Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 3061
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ السُّدِّيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى{ يَوْمَ نَدْعُو كُلَّ أُنَاسٍ بِإِمَامِهِمْ }قَالَ يُدْعَى أَحَدُهُمْ فَيُعْطَى كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ وَيُمَدُّ لَهُ فِي جِسْمِهِ سِتُّونَ ذِرَاعًا وَيُبَيَّضُ وَجْهُهُ وَيُجْعَلُ عَلَى رَأْسِهِ تَاجٌ مِنْ لُؤْلُؤٍ يَتَلَأْلَأُ فَيَنْطَلِقُ إِلَى أَصْحَابِهِ فَيَرَوْنَهُ مِنْ بَعِيدٍ فَيَقُولُونَ اللَّهُمَّ ائْتِنَا بِهَذَا وَبَارِكْ لَنَا فِي هَذَا حَتَّى يَأْتِيَهُمْ فَيَقُولُ أَبْشِرُوا لِكُلِّ رَجُلٍ مِنْكُمْ مِثْلُ هَذَا قَالَ وَأَمَّا الْكَافِرُ فَيُسَوَّدُ وَجْهُهُ وَيُمَدُّ لَهُ فِي جِسْمِهِ سِتُّونَ ذِرَاعًا عَلَى صُورَةِ آدَمَ فَيُلْبَسُ تَاجًا فَيَرَاهُ أَصْحَابُهُ فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ شَرِّ هَذَا اللَّهُمَّ لَا تَأْتِنَا بِهَذَا قَالَ فَيَأْتِيهِمْ فَيَقُولُونَ اللَّهُمَّ أَخْزِهِ فَيَقُولُ أَبْعَدَكُمْ اللَّهُ فَإِنَّ لِكُلِّ رَجُلٍ مِنْكُمْ مِثْلَ هَذَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَالسُّدِّيُّ اسْمُهُ إِسْمَعِيلُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ
Безгә [Абдуллаһ бин Абдуррахман] безгә [Убәйдуллаһ бин Муса]дан [Исраилдән] [Әс-Суддидән] [аның әтисеннән] [Әбү Һурайрадан] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вә сәләмнән "Бер көнне -шул көнне - һәрбер җәмгыятьне үз җитәкчесе белән чакырдык" аятендә искә алыгыз. -Әл-Исра: 71- ул болай диде: "Аларның берсен чакырдылар һәм уң ягыннан китабы бирделәр, гәүдәсе алтмыш аршынга кадәр киңәйде, йөзе нурлы ак төскә керде һәм башына ялтыравыклы ташлардан таҗ кидерделәр. Аннары ул үзенең иптәшләренә якынлашты, алар аны ерактан күрделәр һәм: "ӘЛЛӘҮҺҮММӘ И'ТИНӘ БИҺӘДЗӘӘ ВӘБӘРИК ЛӘНӘӘ ФИ ҺӘДЗӘӘ" - дип дога кылдылар. "Әй Аллаһ, безгә дә шуны бир һәм безгә дә шуны бир", - диде ул аларның алдына килеп: "Бәхетле булыгыз, чөнки һәрберегез дә көфер булганда шулай булачак", - диде. Аның йөзе кара иде, гәүдәсе Адәм кебек алтмыш аршынга кадәр киңәйтелгән иде, башына таҗ кидерелде, аннары аның иптәшләре күрделәр һәм әйттеләр: НӘҮҮЗҮ БИЛЛӘӘХИ МИН ШӘРРИ ХӘЗЗӘ, ӘЛЛӘҮХҮММӘ ЛӘ ТӘТИНӘ БИҺӘЗЗӘ. «Без моның явызлыгыннан Аллаһка сыенабыз, әй Аллаһ, безгә моны бирмә», – дип. Ул аларга килде, һәм алар әйттеләр: Әй Аллаһ, аны хурла, ләкин ул әйтте: «Аллаһ сезне төшләрегездән сакласын, һәм сезнең һәрберегез шундый», – дип. Әбү Гайсә бу хәдиснең хәсән гариб булуын әйтте.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3062
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ دَاوُدَ بْنِ يَزِيدَ الزَّعَافِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قَوْلِهِ{ عَسَى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًا مَحْمُودًا }سُئِلَ عَنْهَا قَالَ هِيَ الشَّفَاعَةُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَدَاوُدُ الزَّعَافِرِيُّ هُوَ دَاوُدُ الْأَوْدِيُّ بْنُ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَهُوَ عَمُّ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ إِدْرِيسَ
Безгә [Әбу Курайб] безгә [Ваки] сөйләгән, ул [Давуд бин Язид әз-Зәфиридән] [аның әтисеннән] [Әбу Һөрәйрәдән] болай диде: Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вә сәләм үзенең сүзләре турында болай диде: "Раббыгыз сезне мактаулы урынга күтәрер дип өметләнәбез". -Әл-Исра: 79- бервакыт аңардан бу хакта сорашканнар һәм җавап биргәннәр: "аңа шәфәгать итү". Әбу Гайсә бу хәдиснең хәсән булуын әйткән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3063
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَّةَ عَامَ الْفَتْحِ وَحَوْلَ الْكَعْبَةِ ثَلَاثُ مِائَةٍ وَسِتُّونَ نُصُبًا فَجَعَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَطْعَنُهَا بِمِخْصَرَةٍ فِي يَدِهِ وَرُبَّمَا قَالَ بِعُودٍ وَيَقُولُ { جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ إِنَّ الْبَاطِلَ كَانَ زَهُوقًا } جَاءَ الْحَقُّ وَمَا يُبْدِئُ الْبَاطِلُ وَمَا يُعِيدُ قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِيهِ عَنْ ابْنِ عُمَرَ
Безгә [Ибн Әби Гомәр] безгә [Суфиян], [Ибн Әби Нәҗиһ], [Мөҗәһид], [Әбу Мәгъмәр], [Ибн Мәсгуд] болай диде: Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вә сәләм Мәккә шәһәренә Мәккә яулап алынган елда кергән һәм Кәгъбәтулла тирәсендә өч йөз алтмыш сын булган, Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вә сәләм аларны кыска таяклар яки кулындагы әйберләр белән юк иткән - ул озын таяк белән әйткән - аннары: "Хакыйкать килде, һәм ялган юкка чыкты", - дигән. -Әл-Исра: 81 - "Хакыйкать килде, һәм ялган башланмаячак һәм кабатланмаячак". -Сәба: 49 - Әбу Гайсә болай диде: Бу хәдис ышанычлы. Бу очракта Ибн Гомәрдән охшаш хәдис бар.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3064
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ قَابُوسَ بْنِ أَبِي ظَبْيَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَكَّةَ ثُمَّ أُمِرَ بِالْهِجْرَةِ فَنَزَلَتْ عَلَيْهِ{ وَقُلْ رَبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَأَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ وَاجْعَلْ لِي مِنْ لَدُنْكَ سُلْطَانًا نَصِيرًا }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Әхмәд бин Мани] безгә [Җәрир] сөйләгән, [Кабус бин Әбу Длабьян] әйткән, [атасыннан] [Ибн Аббас] әйткән: Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәлам Мәккәдә иде һәм аңа күченергә боерылды, аннары аңа аять иңде: "Йә Раббым, мине макталган урынга керт һәм мине дә макталган урынга чыгар, һәм миңа Үзеңнең яктыңнан ярдәм итүче көч бир". -Әл-Исра: 80- Әбу Гайсә әйткән: Бу хәдис ышанычлы.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3065
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبَي هِنْدٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَتْ قُرَيْشٌ لِيَهُودَ أَعْطُونَا شَيْئًا نَسْأَلُ هَذَا الرَّجُلَ فَقَالَ سَلُوهُ عَنْ الرُّوحِ قَالَ فَسَأَلُوهُ عَنْ الرُّوحِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ وَيَسْأَلُونَكَ عَنْ الرُّوحِ قُلْ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي وَمَا أُوتِيتُمْ مِنْ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِيلًا }قَالُوا أُوتِينَا عِلْمًا كَثِيرًا أُوتِينَا التَّوْرَاةَ وَمَنْ أُوتِيَ التَّوْرَاةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْرًا كَثِيرًا فَأُنْزِلَتْ{ قُلْ لَوْ كَانَ الْبَحْرُ مِدَادًا لِكَلِمَاتِ رَبِّي لَنَفِدَ الْبَحْرُ }إِلَى آخِرِ الْآيَةَقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ
Безгә [Кутәйбә] безгә [Яхья бин Зәкәрия бин Әбү Зәйдә], [Давуд бин Әбү Һинд], [Икримә], [Ибн Аббас] әйтте: Кураеш бер яһүдкә: "Безгә бу кешедән - Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вә сәләм - сорый алырлык нәрсә бирегез!" - диделәр. Кураеш җавап бирде: "Аннан рух турында сорагыз!" Шуннан соң Аллаһ: "Алар сездән җан турында сорыйлар. Әйтегез: "Рух Раббым эше, һәм сезгә бик аз гына белем бирелде", - диде. "Әл-Исра: 85" - диделәр. Алар яһүдләр: "Безгә күп белем бирелде, һәм кемгә Тәүрат бирелсә, аңа күп яхшылык бирелде", - диделәр. Аннары: "Әгәр диңгез Раббымның сүзләрен язу өчен кара булса, диңгез Раббымның сүзләрен язып бетергәнче бетәр иде, хәтта без тагын шул кадәр күбрәк сүзләрне кертсәк тә", - диде. -Ал Израиль`: 108- Абу Иса бу хәдиснең хәсән сәхих гариб булуын әйтте.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3066
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَكُنْتُ أَمْشِي مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَرْثٍ بِالْمَدِينَةِ وَهُوَ يَتَوَكَّأُ عَلَى عَسِيبٍ فَمَرَّ بِنَفَرٍ مِنْ الْيَهُودِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لَوْ سَأَلْتُمُوهُ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لَا تَسْأَلُوهُ فَإِنَّهُ يُسْمِعُكُمْ مَا تَكْرَهُونَ فَقَالُوا لَهُ يَا أَبَا الْقَاسِمِ حَدِّثْنَا عَنْ الرُّوحِ فَقَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَاعَةً وَرَفَعَ رَأْسَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ يُوحَى إِلَيْهِ حَتَّى صَعِدَ الْوَحْيُ ثُمَّ قَالَ{ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي وَمَا أُوتِيتُمْ مِنْ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِيلًا }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә сөйләгән [Әли бин Хәсирам] безгә сөйләгән [Гайсә бин Юныс] [Әл-А'масидан] [Ибраһимнан] [Әл-Камәдән] [Габдуллаһтан] болай диде: Мин бервакыт Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вә сәлләм белән Мәдинәдәге бер кырда йөрдем, ул хөрмә агачына таянган иде, аннары бер төркем яһүдләр үтеп киттеләр, аннары кайберләре: "Аннан нәрсәдер сорарга телисезме?" - диделәр. Икенчесе җавап бирде: "Әгәр сез аннан сорасагыз, ул, әлбәттә, сез яратмаган нәрсә белән җавап бирер". Алар аңардан - Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вә сәлләмнән -: "Әй Әбү әл-Касим, безгә рух турында сөйлә!" - дип сорадылар. Шуннан соң Аллаһның Рәсүле саллаһу галәйһи вә сәлләм бер мизгел басып торды һәм башын күккә күтәрде, һәм мин шул вакытта аңа тулы вәхи килгәнен белдем, аннары: "Алар сездән җан турында сорыйлар. Әйт: "Рух Раббым эше, һәм сезгә бик аз гына белем бирелде", - диде. - Әл-Исра: 85- Әбу Гайсә бу хәдиснең хәсән-сәхих булуын әйтте.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3067
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى وَسُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَوْسِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحْشَرُ النَّاسُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ثَلَاثَةَ أَصْنَافٍ صِنْفًا مُشَاةً وَصِنْفًا رُكْبَانًا وَصِنْفًا عَلَى وُجُوهِهِمْ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَكَيْفَ يَمْشُونَ عَلَى وُجُوهِهِمْ قَالَ إِنَّ الَّذِي أَمْشَاهُمْ عَلَى أَقْدَامِهِمْ قَادِرٌ عَلَى أَنْ يُمْشِيَهُمْ عَلَى وُجُوهِهِمْ أَمَا إِنَّهُمْ يَتَّقُونَ بِوُجُوهِهِمْ كُلَّ حَدَبٍ وَشَوْكٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رَوَى وُهَيْبٌ عَنْ ابْن طَاوُسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا مِنْ هَذَا
Безгә [Әбдү бин Һөмәйд] безгә [Әл Хәсән бин Муса] сөйләде, һәм [Сөләйман бин Хәрб] икесе дә әйтте: Безгә [Хәммәд бин Сәламгә] [Али бин Зәйд] [Әүс бин Халид] [Әбү Һөрәйрә] әйтте: Пәйгамбәр галәйһиссәлам әйтте: «Кыямәт көнендә барлык кешеләр өч төркемгә җыелачак: бер төркем йөри, икенче төркем атта, ә соңгы төркем йөзләре белән йөри», - дип сорадылар. Аңардан: «Алар йөзләре белән ничек йөриләр?» - дип сорадылар. Ул җавап бирде: «Чыннан да, аларны аяклары белән йөрткән Зат аларны йөзләре белән йөртергә көчкә ия. Исегездә тотыгыз, алар йөзләре белән һәр калкулыкны һәм чәнечкене җиңәләр». Әбү Гайсә бу хәдиснең хәсән булуын әйтте. Һәм [Вуһайб] [Ибн Сәвүс] [аның әтисеннән] [Әбү Һөрәйрә] [Пәйгамбәр галәйһиссәлам] бу хәдистән берәр нәрсә риваять итте.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3068
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا بَهْزُ بْنُ حَكِيمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّكُمْ مَحْشُورُونَ رِجَالًا وَرُكْبَانًا وَتُجَرُّونَ عَلَى وُجُوهِكُمْقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ
Безгә [Әхмәд бин Мани] сөйләде безгә [Язид бин Харун] сөйләде безгә [Бәхз бин Хәким] әйтте [атасыннан] [бабасыннан] әйтте: Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вә сәләм әйтте: "Чыннан да, сез Кыямәт көнендә җәяүлеләр, атлылар һәм йөзләрегезгә сөйрәлүчеләр җыелачаксыз". Әбу Гайсә бу хәдиснең хәсән булуын әйтте.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3069
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ وَيَزِيدُ بْنُ هَارُونَ وَأَبُو الْوَلِيدِ وَاللَّفْظُ لَفْظُ يَزِيدَ وَالْمَعْنَى وَاحِدٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ أَنَّ يَهُودِيَّيْنِ قَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ اذْهَبْ بِنَا إِلَى هَذَا النَّبِيِّ نَسْأَلُهُ فَقَالَ لَا تَقُلْ نَبِيٌّ فَإِنَّهُ إِنْ سَمِعَهَا تَقُولُ نَبِيٌّ كَانَتْ لَهُ أَرْبَعَةُ أَعْيُنٍ فَأَتَيَا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَاهُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ { وَلَقَدْ آتَيْنَا مُوسَى تِسْعَ آيَاتٍ بَيِّنَاتٍ } فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا تَزْنُوا وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا تَسْرِقُوا وَلَا تَسْحَرُوا وَلَا تَمْشُوا بِبَرِيءٍ إِلَى سُلْطَانٍ فَيَقْتُلَهُ وَلَا تَأْكُلُوا الرِّبَا وَلَا تَقْذِفُوا مُحْصَنَةً وَلَا تَفِرُّوا مِنْ الزَّحْفِ شَكَّ شُعْبَةُ وَعَلَيْكُمْ يَا مَعْشَرَ الْيَهُودِ خَاصَّةً لَا تَعْدُوا فِي السَّبْتِ فَقَبَّلَا يَدَيْهِ وَرِجْلَيْهِ وَقَالَا نَشْهَدُ أَنَّكَ نَبِيٌّ قَالَ فَمَا يَمْنَعُكُمَا أَنْ تُسْلِمَا قَالَا إِنَّ دَاوُدَ دَعَا اللَّهَ أَنْ لَا يَزَالَ فِي ذُرِّيَّتِهِ نَبِيٌّ وَإِنَّا نَخَافُ إِنْ أَسْلَمْنَا أَنْ تَقْتُلَنَا الْيَهُودُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Мәхмүд бин Гайлан] безгә [Әбу Давыт], [Язид бин Харун] һәм [Әбу Әл Вәлид] сөйләгәнчә, текст Язидныкы һәм мәгънәсе бер үк, [Шу'ба]дан [Әмру бин Мурра]дан [Абдулла бин Сәлам]дан [Шәфван бин Әссал]га, ике яһүд бар иде, берсе дустына: "Минем белән Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вә сәләм янына бар, аннары без аннан -берәр нәрсә сорыйбыз-!" - дигән. Ул: "Пәйгамбәр дип әйтмә, чөнки аның дүрт күзе бар һәм ул Пәйгамбәр дип әйткәндә ишетә", - дип җавап биргән. Икесе дә Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вә сәләм янына килеп, Аллаһ субханә вә тә'аләнең сүзләрен сораганнар: "Һәм без Мусага тугыз ачык могҗиза бирдек". -Әл-Исра: 101- Аллаһның пәйгамбәре җавап бирде: «Аллаһка бернәрсәне дә тиңдәш итмә, зина кылма, Аллаһ тыйган җанны хаксыз үтермә, урлама, сихер өйрән, гаепсез кешене хакимгә үтерү нияте белән китермә, риба белән шөгыльлән, яхшы хатынны зинада гаеплә, сугыштан качма - Шөгъбә шикле - һәм сиңа, әй яһүд, шимбә көненә буйсынмау фарыз». Аннары икесе дә аның кулларын һәм аякларын үбеп ант иттеләр һәм: «Без синең пәйгамбәр икәнеңә шаһитлек бирәбез», - дип сорады. Ул: «Исламны кабул итүдән сине нәрсә тыя?» - дип сорады. Алар җавап бирделәр: «Чыннан да, Давыт бервакыт Аллаһтан һәрвакыт аның токымыннан пәйгамбәр җибәрүен сорады, һәм без исламны кабул итсәк, яһүдләр безне үтерәчәк дип курка идек. Әбү Гайсә бу хәдиснең дөрес булуын әйтте.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3070
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ وَلَمْ يَذْكُرْ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَهُشَيْمٍ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ { وَلَا تَجْهَرْ بِصَلَاتِكَ } قَالَ نَزَلَتْ بِمَكَّةَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا رَفَعَ صَوْتَهُ بِالْقُرْآنِ سَبَّهُ الْمُشْرِكُونَ وَمَنْ أَنْزَلَهُ وَمَنْ جَاءَ بِهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ { وَلَا تَجْهَرْ بِصَلَاتِكَ } فَيَسُبُّوا الْقُرْآنَ وَمَنْ أَنْزَلَهُ وَمَنْ جَاءَ بِهِ { وَلَا تُخَافِتْ بِهَا } عَنْ أَصْحَابِكَ بِأَنْ تُسْمِعَهُمْ حَتَّى يَأْخُذُوا عَنْكَ الْقُرْآنَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Әбдү бин Хөмәйд] безгә [Сөләйман бин Давыт], [Шу'ба], [Әбү Бисыр], [Сәгыйд бин Җүбәйр], һәм ул Ибн Аббастан, [Хөсәйм], [Әбү Бисыр], [Сәгыйд бин Җүбәйр], [Ибн Аббастан]: "Намазларыгызны катырак укымагыз", - дип әйтмәгән. -Әл-Исра: 110 - ул болай дигән: -Бу аять Мәккәдә иңгән. Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вә сәлләм тавышын фильтрлагач, мөшрикләр аны - Коръәнне -, аны җибәрүчене - Аллаһны - һәм аны китерүчене - Җибрилне - тәнкыйтьләгәннәр, аннары Аллаһ: "Намазларыгызны катырак укымагыз", - дип җибәргән, аннары алар Коръәнне, аны җибәрүчене һәм аны китерүчене тәнкыйтьләгәннәр. Шулай ук аны бик йомшак укымагыз. -Әл-Исра: 110- Коръән юлдашларыңның колагына ишетелмәсен өчен, аларга Коръән ишеттер, алар да тыңлый алсыннар. Әбү Гайсә бу хәдиснең хәсән-сәхих булуын әйткән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3071
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ فِي قَوْلِهِ { وَلَا تَجْهَرْ بِصَلَاتِكَ وَلَا تُخَافِتْ بِهَا وَابْتَغِ بَيْنَ ذَلِكَ سَبِيلًا } قَالَ نَزَلَتْ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُخْتَفٍ بِمَكَّةَ فَكَانَ إِذَا صَلَّى بِأَصْحَابِهِ رَفَعَ صَوْتَهُ بِالْقُرْآنِ فَكَانَ الْمُشْرِكُونَ إِذَا سَمِعُوهُ شَتَمُوا الْقُرْآنَ وَمَنْ أَنْزَلَهُ وَمَنْ جَاءَ بِهِ فَقَالَ اللَّهُ لِنَبِيِّهِ { وَلَا تَجْهَرْ بِصَلَاتِكَ } أَيْ بِقِرَاءَتِكَ فَيَسْمَعَ الْمُشْرِكُونَ فَيَسُبُّوا الْقُرْآنَ { وَلَا تُخَافِتْ بِهَا } عَنْ أَصْحَابِكَ { وَابْتَغِ بَيْنَ ذَلِكَ سَبِيلًا } قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Әхмәд бин Мани] безгә [Хөсәйем] безгә [Әбу Бисир]дән [Сәгыйд бин Җүбәйр]дән [Ибн Аббас] Аның сүзләре турында сөйләде: "Догагызда тавышыгызны күтәрмәгез һәм аны киметмәгез, һәм икесе арасында урта юл эзләгез". -Әл-Исра: 110- ул болай диде: "Бу аять- Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вә сәлләм әле Мәккәдә яшәгәндә иңде. Ул үзенең сәхабәләре белән намаз укыганда тавышын күтәрде, һәм мөшрикләр аны ишеткәч, Коръәнне, аны җибәргән Аллаһны һәм аны китергән Җәбраилне тәнкыйтьләделәр. Аллаһ Үзенең пәйгамбәренә әйтте: "Догагызны кычкырып укымагыз", ягъни мөшрикләр Коръәнне ишетсен һәм тәнкыйтьләсен өчен укуыгыз, һәм дусларыгыз ишетмәсен өчен бик акрын укымагыз. Әбу Гайсә бу хәдиснең ышанычлы булуын әйтте.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3072
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مِسْعَرٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ أَبِي النَّجُودِ عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ قَالَ قُلْتُ لِحُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ أَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَيْتِ الْمَقْدِسِ قَالَ لَا قُلْتُ بَلَى قَالَ أَنْتَ تَقُولُ ذَاكَ يَا أَصْلَعُ بِمَ تَقُولُ ذَلِكَ قُلْتُ بِالْقُرْآنِ بَيْنِي وَبَيْنَكَ الْقُرْآنُ فَقَالَ حُذَيْفَةُ مَنْ احْتَجَّ بِالْقُرْآنِ فَقَدْ أَفْلَحَ قَالَ سُفْيَانُ يَقُولُ فَقَدْ احْتَجَّ وَرُبَّمَا قَالَ قَدْ فَلَجَ فَقَالَ { سُبْحَانَ الَّذِي أَسْرَى بِعَبْدِهِ لَيْلًا مِنْ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى } قَالَ أَفَتُرَاهُ صَلَّى فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ لَوْ صَلَّى فِيهِ لَكُتِبَتْ عَلَيْكُمْ الصَّلَاةُ فِيهِ كَمَا كُتِبَتْ الصَّلَاةُ فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ قَالَ حُذَيْفَةُ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِدَابَّةٍ طَوِيلَةِ الظَّهْرِ مَمْدُودَةٍ هَكَذَا خَطْوُهُ مَدُّ بَصَرِهِ فَمَا زَايَلَا ظَهْرَ الْبُرَاقِ حَتَّى رَأَيَا الْجَنَّةَ وَالنَّارَ وَوَعْدَ الْآخِرَةِ أَجْمَعَ ثُمَّ رَجَعَا عَوْدَهُمَا عَلَى بَدْئِهِمَا قَالَ وَيَتَحَدَّثُونَ أَنَّهُ رَبَطَهُ لِمَ أَيَفِرُّ مِنْهُ وَإِنَّمَا سَخَّرَهُ لَهُ عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Ибн Гомәр] безгә [Суфиян] [Мисъардан] [Ашим бин Әбу Ән Нәҗүдтән] [Зирр бин Хубайс] әйтте: Мин [Худайфә бин Яманнан] сорадым: Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вә сәләм Бәйтүл Мәкъдистә намаз укыдымы? Ул -Худайфә - җавап бирде: Юк. Мин: Әйе, дидем. Ул әйтте: Син моны әйтәсең, әй балды, син моны нәрсәгә нигезләнеп әйтәсең? Мин моны минем белән синең араңда хөкем итәр өчен булган Коръән белән әйтәм. Хузайфә әйтте: Коръән белән бәхәсләшкән кеше чыннан да бәхетле. Суфиян әйтте: Чыннан да ул дөрес сәбәпләр аркасында бәхәсләшкән яки ул: Чыннан да ул бәхетле булган, диде. Аннары ул - Зирр бин Хубайси - "Бер төнне колын Мәчет-ул-Әгъса мәчетеннән алып барган Аллаһка мактау"ны укыды. -Әл-Исра: 1- Ул сорады: Син аның анда намаз укыганын күрдеңме? Мин җавап бирдем: Юк, әгәр ул анда намаз укыган булса, ул Мәсҗид Җәмигъ мәчетендә намаз уку фарыз булган кебек үк фарыз булыр иде. Хөзәйфә Аллаһның Илчесе (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын!) янына озын һәм киң аркалы, күз күреме кадәр адымнары булган хайван якынлашканын әйтте. Алар икесе дә - Пәйгамбәр һәм Җәбраил - Буракта булганда, җәннәтне, җәһәннәмне һәм Ахирәтнең барлык вәгъдәләрен - вакыйгаларын күрделәр. Аннары алар икесе дә килгән җирләренә кайттылар. Ул әйтте: Алар аның аны - буракты - аның үзеннән качып китмәсен өчен бәйләгәнен әйттеләр, ләкин чынлыкта күренмәгәнне белүче - Аллаһ - аны буйсындырган. Әбү Гайсә бу хәдиснең хәсән-сәхих булуын әйтте.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3073
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدِ بْنِ جُدْعَانَ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا سَيِّدُ وَلَدِ آدَمَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ وَبِيَدِي لِوَاءُ الْحَمْدِ وَلَا فَخْرَ وَمَا مِنْ نَبِيٍّ يَوْمَئِذٍ آدَمَ فَمَنْ سِوَاهُ إِلَّا تَحْتَ لِوَائِي وَأَنَا أَوَّلُ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ وَلَا فَخْرَ قَالَ فَيَفْزَعُ النَّاسُ ثَلَاثَ فَزَعَاتٍ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ أَنْتَ أَبُونَا آدَمُ فَاشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ فَيَقُولُ إِنِّي أَذْنَبْتُ ذَنْبًا أُهْبِطْتُ مِنْهُ إِلَى الْأَرْضِ وَلَكِنْ ائْتُوا نُوحًا فَيَأْتُونَ نُوحًا فَيَقُولُ إِنِّي دَعَوْتُ عَلَى أَهْلِ الْأَرْضِ دَعْوَةً فَأُهْلِكُوا وَلَكِنْ اذْهَبُوا إِلَى إِبْرَاهِيمَ فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ إِنِّي كَذَبْتُ ثَلَاثَ كَذِبَاتٍ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْهَا كَذِبَةٌ إِلَّا مَا حَلَّ بِهَا عَنْ دِينِ اللَّهِ وَلَكِنْ ائْتُوا مُوسَى فَيَأْتُونَ مُوسَى فَيَقُولُ إِنِّي قَدْ قَتَلْتُ نَفْسًا وَلَكِنْ ائْتُوا عِيسَى فَيَأْتُونَ عِيسَى فَيَقُولُ إِنِّي عُبِدْتُ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلَكِنْ ائْتُوا مُحَمَّدًا قَالَ فَيَأْتُونَنِي فَأَنْطَلِقُ مَعَهُمْ قَالَ ابْنُ جُدْعَانَ قَالَ أَنَسٌ فَكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَآخُذُ بِحَلْقَةِ بَابِ الْجَنَّةِ فَأُقَعْقِعُهَا فَيُقَالُ مَنْ هَذَا فَيُقَالُ مُحَمَّدٌ فَيَفْتَحُونَ لِي وَيُرَحِّبُونَ بِي فَيَقُولُونَ مَرْحَبًا فَأَخِرُّ سَاجِدًا فَيُلْهِمُنِي اللَّهُ مِنْ الثَّنَاءِ وَالْحَمْدِ فَيُقَالُ لِي ارْفَعْ رَأْسَكَ وَسَلْ تُعْطَ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ وَقُلْ يُسْمَعْ لِقَوْلِكَ وَهُوَ الْمَقَامُ الْمَحْمُودُ الَّذِي قَالَ اللَّهُ { عَسَى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًا مَحْمُودًا } قَالَ سُفْيَانُ لَيْسَ عَنْ أَنَسٍ إِلَّا هَذِهِ الْكَلِمَةُ فَآخُذُ بِحَلْقَةِ بَابِ الْجَنَّةِ فَأُقَعْقِعُهَا قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ
Безгә [Ибн Әби Гомәр] безгә [Суфиян] [Али бин Зәйд бин Җидъан] [Әбу Нәдлрах] [Әбу Сәгыйд] әйтте: Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вә сәләм әйтте: «Мин Кыямәт көнендә Адәм токымының җитәкчесе һәм үзем белән горурланмыйм, кулымда мактау байрагы бар, һәм мин үзем белән горурланмыйм, һәм беркем дә юк иде, хәтта Адәмнән башка пәйгамбәрләр дә ул вакытта минем байрагым астында түгел иде, мин җирем минем өчен аерылган беренче кеше идем, һәм мин үзем белән горурланмыйм». Ул әйтте: «Кешеләр өч зур курку кичерделәр, алар Адәмгә килделәр, әйттеләр: «Син безнең атабыз Адәм, безгә Раббым алдында шәфәгать ит». Ул әйтте: «Мин гөнаһ кылдым, мин җиргә төшерелдем, Нух кил!» Алар Нухка килделәр, Нух әйтте: «Мин җир кешеләренә дәгъва кылдым, һәм алар һәлак булдылар, Ибраһимгә килегез». Алар Ибраһим янына килделәр, Ибраһим әйтте: Мин өч тапкыр ялганладым - Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вә сәлләм әйтте: "Ибраһим әйткән бер генә ялган да юк иде, ләкин Аллаһ дине өчен рөхсәт ителде", - Ибраһим әйтте: Муса янына килегез. Алар Муса янына килделәр, Муса әйтте: Мин кемнедер үтерә идем, Гайсә янына килегез. Алар Гайсә янына килделәр, Гайсә әйтте: "Аллаһтан башка миңа гыйбадәт кылыналар, Мөхәммәд янына килегез. Алар минем яныма килделәр, һәм мин алар белән киттем". Ибн Җүд'ән әйтте: Әнәс әйтте: Мин Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вә сәлләмне күрдем кебек. Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вә сәлләм әйтте: "Мин җәннәт капкасының бавын тоттым һәм селкеттем. Ул миңа: "Бу кем?" - диде. Берсе җавап бирде: Мөхәммәд. Алар аны минем өчен ачтылар, мине каршы алдылар һәм: "Рәхим итегез", - диделәр. Мин сәҗдәгә егылдым, һәм Аллаһ миңа мактау һәм мактау белдерде. Миңа: "Башыңны күтәр, сора, сиңа биреләчәк, шәһадәт ит, сиңа биреләчәк, сөйлә, һәм ул ишетеләчәк", - диделәр. Бу мактаулы урын, Аллаһ аның турында болай дигән: «Бәлки, Раббың сине мактаулы урынга күтәрер». -Әл-Исра: 79- [Суфиян] болай диде: [Әнәстән] бу сүзләрдән башка бернәрсә дә риваять ителми: Аннары мин җәннәт капкасының бавын тоттым һәм аны селкеттем. Әбү Гайсә болай диде: Бу хәдис хәсән. Кайберләре бу хәдисне [Әбү Нәдлрахтан] [Ибн Аббастан] озын итеп риваять иттеләр.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3074
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍإِنَّ نَوْفًا الْبِكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى صَاحِبَ بَنِي إِسْرَائِيلَ لَيْسَ بِمُوسَى صَاحِبِ الْخَضِرِ قَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ سَمِعْتُ أُبَيَّ بْنَ كَعْبٍ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ قَامَ مُوسَى خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَيُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ أَيْ رَبِّ فَكَيْفَ لِي بِهِ فَقَالَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَحَيْثُ تَفْقِدُ الْحُوتَ فَهُوَ ثَمَّ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ مَعَهُ فَتَاهُ وَهُوَ يُوشَعُ بْنُ نُونٍ فَجَعَلَ مُوسَى حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَانْطَلَقَ هُوَ وَفَتَاهُ يَمْشِيَانِ حَتَّى أَتَيَا الصَّخْرَةَ فَرَقَدَ مُوسَى وَفَتَاهُ فَاضْطَرَبَ الْحُوتُ فِي الْمِكْتَلِ حَتَّى خَرَجَ مِنْ الْمِكْتَلِ فَسَقَطَ فِي الْبَحْرِ قَالَ وَأَمْسَكَ اللَّهُ عَنْهُ جِرْيَةَ الْمَاءِ حَتَّى كَانَ مِثْلَ الطَّاقِ وَكَانَ لِلْحُوتِ سَرَبًا وَكَانَ لِمُوسَى وَلِفَتَاهُ عَجَبًا فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ يَوْمِهِمَا وَلَيْلَتِهِمَا وَنُسِّيَ صَاحِبُ مُوسَى أَنْ يُخْبِرَهُ فَلَمَّا أَصْبَحَ مُوسَى قَالَ لِفَتَاهُ{ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا }قَالَ وَلَمْ يَنْصَبْ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ قَالَ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهُ إِلَّا الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ وَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ عَجَبًا }قَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِ فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }قَالَ يَقُصَّانِ آثَارَهُمَا قَالَ سُفْيَانُ يَزْعُمُ نَاسٌ أَنَّ تِلْكَ الصَّخْرَةَ عِنْدَهَا عَيْنُ الْحَيَاةِ وَلَا يُصِيبُ مَاؤُهَا مَيِّتًا إِلَّا عَاشَ قَالَ وَكَانَ الْحُوتُ قَدْ أُكِلَ مِنْهُ فَلَمَّا قُطِرَ عَلَيْهِ الْمَاءُ عَاشَ قَالَ فَقَصَّا آثَارَهُمَا حَتَّى أَتَيَا الصَّخْرَةَ فَرَأَى رَجُلًا مُسَجًّى عَلَيْهِ بِثَوْبٍ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ مُوسَى فَقَالَ أَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلَامُ قَالَ أَنَا مُوسَى قَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ قَالَ يَا مُوسَى إِنَّكَ عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَكَهُ لَا أَعْلَمُهُ وَأَنَا عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لَا تَعْلَمُهُ فَقَالَ مُوسَى{ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِ مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْدًا قَالَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا وَكَيْفَ تَصْبِرُ عَلَى مَا لَمْ تُحِطْ بِهِ خُبْرًا قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا }قَالَ لَهُ الْخَضِرُ{ فَإِنْ اتَّبَعْتَنِي فَلَا تَسْأَلْنِي عَنْ شَيْءٍ حَتَّى أُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْرًا }قَالَ نَعَمْ فَانْطَلَقَ الْخَضِرُ وَمُوسَى يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَكَلَّمَاهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا فَعَرَفُوا الْخَضِرَ فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا{ لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا إِمْرًا قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا }ثُمَّ خَرَجَا مِنْ السَّفِينَةِ فَبَيْنَمَا هُمَا يَمْشِيَانِ عَلَى السَّاحِلِ وَإِذَا غُلَامٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ فَاقْتَلَعَهُ بِيَدِهِ فَقَتَلَهُ قَالَ لَهُ مُوسَى{ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا نُكْرًا قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }قَالَ وَهَذِهِ أَشَدُّ مِنْ الْأُولَى{ قَالَ إِنْ سَأَلْتُكَ عَنْ شَيْءٍ بَعْدَهَا فَلَا تُصَاحِبْنِي قَدْ بَلَغْتَ مِنْ لَدُنِّي عُذْرًا فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ }يَقُولُ مَائِلٌ فَقَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ هَكَذَا{ فَأَقَامَهُ }فَقَالَ لَهُ مُوسَى قَوْمٌ أَتَيْنَاهُمْ فَلَمْ يُضَيِّفُونَا وَلَمْ يُطْعِمُونَا{ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ سَأُنَبِّئُكَ بِتَأْوِيلِ مَا لَمْ تَسْتَطِعْ عَلَيْهِ صَبْرًا }قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى لَوَدِدْنَا أَنَّهُ كَانَ صَبَرَ حَتَّى يَقُصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَخْبَارِهِمَا قَالَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْأُولَى كَانَتْ مِنْ مُوسَى نِسْيَانٌ قَالَ وَجَاءَ عُصْفُورٌ حَتَّى وَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ ثُمَّ نَقَرَ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ لَهُ الْخَضِرُ مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا مِثْلُ مَا نَقَصَ هَذَا الْعُصْفُورُ مِنْ الْبَحْرِقَالَ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ وَكَانَ يَعْنِي ابْنَ عَبَّاسٍ يَقْرَأُ وَكَانَ أَمَامَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ صَالِحَةٍ غَصْبًا وَكَانَ يَقْرَأُ وَأَمَّا الْغُلَامُ فَكَانَ كَافِرًا قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَاهُ الزُّهْرِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ رَوَاهُ أَبُو إِسْحَقَ الْهَمْدَانِيُّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْت أَبَا مُزَاحِمٍ السَّمَرْقَنْدِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عَلِيَّ بْنَ الْمَدِينِيِّ يَقُولُ حَجَجْتُ حَجَّةً وَلَيْسَ لِي هِمَّةٌ إِلَّا أَنْ أَسْمَعَ مِنْ سُفْيَانَ يَذْكُرُ فِي هَذَا الْحَدِيثِ الْخَبَرَ حَتَّى سَمِعْتُهُ يَقُولُ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ وَقَدْ كُنْتُ سَمِعْتُ هَذَا مِنْ سُفْيَانَ مِنْ قَبْلِ ذَلِكَ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ الْخَبَرَ
Безгә [Ибн Әби Гомәр] безгә [Суфиян] сөйләде, [Әмрү бин Динар] әйтте, [Сәгыйд бин Җүбәйр] әйтте: Мин [Ибн Аббас]га Нәүфән әл-Бикали Исраил балалары белән булган Мусаны Хәдлир белән булган Муса түгел дип уйлаган дип әйттем, ул - Ибн Аббас - әйтте: Аллаһ дошманы ялганлады, мин [Үбәй бин Кәгъб] әйтте: Мин Рәсүлүллаһның салләллаһу галәйһи вә сәләмнең болай дигәнен ишеттем: "Муса Исраил балалары алдында вәгазь сөйләргә басты һәм аңардан: "Иң югары белемле кеше кем?" - дип сорадылар, ул: "Мин иң югары белемле кеше", - дип җавап бирде. Шуннан соң Аллаһ аны гыйлем бирелмәгән өчен шелтәләде, аннары аңа вәхий кылды: "Ике диңгез кушылган урында минем колларым арасында синең белемеңнән өстенрәк булган кеше бар. Муса сорады: "Йә Раббым, мин аның белән ничек очраша алам?" Аллаһ әйтте: "Балык китер, әгәр ул югалса, ул шунда булачак". Муса үзенең хезмәтчесе - шәкерте - Юсия бин Нун белән юлга чыкты. Муса кәрзингә балык салды, аннары икесе җәяүләп юлга чыктылар, ташка җиткәч, икесе дә йоклап киттеләр, балык хәрәкәтләнде һәм ниһаять диңгезгә төште, аннары Аллаһ су агымын тоткарлады, шуңа күрә ул арка кебек күпергә әйләнде, ул балыклар йөзәр өчен урын булды, бу Муса белән аның дустын гаҗәпләндерде. Икесе дә көне-төне юлга чыктылар. Дусты аңа искәртергә онытты, ә икенче көнне Муса шәкертенә: "Безгә ризык китер, чыннан да, без сәяхәтебездән арыдык", - диде. - Әл-Исра: 62 - билгеләнгән урынга барып җиткәнче арымады, дусты: "Беләсеңме, без ташка сыенган вакытта, мин сиңа балык турында сөйләргә оныттым, һәм беркем дә мине онытмады, сиңа бу хакта сөйләргә, ләкин Шайтан һәм балык бик сәер юл белән диңгезгә юл тотты", - диде. Муса: "Без эзләгән урын шул", - диде. Аннары икесе дә, баштагы эзләреннән кайтып киттеләр". -Әл-Исра: 63-64- аннары икесе тагын эзләрен эзләделәр. -Суфиян- диде: Кешеләр ташта тормыш чыганагы бар дип уйлаганнар, әгәр су үлгән нәрсәгә төшсә, ул тереләчәк, ул шулай ук әйтте: Балык судан чыккан, шуңа күрә аңа су сиптергәч, ул терелгән һәм диңгезгә төшкән, алар ташка килеп җиткәнче һәм киемнәргә төренгән бер кешене күргәнче, башлангыч эздән барганнар. Муса аны сәламләгән, ул -Хадлир- әйтте: Сезнең илдә сәламләү ничек? Муса әйтте: Мин Муса. Хадлир әйтте: Исраилнең Мусасымы? Муса җавап бирде: Әйе. Ул -Хадлир- әйтте: Әй Муса, чыннан да, син Аллаһның сиңа өйрәтелгән һәм мин белмәгән күп белемнәрен беләсең. Һәм мин Аллаһның миңа өйрәтелгән күп белемнәреннән белемгә ия, һәм син белмисең. Муса Хадлирга әйтте: Сиңа өйрәтелгән белемнәр арасында дөрес белемнәрне миңа өйрәтү өчен мин сиңа иярсәм буламы? Ул җавап бирде: Чынлыкта, син миңа беркайчан да сабыр итә алмаячаксың. Һәм син җитәрлек белеме булмаган нәрсәгә ничек сабыр итә аласың? Муса әйтте: Аллаһ теләсә, син мине сабыр кеше табарсың, һәм мин сиңа бернәрсәдә дә каршы килмәячәкмен. Ул әйтте: Әгәр син миңа иярсәң, миннән бернәрсә турында да сорама, мин сиңа үземә аңлатканчы. - Әл-Исра: 66-70 - Муса җавап бирде: Әйе. Шуннан соң Муса белән Хәдлир диңгез ярына җәяү киттеләр, аннары аның алдыннан көймә үтте һәм алар икесе - көймә хуҗасын - үзләре белән барырга чакырдылар, алар Хизрны танып, аны түләүсез алдылар, аннары Хизр көймәнең бер тактасын махсус тартып чыгарды. Муса әйтте: Ни өчен син алар белән түләүсез барган халыкка моны эшләдең? Чынлыкта, син зур хата ясадың. Ул - Хәдлир - әйтте: Мин әйтмәдемме: Син миңа беркайчан да сабыр итә алмаячаксың. Муса әйтте: Онытканым өчен мине җәзалама һәм эшләремдә миңа бернинди авырлык та салма. -Әл-Исра: 71-73- Аннары алар икесе дә көймәдән чыктылар һәм яр буенда йөргәндә, бер бала башка бала белән уйнап йөри иде, шуңа күрә Хазир аның башын тотып үтерде. Муса аңа әйтте: "Ни өчен син саф җанны үтердең, ул башка кешене үтергән өчен түгел? Чыннан да, син начар эш эшләдең." Хизир әйтте: "Мин сиңа әйтмәдемме, син минем белән түзә алмаячаксың?" -Әл-Исра: 74-75- Ул әйтте: "Бу беренчесеннән дә начаррак. Муса әйтте: "Әгәр мин синнән соң берәр нәрсә турында сорасам, мине үзең белән калдырма, син миңа җитәрлек сәбәп бирдең." Шулай итеп, алар икесе дә киттеләр; бер шәһәр халкына килгәч, алардан кунак булырга сорадылар, ләкин алар кунак итмәделәр, һәм шәһәрдә җимерелергә җыенган дивар таптылар. -Әл-Исра`: 76-77- ул әйтте: -Дивар кыйшайган, Хәдлир кулы белән болай дип ишарә итте: "Аннары -Хәдлир -диварны турылады". -Әл-Исра`: 77- аннары Муса аңа әйтте: "Ни өчен син моны эшләргә телисең, чөнки- алар безне кунак итеп кабул итмиләр һәм безгә ризык бирмиләр?" Муса әйтте: "Әгәр син теләсәң, моның өчен хезмәт хакы алыр идең". Хәдлир әйтте: "Бу минем белән синең араңдагы аерылышу; Соңрак мин сиңа түземсезлек белән көтеп торган гамәлләрнең максатын әйтермен". -Әл-Исра`: 77-78- Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вә сәләм әйтте: "Аллаһ Мусага рәхмәт кылсын, әгәр ул сабыр кеше булса, Аллаһ безгә икесе турында да күбрәк хәбәрләр әйтер иде". Пәйгамбәр шулай ук әйтте: "Беренчедән, Муса оныткан нәрсә, кош көймә кырыена килеп кунды һәм диңгездә нәрсәнедер чүпләде. Хәдлир аңа болай диде: Минем һәм синең белемең Аллаһның белемен һич киметмәячәк, диңгез кош чүмәү белән киметмәгән кебек. Сәгыйд бин Җүбәйр Ибн Аббасның укыганын әйтте: "ВӘКААНӘТ ӘМАӘМАҺУМ МӘЛИКУН ЯХУДЗУ КУЛЛАҺ САФИЙНАТИН ШУЛИҺАТИН ГОСБАН - Коръәндә "ӘМАӘМАҺУМ" түгел, ә "ВӘРО'АХУМ" дип язылган, һәм "ШӘЛИҺАТИН" сүзе юк - бу "Аларның алдында бер патша бар, ул аларның яхшы көймәсен көч белән тартып алачак" дигәнне аңлата. Ул шулай ук "ВӘ-ӘММӘЛ ГУЛӘАМУ ФӘКАӘНӘ КАФИРУН" - Коръән сүзләрендә "Кәфирун" сүзе юк - бу "Үтерелгән балага килгәндә, ул соңрак кәфер булачак" дигәнне аңлата. Әбу Гайсә бу хәдиснең хәсән сахих булуын әйтте. [Әз-Зүһри] аны [Үбәйдуллаһ бин Габдуллаһ бин Үтбәдән] [Ибн Аббастан] [Үбәй бин Кәгъбтән] пәйгамбәр саллаһу галәйһи вә сәләмнән риваять иткән. Һәм [Әбу Исхак Әл-Хәмдани] аны [Сәгыйд бин Җүбәйрдән] [Ибн Аббастан] [Үбәй бин Кәгъбтән] пәйгамбәр саллаһу галәйһи вә сәләмнән риваять иткән. Әбу Гайсә болай дигән: Мин [Әбу Музаһим Әс-Самаргандидан] болай дигәнен ишеттем: Мин [Әли бин Әл-Мәдинидән] болай дигәнен ишеттем: Мин хаҗга бардым һәм [Суфияннан] бу хәдистәге хәбәр турында ишетүдән башка кызыксынуым юк иде, аннары аның: Мин безгә [Әмру бин Динарга] сөйләдем, мин бу хәдисне элек Суфияннан ишеткән идем, ләкин ул андагы хәбәр турында әйтмәгән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3075
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَليٍّ حَدَّثَنَا أَبُو قُتَيْبَةَ سَلْمُ بْنُ قُتَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ الْعَبَّاسِ الْهَمْدَانِيُّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْغُلَامُ الَّذِي قَتَلَهُ الْخَضِرُ طُبِعَ يَوْمَ طُبِعَ كَافِرًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ
Безгә [Әмрү бин Али] безгә [Әбу Кутайбә] безгә [Әбу Кутайбә] безгә [Абдуль-Җаббар бин Әл-Аббас Әл-Хәмдани]дән [Әбу Исхак]дан [Сәгыйд бин Җүбәйр]дән [Ибн Аббас]дан [Убай бин Кәгъб]дән Пәйгамбәр саллаллоҳу галейһи вәссәламнән ул болай диде: "Хадлир тарафыннан үтерелгән бала яратылганда, ул кәфер булып яратылган". Әбу Гайсә бу хәдиснең хәсән сахих гариб булуын әйтте.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3076
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّمَا سُمِّيَ الْخَضِرَ لِأَنَّهُ جَلَسَ عَلَى فَرْوَةٍ بَيْضَاءَ فَاهْتَزَّتْ تَحْتَهُ خَضْرَاءَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ
Безгә [Яхья бин Муса] сөйләде [Абдурраззак] сөйләде [Мә'мәр] әйтте [Хәммәм бин Мөнәббих] әйтте [Әбу Һөрәйрә] әйтте: Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: «Аның Хидлир дип аталуының сәбәбе - ул ак коры җирдә утыра һәм аның астында хәдрә үсемлеге үсә. Хидрә исеме Хәдрәдән алынган. Әбу Гайсә әйтте: Бу хәдис хәсән, шәһих гариб.»
Hadith
Imam Tirmidzi : 3077
حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ الْجَزَرِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ يُوسُفَ الصَّنْعَانِيِّ عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ أُمِّ الدَّرْدَاءِ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قَوْلِهِ{ وَكَانَ تَحْتَهُ كَنْزٌ لَهُمَا }قَالَ ذَهَبٌ وَفِضَّةٌحَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ يُوسُفَ الصَّنْعَانِيِّ عَنْ يَزِيدَ بْنِ يَزِيدَ بْنِ جَابِرٍ عَنْ مَكْحُولٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ
Безгә [Җәгъфәр бин Мөхәммәд бин Фудлайл Әл-Җәзари] һәм башкалар турында сөйләгәннән соң, алар болай диделәр: Безгә [Шәфван бин Салих] безгә [Әл-Вәлид бин Мөслим]дән [Язид бин Йосыф Әш-Шән'ани]дән [Мәхлул]дан [Өммү Әби Дарда`дан] [Әбу Әд-Дарда`дан] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вә сәләмнән Аның "Һәм аның астында икесе өчен дә хәзинә саклана" дигән сүзе турында сөйләде. -Әл-Исра`: 82- ул әйтте: "Алтын һәм көмеш". Әбу Гайсә бу хәдиснең гариб булуын әйтте. Безгә [Әл-Хәсән бин Али Әл-Хәлләл] безгә [Шәфван бин Шалих] безгә [Әл-Вәлид бин Мөслим]дән [Язид бин Йосыф Әш-Шән'ани]дән [Язид бин Язид бин Җәбир]дән [Мәхл]дән бу иснад белән сөйләде кебек. Әбу Гайсә әйтте: Бу хәдис хәсән гариб.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3078
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ الْمَعْنَى وَاحِدٌ وَاللَّفْظُ لِابْنِ بَشَّارٍ قَالُوا حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي رَافِعٍ مِنْ حَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي السَّدِّ قَالَ يَحْفِرُونَهُ كُلَّ يَوْمٍ حَتَّى إِذَا كَادُوا يَخْرِقُونَهُ قَالَ الَّذِي عَلَيْهِمْ ارْجِعُوا فَسَتَخْرِقُونَهُ غَدًا فَيُعِيدُهُ اللَّهُ كَأَشَدِّ مَا كَانَ حَتَّى إِذَا بَلَغَ مُدَّتَهُمْ وَأَرَادَ اللَّهُ أَنْ يَبْعَثَهُمْ عَلَى النَّاسِ قَالَ الَّذِي عَلَيْهِمْ ارْجِعُوا فَسَتَخْرِقُونَهُ غَدًا إِنْ شَاءَ اللَّهُ وَاسْتَثْنَى قَالَ فَيَرْجِعُونَ فَيَجِدُونَهُ كَهَيْئَتِهِ حِينَ تَرَكُوهُ فَيَخْرِقُونَهُ فَيَخْرُجُونَ عَلَى النَّاسِ فَيَسْتَقُونَ الْمِيَاهَ وَيَفِرُّ النَّاسُ مِنْهُمْ فَيَرْمُونَ بِسِهَامِهِمْ فِي السَّمَاءِ فَتَرْجِعُ مُخَضَّبَةً بِالدِّمَاءِ فَيَقُولُونَ قَهَرْنَا مَنْ فِي الْأَرْضِ وَعَلَوْنَا مَنْ فِي السَّمَاءِ قَسْوَةً وَعُلُوًّا فَيَبْعَثُ اللَّهُ عَلَيْهِمْ نَغَفًا فِي أَقْفَائِهِمْ فَيَهْلِكُونَ فَوَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنَّ دَوَابَّ الْأَرْضِ تَسْمَنُ وَتَبْطَرُ وَتَشْكَرُ شَكَرًا مِنْ لُحُومِهِمْقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِثْلَ هَذَا
Безгә [Мөхәммәд бин Басияр] һәм башкаларга сөйләде, мәгънәсе бер үк, ә текст Ибн Басиярныкы, алар болай диделәр: Безгә [Хисьям бин Габдел Мәлик] безгә [Әбу Әвәнаһ] сөйләде, [Катада], [Әбу Рафи] хәдистән [Әбу Һөрәйрә] Пәйгамбәр саллаллоҳу галәйһи вә сәләмнән Зөлкарнәйн төзегән дивар турында ул болай диде: "Алар һәр көнне Яҗуҗ һәм Мәҗуҗ аны казыдылар, хәтта алар диварны җимерергә җыенганда, җитәкче: "Хәзер өйләрегезгә кайтыгыз, чөнки иртәгә сез һичшиксез җимерә алачаксыз!" - диде, ләкин Аллаһ аны башлангыч хәленә кайтарды. Икенче көнне Аллаһ аларны кешеләргә җибәрергә җыенганда, аларның җитәкчесе: "Хәзер өйләрегезгә кайтыгыз, чөнки иртәгә Аллаһ теләсә, сез аны җимерәчәксез", - диде ул, Аллаһ теләсә", - диде. Ул әйтте: «Алар өйләренә кайтып, аны калдыргандагыча күрделәр, аннары аны җимереп, кешеләргә һөҗүм иттеләр, аннары алар су эчтеләр, һәм кешеләр алардан качтылар, алар күккә уклар аттылар, һәм шунда ук уклар канга буялды. Аннары алар: «Без җир кешеләрен җиңдек һәм күктәгеләрне көч белән хөкем иттек», – диделәр. Шуннан соң Аллаһ аларның муеннарына кортлар җибәрде, җаным Аның кулында булган Зат белән ант итәм, чынлыкта җир хайваннары симерделәр, җитез булдылар һәм итләренә бик рәхмәтле булдылар». Әбү Гайсә әйтте: Бу хәдис хәсән гариб, без аны бары тик шушы сандтан гына беләбез.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3079
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ الْبُرْسَانِيُّ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ ابْنِ مِينَاءَ عَنْ أَبِي سَعْدِ بْنِ أَبِي فَضَالَةَ الْأَنْصَارِيِّ وَكَانَ مِنْ الصَّحَابَةِ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا جَمَعَ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لِيَوْمٍ لَا رَيْبَ فِيهِ نَادَى مُنَادٍ مَنْ كَانَ أَشْرَكَ فِي عَمَلٍ عَمِلَهُ لِلَّهِ أَحَدًا فَلْيَطْلُبْ ثَوَابَهُ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ أَغْنَى الشُّرَكَاءِ عَنْ الشِّرْكِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ بَكْرٍ
[Мөхәммәд бин Басиар] һәм башкалар безгә сөйләгәннәр, алар болай диделәр: [Мөхәммәд бин Бәкер Әл-Бурсани] безгә сөйләгәннәр, ул [Абдул Хәмид бин Җәгъфәр] миңа [әтием] [Ибн Мина]дан [Әбу Сәгъд бин Әби Фәзалә әл-Әнсари]дан сөйләгән - ул сәхабә иде - болай диде: Мин бервакыт Аллаһның Илчесенең болай дигәнен ишеттем: "Аллаһ Кыямәт көнендә - шиксез көнне - барлык кешеләрне җыйганда, бер кеше кычкырачак: Кем Аллаһка берәр нәрсәне ширек кылса, ул үзенең савабын Аллаһтан башкадан сорасын, чөнки Аллаһ - ширеккә мохтаҗ булмаган Зат". Әбу Гайсә бу хәдиснең хәсән гариб булуын әйтте, без аны бары тик Мөхәммәд бин Бәкер хәдисеннән генә беләбез.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3080
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَائِلٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَبَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى نَجْرَانَ فَقَالُوا لِي أَلَسْتُمْ تَقْرَءُونَ يَا أُخْتَ هَارُونَ وَقَدْ كَانَ بَيْنَ عِيسَى وَمُوسَى مَا كَانَ فَلَمْ أَدْرِ مَا أُجِيبُهُمْ فَرَجَعْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ أَلَا أَخْبَرْتَهُمْ أَنَّهُمْ كَانُوا يُسَمُّونَ بِأَنْبِيَائِهِمْ وَالصَّالِحِينَ قَبْلَهُمْقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ ابْنِ إِدْرِيسَ
Безгә [Әбу Сәгыйд Әл-Асыуҗ] һәм [Мөхәммәд бин Әл-Мусанна] икесе дә болай дип сөйләделәр: Безгә [Ибн Идрис], [аның әтисеннән], [Симак бин Хәрб], [Әлкамә бин Вәил], [Әл-Мугирә бин Сюгъбә] болай диде: Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вәсәллам мине Нәҗранга җибәрде, алар сорадылар: "Әй, Һарун апалар"ны укымадыгызмы? - Мәрьям: 28-, һәм Гайсә белән Муса арасында бик якын мөнәсәбәтләр булганмы? -- Мин җавапны белмәдем, шуңа күрә мин Аллаһның рәсүленә салләллаһу галәйһи вәсәллам янына кире кайттым, мин аңа әйттем, ул җавап бирде: "Син аларга үз пәйгамбәрләрен һәм алардан алдагы тәкъва кешеләрне искә алганнарын әйтмәдеңме?". Әбу Гайсә әйтте: Бу хәдис - хәсән-шәһих гариб, без аны бары тик Ибн Идрис хәдисеннән генә беләбез.
