Imam Tirmidzi : 3061
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ السُّدِّيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى{ يَوْمَ نَدْعُو كُلَّ أُنَاسٍ بِإِمَامِهِمْ }قَالَ يُدْعَى أَحَدُهُمْ فَيُعْطَى كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ وَيُمَدُّ لَهُ فِي جِسْمِهِ سِتُّونَ ذِرَاعًا وَيُبَيَّضُ وَجْهُهُ وَيُجْعَلُ عَلَى رَأْسِهِ تَاجٌ مِنْ لُؤْلُؤٍ يَتَلَأْلَأُ فَيَنْطَلِقُ إِلَى أَصْحَابِهِ فَيَرَوْنَهُ مِنْ بَعِيدٍ فَيَقُولُونَ اللَّهُمَّ ائْتِنَا بِهَذَا وَبَارِكْ لَنَا فِي هَذَا حَتَّى يَأْتِيَهُمْ فَيَقُولُ أَبْشِرُوا لِكُلِّ رَجُلٍ مِنْكُمْ مِثْلُ هَذَا قَالَ وَأَمَّا الْكَافِرُ فَيُسَوَّدُ وَجْهُهُ وَيُمَدُّ لَهُ فِي جِسْمِهِ سِتُّونَ ذِرَاعًا عَلَى صُورَةِ آدَمَ فَيُلْبَسُ تَاجًا فَيَرَاهُ أَصْحَابُهُ فَيَقُولُونَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ شَرِّ هَذَا اللَّهُمَّ لَا تَأْتِنَا بِهَذَا قَالَ فَيَأْتِيهِمْ فَيَقُولُونَ اللَّهُمَّ أَخْزِهِ فَيَقُولُ أَبْعَدَكُمْ اللَّهُ فَإِنَّ لِكُلِّ رَجُلٍ مِنْكُمْ مِثْلَ هَذَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَالسُّدِّيُّ اسْمُهُ إِسْمَعِيلُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ
Atwebele [Abdullah bin Abdurrahman] atwebele [Ubaidullah bin Abdurrahman] atwebele [Ubaidullah bin Abdurrahman] ukufuma kuli [Israele] ukufuma kuli [Nga Suddi] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [Abu Hurairah] ukufuma kuli Kasesema pa lwa cikomo ca kuti '-Ibukisheni- ubushiku bumo -pali bulya bushiku- Tuleita.' -Al Israa`: 71- atile: 'Umo uwa bene aitile no kupeelwa ibuuku lyakwe ukufuma ku kulyo kwakwe kabili umubili wakwe walitambalala ukufika ku mamita amakumi mutanda, icinso cakwe cali icabuuta icabuuta kabili pa mutwe wakwe babikile icilongwe ca mabwe ayasuma ayabengeshima kabili lyene apaleme kuli balupwa lwakwe, bamumwene ukufuma ukutali no kupepa: ‘O Lesa, tupeeleni ifyo fine kabili mutupaale na fyo,’ afikile pa ntanshi yabo no kutila: Mube ne nsansa pantu umo umo uwa imwe akakwata nga ifi ilyo abashasumina; Icinso cakwe cali icafiita, umubili wakwe walikulile amafuti amakumi mutanda nga Adamu, kabili icilongwe cakwe calibikwe pa mutwe wakwe, lyene ifibusa fyakwe fyamwene no kutila: “Tatulefwaya ukuti Lesa atupeele ububi kuli Lesa. ici.' Aishile kuli bene kabili batile: We Allah, mutuke, lelo atile: Lesa amucingilile ku filoto fyenu, kabili umo umo uwa imwe ali nga ifi’. Abu Isa atile iyi hadith yali iyalinga.
Imam Tirmidzi : 3062
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ دَاوُدَ بْنِ يَزِيدَ الزَّعَافِرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قَوْلِهِ{ عَسَى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًا مَحْمُودًا }سُئِلَ عَنْهَا قَالَ هِيَ الشَّفَاعَةُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَدَاوُدُ الزَّعَافِرِيُّ هُوَ دَاوُدُ الْأَوْدِيُّ بْنُ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَهُوَ عَمُّ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ إِدْرِيسَ
Calitwebelwe ukuti [Abu Kuraib] atwebele [Waki’] ukufuma kuli [Dawud bin Yazid Az Za’afiri] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [Abu Hurairah] atile: “Nasubila ukuti Rabbi wenu akamubuusha ku cifulo ca kulumbanya.” -Al israa`: 79- inshita imo aipwishiwe pali ici kabili ayaswike ati: 'ekutiila ukupapaata'. Abu Isa atile iyi hadishi yali bwino.
Imam Tirmidzi : 3063
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَّةَ عَامَ الْفَتْحِ وَحَوْلَ الْكَعْبَةِ ثَلَاثُ مِائَةٍ وَسِتُّونَ نُصُبًا فَجَعَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَطْعَنُهَا بِمِخْصَرَةٍ فِي يَدِهِ وَرُبَّمَا قَالَ بِعُودٍ وَيَقُولُ { جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ إِنَّ الْبَاطِلَ كَانَ زَهُوقًا } جَاءَ الْحَقُّ وَمَا يُبْدِئُ الْبَاطِلُ وَمَا يُعِيدُ قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِيهِ عَنْ ابْنِ عُمَرَ
Catusosele [Ibn Abi Umar] atwebele [Sufyan] ukufuma kuli [Ibnu Abi Najih] ukufuma kuli [Mujahid] ukufuma kuli [Abu Ma’mar] ukufuma kuli [Ibn Mas’ud] atile: “Kasula wa Salam aingile mu musumba wa Makka mu mwaka -ukucimfya kwa Makka kwacitike kulya kwaba ukucimfya kwa Makka mu myaka itatu ifibumbwa amakumi mutanda, Kasesema alifionawile ne fimuti ifipi nelyo ifyo fyali mu minwe yakwe - atile ne cimuti icitali - lyena atile 'Icine caisa kabili ica bufi caonaika'. 'Icine caisa kabili ubufi tekuti butendeke kabili tekuti -nangu- bubwekeshepo'. -Ubushiku: 49-. Abu Isa atile: Iyi hadishi ya cine cine. Muli iyi nshita muli hadith iyapalana ukufuma kuli Ibn Umar.
Imam Tirmidzi : 3064
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ قَابُوسَ بْنِ أَبِي ظَبْيَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَكَّةَ ثُمَّ أُمِرَ بِالْهِجْرَةِ فَنَزَلَتْ عَلَيْهِ{ وَقُلْ رَبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَأَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ وَاجْعَلْ لِي مِنْ لَدُنْكَ سُلْطَانًا نَصِيرًا }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atwebele [Ahmad bin Mani'] atwebele [Jarir] ukufuma kuli [Kabus bin Abu Dlabyan] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [Ibn Abbas] atile: Kasesema ali mu Makkah kabili alipeelwe ifunde lya kusendama kabili lyene icikomo casokolwelwe kuli ine no kumulumbanya: -na kabili- mu cifulo ca kulumbanya, kabili mpeele ukufuma ku lubali Lwenu amaka ya kwafwilisha'. Abu Isa atile: Iyi hadith ya cine cine.
Imam Tirmidzi : 3065
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبَي هِنْدٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَتْ قُرَيْشٌ لِيَهُودَ أَعْطُونَا شَيْئًا نَسْأَلُ هَذَا الرَّجُلَ فَقَالَ سَلُوهُ عَنْ الرُّوحِ قَالَ فَسَأَلُوهُ عَنْ الرُّوحِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ وَيَسْأَلُونَكَ عَنْ الرُّوحِ قُلْ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي وَمَا أُوتِيتُمْ مِنْ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِيلًا }قَالُوا أُوتِينَا عِلْمًا كَثِيرًا أُوتِينَا التَّوْرَاةَ وَمَنْ أُوتِيَ التَّوْرَاةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْرًا كَثِيرًا فَأُنْزِلَتْ{ قُلْ لَوْ كَانَ الْبَحْرُ مِدَادًا لِكَلِمَاتِ رَبِّي لَنَفِدَ الْبَحْرُ }إِلَى آخِرِ الْآيَةَقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ
Atile: AbaQuraysh batile ku MuYuda umo: Tupeeleni fimo ifyo twingalomba uyu muntu. Quraysh ayaswike ati: Mumwipushe pa lwa mupashi! e lyo Allah asokolwele 'Kabili balemwipusha pa lwa mweo.' Mutile: ‘Umupashi ni lyashi lya kwa Rabb wandi, kabili tamwapeelwe ukwishiba kano fye panono’. -Al Israa`: 85- bene -AbaYuda- batila: Twalipeelwa ukwishiba ukwafulilako, kabili onse uwapeelwa Torah mu cine cine apeelwe ubusuma ubwingi. Lyena calisokolwelwe 'Nga cakuti bemba ali no kuba inki ku -kulemba- amashiwi ya kwa Rabb wandi, bemba mu cine cine ali no kupwisha ilyo ashilapwisha -ukulemba- amashiwi ya kwa Rabb wandi, nangula nga Twaletelemo ifingi ifyalundwako -na kabili-'. 108- Abu Isa atile iyi hadith yali iyalinga.
Imam Tirmidzi : 3066
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَكُنْتُ أَمْشِي مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَرْثٍ بِالْمَدِينَةِ وَهُوَ يَتَوَكَّأُ عَلَى عَسِيبٍ فَمَرَّ بِنَفَرٍ مِنْ الْيَهُودِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لَوْ سَأَلْتُمُوهُ فَقَالَ بَعْضُهُمْ لَا تَسْأَلُوهُ فَإِنَّهُ يُسْمِعُكُمْ مَا تَكْرَهُونَ فَقَالُوا لَهُ يَا أَبَا الْقَاسِمِ حَدِّثْنَا عَنْ الرُّوحِ فَقَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَاعَةً وَرَفَعَ رَأْسَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ يُوحَى إِلَيْهِ حَتَّى صَعِدَ الْوَحْيُ ثُمَّ قَالَ{ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي وَمَا أُوتِيتُمْ مِنْ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِيلًا }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atile: “Inshita imo naendele na Kasesema mu mushili wa Medina, kabili ashintilile pa muti wa miolife, atile: Bushe kuti mwatemwa ukumwipusha -icintu-? umbi ayaswike ukuti: Nga mwamwipusha, mu kushininkisha akasuka ne cintu mwapata. Bamwipwishe -Kasesema Salaalahu-: We Abu Al Qasim, tubilisheni pa lwa mupashi! kabili Umutumwa wa kwa Lesa Salam aiminine pa kashita kamo no kwimya umutwe wakwe ku mulu, kabili nalishibe ukuti - pali ilya nshita - apokelele ukusokolola ukwapwililika kabili lyene atile: ‘Kabili balekwipusha pa lwa mweo. Mutile: ‘Umupashi ni lyashi lya kwa Rabb wandi, kabili tamwapeelwe ukwishiba kano fye panono’. Abu Isa atile iyi hadith ya cine cine.
Imam Tirmidzi : 3067
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى وَسُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَوْسِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحْشَرُ النَّاسُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ثَلَاثَةَ أَصْنَافٍ صِنْفًا مُشَاةً وَصِنْفًا رُكْبَانًا وَصِنْفًا عَلَى وُجُوهِهِمْ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَكَيْفَ يَمْشُونَ عَلَى وُجُوهِهِمْ قَالَ إِنَّ الَّذِي أَمْشَاهُمْ عَلَى أَقْدَامِهِمْ قَادِرٌ عَلَى أَنْ يُمْشِيَهُمْ عَلَى وُجُوهِهِمْ أَمَا إِنَّهُمْ يَتَّقُونَ بِوُجُوهِهِمْ كُلَّ حَدَبٍ وَشَوْكٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رَوَى وُهَيْبٌ عَنْ ابْن طَاوُسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا مِنْ هَذَا
Caebelwe kuli ifwe [Abdu bin Humaid] atwebele [Al Hasan bin Musa] na [Sulaiman bin Harb] bonse babili batile: Caebelwe kuli ifwe [Hammad bin Salamah] ukufuma kuli [Ali bin Zaid] ukufuma kuli [Aus bin Khalid] ukufuma kuli [Abu Hurailah] atile: abantu bonse bakalonganikwa mu mabumba yatatu; ibumba limo lileenda, ibumba limo lilekwela, kabili ibumba lya kulekelesha -leenda- ne menso yabo,’ aipwishiwe ukuti: Bushe baleenda shani ne menso yabo? Ayaswike ati: ‘Mu cine cine, Uyo uwabalengele ukwenda pa makasa yabo alikwata amaka ya kubalenga ukwenda pa menso yabo. Ibukisheni, mu cine cine bacimfya ulupili lonse ne myunga ne menso yabo’. Abu Isa atile iyi hadishi yali bwino. Kabili calilandwa na [Wuhaib] ukufuma kuli [Ibn Thawus] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [Abu Hurairah] ukufuma kuli Kasesema cimo ukufuma muli iyi hadith .
Imam Tirmidzi : 3068
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا بَهْزُ بْنُ حَكِيمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّكُمْ مَحْشُورُونَ رِجَالًا وَرُكْبَانًا وَتُجَرُّونَ عَلَى وُجُوهِكُمْقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ
[Ahmad bin Mani’] atwebele [Yazid bin Harun] atwebele [Bahz bin Hakim] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [shikulu wakwe] atile: Umutumwa wa kwa Lesa (umutende ne fipaalo fya kwa Lesa fibe pali wene) atile: “Mucine cine, mukalonganikwa pa Bushiku bwa Kubuuka, bamo baleenda, bambi balenina, na bambi balekokololwa pa menso yenu.” Abu Isa atile iyi hadishi yali bwino.
Imam Tirmidzi : 3069
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ وَيَزِيدُ بْنُ هَارُونَ وَأَبُو الْوَلِيدِ وَاللَّفْظُ لَفْظُ يَزِيدَ وَالْمَعْنَى وَاحِدٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَسَّالٍ أَنَّ يَهُودِيَّيْنِ قَالَ أَحَدُهُمَا لِصَاحِبِهِ اذْهَبْ بِنَا إِلَى هَذَا النَّبِيِّ نَسْأَلُهُ فَقَالَ لَا تَقُلْ نَبِيٌّ فَإِنَّهُ إِنْ سَمِعَهَا تَقُولُ نَبِيٌّ كَانَتْ لَهُ أَرْبَعَةُ أَعْيُنٍ فَأَتَيَا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَاهُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ { وَلَقَدْ آتَيْنَا مُوسَى تِسْعَ آيَاتٍ بَيِّنَاتٍ } فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا تَزْنُوا وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا تَسْرِقُوا وَلَا تَسْحَرُوا وَلَا تَمْشُوا بِبَرِيءٍ إِلَى سُلْطَانٍ فَيَقْتُلَهُ وَلَا تَأْكُلُوا الرِّبَا وَلَا تَقْذِفُوا مُحْصَنَةً وَلَا تَفِرُّوا مِنْ الزَّحْفِ شَكَّ شُعْبَةُ وَعَلَيْكُمْ يَا مَعْشَرَ الْيَهُودِ خَاصَّةً لَا تَعْدُوا فِي السَّبْتِ فَقَبَّلَا يَدَيْهِ وَرِجْلَيْهِ وَقَالَا نَشْهَدُ أَنَّكَ نَبِيٌّ قَالَ فَمَا يَمْنَعُكُمَا أَنْ تُسْلِمَا قَالَا إِنَّ دَاوُدَ دَعَا اللَّهَ أَنْ لَا يَزَالَ فِي ذُرِّيَّتِهِ نَبِيٌّ وَإِنَّا نَخَافُ إِنْ أَسْلَمْنَا أَنْ تَقْتُلَنَا الْيَهُودُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atwebele [Mahmud bin Ghailan] atwebele [Abu Dawud], [Yazid bin Harun] na [Abu Al Walid], ifilembo fya kwa Yazid kabili ubupilibulo bwali fye bumo bwine, ukufuma kuli [Syu’bah] ukufuma kuli [Amru bin Murrah] ukufuma kuli [Abdullah bin Salafwa] abali babili ukufuma kuli [S atile kuli cibusa wakwe: Iseni na ine kuli Kasesema, lyena twamwipusha -icintu-! ayaswike ati: Mwitila Kasesema, pantu alikwata amenso yane kabili aumfwa nga mwatila Kasesema. Bonse babili baishile kuli Kasesema no kwipusha amashiwi ya kwa Lesa ati: ‘Kabili mu cine cine Twapeele Mose ifipesha amano 9 ifyaumfwika’. 101- Umutumwa wa kwa Lesa ayaswike ati: ‘Mwibika pamo na Lesa ku cintu icili conse, mwicita ubucende, mwipaya umuntu uo Lesa alekaana kano fye pa mulandu wa nsambu, mwibe, mwisambilile ifya bushimapepo, kabili mwileta umuntu uushakwata umulandu ku kateka ne nshita ya kuti kateka amwipeye ubucende, no kumulenga ukucita ubucende. ukukanabutuka ukufuma ku nkondo - Shu’ba ali uwatwishika - kabili calicindama kuli iwe, we MuYuda, wikanaumfwila Cibelushi’. e lyo bonse babili bamufukatile ku minwe na ku makasa no kulapa ukuti: Tuleshininkisha ukuti uli Kasesema. Aipwishe ukuti: ‘Cinshi cimucilikila ukusanguka mu Buislamu?’ basukile ukuti: Mu cine cine, Dawud inshita imo apepele kuli Allah ukuti lyonse Allah aletuma Kasesema ukufuma ku lupwa lwakwe, kabili twaletina ukuti nga twapilibukila ku Buislamu kuti twaipaiwa ku baYuda. Abu Isa atile iyi hadishi ya cine cine.
Imam Tirmidzi : 3070
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ وَلَمْ يَذْكُرْ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَهُشَيْمٍ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ { وَلَا تَجْهَرْ بِصَلَاتِكَ } قَالَ نَزَلَتْ بِمَكَّةَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا رَفَعَ صَوْتَهُ بِالْقُرْآنِ سَبَّهُ الْمُشْرِكُونَ وَمَنْ أَنْزَلَهُ وَمَنْ جَاءَ بِهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ { وَلَا تَجْهَرْ بِصَلَاتِكَ } فَيَسُبُّوا الْقُرْآنَ وَمَنْ أَنْزَلَهُ وَمَنْ جَاءَ بِهِ { وَلَا تُخَافِتْ بِهَا } عَنْ أَصْحَابِكَ بِأَنْ تُسْمِعَهُمْ حَتَّى يَأْخُذُوا عَنْكَ الْقُرْآنَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Calitwebelwe [Abdu bin Humaid] atwebele [Sulaiman bin Dawud] ukufuma kuli [Syu’ba] ukufuma kuli [Abu Bisyr] ukufuma kuli [Sa’id bin Jubair] kabili talandilepo ukufuma kuli [Abu Bisyr] ukufuma kuli [Sa’id bin Jubair] ukubilikisha'. 110- atile: -Ici cikomo- caishile mu Makka. Ilyo asefa ishiwi lyakwe, abacipondoka balimusuulile - Qur'an -, Uyo uwatumine - Allah -, na uyo uwailetele - Jibril - lyena Allah atumine 'Mwilenga ipepo lyenu ukulila - ukubelenga kwenu -' lyena balimusuulile kabili Uyo aletele Qur'an, uyo uwaletele. Mwibelenga - na kabili - mu kucefyako'. 110- pakuti ifibusa fyobe fibe ifya kukuumfwa, umfweni kuli Qur'an kuli bene pakuti na bo bekutike. Abu Isa atile iyi hadishi ya cine cine.
Imam Tirmidzi : 3071
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ فِي قَوْلِهِ { وَلَا تَجْهَرْ بِصَلَاتِكَ وَلَا تُخَافِتْ بِهَا وَابْتَغِ بَيْنَ ذَلِكَ سَبِيلًا } قَالَ نَزَلَتْ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُخْتَفٍ بِمَكَّةَ فَكَانَ إِذَا صَلَّى بِأَصْحَابِهِ رَفَعَ صَوْتَهُ بِالْقُرْآنِ فَكَانَ الْمُشْرِكُونَ إِذَا سَمِعُوهُ شَتَمُوا الْقُرْآنَ وَمَنْ أَنْزَلَهُ وَمَنْ جَاءَ بِهِ فَقَالَ اللَّهُ لِنَبِيِّهِ { وَلَا تَجْهَرْ بِصَلَاتِكَ } أَيْ بِقِرَاءَتِكَ فَيَسْمَعَ الْمُشْرِكُونَ فَيَسُبُّوا الْقُرْآنَ { وَلَا تُخَافِتْ بِهَا } عَنْ أَصْحَابِكَ { وَابْتَغِ بَيْنَ ذَلِكَ سَبِيلًا } قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atwebele [Ahmad bin Mani’] atushimikile [Husyaim] atushimikile [Abu Bisyr] ukufuma kuli [Sa’id bin Jubair] ukufuma kuli [Ibn Abbas] pa lwa mashiwi Yakwe: ‘Kabili mwikulisha ishiwi lyenu mwi pepo lyenu kabili mwilicefyako no kufwaya inshila ya pa kati pa kati ka ifi fibili’. 110- atile: -Ici cikomo- caishile ilyo Kasesema acili aleikala mu Mecca. Ilyo alepepa pamo na banankwe aleimika ishiwi lyakwe kabili ilyo abashilika baumfwile basuulile Qur’an, Uyo uwatumine - Allah -, kabili Uyo uwailetele - Jibril -. Allah atile kuli Kasesema wakwe: 'Wilenga ipepo lyobe ukukulilako,' ukupilibula ukubelenga kobe pa kuti abashilika bomfwe no kusoso kuti Qur’an, nangu ukucefyako nga nshi pa kuti ifibusa fyobe -tekuti bomfwe- balebelenga pa kati ka fibili -ifyalinga-'. Abu Isa atile iyi hadishi ya cine cine.
Imam Tirmidzi : 3072
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مِسْعَرٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ أَبِي النَّجُودِ عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ قَالَ قُلْتُ لِحُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ أَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَيْتِ الْمَقْدِسِ قَالَ لَا قُلْتُ بَلَى قَالَ أَنْتَ تَقُولُ ذَاكَ يَا أَصْلَعُ بِمَ تَقُولُ ذَلِكَ قُلْتُ بِالْقُرْآنِ بَيْنِي وَبَيْنَكَ الْقُرْآنُ فَقَالَ حُذَيْفَةُ مَنْ احْتَجَّ بِالْقُرْآنِ فَقَدْ أَفْلَحَ قَالَ سُفْيَانُ يَقُولُ فَقَدْ احْتَجَّ وَرُبَّمَا قَالَ قَدْ فَلَجَ فَقَالَ { سُبْحَانَ الَّذِي أَسْرَى بِعَبْدِهِ لَيْلًا مِنْ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ إِلَى الْمَسْجِدِ الْأَقْصَى } قَالَ أَفَتُرَاهُ صَلَّى فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ لَوْ صَلَّى فِيهِ لَكُتِبَتْ عَلَيْكُمْ الصَّلَاةُ فِيهِ كَمَا كُتِبَتْ الصَّلَاةُ فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ قَالَ حُذَيْفَةُ أُتِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِدَابَّةٍ طَوِيلَةِ الظَّهْرِ مَمْدُودَةٍ هَكَذَا خَطْوُهُ مَدُّ بَصَرِهِ فَمَا زَايَلَا ظَهْرَ الْبُرَاقِ حَتَّى رَأَيَا الْجَنَّةَ وَالنَّارَ وَوَعْدَ الْآخِرَةِ أَجْمَعَ ثُمَّ رَجَعَا عَوْدَهُمَا عَلَى بَدْئِهِمَا قَالَ وَيَتَحَدَّثُونَ أَنَّهُ رَبَطَهُ لِمَ أَيَفِرُّ مِنْهُ وَإِنَّمَا سَخَّرَهُ لَهُ عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Nga ca kuti [Ibn Umar] atwebele [Sufyan] ukufuma kuli [Mis’ar] ukufuma kuli [Ashim bin Abu An Najud] ukufuma kuli [Zirr bin Khubais] atile: Nalipwishe [Hudaifah bin Yaman] ukuti: Bushe Shikulu wa Salam apepele ku Baitul Maqdis? wene -Hudaifa- ayaswike ati: Awe, natile: Ee. Atile: Ulelanda ifyo, we baldy, pa mulandu nshi ulelanda ifyo? Nalanda ifyo na Qur’an iyo ilipo -ukupingula- pakati kandi na imwe. Hudzaifah atile: Uuli onse uwakansana na Qur’an mu cine cine ali uwa nsansa. Sufyan atile: Mu cine cine alekansana pa -milandu yalinga- nelyo atile: Mu cine cine ali uwa nsansa. Lyena wene - Zirr bin Hubaisy - abelengele ukuti 'Ubukata bube kuli Lesa, uwasendele umubomfi wakwe ubushiku bumo ukufuma ku Mosque Ukalamba ukuya ku Mosque wa Aqsa'. -Ali Isra`: 1- aipwishe: Bushe mwamumwene alepepa muli ci? Nayaswike ukuti: Awe, nga ca kuti apepele muli ci, nga cali icacindama nga fintu cali icacindama ukupepa pa Mosque Mukalamba. Hudzaifah atile Umutumwa wa kwa Lesa alipalamikwe ku nama iyo umusana wa iko wali uwalepa kabili uwakulisha kabili iyo intampulo sha iko shali ukutali nga nshi nga fintu amenso yamona kabili ilyo babili - Kasesema na Jibril - bali pa musana wa kwa Buraq bamwene umulu, inferno na malayo yonse -ifyacitike pa numa ya bumi bwakwe. Lyene bonse babili balibwelele uko bafumine pa kubala. Atile: Batile alimukakatile - buraq - pantu aletina ukutila kuti abutuka kuli wene, lintu mu cine cine Uyo uwaishiba ifyabula ukumoneka - Allah - alimucenjeshe. Abu Isa atile iyi hadishi ya cine cine.
Imam Tirmidzi : 3073
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدِ بْنِ جُدْعَانَ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا سَيِّدُ وَلَدِ آدَمَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ وَبِيَدِي لِوَاءُ الْحَمْدِ وَلَا فَخْرَ وَمَا مِنْ نَبِيٍّ يَوْمَئِذٍ آدَمَ فَمَنْ سِوَاهُ إِلَّا تَحْتَ لِوَائِي وَأَنَا أَوَّلُ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ وَلَا فَخْرَ قَالَ فَيَفْزَعُ النَّاسُ ثَلَاثَ فَزَعَاتٍ فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ أَنْتَ أَبُونَا آدَمُ فَاشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ فَيَقُولُ إِنِّي أَذْنَبْتُ ذَنْبًا أُهْبِطْتُ مِنْهُ إِلَى الْأَرْضِ وَلَكِنْ ائْتُوا نُوحًا فَيَأْتُونَ نُوحًا فَيَقُولُ إِنِّي دَعَوْتُ عَلَى أَهْلِ الْأَرْضِ دَعْوَةً فَأُهْلِكُوا وَلَكِنْ اذْهَبُوا إِلَى إِبْرَاهِيمَ فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ إِنِّي كَذَبْتُ ثَلَاثَ كَذِبَاتٍ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْهَا كَذِبَةٌ إِلَّا مَا حَلَّ بِهَا عَنْ دِينِ اللَّهِ وَلَكِنْ ائْتُوا مُوسَى فَيَأْتُونَ مُوسَى فَيَقُولُ إِنِّي قَدْ قَتَلْتُ نَفْسًا وَلَكِنْ ائْتُوا عِيسَى فَيَأْتُونَ عِيسَى فَيَقُولُ إِنِّي عُبِدْتُ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلَكِنْ ائْتُوا مُحَمَّدًا قَالَ فَيَأْتُونَنِي فَأَنْطَلِقُ مَعَهُمْ قَالَ ابْنُ جُدْعَانَ قَالَ أَنَسٌ فَكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَآخُذُ بِحَلْقَةِ بَابِ الْجَنَّةِ فَأُقَعْقِعُهَا فَيُقَالُ مَنْ هَذَا فَيُقَالُ مُحَمَّدٌ فَيَفْتَحُونَ لِي وَيُرَحِّبُونَ بِي فَيَقُولُونَ مَرْحَبًا فَأَخِرُّ سَاجِدًا فَيُلْهِمُنِي اللَّهُ مِنْ الثَّنَاءِ وَالْحَمْدِ فَيُقَالُ لِي ارْفَعْ رَأْسَكَ وَسَلْ تُعْطَ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ وَقُلْ يُسْمَعْ لِقَوْلِكَ وَهُوَ الْمَقَامُ الْمَحْمُودُ الَّذِي قَالَ اللَّهُ { عَسَى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًا مَحْمُودًا } قَالَ سُفْيَانُ لَيْسَ عَنْ أَنَسٍ إِلَّا هَذِهِ الْكَلِمَةُ فَآخُذُ بِحَلْقَةِ بَابِ الْجَنَّةِ فَأُقَعْقِعُهَا قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ
Atile: “Ine ndi intungulushi ya lupwa lwa kwa Adamu pa Bushiku bwa Kubuuka kabili te kuboko kwandi uko ndi, ya kulumbanya, kabili te kutila ndi uwa cilumba pali ine wine, kabili tapali nangu umo Nangu ni bakasesema bambi ukucila pali Adamu bali mwi samba lya cishibilo candi pali ilya nshita, nali muntu wa kubalilapo uo icalo cakwe capaatulwe kuli ine, kabili te kuti cibe ukuti ndi uwa cilumba pali ine wine’. Atile: ‘Abantu bamwene ukutiina kwatatu -ukukalamba-, baishile kuli Adamu, batile: Wene uli wishi wesu Adamu, tupeele ukupapaata kuli Rabb wandi. Atile: Nacitile ulubembu, natumilwe pano isonde, iseni Noa. Baishile kuli Noa, Noa atile: Cine cine nalipeele ukubilisha ku bekala calo kabili balionawilwe, iseni kuli Abrahamu. Baishile kuli Ibrahimu, Ibrahimu atile: Nabepeshe imiku itatu -Ibrahimu atile: ‘Takwaliko ubufi nangu bumo ubo Ibrahimu asosele lelo bwasuminishiwe pa mulandu wa mipepele ya kwa Lesa,’ -Ibrahimu atile: Iseni kuli Musa. Baishile kuli Mose, Mose atile: Naleipaya umuntu, iseni kuli Yesu. Baishile kuli Yesu, Yesu atile: Mu cine cine ndepepa ukucila pali Lesa, iseni kuli Muhamadi. Baishile kuli ine kabili naile na bo’. Ibn Jud'an atile: Anas atile: Ndetontonkanya ukuti namwene umukalamba wa bashilika. Mukalamba wa bashilika atile: ‘Nalipokele ulushishi lwa mwinshi wa ku mulu no kulusuntinkanya. Catile kuli ine: Ni ani uyo? Umo ayaswike ukuti: Muhamadi. Bacifungulwile kuli ine, bampokele no kutila: Mwapokelelwe. Nawile no kufukama kabili Allah asokolwele ukulumbanya no kulumbanya kuli ine. Caebelwe kuli ine ukuti: Imininako umutwe obe, lombe kabili ukapeelwa, lopa kabili mu kushininkisha ukapepa no kulanda kabili ukaumfwika. Ico e cifulo ca kulumbanya ico Allah atile: ‘Lekeni Rabb wenu akubuulile ku cifulo ca kulumbanya’. -Al Israa`: 79- [Sufyan] atile: Tapali icalondolwelwe ukufuma kuli [Anas] ukucila pali aya mashiwi: Lyena nacikata ulushishi lwa mwinshi wa mu mulu kabili nalicikunkunike. Abu Isa atile: Iyi hadishi ni hasan. Bamo pali bene balondolwele iyi hadith ukufuma kuli [Abu Nadlrah] ukufuma kuli [Ibn Abas] mu butali.
Imam Tirmidzi : 3074
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍإِنَّ نَوْفًا الْبِكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى صَاحِبَ بَنِي إِسْرَائِيلَ لَيْسَ بِمُوسَى صَاحِبِ الْخَضِرِ قَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ سَمِعْتُ أُبَيَّ بْنَ كَعْبٍ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ قَامَ مُوسَى خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَيُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ أَيْ رَبِّ فَكَيْفَ لِي بِهِ فَقَالَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَحَيْثُ تَفْقِدُ الْحُوتَ فَهُوَ ثَمَّ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ مَعَهُ فَتَاهُ وَهُوَ يُوشَعُ بْنُ نُونٍ فَجَعَلَ مُوسَى حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَانْطَلَقَ هُوَ وَفَتَاهُ يَمْشِيَانِ حَتَّى أَتَيَا الصَّخْرَةَ فَرَقَدَ مُوسَى وَفَتَاهُ فَاضْطَرَبَ الْحُوتُ فِي الْمِكْتَلِ حَتَّى خَرَجَ مِنْ الْمِكْتَلِ فَسَقَطَ فِي الْبَحْرِ قَالَ وَأَمْسَكَ اللَّهُ عَنْهُ جِرْيَةَ الْمَاءِ حَتَّى كَانَ مِثْلَ الطَّاقِ وَكَانَ لِلْحُوتِ سَرَبًا وَكَانَ لِمُوسَى وَلِفَتَاهُ عَجَبًا فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ يَوْمِهِمَا وَلَيْلَتِهِمَا وَنُسِّيَ صَاحِبُ مُوسَى أَنْ يُخْبِرَهُ فَلَمَّا أَصْبَحَ مُوسَى قَالَ لِفَتَاهُ{ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا }قَالَ وَلَمْ يَنْصَبْ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ قَالَ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهُ إِلَّا الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ وَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ عَجَبًا }قَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِ فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }قَالَ يَقُصَّانِ آثَارَهُمَا قَالَ سُفْيَانُ يَزْعُمُ نَاسٌ أَنَّ تِلْكَ الصَّخْرَةَ عِنْدَهَا عَيْنُ الْحَيَاةِ وَلَا يُصِيبُ مَاؤُهَا مَيِّتًا إِلَّا عَاشَ قَالَ وَكَانَ الْحُوتُ قَدْ أُكِلَ مِنْهُ فَلَمَّا قُطِرَ عَلَيْهِ الْمَاءُ عَاشَ قَالَ فَقَصَّا آثَارَهُمَا حَتَّى أَتَيَا الصَّخْرَةَ فَرَأَى رَجُلًا مُسَجًّى عَلَيْهِ بِثَوْبٍ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ مُوسَى فَقَالَ أَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلَامُ قَالَ أَنَا مُوسَى قَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ قَالَ يَا مُوسَى إِنَّكَ عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَكَهُ لَا أَعْلَمُهُ وَأَنَا عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لَا تَعْلَمُهُ فَقَالَ مُوسَى{ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِ مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْدًا قَالَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا وَكَيْفَ تَصْبِرُ عَلَى مَا لَمْ تُحِطْ بِهِ خُبْرًا قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا }قَالَ لَهُ الْخَضِرُ{ فَإِنْ اتَّبَعْتَنِي فَلَا تَسْأَلْنِي عَنْ شَيْءٍ حَتَّى أُحْدِثَ لَكَ مِنْهُ ذِكْرًا }قَالَ نَعَمْ فَانْطَلَقَ الْخَضِرُ وَمُوسَى يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَكَلَّمَاهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا فَعَرَفُوا الْخَضِرَ فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا{ لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا إِمْرًا قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا }ثُمَّ خَرَجَا مِنْ السَّفِينَةِ فَبَيْنَمَا هُمَا يَمْشِيَانِ عَلَى السَّاحِلِ وَإِذَا غُلَامٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ فَاقْتَلَعَهُ بِيَدِهِ فَقَتَلَهُ قَالَ لَهُ مُوسَى{ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ لَقَدْ جِئْتَ شَيْئًا نُكْرًا قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }قَالَ وَهَذِهِ أَشَدُّ مِنْ الْأُولَى{ قَالَ إِنْ سَأَلْتُكَ عَنْ شَيْءٍ بَعْدَهَا فَلَا تُصَاحِبْنِي قَدْ بَلَغْتَ مِنْ لَدُنِّي عُذْرًا فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ }يَقُولُ مَائِلٌ فَقَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ هَكَذَا{ فَأَقَامَهُ }فَقَالَ لَهُ مُوسَى قَوْمٌ أَتَيْنَاهُمْ فَلَمْ يُضَيِّفُونَا وَلَمْ يُطْعِمُونَا{ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ سَأُنَبِّئُكَ بِتَأْوِيلِ مَا لَمْ تَسْتَطِعْ عَلَيْهِ صَبْرًا }قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى لَوَدِدْنَا أَنَّهُ كَانَ صَبَرَ حَتَّى يَقُصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَخْبَارِهِمَا قَالَ وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْأُولَى كَانَتْ مِنْ مُوسَى نِسْيَانٌ قَالَ وَجَاءَ عُصْفُورٌ حَتَّى وَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ ثُمَّ نَقَرَ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ لَهُ الْخَضِرُ مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا مِثْلُ مَا نَقَصَ هَذَا الْعُصْفُورُ مِنْ الْبَحْرِقَالَ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ وَكَانَ يَعْنِي ابْنَ عَبَّاسٍ يَقْرَأُ وَكَانَ أَمَامَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ صَالِحَةٍ غَصْبًا وَكَانَ يَقْرَأُ وَأَمَّا الْغُلَامُ فَكَانَ كَافِرًا قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَاهُ الزُّهْرِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ رَوَاهُ أَبُو إِسْحَقَ الْهَمْدَانِيُّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْت أَبَا مُزَاحِمٍ السَّمَرْقَنْدِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عَلِيَّ بْنَ الْمَدِينِيِّ يَقُولُ حَجَجْتُ حَجَّةً وَلَيْسَ لِي هِمَّةٌ إِلَّا أَنْ أَسْمَعَ مِنْ سُفْيَانَ يَذْكُرُ فِي هَذَا الْحَدِيثِ الْخَبَرَ حَتَّى سَمِعْتُهُ يَقُولُ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ دِينَارٍ وَقَدْ كُنْتُ سَمِعْتُ هَذَا مِنْ سُفْيَانَ مِنْ قَبْلِ ذَلِكَ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ الْخَبَرَ
Natile kuli [Ibnu Abas] ukuti Naufan Al Bikali aletontonkanya ukuti Musa uwali pamo na Bana ba kwa Israele te Musa uwali na Khadlir, wene atile: [Ubai bin Ka'ab] atile: Naumfwa ukutila: Naumfwa ukuti: “Naumfwa ukuti; 'Mose aiminine pa cinso ca Bana ba kwa Israele ku kubilisha kabili aipwishiwe ukuti: Ni ani umuntu uwakwata ukwishiba kwakulisha?, ayaswike ukuti: Nine muntu uwakwata ukwishiba kwakulisha. lyena Allah amukalipile pantu tapeelwe ukwishiba, lyena amusokolwelele ukuti: Kuli umo pa babomfi Bandi pa kukumana kwa bemba babili uwacilapo ukwishiba pali iwe. Musa aipwishe ukuti: We Rabi, kuti nakumanya shani wene? Allah atile: Leteni isabi, nga ca kuti isabi lyaonaika ninshi e ko likaba. Musa afuminepo no kwafwilisha kwakwe - umusambi wakwe - e kutila Yusya’ bin Nun. Mose abikile isabi mu cipe lyena bonse babili batendeke ukupita ku makasa ilyo bafikile pa lupili, bonse babili balale, isabi lyali no kusendama kabili mu kupelako lyawile muli bemba kabili lyene Allah alekele ukubutuka kwa menshi pa kuti yasanguka ubuta bwaba nge cibumba pa kuti isabi lilesambila, icalengele ukuti cibusa wakwe Moses apapa. Aba babili balibwelele ku kwikala akasuba no bushiku. Cibusa wakwe alubile ukumwibukisha kabili ubushiku bwakonkelepo Mose atile ku basambi bakwe: ‘Leteni kuno ifya kulya fyesu; Na kuba, tulaumfwa ukutonta pa mulandu wa lwendo lwesu’. -Al Israa`: 62- taumfwile ukutonta mpaka afikile pa ncende yasontelwe, cibusa wakwe atile: ‘Bushe mwalishiba ukuti ilyo twalefwaya ukucingililwa pa lupili, mu cine cine nalubile -ukulanda pali- ilya nswi kabili takwali uwalubile pali ine ukulanda pali iyo kano fye cilende ne nswi fyapokele inshila ya iko mu sea iya kupapa nga nshi. Musa atile: Eco -cifulo- tulefwaya. Lyena bonse babili balibwelele, ukukonka intampulo shabo isha kubalilapo’. -Al Israa`: 63-64- lyena bonse babili bafwaile ifishibilo fyabo na kabili. -Sufyan- atile: Abantu baletontonkanya ukuti mu lupili mwali intulo ya mweo, nga ca kuti amenshi yaponene pa cintu icafwa ninshi yali no kuba iya mweo, kabili atile: Isabi lyafumine mu menshi pa kuti ilyo lyapooselwe amenshi lyaishileba no mweo -kabili lyawile muli bemba- batwalilile ukukonka inshila ya kubalilapo iya kufimbapo umuntu ukufika na lintu bafikilepo amuposha, wene -Khadlir- atile: Bushe ukuposha kuli shani mu calo cenu? Mose atile: Nine Mose. Khadlir atile: Musa wa kwa Israele? Musa ayaswike ati: Ee. Wene -Khadlir- atile: We Musa, mu cine cine uli no kwishiba kwa kwishiba ukwafulilako ukwa kwa Lesa ukwasambilishiwe kuli iwe kabili uko nshaishibe. Kabili ndi no kwishiba ukufuma ku kwishiba ukwafulilako ukwa kwa Allah ukwasambilishiwe kuli ine kabili imwe tamwishibe’. Musa atile kuli Khadlir: Bushe kuti nakukonka pa kuti unsambilishe ukwishiba ukwalungama pa kwishiba uko wasambilishiwe? Ayaswike ukuti: Mu cine cine, te kuti mube abashipikisha kuli ine. Kabili kuti mwashipikisha shani pa cintu cimo, ico tamukwete ukwishiba ukwalinga pali ici? Musa atile: Nga Lesa afwaya, ukasanga ukuti ndi muntu uwashipikisha, kabili nshakakukaanya muli fyonse. Atile: Nga mwakonka ine, lyene mwinpusha pa cintu icili conse, mpaka ine wine nkamulondolwela’. Musa ayaswike ukuti: Ee. Lyena Musa na Khadlir batendeke ukupita pa makasa pa lulamba lwa bemba, lyena ubwato bwapitile pa ntanshi yakwe kabili bonse babili babapepele - umwine wa bwato - ukuti babasende bonse babili, balishibe Khidr no kumutwala ukwabula ukulipilwa, lyene Khidr mu kulinga afumishe ubwato bumo ubwa mabula. Musa atile: Cinshi mulecitila ifi ku bantu . nani uwapeele ukwabula ukulipilwa? ‘Cinshi mwacitile icibumba mu bwato ica kuti mwabikile aba mu bwato mu menshi? Na kuba, mwalufyanya nga nshi. -Khadlir- atile: Bushe nshatile: Mu cine cine tamwakabe no kutekanya kuli ine. Musa atile: Mwinkanda pa mulandu wa kuluba kwandi kabili mwinsakamika amafya yonse mu milandu yandi’. -Al israa`: 71-73- lyena bonse babili bafumine mu bwato kabili ilyo baleenda pa lulamba lwa bemba kwali umwana uwaletamba no mwana umbi, lyena Khadlir abuulile umutwe wakwe no kumwipaya. Mose amwebele ukuti: ‘Cinshi uleipaila umuntu uwasanguluka, te pa mulandu wa kuti aipeye umbi? Mu cine cine, mwacitile icintu cimo icabipa’. Khidhr atile: ‘Bushe nshamwebele ukuti te kuti mushipikishe kuli ine?’ -Al israa`: 74-75- atile: Ici calicilapo ukubipisha ukucila ica kubalilapo'. Musa atile: ‘Nga nakwipusha pa cintu cimo pa numa ya -iyi- nshita, lyene wisuminisha ukuti njise, mu cine cine walimpeela ica kuipokololako icalinga’. E ico aba babili baile; pa kuti ilyo babili bafikile ku bantu ba mu calo cimo, balelomba ukuti abantu ba mu calo cilya babapokele, lelo abantu ba mu calo cilya tabalefwaya ukubasekesha, lyene bonse babili basangile ukuti muli cilya calo ifibumba fya mayanda yali mupepi no kubola. -Al Israa`: 76-77- atile: -Icibumba- calitentemuke, Khadlir alangishe ne minwe yakwe nga ifi 'E lyo -Khadlir- alungike icibumba'. -Al Israa`: 77- lyena Musa atile kuli wene: '-Cinshi ulefwaya ukucita ifi, ilyo- tabatupokelela nga benshi nangu ukutupeela ifya kulya? Musa atile: ‘Nga mwalefwaya, nga mwapokele amalipilo pa mulandu wa ci’. Khadlir atile: ‘Uku e kupaatukana kwandi na imwe; Pa numa nkamweba umulandu wa micitile iyo mwingalolela'. -Al israa`: 77-78- Lesa atile: ''Lesa acitile uluse kuli Musa, nga ca kuti ali muntu uwashipikisha, Lesa nga atushimikiile imbila ishingi pali bonse babili'. Kasesema kabili atile: ‘Icintu ca kubalilapo, ni cimo ico Mose alubile, icipupu caishile no kufika pa mpela ya bwato no kupepa icintu cimo muli bemba. Khadlir atile kuli wene: Ukwishiba kwandi no kwishiba kobe tekuti kucefyeko ukwishiba kwa kwa Allah mu nshila iili yonse nga fintu bemba akacefyeko pa mulandu wa nkumbabulili ya cipupu.' Sa’id bin Jubair atile Ibn Abbas abelengele ukuti: “Muli Koran te amaamahum lelo waro’ahum, kabili tapali ishiwi lya kuti shaatahuin- ilyapilibula ukuti ‘Kabili pa ntanshi yabo kuli ukufwaya kwabo’. Kabili abelenge ukuti: ‘Mu cilonganino ca balembeshi ba Koran tamwaba abalembelepo amabuuku ya Koran-, icipilibula ukuti; Nga ca kuti abana abanono - abaipaiwa - ku ntanshi bakaba abashasumina'. Abu Isa atile iyi hadith ya cine cine. [Az Zuhri] alondolwele ukufuma kuli [Ubai bin Abdullah bin Utba] ukufuma kuli [Ibn Abas] ukufuma kuli [Ubai bin Ka’ab] ukufuma kuli kasesema sallau. Kabili [Abu Ishaq Al Hamdani] alondolwele ukufuma kuli [Sa’id bin Jubair] ukufuma kuli [Ibn Abas] ukufuma kuli [Ubai bin Ka’ab] ukufuma kuli kasesema sallau. Naumfwile [Abu Muzahim Nga Samarqandi] atile: Naumfwile [Ali bin Al Madini] atile: Naile ku Hajj kabili nshakwete ukufwaya ukucila pa kumfwa ukufuma kuli [Sufyan] ukulanda pa khabar muli iyi hadith ukufika na lintu naumfwile atile: Natwebele ukukanalanda pa lwa khabar muli ci.
Imam Tirmidzi : 3075
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَليٍّ حَدَّثَنَا أَبُو قُتَيْبَةَ سَلْمُ بْنُ قُتَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ الْعَبَّاسِ الْهَمْدَانِيُّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْغُلَامُ الَّذِي قَتَلَهُ الْخَضِرُ طُبِعَ يَوْمَ طُبِعَ كَافِرًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ
Atwebele [Amru bin Ali] atwebele [Abu Qutaibah Salm bin Qutaibah] atwebele [Abdul Jabbar bin Al Abas Al Hamdani] ukufuma kuli [Abu Ishaq] ukufuma kuli [Sa'id bin Jubair] ukufuma kuli [Ibn Abbas] ukufuma kuli [Ubai bin Ka'ala' atile: uwaipaiwe na Khadlir alengelwe nga umukafi ilyo alengelwe'. Abu Isa atile iyi hadith yali iyalinga.
Imam Tirmidzi : 3076
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّمَا سُمِّيَ الْخَضِرَ لِأَنَّهُ جَلَسَ عَلَى فَرْوَةٍ بَيْضَاءَ فَاهْتَزَّتْ تَحْتَهُ خَضْرَاءَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ
Atile: “Icilenga ukuti cibe Khidlir ni pa mulandu wa kuti caikala pa mpanga ya busaka kabili iya busaka.” it-Ishina lya kuti Khidir lyafumine kuli Khadhra’ ukuti--. Abu Isa atile: “Iyi hadith yalicindama nga nshi.
Imam Tirmidzi : 3077
حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَيْلٍ الْجَزَرِيُّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ يُوسُفَ الصَّنْعَانِيِّ عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ أُمِّ الدَّرْدَاءِ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قَوْلِهِ{ وَكَانَ تَحْتَهُ كَنْزٌ لَهُمَا }قَالَ ذَهَبٌ وَفِضَّةٌحَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ يُوسُفَ الصَّنْعَانِيِّ عَنْ يَزِيدَ بْنِ يَزِيدَ بْنِ جَابِرٍ عَنْ مَكْحُولٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ
Pa numa ya kutweba [Ja’far bin Muhammad bin Fudlail Al Jazari] na bambi, batile: “Atwebele [Shafwan bin Salih] atwebele [Al Walid bin Muslim] ukufuma kuli [Yazid bin Yusuf Ash Shan’ani] ukufuma kuli [Makhlul] ukufuma kuli [Ummu Abi Dardahula] ukufuma kuli [A] Salam pa lwa mashiwi Yakwe aya kuti 'Kabili mwi samba lya iko pali icuma icasungwa kuli bonse babili'. 82- atile: 'Golide na silfere'. Abu Isa atile iyi hadith yalicindama. Atwebele [Al Hasan bin Ali Al Khallal] atwebele [Al Walid bin Shalih] atwebele [Al Walid bin Muslim] ukufuma kuli [Yazid bin Yusuf Ash Shan'ani] ukufuma kuli [Yazid bin Yazid bin Jabir] ukufuma kuli [Makhul] na iyi sanad cilemoneka. Abu Isa atile: Iyi hadith yalicindama.
Imam Tirmidzi : 3078
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ الْمَعْنَى وَاحِدٌ وَاللَّفْظُ لِابْنِ بَشَّارٍ قَالُوا حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي رَافِعٍ مِنْ حَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي السَّدِّ قَالَ يَحْفِرُونَهُ كُلَّ يَوْمٍ حَتَّى إِذَا كَادُوا يَخْرِقُونَهُ قَالَ الَّذِي عَلَيْهِمْ ارْجِعُوا فَسَتَخْرِقُونَهُ غَدًا فَيُعِيدُهُ اللَّهُ كَأَشَدِّ مَا كَانَ حَتَّى إِذَا بَلَغَ مُدَّتَهُمْ وَأَرَادَ اللَّهُ أَنْ يَبْعَثَهُمْ عَلَى النَّاسِ قَالَ الَّذِي عَلَيْهِمْ ارْجِعُوا فَسَتَخْرِقُونَهُ غَدًا إِنْ شَاءَ اللَّهُ وَاسْتَثْنَى قَالَ فَيَرْجِعُونَ فَيَجِدُونَهُ كَهَيْئَتِهِ حِينَ تَرَكُوهُ فَيَخْرِقُونَهُ فَيَخْرُجُونَ عَلَى النَّاسِ فَيَسْتَقُونَ الْمِيَاهَ وَيَفِرُّ النَّاسُ مِنْهُمْ فَيَرْمُونَ بِسِهَامِهِمْ فِي السَّمَاءِ فَتَرْجِعُ مُخَضَّبَةً بِالدِّمَاءِ فَيَقُولُونَ قَهَرْنَا مَنْ فِي الْأَرْضِ وَعَلَوْنَا مَنْ فِي السَّمَاءِ قَسْوَةً وَعُلُوًّا فَيَبْعَثُ اللَّهُ عَلَيْهِمْ نَغَفًا فِي أَقْفَائِهِمْ فَيَهْلِكُونَ فَوَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنَّ دَوَابَّ الْأَرْضِ تَسْمَنُ وَتَبْطَرُ وَتَشْكَرُ شَكَرًا مِنْ لُحُومِهِمْقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِثْلَ هَذَا
Nga twamweba [Muhammad bin Basyar] na bambi, ubupilibulo bwali bumo bwine ilyo ifilembo fya kwa Ibn Basyar, batile: Natweba [Abu Awanah] ukufuma kuli [Qatadah] ukufuma kuli [Abu Rafi'] ukufuma kuli [Abu Hurailla Saihilalla] -ico Dzulqarnain akuulile- atile: ‘Cila bushiku Gogi na Magogi balecifukula, ica kuti ilyo bapalamine ku kupoka ulupungu, intungulushi yatile: Nomba kabiyeni ku ng’anda, pantu mailo mu cine cine mukafikapo ukupoka! lelo Allah alibweseshe ku cifulo ca iko ica kubalilapo. kabili ubushiku bwakonkelepo, ilyo Allah ali mupepi no kubatuma ku bantu, intungulushi yabo atile: Nomba kabiyeni ku ŋanda, pantu mailo mukaonaula nga ca kuti Allah alefwaya’ atile, Lesa alefwaya’. Atile: ‘Baile ku ng’anda no kusanga nga fintu cali ilyo bacifuminemo, lyene balicipoosele no kusansabika abantu, lyene balenwa amenshi kabili abantu balibutukile kuli bene, bapooseleko imipeto mu mulu kabili apo pene imipeto yalisansabikwe mu mulopa. Lyene batile: ‘Twalicimfya abaikala pano isonde no kuteka aba mu mulu ku maka’. Lyena Allah atumine ifipesha amano pa numa ya nshingo shabo, kuli Uyo Uo umweo wandi uli mu Kuboko Kwakwe, mu cine cine ifyuni fya pano isonde fyaishileba ifya mafuta, ifyayanguka kabili ifya kutasha nga nshi pa nama sha fiko’. Abu Isa atile: “Iyi hadith ni hasan, twaishiba fye ukufuma kuli iyi sanad nga iyi.”
Imam Tirmidzi : 3079
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ الْبُرْسَانِيُّ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ جَعْفَرٍ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ ابْنِ مِينَاءَ عَنْ أَبِي سَعْدِ بْنِ أَبِي فَضَالَةَ الْأَنْصَارِيِّ وَكَانَ مِنْ الصَّحَابَةِ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا جَمَعَ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لِيَوْمٍ لَا رَيْبَ فِيهِ نَادَى مُنَادٍ مَنْ كَانَ أَشْرَكَ فِي عَمَلٍ عَمِلَهُ لِلَّهِ أَحَدًا فَلْيَطْلُبْ ثَوَابَهُ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ أَغْنَى الشُّرَكَاءِ عَنْ الشِّرْكِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ بَكْرٍ
Nga atushimikile [Muhammad bin Basyar] na bambi, batile: Atwebele [Muhamadi bin Basyar] ukufuma kuli [Abdul Hamid bin Ja’far] anjebele [tata] ukufuma kuli [Ibnu Mina’] ukufuma kuli [Abu Sa’ad bin Abi Fadhalah al Ansari] -wene ni cibusa wa kwa Lesa. 'Alaihi wa Salam batila: 'Ilyo Allah alonganike abantu bonse pa Bushiku bwa Bupingushi - ekutiila, ubushiku ubo takuli ukutwishika -, kuli abo abaita ukuti: "Abantu ababika pamo na Allah ku cintu cimo ilyo balecita icintu cimo, napapata ipusheni icilambu cabo ukufuma kuli bambi ukucila pali Allah, pantu Allah e Uyo uulekabila ababomfi abanono." Abu Isa atile iyi hadishi yalicindama, twaishiba fye ukufuma ku hadishi ya kwa Muhamadi bin Bakru.
Imam Tirmidzi : 3080
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَائِلٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَبَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى نَجْرَانَ فَقَالُوا لِي أَلَسْتُمْ تَقْرَءُونَ يَا أُخْتَ هَارُونَ وَقَدْ كَانَ بَيْنَ عِيسَى وَمُوسَى مَا كَانَ فَلَمْ أَدْرِ مَا أُجِيبُهُمْ فَرَجَعْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْتُهُ فَقَالَ أَلَا أَخْبَرْتَهُمْ أَنَّهُمْ كَانُوا يُسَمُّونَ بِأَنْبِيَائِهِمْ وَالصَّالِحِينَ قَبْلَهُمْقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ ابْنِ إِدْرِيسَ
Atwebele ukuti [Ibn Idris] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [Simak bin Harb] ukufuma kuli [Alqamah bin Wa'il] ukufuma kuli [Al Mughirah bin Syu'bah] atile: Bushe tamwabelengele ukuti: ‘O ba nkashi Aroni’. -Maria: 28-, kabili kwali ubucibusa bwapalamisha nga nshi pa kati ka Yesu na Mose? -- Nshaishibe icasuko eico nabwelele ku Mutumwa wa kwa Lesa, namwebele, ayaswike ati: 'Bushe tamwabebele ukuti balelanda pa basesema babo na bantu abalungama pa ntanshi yabo?'. Abu Isa atile: Iyi hadishi yalicindama, twaishiba fye ukufuma ku hadishi wa kwa Ibn Idris.