Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 3021
حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ الْبَغْدَادِيُّ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ حَدَّثَهُ قَالَ قُلْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ فِي الْغَارِ لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ يَنْظُرُ إِلَى قَدَمَيْهِ لَأَبْصَرَنَا تَحْتَ قَدَمَيْهِ فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرٍ مَا ظَنُّكَ بِاثْنَيْنِ اللَّهُ ثَالِثُهُمَا قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ إِنَّمَا يُعْرَفُ مِنْ حَدِيثِ هَمَّامٍ تَفَرَّدَ بِهِ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ حَبَّانُ بْنُ هِلَالٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ هَمَّامٍ نَحْوَ هَذَا
Безгә [Зияд бин Әйюб Әл-Багдадий] безгә [Әффан бин Мөслим] безгә [Хаммам] безгә [Сабит]га [Әнәс] сөйләгәнчә, [Әбү Бәкер] аңа болай дигән: Мин Аллаһның Рәсүленә (салләллаһу галәйһи вә сәләм) әйттем, ул вакытта без мәгарәдә идек: Әгәр аларның берсе ике аягына караса, безне аның аяклары астында табар иде, аннары ул: "Әй, Әбү Бәрн, син белмисеңмени, әгәр ике кеше булса, өченчесе Аллаһ?" - диде. Әбү Гайсә бу хәдиснең хәсән-шәһих гариб булуын, аны бары тик Хәммам хәдисеннән генә билгеле булуын, үзе генә риваять итүен әйтте. [Хаббан бин Хилал] һәм башкалар бу хәдисне [Хаммамнан] риваять иткәннәр, мәсәлән, Мәтән бу хәдисне.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3022
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَال سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ يَقُولُلَمَّا تُوُفِّيَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَيٍّ دُعِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلصَّلَاةِ عَلَيْهِ فَقَامَ إِلَيْهِ فَلَمَّا وَقَفَ عَلَيْهِ يُرِيدُ الصَّلَاةَ تَحَوَّلْتُ حَتَّى قُمْتُ فِي صَدْرِهِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعَلَى عَدُوِّ اللَّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَيٍّ الْقَائِلِ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا كَذَا وَكَذَا يَعُدُّ أَيَّامَهُ قَالَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَبَسَّمُ حَتَّى إِذَا أَكْثَرْتُ عَلَيْهِ قَالَ أَخِّرْ عَنِّي يَا عُمَرُ إِنِّي خُيِّرْتُ فَاخْتَرْتُ قَدْ قِيلَ لِي{ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لَا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ }لَوْ أَعْلَمُ أَنِّي لَوْ زِدْتُ عَلَى السَّبْعِينَ غُفِرَ لَهُ لَزِدْتُ قَالَ ثُمَّ صَلَّى عَلَيْهِ وَمَشَى مَعَهُ فَقَامَ عَلَى قَبْرِهِ حَتَّى فُرِغَ مِنْهُ قَالَ فَعُجِبَ لِي وَجُرْأَتِي عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَوَاللَّهِ مَا كَانَ إِلَّا يَسِيرًا حَتَّى نَزَلَتْ هَاتَانِ الْآيَتَانِ{ وَلَا تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنْهُمْ مَاتَ أَبَدًا وَلَا تَقُمْ عَلَى قَبْرِهِ }إِلَى آخِرِ الْآيَةِ قَالَ فَمَا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَهُ عَلَى مُنَافِقٍ وَلَا قَامَ عَلَى قَبْرِهِ حَتَّى قَبَضَهُ اللَّهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ
Безгә [Абду бин Хумайд] безгә [Ягъкуб бин Ибраһим бин Саад]дан [әтисеннән] [Мөхәммәд бин Исхактан] [Әз Зуһридан] [Убайдулла бин Абдулла бин Үтбәдән] [Ибн Аббас]дан болай диде: Мин бервакыт [Гомәр бин Әл-Хәтсаб] болай дигәнен ишеттем: Абдулла бин Үббәй бин Сәлул үлгән көнне, Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәсәлләм аның өчен дога кылырга чакырылды, ул торып басты, ләкин ул намаз укырга җыенганда, мин аның каршына бастым: Әй Аллаһның Илчесе, син Аллаһның дошманы Абдулла бин Үббәй өчен дога кылырга телисеңме, ул гомерендә күп рәнҗетүче сүзләр әйтте? Рәсүл саллаһу галәйһи вәсәлләм шул вакытта елмайды, һәм мин аңардан кат-кат сорагач, ул: "Рөхсәт ит, әй Гомәр, чөнки сиңа сайлау мөмкинлеге бирелде, мин сайлармын", - диде. Чыннан да, миңа вәхи килде: "Алар өчен гафу үтенүең дә, сорамавың да бер үк". Алар өчен җитмеш тапкыр гафу сорасаң да, Аллаһ аларны беркайчан да гафу итмәячәк. -Тәүбә сүрәсендә: 80 - әгәр җитмеш тапкырдан артык гафу сорасаң, мин гафу ителермен." Ул дога кылды һәм аның белән бергә булды, аннары аның кабере каршында басты, ул тәмамлагач, мин Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вә сәлләмгә карата батырлыгыма гаҗәпләндем. Аллаһ һәм Аның Илчесе моны белә иде, ләкин күп тә үтмәде, бу аять иңде: "Һәм алар арасындагы үлгән кешенең мәетенә гыйбадәт кылмагыз һәм аның кабере янында намаз укымагыз". -Тәүбә сүрәсендә: 84 - Әбү Гайсә бу хәдиснең хәсән сахих гариб булуын әйтте.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3023
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا نَافِعٌ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَجَاءَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَيٍّ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ مَاتَ أَبُوهُ فَقَالَ أَعْطِنِي قَمِيصَكَ أُكَفِّنْهُ فِيهِ وَصَلِّ عَلَيْهِ وَاسْتَغْفِرْ لَهُ فَأَعْطَاهُ قَمِيصَهُ وَقَالَ إِذَا فَرَغْتُمْ فَآذِنُونِي فَلَمَّا أَرَادَ أَنْ يُصَلِّيَ جَذَبَهُ عُمَرُ وَقَالَ أَلَيْسَ قَدْ نَهَى اللَّهُ أَنْ تُصَلِّيَ عَلَى الْمُنَافِقِينَ فَقَالَ أَنَا بَيْنَ خِيرَتَيْنِ{ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لَا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ }فَصَلَّى عَلَيْهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ{ وَلَا تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنْهُمْ مَاتَ أَبَدًا وَلَا تَقُمْ عَلَى قَبْرِهِ }فَتَرَكَ الصَّلَاةَ عَلَيْهِمْقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә сөйләгән [Мөхәммәд бин Басиар] безгә сөйләгән [Яхья бин Сәгыйд] безгә сөйләгән [Убайдуллаһ] безгә сөйләгән [Нәфи] [Ибн Гомәрдән] болай ди: Габдуллаһ бин Габдуллаһ бин Убай Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вә сәләмгә үлгән көнендә аның әтисе Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вә сәләмгә килде һәм: «Сезгә кием бирәчәкме соң, мин аңа кәфенлек ясап, дога кылып, гафу үтенәм?» – диде. Ул аңа киемнәрен бирде һәм: «Тәмамлагач, әйт әле!» – диде. Ул аның өчен дога кылырга теләгәч, Гомәр аны туктатты һәм: «Аллаһ сезгә монафыйклар өчен дога кылуны тыймадымы?» – диде. Аннары ул: «Мин ике вариант арасында торам: «Гафу үтенәсеңме яки алар өчен гафу үтенәсеңме», – дип дога кылды, аннары Аллаһ: «Һәм алар арасыннан үлгән кешенең мәетенә гыйбадәт кылмагыз һәм аның кабере янында дога кылмагыз», – диде. – «Тәүбәдә: 84- Әбу Гайсә бу хәдиснең ышанычлы булуын әйтте.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3024
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ أَبِي أَنَسٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّهُ قَالَتَمَارَى رَجُلَانِ فِي الْمَسْجِدِ الَّذِي أُسِّسَ عَلَى التَّقْوَى مِنْ أَوَّلِ يَوْمٍ فَقَالَ رَجُلٌ هُوَ مَسْجِدُ قُبَاءَ وَقَالَ الْآخَرُ هُوَ مَسْجِدُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُوَ مَسْجِدِي هَذَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ عِمْرَانَ بْنِ أَبِي أَنَسٍ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا عَنْ أَبِي سَعِيدٍ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ وَرَوَاهُ أُنَيْسُ بْنُ أَبِي يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ
Безгә [Кутәйбә] безгә [Әл-Ләйтс] [Имран бин Әбу Әнәс] [Габдуррахман бин Әбу Сәгъд] [Әбу Сәгъд Әл-Худри] болай диде: Беренче көннән үк тәкъвалык нигезендә төзелгән мәчет турында ике кеше бәхәсләште, берсе Куба мәчетен күздә тотты, икенчесе Рәсүлүллаһ мәчетен күздә тотты дип уйлады. Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам: "Минем мәчетем күздә тотыла", - диде. Әбу Гайсә бу хәдиснең Имран бин Әбу Әнәс хәдисеннән хәсән-шәһих гариб булуын әйтте. Бу хәдис шулай ук Әбу Сәгъдтән башка бер иснад аша риваять ителде. [Унәис бин Әбу Яхъя] аны [әтисеннән] [Әбу Сәгъд радиаллаһу ганһү]дән риваять итте.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3025
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ الْحَارِثِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي مَيْمُونَةَ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ فِي أَهْلِ قُبَاءَ { فِيهِ رِجَالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرِينَ } قَالَ كَانُوا يَسْتَنْجُونَ بِالْمَاءِ فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ فِيهِمْ قَالَ هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي أَيُّوبَ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَمُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَامٍ
Безгә [Мөхәммәд бин Әл-Аллаһ Әбу Курайб] безгә [Мөавия бин Һишам] безгә [Юнус бин Әл-Харис]дән [Ибраһим бин Әбу Мәймүнә]дән [Әбу Салих]тән [Әбу Һөрәйрә]дән Пәйгамбәр саллаллоҳу галәйһи вәссәлам болай диде: «Бу аять Куба халкы турында иңде»: «Мәчеттә чиста булырга теләүче кешеләр бар. Һәм Аллаһ чиста булганнарны ярата». -Тәүбә: 108-дә - алар су белән сиҗҗә кылалар, аннары бу аять алар турында иңде. Әбу Гайсә болай диде: «Бу хәдис бу санад аша гариб. Бу очракта Әбу Әйюб, Әнәс бин Мәлик, Мөхәммәд бин Абдулла бин Сәламнән охшаш хәдисләр бар».
Hadith
Imam Tirmidzi : 3026
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي الْخَلِيلِ كُوفِيٌّ عَنْ عَلِيٍّ قَالَ سَمِعْتُ رَجُلًا يَسْتَغْفِرُ لِأَبَوَيْهِ وَهُمَا مُشْرِكَانِ فَقُلْتُ لَهُ أَتَسْتَغْفِرُ لِأَبَوَيْكَ وَهُمَا مُشْرِكَانِ فَقَالَ أَوَلَيْسَ اسْتَغْفَرَ إِبْرَاهِيمُ لِأَبِيهِ وَهُوَ مُشْرِكٌ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَزَلَتْ { مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ } قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِيهِ
Безгә сөйләгән [Мәхмүд бин Гайлан] безгә сөйләгән [Ваки] безгә сөйләгән [Суфиян] [Әбү Исхактан] [Әбү Әл Хәлил Куфидан] [Али] болай диде: Мин бер кешенең патша халкы өчен дога кылганын ишеттем, хәтта алар икесе дә мөшрик булсалар да, мин аңа әйттем: Ни өчен син ата-анаң өчен гафу сорыйсың, хәтта алар икесе дә мөшрик булсалар да? Ул җавап бирде: Ибраһим үзенең мөшрик әтисе өчен гафу сорамадымы? Аннары мин бу хакта Аллаһның Илчесе саллаһу галәйһи вә сәләмгә зарландым, аннары "Пәйгамбәргә һәм мөэминнәргә мөшрикләргә Аллаһтан гафу сорау дөрес түгел" дигән аять иңде. -Тәүбәдә: 113- Әбү Гайсә бу хәдиснең хәсән булуын әйтте.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3027
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ لَمْ أَتَخَلَّفْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا حَتَّى كَانَتْ غَزْوَةُ تَبُوكَ إِلَّا بَدْرًا وَلَمْ يُعَاتِبْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَدًا تَخَلَّفَ عَنْ بَدْرٍ إِنَّمَا خَرَجَ يُرِيدُ الْعِيرَ فَخَرَجَتْ قُرَيْشٌ مُغِيثِينَ لِعِيرِهِمْ فَالْتَقَوْا عَنْ غَيْرِ مَوْعِدٍ كَمَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَلَعَمْرِي إِنَّ أَشْرَفَ مَشَاهِدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي النَّاسِ لَبَدْرٌ وَمَا أُحِبُّ أَنِّي كُنْتُ شَهِدْتُهَا مَكَانَ بَيْعَتِي لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ حَيْثُ تَوَاثَقْنَا عَلَى الْإِسْلَامِ ثُمَّ لَمْ أَتَخَلَّفْ بَعْدُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى كَانَتْ غَزْوَةُ تَبُوكَ وَهِيَ آخِرُ غَزْوَةٍ غَزَاهَا وَآذَنَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النَّاسَ بِالرَّحِيلِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ قَالَ فَانْطَلَقْتُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ فِي الْمَسْجِدِ وَحَوْلَهُ الْمُسْلِمُونَ وَهُوَ يَسْتَنِيرُ كَاسْتِنَارَةِ الْقَمَرِ وَكَانَ إِذَا سُرَّ بِالْأَمْرِ اسْتَنَارَ فَجِئْتُ فَجَلَسْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا كَعْبُ بْنَ مَالِكٍ بِخَيْرِ يَوْمٍ أَتَى عَلَيْكَ مُنْذُ وَلَدَتْكَ أُمُّكَ فَقُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَمِنْ عِنْدِ اللَّهِ أَمْ مِنْ عِنْدِكَ قَالَ بَلْ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ ثُمَّ تَلَا هَؤُلَاءِ الْآيَاتِ { لَقَدْ تَابَ اللَّهُ عَلَى النَّبِيِّ وَالْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُ فِي سَاعَةِ الْعُسْرَةِ حَتَّى بَلَغَ إِنَّ اللَّهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ } قَالَ وَفِينَا أُنْزِلَتْ أَيْضًا { اتَّقُوا اللَّهَ وَكُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ } قَالَ قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّ مِنْ تَوْبَتِي أَنْ لَا أُحَدِّثَ إِلَّا صِدْقًا وَأَنْ أَنْخَلِعَ مِنْ مَالِي كُلِّهِ صَدَقَةً إِلَى اللَّهِ وَإِلَى رَسُولِهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْسِكْ عَلَيْكَ بَعْضَ مَالِكَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكَ فَقُلْتُ فَإِنِّي أُمْسِكُ سَهْمِيَ الَّذِي بِخَيْبَرَ قَالَ فَمَا أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيَّ نِعْمَةً بَعْدَ الْإِسْلَامِ أَعْظَمَ فِي نَفْسِي مِنْ صِدْقِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ صَدَقْتُهُ أَنَا وَصَاحِبَايَ وَلَا نَكُونُ كَذَبْنَا فَهَلَكْنَا كَمَا هَلَكُوا وَإِنِّي لَأَرْجُو أَنْ لَا يَكُونَ اللَّهُ أَبْلَى أَحَدًا فِي الصِّدْقِ مِثْلَ الَّذِي أَبْلَانِي مَا تَعَمَّدْتُ لِكَذِبَةٍ بَعْدُ وَإِنِّي لَأَرْجُو أَنْ يَحْفَظَنِي اللَّهُ فِيمَا بَقِيَ قَالَ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ الزُّهْرِيِّ هَذَا الْحَدِيثُ بِخِلَافِ هَذَا الْإِسْنَادِ وَقَدْ قِيلَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ عَمِّهِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ كَعْبٍ وَقَدْ قِيلَ غَيْرُ هَذَا وَرَوَى يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ أَبَاهُ حَدَّثَهُ عَنْ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ
Безгә [Абду бин Хумайд] безгә [Абдурраззак] безгә [Мә'мәр] [Әз-Зүһри] [Абдуррахман бин Кәгъб бин Мәлик] [әтисеннән] болай диде: Мин Аллаһның Рәсүле белән булган сугыштан Тәбук сугышына кадәр бер генә тапкыр да - бик соң - калдырмадым, Бәдр сугышыннан кала, һәм Пәйгамбәребез саллаһу галәйһи вә сәләм аны тәнкыйтьләмәде. Бәдр сугышында артта калган кеше, чөнки ул вакытта аның бердәнбер теләге - Корайш кәрванын - товарлар төяп - тоту иде. Корайшлар үз кәрваннарына ярдәм итәргә чыктылар, аннары Аллаһ азза вәҗҗәллә әйткәнчә вәгъдә ителмәгән урында аларны очраттылар. Чынлыкта, Аллаһның Рәсүле тарихындагы мөселман халкы белән иң данлы вакыйга - Бәдр сугышы иде. Шулай ук мин Акъабә антында катнашуымны Бәдер сугышында катнашуым белән алыштырырга теләмим, ул вакытта без Ислам һәм җиһад юлында калырга ант бирдек, һәм аннан соң мин Аллаһ илчесеннән Тәбук сугышына кадәр беркайчан да соңга калмадым, һәм бу аның соңгы сугышы иде, һәм ул халыкны китәргә игълан итте - аннары ул озын хәдисне искә алды -. Аннары мин Пәйгамбәр белән очраштым, ул мәчеттә утырганда, аның тирәсендә мөселманнар булганда, ул ай кебек якты нур чәчте, чөнки ул бәхет кичергәндә, аның йөзе нур чәчеп торды. Аннары мин аның алдына килеп утырдым, ул әйтте: "И Кәгъб, әниең сине тапканнан бирле булган иң яхшы көн белән бәхетле бул", - диде. Мин әйттем: "И Аллаһ пәйгамбәре, бу Аллаһтанмы яки Аның бөеклегеннәнме?" Ул әйтте: "Аллаһтан". Аннары ул болай дип укыды: «Чынлыкта, Аллаһ пәйгамбәрнең, мөһаҗирләрнең һәм ансарларның тәүбәләрен кабул итте, алар авыр вакытларда пәйгамбәргә иярделәр, бер төркемнең күңелләре читкә борылганнан соң, Аллаһ аларның тәүбәләрен кабул итте. Чыннан да, Аллаһ аларга бик мәрхәмәтле һәм рәхимле». -Тәүбә сүрәсендә: 117- һәм безнең турында да вәхий ителде: «Әй мөэминнәр, Аллаһтан куркыгыз һәм дөрес кешеләр белән бергә булыгыз». -Тәүбә сүрәсендә: 119- Мин әйттем: Әй Аллаһ пәйгамбәре, чыннан да, тәүбәмнең ихласлыгының бер дәлиле шунда ки, мин дөрес булмаса, сөйләшмим һәм барлык байлыгымны Аллаһ һәм Аның рәсүле юлында сарыф итәм. Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вә сәләм әйтте: «Малыгызның бер өлешен тотыгыз, чөнки ул сезнең өчен файдалы». Мин әйттем: Хәйбәрдә минем өлешем әле дә бар. Исламнан соң Аллаһ миңа биргән нигъмәтләрдән дә зуррак, чөнки мин һәм ике юлдашым - Мирара бин Рабиъ һәм Хилал бин Умайя әз-Зәмри - намуслы идек. Әгәр без ялган сөйләсәк, алар кебек һәлак булыр идек. Мин Аллаһның беркемнең дә намуслылыгын мине сынаган кебек сынавына өметләнәм. Мин махсус ялган сөйләмим, Аллаһ мине гомеремнең калган өлешендә саклавына өметләнәм. Әбү Гайсә болай диде: Бу хәдис тә Әз-Зүһридән башка иснад белән риваять ителә. Кайберәүләр болай диләр: [Абдуррахман бин Абдулла бин Кәгъб бин Мәликтән] [аның абыйсы Убайдулладан] [Кәгъбтән]. Башкача әйтүчеләр дә бар. [Юныс бин Язид] бу хәдисне [Әз-Зүһридән] [Абдуррахман бин Абдулла бин Кәгъб бин Мәликтән] [әтисе] аңа [Кәгъб бин Мәликтән] сөйләгән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3028
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ السَّبَّاقِ أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ حَدَّثَهُ قَالَ بَعَثَ إِلَيَّ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ مَقْتَلَ أَهْلِ الْيَمَامَةِ فَإِذَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ عِنْدَهُ فَقَالَ إِنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ قَدْ أَتَانِي فَقَالَ إِنَّ الْقَتْلَ قَدْ اسْتَحَرَّ بِقُرَّاءِ الْقُرْآنِ يَوْمَ الْيَمَامَةِ وَإِنِّي لَأَخْشَى أَنْ يَسْتَحِرَّ الْقَتْلُ بِالْقُرَّاءِ فِي الْمَوَاطِنِ كُلِّهَا فَيَذْهَبَ قُرْآنٌ كَثِيرٌ وَإِنِّي أَرَى أَنْ تَأْمُرَ بِجَمْعِ الْقُرْآنِ قَالَ أَبُو بَكْرٍ لِعُمَرَ كَيْفَ أَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ عُمَرُ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ فَلَمْ يَزَلْ يُرَاجِعُنِي فِي ذَلِكَ حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِلَّذِي شَرَحَ لَهُ صَدْرَ عُمَرَ وَرَأَيْتُ فِيهِ الَّذِي رَأَى قَالَ زَيْدٌ قَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّكَ شَابٌّ عَاقِلٌ لَا نَتَّهِمُكَ قَدْ كُنْتَ تَكْتُبُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوَحْيَ فَتَتَبَّعْ الْقُرْآنَ قَالَ فَوَاللَّهِ لَوْ كَلَّفُونِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنْ الْجِبَالِ مَا كَانَ أَثْقَلَ عَلَيَّ مِنْ ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ كَيْفَ تَفْعَلُونَ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ فَلَمْ يَزَلْ يُرَاجِعُنِي فِي ذَلِكَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِلَّذِي شَرَحَ لَهُ صَدْرَهُمَا صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ فَتَتَبَّعْتُ الْقُرْآنَ أَجْمَعُهُ مِنْ الرِّقَاعِ وَالْعُسُبِ وَاللِّخَافِ يَعْنِي الْحِجَارَةَ وَصُدُورِ الرِّجَالِ فَوَجَدْتُ آخِرَ سُورَةِ بَرَاءَةٌ مَعَ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ { لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِيَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ } قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Мөхәммәд бин Басиар] безгә [Абдуррахман бин Мәһди] безгә [Ибраһим бин Саад] [Әз-Зүһри]дән [Убәйд бин Әс-Саббак]дан [Зәйд бин Сабит] аңа болай дип әйткән: Әбү Бәкер Әш-Шиддик миңа Ямама сугышы булган урынга кеше җибәрде. Шул вакытта Гомәр аның янында иде, ул Гомәр минем яныма килеп: "Чынлыкта, Ямама сугышы Коръән хафизларына тәэсир итә, һәм мин куркам, бу башка илләрдәге Коръән хафизларына да булачак, шуңа күрә күпләр үләчәк, мин уйлыйм, сез Коръән җыентыгын - Коръән документлары проектын - заказ бирергә тиеш", - диде. Әбү Бәкер Гомәргә: "Мин ничек Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вә сәлләм беркайчан да эшләмәгән эшне эшли алам?" - диде. Гомәр: "Аллаһ белән ант итәм, бу бик яхшы проект", - диде. Ул моны кабатлады, Аллаһ минем күкрәгемне ачканчы, Гомәр күкрәген ачты, һәм мин аның белән килештем. Зәйд әйтте: Әбү Бәкер әйтте: Чыннан да, син акыллы егет, без сиңа шикләнмибез, һәм син Аллаһның Илчесе саллаһу галәйһи вәссәлам өчен дә вәхиләр язгансың, шуңа күрә Коръәнне җыегыз. Ул әйтте: Аллаһ белән ант итәм, әгәр алар миңа тауны икенче таудан күчерергә кушсалар, бу Коръән җыюдан да авыррак булмас иде, Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам беркайчан да эшләмәгән эшне ничек эшләр идең? Әбү Бәкер җавап бирде: Аллаһ белән ант итәм, бу яхшы. Әбү Бәкер һәм Гомәр моны кабатладылар, шуңа күрә Аллаһ минем күкрәгемне ачты, алар икесе дә - Әбү Бәкер һәм Гомәр - күкрәкләрен ачкан кебек. Аннары мин Коръәнне - тирегә, хөрмә яфракларына һәм яссы ташларга язылган иде, шулай ук кешеләрнең ятлавыннан, һәм Хөзәймә белән алган соңгы хатым - Бәраә аяте иде, ул төгәл: "Чыннан да, сезгә үз халкыгыздан бер пәйгамбәр килде, ул сезнең газапларыгыз өчен авыр, сезнең өчен иман һәм котылуны бик тели, мөэминнәргә бик шәфкатьле һәм мәрхәмәтле". Әгәр алар иманнан баш тартсалар, әйтегез: «Миңа Аллаһ җитә; Аннан башка илаһ юк. Мин Аңа гына ышанам һәм Ул – «бөек тәхет» иясе булган Раббы». - «Тәүбә»дә: 128-129-, Әбү Гайсә бу хәдиснең ышанычлы булуын әйткән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3029
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ حُذَيْفَةَ قَدِمَ عَلَى عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَكَانَ يُغَازِي أَهْلَ الشَّامِ فِي فَتْحِ أَرْمِينِيَةَ وَأَذْرَبِيجَانَ مَعَ أَهْلِ الْعِرَاقِ فَرَأَى حُذَيْفَةُ اخْتِلَافَهُمْ فِي الْقُرْآنِ فَقَالَ لِعُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَدْرِكْ هَذِهِ الْأُمَّةَ قَبْلَ أَنْ يَخْتَلِفُوا فِي الْكِتَابِ كَمَا اخْتَلَفَتْ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى فَأَرْسَلَ إِلَى حَفْصَةَ أَنْ أَرْسِلِي إِلَيْنَا بِالصُّحُفِ نَنْسَخُهَا فِي الْمَصَاحِفِ ثُمَّ نَرُدُّهَا إِلَيْكِ فَأَرْسَلَتْ حَفْصَةُ إِلَى عُثْمَانَ بِالصُّحُفِ فَأَرْسَلَ عُثْمَانُ إِلَى زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَسَعِيدِ بْنِ الْعَاصِ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ أَنْ انْسَخُوا الصُّحُفَ فِي الْمَصَاحِفِ وَقَالَ لِلرَّهْطِ الْقُرَشِيِّينَ الثَّلَاثَةِ مَا اخْتَلَفْتُمْ أَنْتُمْ وَزَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ فَاكْتُبُوهُ بِلِسَانِ قُرَيْشٍ فَإِنَّمَا نَزَلَ بِلِسَانِهِمْ حَتَّى نَسَخُوا الصُّحُفَ فِي الْمَصَاحِفِ بَعَثَ عُثْمَانُ إِلَى كُلِّ أُفُقٍ بِمُصْحَفٍ مِنْ تِلْكَ الْمَصَاحِفِ الَّتِي نَسَخُوا قَالَ الزُّهْرِيُّ وَحَدَّثَنِي خَارِجَةُ بْنُ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ قَالَ فَقَدْتُ آيَةً مِنْ سُورَةِ الْأَحْزَابِ كُنْتُ أَسْمَعُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَؤُهَا { مِنْ الْمُؤْمِنِينَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضَى نَحْبَهُ وَمِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُ } فَالْتَمَسْتُهَا فَوَجَدْتُهَا مَعَ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ أَوْ أَبِي خُزَيْمَةَ فَأَلْحَقْتُهَا فِي سُورَتِهَا قَالَ الزُّهْرِيُّ فَاخْتَلَفُوا يَوْمَئِذٍ فِي التَّابُوتِ وَالتَّابُوهِ فَقَالَ الْقُرَشِيُّونَ التَّابُوتُ وَقَالَ زَيْدٌ التَّابُوهُ فَرُفِعَ اخْتِلَافُهُمْ إِلَى عُثْمَانَ فَقَالَ اكْتُبُوهُ التَّابُوتُ فَإِنَّهُ نَزَلَ بِلِسَانِ قُرَيْشٍ قَالَ الزُّهْرِيُّ فَأَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ كَرِهَ لِزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ نَسْخَ الْمَصَاحِفِ وَقَالَ يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ أُعْزَلُ عَنْ نَسْخِ كِتَابَةِ الْمُصْحَفِ وَيَتَوَلَّاهَا رَجُلٌ وَاللَّهِ لَقَدْ أَسْلَمْتُ وَإِنَّهُ لَفِي صُلْبِ رَجُلٍ كَافِرٍ يُرِيدُ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ وَلِذَلِكَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ يَا أَهْلَ الْعِرَاقِ اكْتُمُوا الْمَصَاحِفَ الَّتِي عِنْدَكُمْ وَغُلُّوهَا فَإِنَّ اللَّهَ يَقُولُ { وَمَنْ يَغْلُلْ يَأْتِ بِمَا غَلَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ } فَالْقُوا اللَّهَ بِالْمَصَاحِفِ قَالَ الزُّهْرِيُّ فَبَلَغَنِي أَنَّ ذَلِكَ كَرِهَهُ مِنْ مَقَالَةِ ابْنِ مَسْعُودٍ رِجَالٌ مِنْ أَفَاضِلِ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ الزُّهْرِيِّ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِهِ
Безгә [Мөхәммәд бин Басиар] безгә [Габдуррахман бин Мәһди] безгә [Ибраһим бин Саад]га [Әз-Зүһри]га [Әнәс] сөйләгәнчә, Хөзәйфә [Госман бин Аффан]га каршы чыгып, ул Әрмәнстан һәм Әзербайҗанны яулап алу өчен Сирия халкы белән сугышканда, Ирак халкы белән бергә сугышкан. Хөзәйфә аларның Коръән турындагы фикер каршылыкларын күреп, Госманга болай дигән: "Әй, Әмирүл-мө'минин, кешеләргә Коръәндә яһүдләр һәм христианнар арасындагы фикер каршылыклары кебек каршылыклар булганчы әйт". Ул Хәфшәне чакырып: "Коръән битләрен безгә китер, чөнки без аларны мөсхәфкә күчерербез, аннан соң алар сиңа кире кайтарылачак", - дип әйткән. Хәфшә аны Госман янына алып барган. Аннары Госман Зәйд бин Сабит, Сәид бин Әш, Габдуррахман бин Әл-Харис бин Һишам һәм Габдулла бин Зөбәергә хәбәрчеләр җибәргән, алар битләрне берничә мөсхәфкә күчергәннәр." Госман өч корей төркеменә болай диде: Зәйд бин Сабит белән бәхәсегез булса, корей телендә языгыз, чөнки Коръән аларның телендә төшкән, алар аны Госманның илнең төрле почмакларына җибәргән мөсхәфләренә күчергәннәр. [Әз-Зүһри] болай диде: Миңа [Хариҗә бин Зәйд бин Сабит] болай диде: [Зәйд бин Сабит] болай диде: Мин Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вә сәләмнән ишеткән Әхзаб сүрәсеннән бер аятьне югалттым, ул аны укыды: "Мөэминнәр арасында Аллаһка биргән вәгъдәләрен үтәүчеләр бар; аннары кайберләре һәлак булдылар. Алар арасында көтүчеләр дә бар, һәм алар вәгъдәләрен үзгәртмиләр". -Әз-Зүһри: 23. Мин аны эзләдем һәм аны Хузайма бин Сабит яки Әбү Хузайма саклаганын таптым һәм аның хатына яздым. Әз-Зүһри болай диде: "Ул вакытта алар Тәбут яки Тәбух арасында бәхәсләшкәннәр. Корәешләр "Көндәлек" диделәр, ә Зәйд "Табух" диде, аннары аларның бәхәсе Госманга бирелде, аннары ул: "Көндәлекне языгыз", - диде, чөнки Коръән Корәеш телендә төшерелгән. Әз Зуһри болай диде: Убайдуллаһ бин Габдуллаһ бин Утба миңа Габдуллаһ бин Мәсгуд Зәйд бин Сабитны мөсхәфләрне күчергәне өчен нәфрәт иткәнен әйтте һәм ул: "Әй, барлык мөселманнар, мин мөсхәфләрне күчерүдә ялгыз идем - катнашмадым - һәм бары тик бер кеше - Зәйд - тарафыннан идарә ителдем, Аллаһ белән ант итәм, мин мөселман булсам да, ул кяфердән туган, ягъни Зәйд бин Сабит", - диде. Ул - Ибн Мәсгуд шулай ук: "Әй, барлык Гыйрак халкы, сездәге мөсхәфләрне каплагыз һәм яшерегез, дөресен генә әйткәндә, Аллаһ әйтә: "Кем хыянәт итсә, Кыямәт көнендә ул хыянәт иткән нәрсәсе белән киләчәк", - ди алар Аллаһ белән мөсхәфләр белән очрашачаклар", - диде. Әз Зуһри болай диде: "Пәйгамбәрнең төп сәхабәләренә Ибн Мәсгудның сүзләре ошамады. Әбу Гайсә бу хәдиснең ышанычлы булуын, без аны хәдистән генә беләбез, диде."
Hadith
Imam Tirmidzi : 3030
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ{ لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا الْحُسْنَى وَزِيَادَةٌ }قَالَ إِذَا دَخَلَ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ نَادَى مُنَادٍ إِنَّ لَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ مَوْعِدًا يُرِيدُ أَنْ يُنْجِزَكُمُوهُ قَالُوا أَلَمْ يُبَيِّضْ وُجُوهَنَا وَيُنْجِنَا مِنْ النَّارِ وَيُدْخِلْنَا الْجَنَّةَ قَالَ فَيُكْشَفُ الْحِجَابُ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا أَعْطَاهُمْ اللَّهُ شَيْئًا أَحَبَّ إِلَيْهِمْ مِنْ النَّظَرِ إِلَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ هَكَذَا رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ مَرْفُوعًا رَوَاهُ سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى قَوْلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ صُهَيْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Безгә [Мөхәммәд бин Басиар] безгә [Абдуррахман бин Мәһди] безгә [Хәммәд бин Сәлам]дән [Сабит Әл Бунани]дән [Абдуррахман бин Әби Ләйлә]дән [Шуһайб] пәйгамбәрдән Аллаһ әззә вәҗәләнең сүзләре турында сөйләде: "Яхшылык кылучылар өчен иң яхшы бүләк - җәннәт - һәм өстәмә бүләк бар". -Юнус: 26- ул әйтте: "Әгәр җәннәт әһеле җәннәткә керсә, кычкыручылар булачак: Чыннан да, Аллаһның сезнең барыгыз өчен дә үтәргә теләгән вәгъдәсе бар. Алар әйттеләр: "Аллаһ безнең йөзләребезне нурлы ак итмәдеме, безне җәһәннәмнән коткармадымы һәм җәннәткә кертмәдеме?" Аннары пәрдә алынды, аннары Аллаһ белән ант итәм, Ул аларга Аңа караудан да күбрәк ошаган бернәрсә дә бирмәде. Әбү Гайсә әйтте: "Хәммәд бин Сәламнең мондый хәдисен берничә кеше Хәммәд бин Сәламнән мәрфуъда риваять кылды. ]
Hadith
Imam Tirmidzi : 3031
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ مِصْرَ قَالَسَأَلْتُ أَبَا الدَّرْدَاءِ عَنْ هَذِهِ الْآيَةِ{ لَهُمْ الْبُشْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا }قَالَ مَا سَأَلَنِي عَنْهَا أَحَدٌ مُنْذُ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْهَا فَقَالَ مَا سَأَلَنِي عَنْهَا أَحَدٌ غَيْرُكَ مُنْذُ أُنْزِلَتْ فَهِيَ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ يَرَاهَا الْمُسْلِمُ أَوْ تُرَى لَهُحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ السَّمَّانِ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ مِصْرَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ فَذَكَرَ نَحْوَهُ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ بَهْدَلَةَ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ وَلَيْسَ فِيهِ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ وَفِي الْبَاب عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ
Безгә [Ибн Әби Гомәр] безгә [Суфиян], [Ибн Әл Мөнкадир], [Ато бин Ясар], [Мисырда яшәүче] сөйләгәнен сөйләгәннән соң, ул болай диде: Мин [Әбу Әд-Дәрдәдән] бу аять турында сорадым: "Алар өчен бу дөньяда һәм -ахирәттә - шатлыклы хәбәрләр бар". -Юунус: 64- ул җавап бирде: Мин Аллаһның Илчесе салләллаһу галәйһи вә сәләмнән сораганнан бирле миннән беркем дә сорамады, ул җавап бирде: "Аять иңгәннән бирле сездән башка беркем дә миннән сорамады, бу мөэмин күргән яки аңа күрсәтелгән яхшы төш". Безгә [Ибн Әби Гомәр] безгә [Суфиян], [Абдуль Азиз бин Руфай], [Әбу Салих Әс Саммани], [Ато бин Ясар], [Мисырда яшәүче], [Әбу Әд-Дәрдә] сөйләгән, аннары ул шундый нәрсә әйтте. [Әхмәд бин Әбдә Әдл Длабби] безгә [Хәммәд бин Зәйд]дән [Ашим бин Баһдаләдән] [Әбү Салихтан] [Әбү Әд-Дәрдәдән] Пәйгамбәр галәйһиссәламнән шул ук хәдисне сөйләгән, ләкин ул искә алынмаган: Әто бин Ясардан. Бу очракта Убадә бин Әш-Шәмиттән дә шундый ук хәдис бар.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3032
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَمَّا أَغْرَقَ اللَّهُ فِرْعَوْنَ قَالَ{ آمَنْتُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا الَّذِي آمَنَتْ بِهِ بَنُو إِسْرَائِيلَ }فَقَالَ جِبْرِيلُ يَا مُحَمَّدُ فَلَوْ رَأَيْتَنِي وَأَنَا آخُذُ مِنْ حَالِ الْبَحْرِ فَأَدُسُّهُ فِي فِيهِ مَخَافَةَ أَنْ تُدْرِكَهُ الرَّحْمَةُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ
Безгә [Әбдү бин Һөмәйд] безгә [Әл-Хәҗҗәҗ бин Минһал] безгә [Хәммәд бин Сәлам]гә [Әли бин Зәйд]гә [Йосыф бин Миһран]га [Ибн Аббас]га Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәсәллам болай дигән: «Аллаһ Фиргавенне батыргач, ул: «Мин Исраил балалары ышанган Заттан башка илаһ юк дип ышанам», – диде. Җәбраил әйтте: «Әй Мөхәммәд, әгәр син мине диңгезнең торышын күзәтеп торганда күрсәң иде, мин аның рәхим-шәфкатен күрмәс өчен аның авызын томалап куяр идем». Әбү Гайсә бу хәдиснең хәсән булуын әйтте.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3033
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى الصَّنْعَانِيُّ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ أَخْبَرَنِي عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ وَعَطَاءُ بْنُ السَّائِبِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ذَكَرَ أَحَدُهُمَاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ ذَكَرَ أَنَّ جِبْرِيلَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَعَلَ يَدُسُّ فِي فِي فِرْعَوْنَ الطِّينَ خَشْيَةَ أَنْ يَقُولَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَيَرْحَمَهُ اللَّهُ أَوْ خَشْيَةَ أَنْ يَرْحَمَهُ اللَّهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ
Безгә [Мөхәммәд бин Габдел әгълә Әш-Шәнъани] безгә [Хәлид бин Әл-Харис] безгә [Шугъба] миңа [Ади бин Сабит] һәм [Ато бин Әс-Саиб] [Сәгыйд бин Җүбәйр]дән [Ибн Аббас] сөйләде, аларның берсе Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән искә ала: ул Җәбраил галәйһиссәламнең Фиргавеннең авызына туфрак тыгып әйткәнен әйтте, чөнки ул аның «Ләә иләһә илләллаһ» дип әйтүеннән һәм Аллаһ аңа рәхмәт кылуыннан курыккан. Әбү Гайсә бу хәдиснең хәсән-шәһих гариб булуын әйтте.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3034
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ عَنْ وَكِيعِ بْنِ حُدُسٍ عَنْ عَمِّهِ أَبِي رَزِينٍ قَالَ قُلْتُيَا رَسُولَ اللَّهِ أَيْنَ كَانَ رَبُّنَا قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَ خَلْقَهُ قَالَ كَانَ فِي عَمَاءٍ مَا تَحْتَهُ هَوَاءٌ وَمَا فَوْقَهُ هَوَاءٌ وَخَلَقَ عَرْشَهُ عَلَى الْمَاءِقَالَ أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ قَالَ يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ الْعَمَاءُ أَيْ لَيْسَ مَعَهُ شَيْءٌ قَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رَوَى حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ وَكِيعُ بْنُ حُدُسٍ وَيَقُولُ شُعْبَةُ وَأَبُو عَوَانَةَ وَهُشَيْمٌ وَكِيعُ بْنُ عُدُسٍ وَهُوَ أَصَحُّ وَأَبُو رَزِينٍ اسْمُهُ لَقِيطُ بْنُ عَامِرٍ قَالَ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ
Безгә [Әхмәд бин Мани] безгә [Язид бин Харун] безгә [Хәммәд бин Сәләмә] [Йә'лә бин Әто'] һәм [Ваки' бин Худус] [аның абыйсы Әбу Разин] әйтте: Мин бервакыт сорадым: Әй Аллаһның Илчесе, Аллаһ Үзенең мәхлукларын яратканчы кайда иде? Ул җавап бирде: "Ул биек болытларда, өстендә дә, астында да һава юк, һәм Ул Үзенең "аршын" су өстендә яратты". Әхмәд бин Мани' әйтте: Язид бин Харун әйтте: "Әма' термины аның белән бернәрсә дә юк дигәнне аңлата". Әбу Гайсә әйтте: "Хәммәд бин Сәләмә һәм Вәки' шулай риваять иттеләр. Сю'бә, Әбу Әванә, Хөсәйим һәм Вәки' бин Удус әйттеләр, һәм бу дөресрәк. Әбу Разинның исеме Лакит бин Әмир. Әбу Гайсә бу хәдиснең хәсән булуын әйтте".
Hadith
Imam Tirmidzi : 3035
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَىأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يُمْلِي وَرُبَّمَا قَالَ يُمْهِلُ لِلظَّالِمِ حَتَّى إِذَا أَخَذَهُ لَمْ يُفْلِتْهُ ثُمَّ قَرَأَ{ وَكَذَلِكَ أَخْذُ رَبِّكَ إِذَا أَخَذَ الْقُرَى وَهِيَ ظَالِمَةٌ }الْآيَةَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَاهُ أَبُو أُسَامَةَ عَنْ بُرَيْدٍ نَحْوَهُ وَقَالَ يُمْلِي حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ الْجَوْهَرِيُّ عَنْ أَبِي أُسَامَةَ عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ جَدِّهِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ وَقَالَ يُمْلِي وَلَمْ يَشُكَّ فِيهِ
Безгә [Әбу Курайб] безгә [Әбу Му'авия] сөйләгән [Бурайд бин Габдуллаһтан] [Әбу Бурайдаһтан] [Әбу Мусаһтан] Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вә сәләм әйтте: «Чыннан да, Аллаһ Тәбарәкә вә Тәгалә залимнәргә җәза бирә - бәлки әйткәндер: аларны җәфалаганчы, аларны җибәрми», - диде, аннары ул укыды: «Раббыгыз гаделсезлек кылган ил кешеләрен җәзалаганда шундый җәза бирә. Чыннан да, Аның җәзасы бик авыр һәм каты булачак». -Худ: 102- Әбу Гайсә әйтте: Бу хәдис хәсән-шәһих гариб. Әбу Усама аны Бурайдаһтан риваять итте һәм: «Туктагыз», - диде. Безгә [Ибраһим бин Сәид Әлҗәүһәри] сөйләгән [Әбу Усамаһтан] [Бурайд бин Габдуллаһ бин Әбу Бурдаһтан] [аның бабасы Әбу Бурдаһтан] [Әбу Мусаһтан] пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вә сәләмнән һәм: «Туктагыз», - диде. Ул икеләнмәде.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3036
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ هُوَ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ سُفْيَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ{ فَمِنْهُمْ شَقِيٌّ وَسَعِيدٌ }سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ فَعَلَى مَا نَعْمَلُ عَلَى شَيْءٍ قَدْ فُرِغَ مِنْهُ أَوْ عَلَى شَيْءٍ لَمْ يُفْرَغْ مِنْهُ قَالَ بَلْ عَلَى شَيْءٍ قَدْ فُرِغَ مِنْهُ وَجَرَتْ بِهِ الْأَقْلَامُ يَا عُمَرُ وَلَكِنْ كُلٌّ مُيَسَّرٌ لِمَا خُلِقَ لَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عَمْرٍو
Безгә [Бундар] безгә [Әбу Әмир Әл-Акади Габдел Мәлик бин Әмру] безгә [Сөләйман бин Суфьян]дан [Абдуллаһ бин Динардан] [Ибн Гомәрдән] [Гомәр бин Әл-Хәстәб] болай диде: "Алар арасында бәхетсезләр дә, бәхетлеләр дә бар" дигән аять иңгәч. -Худ: 105- Мин Рәсүлүллаһтан салләллаһу галәйһи вә сәлләмнән сорадым: "Әй Аллаһның пәйгамбәре, без гамәлләребезне билгеләнгән нәрсәгә нигезләнеп эшлибезме, әллә билгеләнмәгән нәрсәгә нигезләнеп эшлибезме?" Ул җавап бирде: "Билгеләнгән нәрсәгә - аның язмышына - нигезләнеп, һәм ул каләм белән билгеләнгән, әй Гомәр. Ләкин һәр кешегә аның өчен яратылган нәрсәдә җиңеллек бирелә". Әбу Гайсә бу хәдиснең хәсән гариб булуын әйтте. Бу санад аша без бу хакта Габделмәлик бин Әмру хәдисеннән генә беләбез.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3037
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ وَالْأَسْوَدِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنِّي عَالَجْتُ امْرَأَةً فِي أَقْصَى الْمَدِينَةِ وَإِنِّي أَصَبْتُ مِنْهَا مَا دُونَ أَنْ أَمَسَّهَا وَأَنَا هَذَا فَاقْضِ فِيَّ مَا شِئْتَ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ لَقَدْ سَتَرَكَ اللَّهُ لَوْ سَتَرْتَ عَلَى نَفْسِكَ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا فَانْطَلَقَ الرَّجُلُ فَأَتْبَعَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا فَدَعَاهُ فَتَلَا عَلَيْهِ{ وَأَقِمْ الصَّلَاةَ طَرَفَيْ النَّهَارِ وَزُلَفًا مِنْ اللَّيْلِ إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَاتِ ذَلِكَ ذِكْرَى لِلذَّاكِرِينَ }إِلَى آخِرِ الْآيَةِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ هَذَا لَهُ خَاصَّةً قَالَ لَا بَلْ لِلنَّاسِ كَافَّةًقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهَكَذَا رَوَى إِسْرَائِيلُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ وَالْأَسْوَدِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ وَرَوَى سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ وَرِوَايَةُ هَؤُلَاءِ أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ الثَّوْرِيِّ وَرَوَى شُعْبَةُ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى النَّيْسَابُورِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ الْأَعْمَشِ وَسِمَاكٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى عَنْ سُفْيَانَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ الْأَعْمَشَ وَقَدْ رَوَى سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Безгә [Кутәйбә] безгә [Әбү Әл Әһвәш] [Симак бин Харб] [Ибраһим] [Әлкәмә] һәм [Әл Әсвәд] [Габдуллаһ] сөйләгән: Бер кеше Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламгә килеп: "Мин ерактан килгән, ләкин аның белән җенси мөнәсәбәттә булмаган бер хатын-кыз белән флирт иттем, шуңа күрә мине теләгәнчә җәзала!" - дигән. Гомәр аңа: "Әгәр син аны йөрәгеңдә яшерсәң, Аллаһ синең ямьсезлегеңне каплар", - дигән. Рәсүл саллаһу галәйһи вәссәлам аңа бернинди җавап та бирмәгән. Ир барып, аның артыннан барган, аннары аны чакырып, аңа "Көннең ике ягында - иртән һәм кич - һәм төн башында намаз укы. Чынлыкта, изге гамәлләр начар гамәлләрнең гөнаһларын бетерә. Бу - хәтерләүчеләр өчен кисәтү", - дигән аятьне укыган. - Һуд: 114 - Аларның берсе сораган: "Бу аның өченме?" Ул: "Юк, ләкин барлык кешелек өчен", - дип җавап биргән. Әбу Гайсә бу хәдиснең хәсән сахих булуын әйткән. [Исраил] [Симактан] [Ибраһимнан] [Әлкамәдән] һәм [Әл Әсвәд] [Габдуллаһтан] Пәйгамбәрдән (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) риваять иткән кебек. [Суфиян Әтс Таури] [Симактан] [Ибраһимнан] [Габдрахман бин Язидтан] [Габдуллаһтан] Пәйгамбәрдән (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) риваять иткән. Аларның риваятьләре Әтс Таури риваятьләреннән дә ышанычлырак. [Шугъба] [Симак бин Хәрбтан] [Ибраһимнан] [Әл Әсвәдтан] [Габдуллаһтан] Пәйгамбәрдән (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) риваять иткән. Безгә [Мөхәммәд бин Яхъя Ән Нәйсәбури] безгә [Мөхәммәд бин Йосыф]тан [Суфиян Әс Цаури]дан [Әл-А'масый] һәм [Симак]тан [Ибраһим]дан [Абдуррахман бин Язид]дан [Габдуллаһ] пәйгамбәрдән саллаллоҳу галәйһи вә сәләм, мәгънәсе белән сөйләгән кебек. Безгә [Мөхәммәд бин Гайлан] безгә [Әл-Фәдл бин Муса]дан [Суфиян]дан [Симак]дан [Ибраһим]дан [Абдуррахман бин Язид]дан [Габдуллаһ бин Мәс'уд] пәйгамбәрдән саллаллоҳу галәйһи вә сәләм, мәгънәсе белән сөйләгән кебек, ләкин Әл-А'масы турында әйтелмәгән. Һәм [Сөләйман әт-Тәйми] бу хәдисне [Әбу Госман Ән Нәхди]дан [Ибн Мәс'уд] пәйгамбәрдән саллаллоҳу галәйһи вә сәләм, риваять иткән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3038
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ الْجُعْفِيُّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ مُعَاذٍ قَالَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ رَجُلًا لَقِيَ امْرَأَةً وَلَيْسَ بَيْنَهُمَا مَعْرِفَةٌ فَلَيْسَ يَأْتِي الرَّجُلُ شَيْئًا إِلَى امْرَأَتِهِ إِلَّا قَدْ أَتَى هُوَ إِلَيْهَا إِلَّا أَنَّهُ لَمْ يُجَامِعْهَا قَالَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ{ وَأَقِمْ الصَّلَاةَ طَرَفَيْ النَّهَارِ وَزُلَفًا مِنْ اللَّيْلِ إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَاتِ ذَلِكَ ذِكْرَى لِلذَّاكِرِينَ }فَأَمَرَهُ أَنْ يَتَوَضَّأَ وَيُصَلِّيَ قَالَ مُعَاذٌ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَهِيَ لَهُ خَاصَّةً أَمْ لِلْمُؤْمِنِينَ عَامَّةً قَالَ بَلْ لِلْمُؤْمِنِينَ عَامَّةًقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِمُتَّصِلٍ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي لَيْلَى لَمْ يَسْمَعْ مِنْ مُعَاذٍ وَمُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ مَاتَ فِي خِلَافَةِ عُمَرَ وَقُتِلَ عُمَرُ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي لَيْلَى غُلَامٌ صَغِيرٌ ابْنُ سِتِّ سِنِينَ وَقَدْ رَوَى عَنْ عُمَرَ وَرَآهُ وَرَوَى شُعْبَةُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلٌ
Безгә [Абду бин Хумайд] безгә [Хөсәен бин Али Әл-Җу'фи] [Зәйдә] [Абдул Малик бин Умәйр] [Абдурахман бин Әби Ләйлә] [Мө'аз] әйтте: Бер кеше Пәйгамбәр галәйһиссәламгә килеп сорады: Әгәр бер ир бер-берсен белмәсә дә, бер хатын-кыз белән очрашса һәм ир аның белән очрашса, ләкин аның белән мәхәббәт итмәсә, нишләрсез? Ул әйтте: Шуннан соң Аллаһ "Көннең ике ягында - иртән һәм кич - һәм төн башында намаз укы. Чынлыкта, изге гамәлләр начар гамәлләрнең гөнаһларын бетерә. Бу хәтерләүчеләр өчен кисәтү" дигән аятьне җибәрде. -Худ: 114 - аннары ул аңа тәһарәт алып, намаз укырга кушты. Аннары Му'аз сорады: әй Аллаһның илчесе, бу аның өченме, әллә бөтен мөэминнәр өченме? Ул җавап бирде: "Бу бөтен мөэминнәр өчен". Әбү Гайсә әйтте: Бу хәдис бәйләнмәгән. Әбдурахман бин Әбү Ләйлә Му'аздан ишетмәгән. Мөәз бин Җәбәл Гомәрнең хәлифәлеге вакытында вафат була. Гомәр Әбдеррахман бин Әбү Ләйлә алты яшьлек бала чагында вафат була. Ул Гомәрдән риваять кылган һәм аны күргән. [Шу'ба] бу хәдисне [Әбдер Мәлик бин Үмәйрдән] [Әбдеррахман бин Әбү Ләйләдән] пәйгамбәр саллаһу галәйһи вә сәләмнән мурсәл рәвешендә риваять итә.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3039
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍأَنَّ رَجُلًا أَصَابَ مِنْ امْرَأَةٍ قُبْلَةَ حَرَامٍ فَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَهُ عَنْ كَفَّارَتِهَا فَنَزَلَتْ{ وَأَقِمْ الصَّلَاةَ طَرَفَيْ النَّهَارِ وَزُلَفًا مِنْ اللَّيْلِ إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَاتِ }فَقَالَ الرَّجُلُ أَلِي هَذِهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ لَكَ وَلِمَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ أُمَّتِيقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Мөхәммәд бин Басиар] безгә [Яхья бин Сәгыйд] сөйләгән, [Сөләйман әт-Тайми] әйткән, [Әбү Госман] әйткән, [Ибн Мәсгуд] әйткән: Бер ир бер хатын-кызны үбә, аннары Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вә сәләм янына барып, аның каффараты - фидиясе турында сораган, аннары аять иңгән: "Көннең ике ягында - иртән һәм кич - һәм аның башында намаз укы. Чыннан да, изге гамәлләр гөнаһларны һәм яман эшләрне бетерә". -Һуд: 114 - аннары ир тагын сораган: Бу махсус минем өченме, әй Аллаһның Илчесе?" Ул җавап биргән: "Синең өчен һәм моны эшләгән өммәтем өчен". Әбү Гайсә бу хәдиснең ышанычлы булуын әйткән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3040
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ عَنْ أَبِي الْيَسَرِ قَالَأَتَتْنِي امْرَأَةٌ تَبْتَاعُ تَمْرًا فَقُلْتُ إِنَّ فِي الْبَيْتِ تَمْرًا أَطْيَبَ مِنْهُ فَدَخَلَتْ مَعِي فِي الْبَيْتِ فَأَهْوَيْتُ إِلَيْهَا فَتَقَبَّلْتُهَا فَأَتَيْتُ أَبَا بَكْرٍ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ قَالَ اسْتُرْ عَلَى نَفْسِكَ وَتُبْ وَلَا تُخْبِرْ أَحَدًا فَلَمْ أَصْبِرْ فَأَتَيْتُ عُمَرَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ اسْتُرْ عَلَى نَفْسِكَ وَتُبْ وَلَا تُخْبِرْ أَحَدًا فَلَمْ أَصْبِرْ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ أَخَلَفْتَ غَازِيًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فِي أَهْلِهِ بِمِثْلِ هَذَا حَتَّى تَمَنَّى أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ أَسْلَمَ إِلَّا تِلْكَ السَّاعَةَ حَتَّى ظَنَّ أَنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ قَالَ وَأَطْرَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طَوِيلًا حَتَّى أَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ{ وَأَقِمْ الصَّلَاةَ طَرَفَيْ النَّهَارِ وَزُلَفًا مِنْ اللَّيْلِ إِلَى قَوْلِهِ ذِكْرَى لِلذَّاكِرِينَ }قَالَ أَبُو الْيَسَرِ فَأَتَيْتُهُ فَقَرَأَهَا عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَصْحَابُهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِهَذَا خَاصَّةً أَمْ لِلنَّاسِ عَامَّةً قَالَ بَلْ لِلنَّاسِ عَامَّةًقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَقَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ ضَعَّفَهُ وَكِيعٌ وَغَيْرُهُ وَأَبُو الْيَسَرِ هُوَ كَعْبُ بْنُ عَمْرٍو قَالَ وَرَوَى شَرِيكٌ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ هَذَا الْحَدِيثَ مِثْلَ رِوَايَةِ قَيْسِ بْنِ الرَّبِيعِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي أُمَامَةَ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ
Безгә сөйләгән [Абдуллаһ бин Абдуррахман] безгә сөйләгән [Язид бин Харун] безгә сөйләгән [Кайс бин Әр-Раби] [Госман бин Абдуллаһ бин Мәүхәб] [Муса бин Талха] [Әбу Әл Ясар] әйткән: Бер хатын-кыз миңа хөрмә сатып утырганда килде, мин әйттем: Өйдә аннан да яхшырак хөрмәләр бар. Хатын минем белән өйгә керде, аннары мин аны эләктереп алдым, үптем, аннары Әбу Бәкер янына барып, моны әйттем. Әбу Бәкер әйтте: Оятыңны яшер, тәүбә ит һәм беркемгә дә әйтмә. Мин түзә алмадым, шуңа күрә Гомәр янына барып, аңа сөйләдем. Гомәр әйтте: Оятыңны яшер, тәүбә ит һәм беркемгә дә әйтмә. Мин түзә алмадым, шуңа күрә мин Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вә сәләм янына бардым һәм аңа әйттем, ул әйтте: "Син Аллаһ юлында сугышучы кешенең хатынына хыянәт итәсеңме?" Ул шул вакытта гына Ислам динен кабул итмәсәм иде дип теләр иде, хәтта үзен җәһәннәм кешеләре арасында дип уйлаганчы. Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам озак вакыт тын калды, Аллаһ аңа вәхий кылганчы: «Һәм көннең ике ягында - иртән һәм кичен - һәм төн башында намаз укы», - дип, Аның сүзләре: «Искә алучылар өчен кисәтү» - дигәнче. -Худ: 114-115 - Әбү Әл Ясар әйтте: Мин аның янына бардым, аннары Аллаһның Рәсүле салләллаһу галәйһи вәссәлам аны миңа укыды, аннары аның юлдашлары әйттеләр: «Әй Аллаһның Рәсүле, бу аның өчен генәме, әллә бөтен кешелек өченме?» Ул җавап бирде: «Бөтен кешелек өчен». Әбү Гайсә әйтте: Бу хәдис хәсән шәһих гариб. Кайс бин Әр Рабиъны Вәки һәм башкалар көчсезләндерде. Әбү Әл Ясар - Кәгъб бин Әмру. Әбү Гайсә әйтте: [Шәрик] бу хәдисне [Госман бин Абдуллаһтан] Кайс бин Әр Рабиъ риваять иткәнчә риваять итте. Әбү Гайсә әйтте: Бу очракта Әбү Өмәмә, Вәсилә бин Әл Әскаъ һәм Әнәс бин Маликтан охшаш хәдис бар.
