantu bwandi iyo imwe bonse babili mwaumfwile, nangu imwe tamwakaana nangu ukupilibula. Aisyah atile: “Zainab Jahsy alicingililwe kuli Lesa pa mulandu wa mipepele yakwe, talandile amashiwi yambi ukucila pa busuma, lintu nkashi yakwe, Hamna, afwile pamo na bambi. Kabili abo na kabili abalandile pa lyashi lya bufi - amafya ya bufi - bali ni Mista, Hasan bin Thabit no wa bufi, Abdullah bin Ubai bin Salul, wene e watungulwile no kucikalifya, wene e waletwala imembu shakwe pa kati kabo, wene na Hamna. Aisyah atwalilile ukuti: Abu Bakr alapile ukuti takapeele nangu cimo kuli Misthah umuyayaya lyene Allah asokolwele ici cikomo: ‘Kabili abo abakwata ifisuma no kusansalikwa pa kati kenu mwilapa ukuti tabapeele’. Ukufika ku mpela ya cikomo -An Nuur: 22- Abu Bakr alefwaya ukupeela -ukwafwilisha- ku balupwa, abapiina na bacipondoka mu nshila ya kwa Lesa. Ico cipilibulwa ni Misthah, ukufika ku mashiwi Yakwe: ‘Bushe taulefwaya ukuti Allah akwelele? kabili Allah ali uwa kwelela sana, uwa nkumbu'. -Abu Bakar atile: Ee, kuli Lesa, we Rabb wesu, tulefwaya ukuti utwelele. Abu Bakr abweleele ku kucita ifyo acitile kale - ukupeela ifya kusangwilako kuli Mistah -. Abu Isa atile: Iyi hadishi ya cine cine ukufuma ku hadishi wa kwa Hishamu wa kwa Urwah. [Yunus bin Yazid], [Ma’mar] na bambi na bo balilondolwele ukufuma kuli [Az Zuhri] ukufuma kuli [Urwah bin Az Zubair], [Sa’id bin Al Musayib], [Alqama bin Waqqash Al Laitsi] na [Ubaidullah bin Abdullah] ukufuma kuli [Aisyah] uwapwililika kabili uwacilapo.
Imam Tirmidzi : 3105
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْلَمَّا نَزَلَ عُذْرِي قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَذَكَرَ ذَلِكَ وَتَلَا الْقُرْآنَ فَلَمَّا نَزَلَ أَمَرَ بِرَجُلَيْنِ وَامْرَأَةٍ فَضُرِبُوا حَدَّهُمْقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ
Ici citusosele ukuti [Ibn Abi Adi] ukufuma kuli [Muhammad bin Ishaq] ukufuma kuli [Abdullah bin Abu Bakr] ukufuma kuli [Umrah] ukufuma kuli [Aisyah] atile: Ilyo imbila ya busantu bwandi yaishile, Lesa wandi aletupeela ubukata bwandi. Ilyo atentemwike -icikomo-, alandile ukuti abaume babili no mwanakashi umo bapingulwe. Abu Isa atile: Iyi hadishi yalicindama, twaishiba fye ukufuma ku hadishi wa kwa Muhamadi bin Ishaq.
Imam Tirmidzi : 3106
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ وَاصِلٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الذَّنْبِ أَعْظَمُ قَالَ أَنْ تَجْعَلَ لِلَّهِ نِدًّا وَهُوَ خَلَقَكَ قَالَ قُلْتُ ثُمَّ مَاذَا قَالَ أَنْ تَقْتُلَ وَلَدَكَ خَشْيَةَ أَنْ يَطْعَمَ مَعَكَ قَالَ قُلْتُ ثُمَّ مَاذَا قَالَ أَنْ تَزْنِيَ بِحَلِيلَةِ جَارِكَقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ وَالْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Nga ca kuti [Muhammad bin Basyar] atwebele [Abdurahman bin Mahdi] atwebele [Sufyan] ukufuma [Washil] ukufuma [Abu Wa’il] ukufuma [Amru bin Syurabil] ukufuma [Abdullah] atile: Natile: We Mutumwa wa kwa Lesa, cinshi ulubembu ulukalamba? Ayaswike ati: ‘Ulepanga uwalingana na Allah nangu ca kuti Wene akulengele’. Atile: Nalipushe ukuti: Lyena cinshi? Belia ayaswike ati: ‘Waipaile umwana obe pantu walisakamene pa kulya na iwe’. Atile: Nalipushe ukuti: Lyena cinshi? Belia ayaswike ati: ‘Wacitile ubucende no mukashi wa mupalamano obe’. Abu Isa atile: Iyi hadith yalicindama. Atwebele ukuti [Muhammad bin Basyar] atubuulile [Abdurrahman bin Mahdi] atubuulile [Sufyan] ukufuma kuli [Mansur] na [Al A’masy] ukufuma kuli [Abu Wa`il] ukufuma kuli [Abdullah] ukufuma kuli Kasesema nga fintu caba. Abu Isa atile: Iyi hadishi ya cine cine.
Imam Tirmidzi : 3107
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ الرَّبِيعِ أَبُو زَيْدٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ وَاصِلٍ الْأَحْدَبِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الذَّنْبِ أَعْظَمُ قَالَ أَنْ تَجْعَلَ لِلَّهِ نِدًّا وَهُوَ خَلَقَكَ وَأَنْ تَقْتُلَ وَلَدَكَ مِنْ أَجْلِ أَنْ يَأْكُلَ مَعَكَ أَوْ مِنْ طَعَامِكَ وَأَنْ تَزْنِيَ بِحَلِيلَةِ جَارِكَ قَالَ وَتَلَا هَذِهِ الْآيَةَ{ وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ يَلْقَ أَثَامًا يُضَاعَفْ لَهُ الْعَذَابُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَيَخْلُدْ فِيهِ مُهَانًا }قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ سُفْيَانَ عَنْ مَنْصُورٍ وَالْأَعْمَشِ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ وَاصِلٍ لِأَنَّهُ زَادَ فِي إِسْنَادِهِ رَجُلًا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ وَاصِلٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ قَالَ وَهَكَذَا رَوَى شُعْبَةُ عَنْ وَاصِلٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَمْرَو بْنَ شُرَحْبِيلَ
Nga ca kutila [Abdu bin Humaid] atushimikile [Sa’id bin Ar Rabi’ Abu Zaid] atushimikile [Syu’bah] ukufuma kuli [Washil Al Ahdab] ukufuma kuli [Abu Wa’il] ukufuma kuli [Abdullah] atile: Nalipwishe Umutumwa wa kwa Lesa sallallahu ‘alaihi wa Salam: Cinshi cibembu cikalamba? Ayaswike ukuti: ‘Mwalengele uwalingana kuli Allah nangu ca kuti Wene alemulenga, mwaipaile abana benu pantu batiinine ukulya na imwe nelyo ukufuma ku fya kulya fyenu kabili mwacitile ubucende no mukashi wa mupalamano wenu’. Abdullah atile: Abelengele ici cikomo: 'Kabili abo abashapepa balesa bambi pamo na Allah kabili abashaipaya imipashi iyo Allah akanishe -ukuipaya- kano fye pa -milandu yalungama-, kabili abashacita ubucende, onse uucita ifintu ifya musango yo, mu cine cine akapokelela -ukulipila- pa membu shakwe-'. -Abu Isa atile: Icikomo ca Sufyan ukufuma ku Manshur na Al’Amasy calicindama ukucila icikomo ca Washil pantu cilundako umuntu ku sanad ya ciko. Atwebele ukuti [Muhamadi bin Al Mutsanna] atubuulile [Muhamadi bin Ja’far] ukufuma kuli [Syu’bah] ukufuma kuli [Washil] ukufuma kuli [Abu Wa’il] ukufuma kuli [Abdullah] ukufuma kuli kasesema sallallahu ‘alaihi wa Salam cimoneka. Abu Isa atile: Nga filya fine Suba alondolwele ukufuma kuli Washil ukufuma kuli Wail ukufuma kuli Abdullah ukwabula ukulandapo pali Amru.
Imam Tirmidzi : 3108
حَدَّثَنَا أَبُو الْأَشْعَثِ أَحْمَدُ بْنُ الْمِقْدَامِ الْعِجْلِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الطُّفَاوِيُّ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ{ وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ }قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا صَفِيَّةُ بِنْتَ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ يَا فَاطِمَةُ بِنْتَ مُحَمَّدٍ يَا بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ إِنِّي لَا أَمْلِكُ لَكُمْ مِنْ اللَّهِ شَيْئًا سَلُونِي مِنْ مَالِي مَا شِئْتُمْقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهَكَذَا رَوَى وَكِيعٌ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ نَحْوَ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الطُّفَاوِيِّ وَرَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلًا وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ عَائِشَةَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَابْنِ عَبَّاسٍ
Atwebele ukuti [Abu Al Asyats] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [Aisyah] atile: Ilyo ici cikomo casokolwelwe: ‘Kabili mupeele ukusoka kwa balupwa benu’. 214- Asy Syu'araa`: 214- Atile: 'O Shafiyah, we Fatima, we bana ba kwa Abdul Muhammad, mu cine cine nshakwata amaka pali imwe ukufuma ku cilandushi ca kwa Lesa, -nga pa milandu ya bunonshi- nga mulefwaya ubunonshi bwandi.' Abu Isa atile: Iyi hadishi ya cine cine. Nga filya fine [Waki’] na bambi balondolwele ukufuma kuli [Hisyam ukufuma ku Urwah] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [Aisyah] nga hadith wa kwa Muhamadi. Bamo pali bene balondolwele ukufuma kuli Hisyam bin Urwah ukufuma kuli wishi Kasesema mu mursal ukwabula ukulandapo pali Aisyah. Muli iyi milandu muli hadith iyapalana ukufuma kuli Ali na Ibn Abas.
Imam Tirmidzi : 3109
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّا بْنُ عَدِيٍّ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرٍو الرَّقِّيُّ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ{ وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ }جَمَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُرَيْشًا فَخَصَّ وَعَمَّ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ أَنْقِذُوا أَنْفُسَكُمْ مِنْ النَّارِ فَإِنِّي لَا أَمْلِكُ لَكُمْ مِنْ اللَّهِ ضَرًّا وَلَا نَفْعًا يَا مَعْشَرَ بَنِي عَبْدِ مَنَافٍ أَنْقِذُوا أَنْفُسَكُمْ مِنْ النَّارِ فَإِنِّي لَا أَمْلِكُ لَكُمْ مِنْ اللَّهِ ضَرًّا وَلَا نَفْعًا يَا مَعْشَرَ بَنِي قُصَيٍّ أَنْقِذُوا أَنْفُسَكُمْ مِنْ النَّارِ فَإِنِّي لَا أَمْلِكُ لَكُمْ ضَرًّا وَلَا نَفْعًا يَا مَعْشَرَ بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ أَنْقِذُوا أَنْفُسَكُمْ مِنْ النَّارِ فَإِنِّي لَا أَمْلِكُ لَكُمْ ضَرًّا وَلَا نَفْعًا يَا فَاطِمَةُ بِنْتَ مُحَمَّدٍ أَنْقِذِي نَفْسَكِ مِنْ النَّارِ فَإِنِّي لَا أَمْلِكُ لَكِ ضَرًّا وَلَا نَفْعًا إِنَّ لَكِ رَحِمًا سَأَبُلُّهَا بِبَلَالِهَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ يُعْرَفُ مِنْ حَدِيثِ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ صَفْوَانَ عَنْ عبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ
Atile: “Ilyo icikomo- casokolwelwe: ‘Kabili mupeele ubusoko ku balupwa benu abapalamisha’. 214- 214- Alonganike aba Quraysh, alandile mu kulungatika kabili mu kupalako, atile: ‘Mwe mwe ba Quraysh bonse, ipususheni mwe bene ukufuma ku mulilo wa pe pantu mu cine cine nshakwata amaka ya kumucusha nelyo ukumunonkelamo ukufuma kuli Lesa, imwe bonse imwe Bani Abdu Manaf ukumucusha pantu nshakwata amaka yenu. ukufuma kuli Lesa, mwe bonse ba Qushai, ipuswisheni mwe bene ukufuma ku mulilo wa pe pantu mu cine cine nshakwata amaka ya kumucusha nelyo ukumunonkelamo, imwe bonse ba Bani Abdul Muthallib, ipususheni mwe bene ukufuma ku mulilo wa pe pantu mu cine cine nshakwata amaka ya kumucusha nelyo ukumunonkelamo. ukuminkanya ukulingana na'. Abu Isa atile: Iyi hadishi ni hadishi wa kwa Musa. alitwebele [Ali bin Hujr] atwebele [Syu’aib bin Shafwan] ukufuma kuli [Abdul Malik bin Umair] ukufuma kuli [Musa bin Talhah] ukufuma kuli [Abu Hurairah] ukufuma kuli kasesema sallallaahu ‘alaihi wa Salam, mu kumoneka mu cipilibulo.
Imam Tirmidzi : 3110
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي زِيَادٍ حَدَّثَنَا أَبُو زَيْدٍ عَنْ عَوْفٍ عَنْ قَسَامَةَ بْنِ زُهَيْرٍ حَدَّثَنَا الْأَشْعَرِيُّ قَالَلَمَّا نَزَلَ{ وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ }وَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُصْبُعَيْهِ فِي أُذُنَيْهِ فَرَفَعَ مِنْ صَوْتِهِ فَقَالَ يَا بَنِي عَبْدِ مَنَافٍ يَا صَبَاحَاهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ أَبِي مُوسَى وَقَدْ رَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ عَوْفٍ عَنْ قَسَامَةَ بْنِ زُهَيْرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلًا وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ أَبِي مُوسَى وَهُوَ أَصَحُّ ذَاكَرْتُ بِهِ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ فَلَمْ يَعْرِفْهُ مِنْ حَدِيثِ أَبِي مُوسَى
Calitwebelwe [Abdullah bin Abu Ziyad] atwebele [Abu Zaid] ukufuma [Auf] ukufuma [Qasamah bin Zuhair] atwebele [Al Asy’ari] atile: Ilyo -icikomo- casokolwelwe: ‘Kabili peele ukusoka ku balupwa bobe abapalamisha’. -Ash Syu'araa`: 214-, Rasulullah Shallalah 'alaihi wa Salam apingwile amatwi yakwe ku minwe yakwe e lyo aiminishe ishiwi lyakwe, atile: 'O Banu Manaf, muli cino cisuba lekeni tulonganike' -Amashiwi yalandwa ilyo icintu cimo icikulu cacitika pa kuti abantu balonganike no kuipekanya ukucimona, pent: A sanath habu atile. hadith wa kwa Abu Musa. Bambi balondolwele iyi hadith ukufuma kuli Auf ukufuma kuli Qasamah bin Zuhair ukufuma kuli Kasesema mu nshila ya bucisenene ukwabula ukulumbula Abu Musa. Ici calicilapo ukuba ica cine. Nacilandapo kuli Muhamadi Bin Isma’il lelo taishibe pali ici ukufuma mu hadith ya kwa Abu Musa.
Imam Tirmidzi : 3111
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَوْسِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَخْرُجُ الدَّابَّةُ مَعَهَا خَاتَمُ سُلَيْمَانَ وَعَصَا مُوسَى فَتَجْلُو وَجْهَ الْمُؤْمِنِ وَتَخْتِمُ أَنْفَ الْكَافِرِ بِالْخَاتَمِ حَتَّى إِنَّ أَهْلَ الْخُوَانِ لَيَجْتَمِعُونَ فَيَقُولُ هَاهَا يَا مُؤْمِنُ وَيُقَالُ هَاهَا يَا كَافِرُ وَيَقُولُ هَذَا يَا مُؤْمِنُ وَيَقُولُ هَذَا يَا كَافِرُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ فِي دَابَّةِ الْأَرْضِ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي أُمَامَةَ وَحُذَيْفَةَ بْنِ أَسِيدٍ
Atile: “Pa bushiku bwa kubuushiwa kwa nama, umulopa wa nama akafwaya ukubuushiwa kwa bafwa.” Musa, cikamwesha pa menso ya basumina no kufwaya icishibilo pa mpumi sha bashasumina ne cishibilo ukufikila bakwate tebulo lya kulya balongana kabili wene - bamo pali bene kuli bambi - atile: ‘Uyu ni musumina’, lelo apokelele icasuko ‘Uyo ni musumina’. Bambi na bo batile: ‘Uyu ni musumina’, bambi balicikeene pa kuti: ‘Oo, uyo ni kafiina’. Abu Isa atile: Iyi hadith yalicindama. Iyi hadith na kabili yalilondolwelwe ukufuma kuli Abu Hurairah ukufuma kuli Kasesema ukupitila mu citabo cimbi icalanda pa nama sha pano isonde. Mu cishinka ici muli hadith iyapalana ukufuma kuli Abu Umamah na Hudzaifah bin Asid.
Imam Tirmidzi : 3112
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ كَيْسَانَ حَدَّثَنِي أَبُو حَازِمٍ الْأَشْجَعِيُّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِعَمِّهِ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ أَشْهَدُ لَكَ بِهَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ لَوْلَا أَنْ تُعَيِّرَنِي بِهَا قُرَيْشٌ أَنَّ مَا يَحْمِلُهُ عَلَيْهِ الْجَزَعُ لَأَقْرَرْتُ بِهَا عَيْنَكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ{ إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ يَزِيدَ بْنِ كَيْسَانَ
Uyu mwanakashi atile: peela ubunte mu kucingililwa kobe pa bushiku bwa ku mpela’. Ayaswike ati: Nga ca kuti aba Quraysh tabankalipile ukuti icalengele ukuti ndelanda ukuti ni mwenso fye, nga nalimulengeshe ukusekelela pa -kucilanda. Lyena Lesa ‘azza wajalla asokolwele icikomo: ‘Mu cine cine tamwakabe na maka ya kutungulula abo mwatemwa, lelo Lesa atungulula abo afwaya, kabili Lesa alishiba bwino abo abaitemenwa ukupokelela ubutungulushi’. -Abu Isa atile: Iyi hadith ni hadith, twaishiba fye ukufuma ku hadith ya kwa Yazid bin Kaisan.
Imam Tirmidzi : 3113
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ قَال سَمِعْتُ مُصْعَبَ بْنَ سَعْدٍ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ سَعْدٍ قَالَأُنْزِلَتْ فِيَّ أَرْبَعُ آيَاتٍ فَذَكَرَ قِصَّةً وَقَالَتْ أُمُّ سَعْدٍ أَلَيْسَ قَدْ أَمَرَ اللَّهُ بِالْبِرِّ وَاللَّهِ لَا أَطْعَمُ طَعَامًا وَلَا أَشْرَبُ شَرَابًا حَتَّى أَمُوتَ أَوْ تَكْفُرَ قَالَ فَكَانُوا إِذَا أَرَادُوا أَنْ يُطْعِمُوهَا شَجَرُوا فَاهَا فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ{ وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ حُسْنًا وَإِنْ جَاهَدَاكَ لِتُشْرِكَ بِي }الْآيَةَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Ukukanaishiba bwino bwino. Atile kuli ifwe [Muhammad bin Basyar] na [Muhamadi bin Al Mutsanna] bonse babili batile: alilondolwele kuli ifwe [Muhamadi bin Jafar] atulondolwele [Syu’bah] ukufuma kuli [Simak bin Harb] atile: Naumfwile [Muhamadi bin Sa’ad] alelondolola ukufuma kuli [muhamadi bin Ja’far], ine. Alandile pa lyashi, Umm Sa’ad atile: Bushe Lesa tamwebele ukucita ifisuma, kuli Lesa nshakalye nangu cimo nelyo ukunwa nangu cimo ukufikila mfwa nelyo mulingile ukuba aba kufr. Mus’ab atile: Ilyo balefwaya ukumupeela ifya kulya, bafungulwile akanwa kabo kabili lyene ici cikomo caishile: ‘Kabili Tupatikisha abantu ukucita ifisuma ku bafyashi babo kabili nga bamupatikisha ukubika pamo na ine icintu ico tamuishibe, lyene mwikonka nangu umo pali bene. Kuli Ine fye e ukabwela, lyena nkakushimikilako ifyo wacitile’. -Abu Isa atile: Iyi hadith ya cine cine.
Imam Tirmidzi : 3114
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَكْرٍ السَّهْمِيُّ عَنْ حَاتِمِ بْنِ أَبِي صَغِيرَةَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أُمِّ هَانِئٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قَوْلِهِ{ وَتَأْتُونَ فِي نَادِيكُمْ الْمُنْكَرَ }قَالَ كَانُوا يَخْذِفُونَ أَهْلَ الْأَرْضِ وَيَسْخَرُونَ مِنْهُمْقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ حَاتِمِ بْنِ أَبِي صَغِيرَةَ عَنْ سِمَاكٍ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ حَدَّثَنَا سُلَيْمُ بْنُ أَخْضَرَ عَنْ حَاتِمِ بْنِ أَبِي صَغِيرَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ
Nga ca kuti [Mahmud bin Ghailan] atushimikile [Abu Usamah] na [Abdullah bin Bakr As Sahmi] ukufuma kuli [Hatim bin Abu Shaghirah] ukufuma kuli [Simak bin Harb] ukufuma kuli [Abu Salih] ukufuma kuli [Ummu Hani`] ukufuma kuli Kasesema sallallahu 'alaihi wa Salam ukulanda kwenu: -Al Ankabuut: 29- atile: 'Bapooseleko amabwe ayanono ku bantu no kubaseka'. Abu Isa atile: Iyi hadishi ni hasan, twaishiba fye ukufuma ku hadishi wa kwa Hatimu wa kwa Simak. Atwebele [Ahmad bin Abda] atwebele [Sulaim bin Akhdlar] ukufuma kuli [Hatim bin Abu Shagirah] na iyi sanad cilemoneka.
Imam Tirmidzi : 3115
حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ خَالِدٍ ابْنُ عَثْمَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْجُمَحِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ الزُّهْرِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِأَبِي بَكْرٍ فِي مُنَاحَبَةِ{ الم غُلِبَتْ الرُّومُ }أَلَا احْتَطْتَ يَا أَبَا بَكْرٍ فَإِنَّ الْبِضْعَ مَا بَيْنَ ثَلَاثٍ إِلَى تِسْعٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ
Atwebele [Abu Musa Muhammad bin Al Mutsanna] Atwebele [Muhammad Bin Khalid Ibnu Atsmah] Atwebele [Abdullah Bin Abdurrahman Al Juhami] Atwebele [Ibnu Shihab Az Zuhri] ukufuma kuli Salam atile kuli Abu Bakr pa lwa kushininkisha kwa cikomo: -ilyo icikomo casokolwelwe- 'Bushe tausobele, we Abu Bakr, ukuti bidh'u mu cine cine ali pa kati ka fitatu na cinekonsekonse'. Abu Isa atile: “Ici cikomo ca kwa Az Zuhri ukufuma kuli Ubaidullah ukufuma kuli Ibn Abbas.
Imam Tirmidzi : 3116
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سُلَيْمَانَ الْأَعْمَشِ عَنْ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَلَمَّا كَانَ يَوْمُ بَدْرٍ ظَهَرَتْ الرُّومُ عَلَى فَارِسَ فَأَعْجَبَ ذَلِكَ الْمُؤْمِنِينَ فَنَزَلَتْ{ الم غُلِبَتْ الرُّومُ إِلَى قَوْلِهِ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ بِنَصْرِ اللَّهِ }قَالَ فَفَرِحَ الْمُؤْمِنُونَ بِظُهُورِ الرُّومِ عَلَى فَارِسَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ كَذَا قَرَأَ نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ غَلَبَتْ الرُّومُ
Atile: “Mu nshita ya nkondo ya Badr, abena Roma bacimfishe abena Persia, abasumina batile: ukucimfiwa’ ukufika na lintu Atile: ‘Musekelele abasumina, pantu ukwafwilisha kwa kwa Lesa’. -Abu Sa’id atile: Abasumina na bo balisekelele pa kucimfya kwa baRoma pa baPersia. Abu Isa atile: “Iyi hadith ni hasan ukufuma muli uyu mulongo wa cisenshi. Nashr bin Ali abelengele ukuti: “Te kuti cibe fyo, nangu fye ni mu citabo ca kubalilapo ica kuti cibe fyo.
Imam Tirmidzi : 3117
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي إِسْحَقَ الْفَزَارِيِّ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْن عَبَّاسٍفِي قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى{ الم غُلِبَتْ الرُّومُ فِي أَدْنَى الْأَرْضِ }قَالَ غُلِبَتْ وَغَلَبَتْ كَانَ الْمُشْرِكُونَ يُحِبُّونَ أَنْ يَظْهَرَ أَهْلُ فَارِسَ عَلَى الرُّومِ لِأَنَّهُمْ وَإِيَّاهُمْ أَهْلُ الْأَوْثَانِ وَكَانَ الْمُسْلِمُونَ يُحِبُّونَ أَنْ يَظْهَرَ الرُّومُ عَلَى فَارِسَ لِأَنَّهُمْ أَهْلُ الْكِتَابِ فَذَكَرُوهُ لِأَبِي بَكْرٍ فَذَكَرَهُ أَبُو بَكْرٍ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَمَا إِنَّهُمْ سَيَغْلِبُونَ فَذَكَرَهُ أَبُو بَكْرٍ لَهُمْ فَقَالُوا اجْعَلْ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ أَجَلًا فَإِنْ ظَهَرْنَا كَانَ لَنَا كَذَا وَكَذَا وَإِنْ ظَهَرْتُمْ كَانَ لَكُمْ كَذَا وَكَذَا فَجَعَلَ أَجَلًا خَمْسَ سِنِينَ فَلَمْ يَظْهَرُوا فَذَكَرُوا ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَلَا جَعَلْتَهُ إِلَى دُونَ قَالَ أُرَاهُ الْعَشْرَ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ وَالْبِضْعُ مَا دُونَ الْعَشْرِ قَالَ ثُمَّ ظَهَرَتْ الرُّومُ بَعْدُ قَالَ فَذَلِكَ قَوْلُهُ تَعَالَى{ الم غُلِبَتْ الرُّومُ إِلَى قَوْلِهِ وَيَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ بِنَصْرِ اللَّهِ يَنْصُرُ مَنْ يَشَاءُ }قَالَ سُفْيَانُ سَمِعْتُ أَنَّهُمْ ظَهَرُوا عَلَيْهِمْ يَوْمَ بَدْرٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ
Atwebele [Al Husain bin Huraits] atwebele [Mu’awiyah bin Amru] ukufuma kuli [Abu Ishaq Al Fazari] ukufuma kuli [Habib bin Abu Umrah] ukufuma kuli [Sa’id bin Jubair] ukufuma kuli [Ibnu Abbas] pa lwa mashiwi ya kwa ‘Allah Ta’ala, AbaRoma balicimfiwa. Mu calo icapalamisha'. -Ar Ruum: 1-3- atile: Ukufuuta no Kufuuta. Abapepa ba milungu abengi balitemenwe ukucimfya kwa baPersia pa bena Roma pantu abapepa ba milungu abengi na baPersia bali abapepa ifibumbwa, lelo abaMuslim balitemenwe ukucimfya kwa baRoma pa baPersia pantu bali bantu ba mu citabo. Bafikile kuli Abu Bakr kabili lyene Abu Bakr aebele Umutumwa wa kwa Lesa, atile: ‘Ibukisheni, mu cine cine bene - abena Persia - bakalufya'. Lyene Abu Bakri abebele. Batila: Bikeni inshita, nga twacimfya tupokelela ici na cilya kabili nga mwacimfya mukapokelela ici na cilya. Abu Bakr abikile inshita ya kupwisha imyaka isano lelo bene - abena Roma - tabacimfishe, eico baishibishe Kasesema pali ici, atile: 'Bushe tamwasobele - inshita iyacepako - iyacepako pali ikumi -?' Abu Bakr atile: Ndetontonkanya ukuti imyaka ikumi. Abu Sa’id atile: Bidlu ni mpendwa iyacepako pali ikumi. Abu Sa’id atile: Lyena abaRoma bacimfishe pa numa ya ico, e lyo ishiwi lya kwa Lesa Ta’alaa: ‘Alif laam Miim. AbaRoma balicimfiwa’ ukufika ilyo Atile: ‘Pa mulandu wa kwafwilisha kwa kwa Allah. Aafwa uo alefwaya'. -Ar Ruum: 1-5- Sufyan atile: Naumfwile ukuti bene -abaRoma- bacimfishe abena Persia mu nkondo ya Badr. Abu Isa atile: “Iyi hadishi yalicindama, twaishiba fye ukufuma ku hadishi ya kwa Sufyan Ats Tsauri ukufuma kuli Habib bin Abu Umrah.
Imam Tirmidzi : 3118
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ نِيَارِ بْنِ مُكْرَمٍ الْأَسْلَمِيِّ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ{ الم غُلِبَتْ الرُّومُ فِي أَدْنَى الْأَرْضِ وَهُمْ مِنْ بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَيَغْلِبُونَ فِي بِضْعِ سِنِينَ }فَكَانَتْ فَارِسُ يَوْمَ نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ قَاهِرِينَ لِلرُّومِ وَكَانَ الْمُسْلِمُونَ يُحِبُّونَ ظُهُورَ الرُّومِ عَلَيْهِمْ لِأَنَّهُمْ وَإِيَّاهُمْ أَهْلُ كِتَابٍ وَفِي ذَلِكَ قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَى{ وَيَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ بِنَصْرِ اللَّهِ يَنْصُرُ مَنْ يَشَاءُ وَهُوَ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ }وَكَانَتْ قُرَيْشٌ تُحِبُّ ظُهُورَ فَارِسَ لِأَنَّهُمْ وَإِيَّاهُمْ لَيْسُوا بِأَهْلِ كِتَابٍ وَلَا إِيمَانٍ بِبَعْثٍ فَلَمَّا أَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى هَذِهِ الْآيَةَ خَرَجَ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَصِيحُ فِي نَوَاحِي مَكَّةَ{ الم غُلِبَتْ الرُّومُ فِي أَدْنَى الْأَرْضِ وَهُمْ مِنْ بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَيَغْلِبُونَ فِي بِضْعِ سِنِينَ }قَالَ نَاسٌ مِنْ قُرَيْشٍ لِأَبِي بَكْرٍ فَذَلِكَ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ زَعَمَ صَاحِبُكَ أَنَّ الرُّومَ سَتَغْلِبُ فَارِسَ فِي بِضْعِ سِنِينَ أَفَلَا نُرَاهِنُكَ عَلَى ذَلِكَ قَالَ بَلَى وَذَلِكَ قَبْلَ تَحْرِيمِ الرِّهَانِ فَارْتَهَنَ أَبُو بَكْرٍ وَالْمُشْرِكُونَ وَتَوَاضَعُوا الرِّهَانَ وَقَالُوا لِأَبِي بَكْرٍ كَمْ تَجْعَلُ الْبِضْعُ ثَلَاثُ سِنِينَ إِلَى تِسْعِ سِنِينَ فَسَمِّ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ وَسَطًا تَنْتَهِي إِلَيْهِ قَالَ فَسَمَّوْا بَيْنَهُمْ سِتَّ سِنِينَ قَالَ فَمَضَتْ السِّتُّ سِنِينَ قَبْلَ أَنْ يَظْهَرُوا فَأَخَذَ الْمُشْرِكُونَ رَهْنَ أَبِي بَكْرٍ فَلَمَّا دَخَلَتْ السَّنَةُ السَّابِعَةُ ظَهَرَتْ الرُّومُ عَلَى فَارِسَ فَعَابَ الْمُسْلِمُونَ عَلَى أَبِي بَكْرٍ تَسْمِيَةَ سِتِّ سِنِينَ لِأَنَّ اللَّهَ تَعَالَى قَالَ فِي بِضْعِ سِنِينَ وَأَسْلَمَ عِنْدَ ذَلِكَ نَاسٌ كَثِيرٌقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ نِيَارِ بْنِ مُكْرَمٍ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي الزِّنَادِ
Atwebele [Muhammad bin Isma’il] atwebele [Isma’il bin Abu Uwais] atile kuli ine [Ibnu Abi Az Zinad] ukufuma kuli [Abu Az Zinad] ukufuma kuli [Urwah bin Az Zubair] ukufuma kuli [Niyar bin Mukram Al Aslami] atile: Ilyo aletentemuka: ‘Alif laam AbaRoma balicimfiwa. Mu calo ca mupepi kabili bene, pa numa ya kucimfiwa, bakacimfya. Mu myaka iinono iyakonkelepo’.-Ar Ruum: 1-4- ilyo ici cikomo caishile, abena Persia balicimfishe ukucimfya abena Roma lintu abaMuslim batemenwe ukucimfya kwa baRoma pa baPersia pantu abaMuslim na baRoma bonse babili bali abaishiba bwino icitabo. Pa lwa ici, Lesa atile: ‘Pa mulandu wa kwafwilisha kwa kwa Lesa. Alaafwa uo alefwaya. kabili Wene ni Wa Maka, uwa Luse’. -Ar Ruum: 5- Aba Quraysh balitemenwe ukucimfya kwa baPersia pantu bene na baPersia bonse babili tabaali bantu ba mu citabo kabili tabasumine mu kubuuka. Ilyo Lesa Ta’ala asokolwele ici cikomo, Abu Bakr Ash Shiddiq Raallah ‘anhu afumine no kubilikisha mu fiputulwa fyapusanapusana ifya Makkah ukuti: ‘Alif laam Miim. AbaRoma balicimfiwa. Mu calo ca mupepi kabili bene, pa numa ya kucimfiwa, bakacimfya. 1-4- Bamo aba Quraysh batile kuli Abu Bakr: Ico cili pa kati kesu na iwe, cibusa obe -Aletontonkanya ukuti abena Roma bakacimfya abena Persia mu myaka iinono, natubete pali ifyo. Abu Bakr ayaswike ati: “Iseni.” Ici cali ilyo ukubebeta takwali ukwabipa. Abu Bakr na bacipondoka balebepa, babika ukubebeta kumo kwine. Batile kuli Abu Bakr: Ni shani fintu umupaka wa bidl’u -imyaka itatu ukufika kuli 9- landa umutengo wa cine cine. Niyar atile: Balandile pa myaka mutanda pa kati kabo. Lyena imyaka mutanda yalipitile lelo abena Roma tabacimfishepo ukufikila abapepa ba milungu iingi bapokele ukubebeta kwa kwa Abu Bakr. Ilyo umwaka walenga cinelubali waingile, abena Roma bacimfishe abena Persia, abaIslam basuulile Abu Bakr pa kulanda pa myaka mutanda pantu Allah Ta’ala atile: ‘Mu myaka iinono’. Kabili e lintu abantu abengi bapilibwile ubuIslam. Abu Isa atile: Iyi hadishi ya cine cine ukufuma ku hadishi ya kwa Niyar bin Mukram, twaishiba fye ukufuma ku hadishi ya kwa Abdurrahman bin Abu Az Zinad.
Imam Tirmidzi : 3119
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زَحْرٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَزِيدَ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَبِيعُوا الْقَيْنَاتِ وَلَا تَشْتَرُوهُنَّ وَلَا تُعَلِّمُوهُنَّ وَلَا خَيْرَ فِي تِجَارَةٍ فِيهِنَّ وَثَمَنُهُنَّ حَرَامٌ وَفِي مِثْلِ هَذَا أُنْزِلَتْ عَلَيْهِ هَذِهِ الْآيَةَ{ وَمِنْ النَّاسِ مَنْ يَشْتَرِي لَهْوَ الْحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ }إِلَى آخِرِ الْآيَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ إِنَّمَا يُرْوَى مِنْ حَدِيثِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ وَالْقَاسِمُ ثِقَةٌ وَعَلِيُّ بْنُ يَزِيدَ يُضَعَّفُ فِي الْحَدِيثِ قَالَهُ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ
Ici citabo ca kuti: ‘Mwibashitisha ukuimbila abanakashi, kabili mwibashita, te kuti mube abasuma. ukufishitisha kabili umutengo wafiko ni haram’. Ukukuma ku fintu nga ifi, icikomo cakonkapo casokolwelwe: 'Kabili pa kati ka bantu -pali- abo ababomfya amashiwi ayabula umulimo ku kupumfyanya -abantu- ukufuma mu nshila ya kwa Allah'. Ukufika ku mpela ya cikomo. -Uluqman: 6- Abu Isa atile: Iyi hadishi yali iya bufi, iyalondolwelwe fye ukufuma kuli hadishi wa Al Qasim ukufuma kuli Abu Umamah. Al Qasim, uwalondolola icikomo na Ali bin Yazid, balicefiwe mu hadith. Muhamadi wa Isma’ili atile ifyo.
Imam Tirmidzi : 3120
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي زِيَادٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْأُوَيْسِيُّ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بِلَالٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ هَذِهِ الْآيَةَ{ تَتَجَافَى جُنُوبُهُمْ عَنْ الْمَضَاجِعِ }نَزَلَتْ فِي انْتِظَارِ الصَّلَاةِ الَّتِي تُدْعَى الْعَتَمَةَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ
Ukukanaishiba bwino bwino. Camwebelwe kuli ifwe [Abdullah bin Abu Ziyad] camwebelwe kuli ifwe [Abdullah bin Abdullah Al Uwaisi] ukufuma kuli [Sulaiman bin Bilal] ukufuma kuli [Yahya bin Sa’id] ukufuma kuli [Anas bin Malik] ukuti ici cikomo: ‘Imifumo yabo yali ukutali ukufuma ku fipuna fyabo’. -Nga fintu Sajdah: 16- Ukubwelela panshi kwapalana no kulolela ipepo ilyaitwa al 'atamah -ipepo lya ishak-. Abu Isa atile: “Iyi hadith yalicindama, twaishiba fye ukufuma muli iyi sand.”