Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith

Hadith

Imam Tirmidzi : 3021

حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ الْبَغْدَادِيُّ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ حَدَّثَهُ قَالَ قُلْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ فِي الْغَارِ لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ يَنْظُرُ إِلَى قَدَمَيْهِ لَأَبْصَرَنَا تَحْتَ قَدَمَيْهِ فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرٍ مَا ظَنُّكَ بِاثْنَيْنِ اللَّهُ ثَالِثُهُمَا قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ إِنَّمَا يُعْرَفُ مِنْ حَدِيثِ هَمَّامٍ تَفَرَّدَ بِهِ وَقَدْ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ حَبَّانُ بْنُ هِلَالٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ هَمَّامٍ نَحْوَ هَذَا

Atubuulidde [Ziyad bin Ayyub Al Baghdadi] atubuulidde [Affan bin Muslim] atugambye [Hammam] atugambye [Tsabit] okuva ku [Anas] nti [Abu Bakr] yamugamba nti: Nagamba Omubaka wa Allah sallallaahu 'alaihi wa Salam mu kiseera ekyo twali mu mpuku: Singa omu ku bo yatunuulidde ebigere bye ebibiri yanditusanze ddala wansi w'ebigere bye, awo n’agamba nti: ‘Ayi Abu yokya, tokitegedde nti bwe wabaawo -abantu- babiri, mazima owookusatu ye Allah?’. Abu Isa yagamba nti hadith eno ye hasan shahih gharib, emanyiddwa okuva mu hadith ya Hammam yokka, ye yekka ye yaginyumya. [Habban bin Hilal] n’abalala baanyumya hadith eno okuva ku [Hammam] nga Matan hadith eno.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3022

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَال سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ يَقُولُلَمَّا تُوُفِّيَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَيٍّ دُعِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلصَّلَاةِ عَلَيْهِ فَقَامَ إِلَيْهِ فَلَمَّا وَقَفَ عَلَيْهِ يُرِيدُ الصَّلَاةَ تَحَوَّلْتُ حَتَّى قُمْتُ فِي صَدْرِهِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعَلَى عَدُوِّ اللَّهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَيٍّ الْقَائِلِ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا كَذَا وَكَذَا يَعُدُّ أَيَّامَهُ قَالَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَبَسَّمُ حَتَّى إِذَا أَكْثَرْتُ عَلَيْهِ قَالَ أَخِّرْ عَنِّي يَا عُمَرُ إِنِّي خُيِّرْتُ فَاخْتَرْتُ قَدْ قِيلَ لِي{ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لَا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ }لَوْ أَعْلَمُ أَنِّي لَوْ زِدْتُ عَلَى السَّبْعِينَ غُفِرَ لَهُ لَزِدْتُ قَالَ ثُمَّ صَلَّى عَلَيْهِ وَمَشَى مَعَهُ فَقَامَ عَلَى قَبْرِهِ حَتَّى فُرِغَ مِنْهُ قَالَ فَعُجِبَ لِي وَجُرْأَتِي عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَوَاللَّهِ مَا كَانَ إِلَّا يَسِيرًا حَتَّى نَزَلَتْ هَاتَانِ الْآيَتَانِ{ وَلَا تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنْهُمْ مَاتَ أَبَدًا وَلَا تَقُمْ عَلَى قَبْرِهِ }إِلَى آخِرِ الْآيَةِ قَالَ فَمَا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَهُ عَلَى مُنَافِقٍ وَلَا قَامَ عَلَى قَبْرِهِ حَتَّى قَبَضَهُ اللَّهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ

Atugambye [Abdu bin Humaid] atubuulidde [Ya’qub bin Ibrahim bin Sa’ad] okuva ku [kitaawe] okuva ku [Muhammad bin Ishaq] okuva ku [Az Zuhri] okuva ku [Ubaidullah bin Abdullah bin Utbah] okuva ku [Ibn Abbas] yagamba nti: Lumu nnawulira [Umar bin Al Khaththab] ng’agamba nti: Ku lunaku Abdullah lwe yafa bin Ubbai bin Salul, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam yayitibwa Okumusabira, yayimirira, naye bwe yali anaatera okusaala, nalinnya ne nyimirira mu maaso ge: Ayi Omubaka wa Allah, oyagala okusabira omulabe wa Allah Abdulllah bin Ubbai ayogedde ebigambo bingi ebiruma mu bulamu bwe? Rasulullah Sallallahu ‘alaihi wa Salam mu kiseera ekyo yamala kumwenya era oluvannyuma lw’okumubuuza enfunda eziwera, n’agamba nti: ‘Ka nze, ggwe Umar, kubanga oweereddwa eky’okulonda era nja kulonda. Mazima okubikkulirwa kuzze gyendi: ‘Oba obasaba okusonyiyibwa ku lwabwe oba nedda okubasaba okusonyiyibwa -kye kimu-. Ne bw’obasaba okusonyiyibwa emirundi nsanvu, Allah tajja kubasonyiwa. -E Taubah: 80- singa mu kusaba okusonyiyibwa emirundi egisukka mu nsanvu ajja kusonyiyibwa, olwo nange nja kukikola'. Yasaala n’amuwerekera, olwo n’ayimirira mu maaso g’entaana ye, bwe yamala, neewuunya obuvumu bwange eri Rasulullah Sallallahu ‘alaihi wa Salam. Allah n’omubaka we baali basinga okumanya, naye nga wayiseewo ekiseera kitono, aya eno yakka: ‘Era temusinzanga - mulambo - gw’omuntu omufu mu bo, era temuyimirira - kusaba - ku ntaana ye’. -E Taubah: 84- Abu Isa yagamba nti hadith eno hasan shahih gharib.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3023

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا نَافِعٌ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَجَاءَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَيٍّ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ مَاتَ أَبُوهُ فَقَالَ أَعْطِنِي قَمِيصَكَ أُكَفِّنْهُ فِيهِ وَصَلِّ عَلَيْهِ وَاسْتَغْفِرْ لَهُ فَأَعْطَاهُ قَمِيصَهُ وَقَالَ إِذَا فَرَغْتُمْ فَآذِنُونِي فَلَمَّا أَرَادَ أَنْ يُصَلِّيَ جَذَبَهُ عُمَرُ وَقَالَ أَلَيْسَ قَدْ نَهَى اللَّهُ أَنْ تُصَلِّيَ عَلَى الْمُنَافِقِينَ فَقَالَ أَنَا بَيْنَ خِيرَتَيْنِ{ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لَا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ }فَصَلَّى عَلَيْهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ{ وَلَا تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِنْهُمْ مَاتَ أَبَدًا وَلَا تَقُمْ عَلَى قَبْرِهِ }فَتَرَكَ الصَّلَاةَ عَلَيْهِمْقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Atubuulidde [Muhammad bin Basyar] atubuulidde [Yahya bin Sa’id] atugambye [Ubaidullah] atubuulidde [Nafi’] okuva ku [Ibn Umar] yagamba: Abdullah bin Abdullah bin Ubai yajja eri Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam ku lunaku lwe yafa kitaawe yajja eri Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam era yagamba nti: Ssaabasajja anakuwa engoye olwo ndimukolera ekitambaala, mmusabire era mmusabe okusonyiyibwa? yamuwa engoye ze n’amugamba nti: ‘Bw’omala, mbuulira!’ Bwe yali ayagala okumusabira, Umar n’amuyimiriza ng’agamba nti: Allah teyakugaana kusabira bannanfuusi? olwo n’addamu nti: ‘Ndi wakati w’okulonda kubiri: ‘musaba okusonyiyibwa oba tobasabira kusonyiyibwa ku lwabwe,’ n’asaba olwo Allah n’abikkula nti ‘Era temusinzanga - mulambo - gw’omuntu omufu mu bo, era temuyimirira - kusabira - ku ntaana ye’. -Ku Taubah: 84- Abu Isa yagamba nti hadith eno ntuufu.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3024

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ أَبِي أَنَسٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّهُ قَالَتَمَارَى رَجُلَانِ فِي الْمَسْجِدِ الَّذِي أُسِّسَ عَلَى التَّقْوَى مِنْ أَوَّلِ يَوْمٍ فَقَالَ رَجُلٌ هُوَ مَسْجِدُ قُبَاءَ وَقَالَ الْآخَرُ هُوَ مَسْجِدُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُوَ مَسْجِدِي هَذَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ عِمْرَانَ بْنِ أَبِي أَنَسٍ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا عَنْ أَبِي سَعِيدٍ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ وَرَوَاهُ أُنَيْسُ بْنُ أَبِي يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ

Kitugambye nti [Qutaibah] atubuulidde [Al Laits] okuva ku [Imran bin Abu Anas] okuva ku [Abdurrahman bin Abu Sa’ad] okuva ku [Abu Sa’id Al Khudhri] yagamba: Waaliwo abantu babiri nga bakaayana ku muzikiti ogwazimbibwa ku musingi gw’okutya Katonda okuva ku lunaku olusooka, omu ku bo yagamba nti yali ategeeza omuzikiti gwa Quba`, omulala yalowooza nti yali ategeeza Omuzikiti gwa Rasulullah. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam yagamba nti: ‘Ekitegeeza gwe muzikiti gwange’. Abu Isa yagamba nti hadith eno ye hasan shahih gharib okuva mu hadith ya Imran bin Abu Anas. Era hadith eno nayo yayogerwa okuva ku Abu Sa’id okuyita mu sanad endala. [Unais bin Abu Yahya] yakinyumya okuva ku [kitaawe] okuva ku [Abu Sa’id radliallahu ‘anhu].

Hadith

Imam Tirmidzi : 3025

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ الْحَارِثِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي مَيْمُونَةَ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ فِي أَهْلِ قُبَاءَ { فِيهِ رِجَالٌ يُحِبُّونَ أَنْ يَتَطَهَّرُوا وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُطَّهِّرِينَ } قَالَ كَانُوا يَسْتَنْجُونَ بِالْمَاءِ فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ فِيهِمْ قَالَ هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي أَيُّوبَ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَمُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَامٍ

Atugambye [Muhammad bin Al Alla’ Abu Kuraib] atugambye [Mu’awiyah bin Hisham] atubuulidde [Yunus bin Al Harith] okuva ku [Ibrahim bin Abu Maimunah] okuva ku [Abu Salih] okuva ku [Abu Hurairah] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam yagamba nti: ‘Aya eno yassibwa ku bikwata ku bantu ba Quba’: ‘Mu... omuzikiti waliwo abantu abaagala okwerongoosa. era mazima Allah ayagala nnyo abo abalongoofu’. -E Taubah: 108- ba sinja` n'amazzi olwo aya eno n'ekka ekwata ku bo. Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno gharib okuyita mu sanad eno. Mu mbeera eno mulimu hadiths ezifaanagana okuva ewa Abu Ayyub, Anas bin Malik, Muhammad bin Abdullah bin Salam.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3026

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي الْخَلِيلِ كُوفِيٌّ عَنْ عَلِيٍّ قَالَ سَمِعْتُ رَجُلًا يَسْتَغْفِرُ لِأَبَوَيْهِ وَهُمَا مُشْرِكَانِ فَقُلْتُ لَهُ أَتَسْتَغْفِرُ لِأَبَوَيْكَ وَهُمَا مُشْرِكَانِ فَقَالَ أَوَلَيْسَ اسْتَغْفَرَ إِبْرَاهِيمُ لِأَبِيهِ وَهُوَ مُشْرِكٌ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَزَلَتْ { مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ } قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِيهِ

Atubuulidde [Mahmud bin Ghailan] atubuulidde [Waki’] atubuulidde [Sufyan] okuva ku [Abu Ishaq] okuva ku [Abu Al Khalil Kufi] okuva ku [Ali] yagamba: Lumu nawulira omuntu ng’asabira abantu ba kabaka wadde nga bombi baali bashiriko, kale ne mmugamba nti: Lwaki osaba okusonyiwa bazadde bo wadde nga bombi bamushirk? yaddamu nti: Ibrahim teyasaba kusonyiyibwa kitaawe omusinza ebifaananyi? awo kino ne nneemulugunya eri Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wa Salam, olwo aya n’ekka nti ‘Tekisaana Nabbi n’abo abakkiriza okusaba okusonyiyibwa - okuva eri Allah - eri abashirika’. -E Taubah: 113- Abu Isa yagamba nti hadith eno hasan.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3027

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ لَمْ أَتَخَلَّفْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا حَتَّى كَانَتْ غَزْوَةُ تَبُوكَ إِلَّا بَدْرًا وَلَمْ يُعَاتِبْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَدًا تَخَلَّفَ عَنْ بَدْرٍ إِنَّمَا خَرَجَ يُرِيدُ الْعِيرَ فَخَرَجَتْ قُرَيْشٌ مُغِيثِينَ لِعِيرِهِمْ فَالْتَقَوْا عَنْ غَيْرِ مَوْعِدٍ كَمَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَلَعَمْرِي إِنَّ أَشْرَفَ مَشَاهِدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي النَّاسِ لَبَدْرٌ وَمَا أُحِبُّ أَنِّي كُنْتُ شَهِدْتُهَا مَكَانَ بَيْعَتِي لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ حَيْثُ تَوَاثَقْنَا عَلَى الْإِسْلَامِ ثُمَّ لَمْ أَتَخَلَّفْ بَعْدُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى كَانَتْ غَزْوَةُ تَبُوكَ وَهِيَ آخِرُ غَزْوَةٍ غَزَاهَا وَآذَنَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النَّاسَ بِالرَّحِيلِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ قَالَ فَانْطَلَقْتُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ فِي الْمَسْجِدِ وَحَوْلَهُ الْمُسْلِمُونَ وَهُوَ يَسْتَنِيرُ كَاسْتِنَارَةِ الْقَمَرِ وَكَانَ إِذَا سُرَّ بِالْأَمْرِ اسْتَنَارَ فَجِئْتُ فَجَلَسْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ أَبْشِرْ يَا كَعْبُ بْنَ مَالِكٍ بِخَيْرِ يَوْمٍ أَتَى عَلَيْكَ مُنْذُ وَلَدَتْكَ أُمُّكَ فَقُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَمِنْ عِنْدِ اللَّهِ أَمْ مِنْ عِنْدِكَ قَالَ بَلْ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ ثُمَّ تَلَا هَؤُلَاءِ الْآيَاتِ { لَقَدْ تَابَ اللَّهُ عَلَى النَّبِيِّ وَالْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُ فِي سَاعَةِ الْعُسْرَةِ حَتَّى بَلَغَ إِنَّ اللَّهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ } قَالَ وَفِينَا أُنْزِلَتْ أَيْضًا { اتَّقُوا اللَّهَ وَكُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ } قَالَ قُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّ مِنْ تَوْبَتِي أَنْ لَا أُحَدِّثَ إِلَّا صِدْقًا وَأَنْ أَنْخَلِعَ مِنْ مَالِي كُلِّهِ صَدَقَةً إِلَى اللَّهِ وَإِلَى رَسُولِهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْسِكْ عَلَيْكَ بَعْضَ مَالِكَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكَ فَقُلْتُ فَإِنِّي أُمْسِكُ سَهْمِيَ الَّذِي بِخَيْبَرَ قَالَ فَمَا أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيَّ نِعْمَةً بَعْدَ الْإِسْلَامِ أَعْظَمَ فِي نَفْسِي مِنْ صِدْقِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ صَدَقْتُهُ أَنَا وَصَاحِبَايَ وَلَا نَكُونُ كَذَبْنَا فَهَلَكْنَا كَمَا هَلَكُوا وَإِنِّي لَأَرْجُو أَنْ لَا يَكُونَ اللَّهُ أَبْلَى أَحَدًا فِي الصِّدْقِ مِثْلَ الَّذِي أَبْلَانِي مَا تَعَمَّدْتُ لِكَذِبَةٍ بَعْدُ وَإِنِّي لَأَرْجُو أَنْ يَحْفَظَنِي اللَّهُ فِيمَا بَقِيَ قَالَ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ الزُّهْرِيِّ هَذَا الْحَدِيثُ بِخِلَافِ هَذَا الْإِسْنَادِ وَقَدْ قِيلَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ عَمِّهِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ كَعْبٍ وَقَدْ قِيلَ غَيْرُ هَذَا وَرَوَى يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ أَبَاهُ حَدَّثَهُ عَنْ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ

Atubuulidde [Abdurrazzaq] atugambye [Abdurrazzaq] atubuulidde [Ma’mar] okuva ku [Az Zuhri] okuva ku [Abdurrahman bin Ka’ab bin Malik] okuva ku [kitaawe] yagamba nti: Sisubwako na lumu - nga kikeeredde nnyo - okuva mu lutalo n’omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wa Salam okutuusa mu lutalo lw’e Tabuk, okuggyako olutalo lw’e Tabuk Badr, ne Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam tebaamuvumirira. Omuntu eyasigala emabega mu lutalo lw’e Badr, kubanga okwagala kwe kwokka mu kiseera ekyo kwali kukwata kabangali ya Quraysh - eyali etisse eby’amaguzi -. Aba Quraysh baafuluma okuyamba ku kabangali yaabwe olwo ne babasisinkana mu kifo ekitasuubizibwa nga Allah 'azza wajalla bweyagamba. Mu butuufu, ekintu ekyasinga ekitiibwa mu byafaayo by’Omubaka wa Allah n’abantu b’Abasiraamu lwali lutalo lwa Badr. Era saagala kwetaba kwange mu kweyama kwa Aqabah kukyusibwe kwetaba kwange mu lutalo lwa Badr, mu kiseera ekyo twawanyisiganya ebirayiro - okusigala ku kkubo ly’Obusiraamu ne jihad - era oluvannyuma lw’ekyo saalwawo okuva ku Mubaka wa Allah okutuusa mu lutalo lwe Tabuk, era olwo lwe lwali olutalo lwe olwasembayo era n’alangirira abantu okugenda - Olwo n’ayogera ku hadiisi empanvu -. Awo nasisinkana Nabbi bwe yali atudde mu muzikiti ate nga bamwetoolodde abasiraamu, yatangaaza ekitangaala ekitangalijja ng’omwezi, nga kino kyaliwo kubanga bwe yafuna essanyu, ffeesi ye yatangaaza ekitangaala. Awo najja ne ntuula mu maaso ge, n’agamba nti: ‘Ssanyu, ggwe Ka’ab, n’olunaku olusinga obulungi lw’obadde nalyo okuva maama wo lwe yakuzaala’. Nagamba nti: Ayi Nabbi wa Allah, kiva eri Allah oba kiva eri Ssaabasajja? Yagamba nti: ‘Eva eri Allah’. Awo n’asoma nti: ‘Mazima Allah akkirizza okwenenya kwa Nabbi, Muhajirin ne Ansar abaagoberera Nabbi mu biseera eby’obuzibu, oluvannyuma lw’emitima gy’ekibinja kyabwe okubulako katono okukyuka, olwo Allah n’akkiriza okwenenya kwabwe. Mazima Allah ye Musaasizi ennyo, Omusaasizi ennyo gye bali’. -E Taubah: 117- era era kyabikkulwa ku ffe nti: ‘Abange mmwe abakkiriza, mutye Allah, era mubeere n’abo abatuufu’. -E Taubah: 119- Nagamba nti: Ayi Nabbi wa Allah, mazima ekitundu ku bukakafu obw’amazima g’okwenenya kwange kwe kuba nti sijja kwogera okuggyako nga kituufu era obugagga bwange bwonna nja kubumalira mu kkubo lya Allah n’omubaka we. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam yagamba nti: ‘Mukwate ku bimu ku by’obugagga byo kubanga birungi gy’oli’. Nagamba nti: Nkyalina omugabo gwange mu Khaibar. Tewali mukisa gwonna Allah gw’ampadde oluvannyuma lw’Obusiraamu okusinga obwesimbu bwange eri Omubaka wa Allah nga nze ne bannange ababiri - okugeza Mirarah bin Rabi’ ne Hilal bin Umayyah adhdhamri - twali beesimbu, singa twayogera obulimba olwo twandizikiridde nga bwe baazikirizibwa era nsuubira nti Allah tagezesa bwesimbu bwa muntu yenna nga bwe yangezesa, sijja kulimba mu bugenderevu, nsuubira nti Allah ajja kunkuuma mu bulamu bwange bwonna. Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno nayo eyogerwa okuva ku Az Zuhri ne sanad endala. Abamu bagamba nti: Okuva ku [Abdurrahman bin Abdullah bin Ka’b bin Malik] okuva ku [kojja we, Ubaidullah] okuva ku [Ka’b]. Waliwo n’abalala abagamba ekirala. [Yunus bin Yazid] yanyumya hadiisi eno okuva ku [Az Zuhri] okuva ku [Abdurrahman bin Abdullah bin Ka’b bin Malik] nti [kitaawe] yali amugambye okuva ku [Ka’b bin Malik].

Hadith

Imam Tirmidzi : 3028

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ السَّبَّاقِ أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ حَدَّثَهُ قَالَ بَعَثَ إِلَيَّ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ مَقْتَلَ أَهْلِ الْيَمَامَةِ فَإِذَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ عِنْدَهُ فَقَالَ إِنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ قَدْ أَتَانِي فَقَالَ إِنَّ الْقَتْلَ قَدْ اسْتَحَرَّ بِقُرَّاءِ الْقُرْآنِ يَوْمَ الْيَمَامَةِ وَإِنِّي لَأَخْشَى أَنْ يَسْتَحِرَّ الْقَتْلُ بِالْقُرَّاءِ فِي الْمَوَاطِنِ كُلِّهَا فَيَذْهَبَ قُرْآنٌ كَثِيرٌ وَإِنِّي أَرَى أَنْ تَأْمُرَ بِجَمْعِ الْقُرْآنِ قَالَ أَبُو بَكْرٍ لِعُمَرَ كَيْفَ أَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ عُمَرُ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ فَلَمْ يَزَلْ يُرَاجِعُنِي فِي ذَلِكَ حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِلَّذِي شَرَحَ لَهُ صَدْرَ عُمَرَ وَرَأَيْتُ فِيهِ الَّذِي رَأَى قَالَ زَيْدٌ قَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّكَ شَابٌّ عَاقِلٌ لَا نَتَّهِمُكَ قَدْ كُنْتَ تَكْتُبُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوَحْيَ فَتَتَبَّعْ الْقُرْآنَ قَالَ فَوَاللَّهِ لَوْ كَلَّفُونِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنْ الْجِبَالِ مَا كَانَ أَثْقَلَ عَلَيَّ مِنْ ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ كَيْفَ تَفْعَلُونَ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ فَلَمْ يَزَلْ يُرَاجِعُنِي فِي ذَلِكَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِلَّذِي شَرَحَ لَهُ صَدْرَهُمَا صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ فَتَتَبَّعْتُ الْقُرْآنَ أَجْمَعُهُ مِنْ الرِّقَاعِ وَالْعُسُبِ وَاللِّخَافِ يَعْنِي الْحِجَارَةَ وَصُدُورِ الرِّجَالِ فَوَجَدْتُ آخِرَ سُورَةِ بَرَاءَةٌ مَعَ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ { لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِيَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ } قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Atugambye [Muhammad bin Basyar] atugambye [Abdurrahman bin Mahdi] atugambye [Ibrahim bin Sa’ad] okuva ku [Az Zuhri] okuva ku [Ubaid bin As Sabbaq] nti [Zaid bin Thabit] yamugamba nti yagamba nti: Abu Bakr Ash Shiddiq yatuma omuntu okujja mu kifo eky’olutalo e Yamamah. Mu kiseera ekyo Umar yali ku mabbali ge, yagamba nti Umar yajja gyendi n’agamba nti: Mu butuufu, olutalo lwa Yamamah lubadde luyitirira - nga lukosa - abakwata Qur’an mu mutwe era ntya nti kijja kutuuka ku bakwata Qur’an mu mutwe mu mawanga amalala bangi ne bafa, ndowooza wandibadde olagira okukung’aanya Qur’an - the Qur’an documentation project -. Abu Bakr yagamba Umar nti: Nnyinza ntya okukola ekintu Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam kyeyakolangako? Umar yagamba nti: Eya Allah pulojekiti nnungi nnyo. Kino yasigala akiddiŋŋana okutuusa Allah lwe yanzigula ekifuba nga Umar bwe yaggulawo ekifuba era nange ne nzikiriziganya naye. Zaid yagambye nti; Abu Bakr yagamba nti: Mazima oli muvubuka mugezi, tetukubuusabuusa, era era wawandiikira omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wa Salam ebibikkulirwa, n’olwekyo kukungaanya Qur’an. Yagamba nti: Allah, singa bang’amba okusengula olusozi okuva ku lusozi olulala, tekyandibadde kizibu okusinga okukung’aanya Qur’an, wandikoze otya ekintu Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam kyeyakolangako? Abu Bakr yaddamu nti: Eya Allah kirungi. Abu Bakr ne Umar baasigala baddiŋŋana bino, Allah n’aggulawo ekifuba kyange nga bombi - Abu Bakr ne Umar - bwe baggulawo ebifuba byabwe. Olwo ne nkuŋŋaanya Qur’an - eyawandiikibwa - ku malusu, ebikoola by’enkindu, n’amayinja amapapajjo, era okuva mu kukwata abantu mu mutwe, era ebbaluwa gye nnasembayo okufuna ne Khuzaimah yali aya Baraa’ah, nga eno yennyini: ‘Mazima Omubaka azze gy’oli okuva mu bantu bo, nga muzitowa olw’okubonaabona kwo, nga yeegomba nnyo okukkiriza n’obulokozi gy’oli, nnyo omusaasizi era omusaasizi eri abakkiriza. Bwe bava ku kukkiriza, olwo bagamba nti: ‘Allah anmala; tewali katonda yenna okuggyako Ye. Mu Ye yekka mwe nteeka obwesige era Ye Rabb alina ‘Nnamulondo ennene’. -Ku Taubah: 128-129-, Abu Isa yagamba nti hadith eno ntuufu.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3029

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ حُذَيْفَةَ قَدِمَ عَلَى عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَكَانَ يُغَازِي أَهْلَ الشَّامِ فِي فَتْحِ أَرْمِينِيَةَ وَأَذْرَبِيجَانَ مَعَ أَهْلِ الْعِرَاقِ فَرَأَى حُذَيْفَةُ اخْتِلَافَهُمْ فِي الْقُرْآنِ فَقَالَ لِعُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَدْرِكْ هَذِهِ الْأُمَّةَ قَبْلَ أَنْ يَخْتَلِفُوا فِي الْكِتَابِ كَمَا اخْتَلَفَتْ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى فَأَرْسَلَ إِلَى حَفْصَةَ أَنْ أَرْسِلِي إِلَيْنَا بِالصُّحُفِ نَنْسَخُهَا فِي الْمَصَاحِفِ ثُمَّ نَرُدُّهَا إِلَيْكِ فَأَرْسَلَتْ حَفْصَةُ إِلَى عُثْمَانَ بِالصُّحُفِ فَأَرْسَلَ عُثْمَانُ إِلَى زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَسَعِيدِ بْنِ الْعَاصِ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ أَنْ انْسَخُوا الصُّحُفَ فِي الْمَصَاحِفِ وَقَالَ لِلرَّهْطِ الْقُرَشِيِّينَ الثَّلَاثَةِ مَا اخْتَلَفْتُمْ أَنْتُمْ وَزَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ فَاكْتُبُوهُ بِلِسَانِ قُرَيْشٍ فَإِنَّمَا نَزَلَ بِلِسَانِهِمْ حَتَّى نَسَخُوا الصُّحُفَ فِي الْمَصَاحِفِ بَعَثَ عُثْمَانُ إِلَى كُلِّ أُفُقٍ بِمُصْحَفٍ مِنْ تِلْكَ الْمَصَاحِفِ الَّتِي نَسَخُوا قَالَ الزُّهْرِيُّ وَحَدَّثَنِي خَارِجَةُ بْنُ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ قَالَ فَقَدْتُ آيَةً مِنْ سُورَةِ الْأَحْزَابِ كُنْتُ أَسْمَعُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَؤُهَا { مِنْ الْمُؤْمِنِينَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضَى نَحْبَهُ وَمِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُ } فَالْتَمَسْتُهَا فَوَجَدْتُهَا مَعَ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ أَوْ أَبِي خُزَيْمَةَ فَأَلْحَقْتُهَا فِي سُورَتِهَا قَالَ الزُّهْرِيُّ فَاخْتَلَفُوا يَوْمَئِذٍ فِي التَّابُوتِ وَالتَّابُوهِ فَقَالَ الْقُرَشِيُّونَ التَّابُوتُ وَقَالَ زَيْدٌ التَّابُوهُ فَرُفِعَ اخْتِلَافُهُمْ إِلَى عُثْمَانَ فَقَالَ اكْتُبُوهُ التَّابُوتُ فَإِنَّهُ نَزَلَ بِلِسَانِ قُرَيْشٍ قَالَ الزُّهْرِيُّ فَأَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ كَرِهَ لِزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ نَسْخَ الْمَصَاحِفِ وَقَالَ يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ أُعْزَلُ عَنْ نَسْخِ كِتَابَةِ الْمُصْحَفِ وَيَتَوَلَّاهَا رَجُلٌ وَاللَّهِ لَقَدْ أَسْلَمْتُ وَإِنَّهُ لَفِي صُلْبِ رَجُلٍ كَافِرٍ يُرِيدُ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ وَلِذَلِكَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ يَا أَهْلَ الْعِرَاقِ اكْتُمُوا الْمَصَاحِفَ الَّتِي عِنْدَكُمْ وَغُلُّوهَا فَإِنَّ اللَّهَ يَقُولُ { وَمَنْ يَغْلُلْ يَأْتِ بِمَا غَلَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ } فَالْقُوا اللَّهَ بِالْمَصَاحِفِ قَالَ الزُّهْرِيُّ فَبَلَغَنِي أَنَّ ذَلِكَ كَرِهَهُ مِنْ مَقَالَةِ ابْنِ مَسْعُودٍ رِجَالٌ مِنْ أَفَاضِلِ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ الزُّهْرِيِّ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِهِ

Atugambye [Muhammad bin Basyar] atugambye [Abdurrahman bin Mahdi] atugambye [Ibrahim bin Sa’ad] okuva ku [Az Zuhri] okuva ku [Anas] nti Hudzaifah yayolekedde [Uthman bin ‘Affan] bwe yali alwanyisa abantu ba Syria okuwamba Armenia ne Azerbeijan wamu n’abantu ba Iraq, Hudzaifah yalaba enjawukana zaabwe ku bikwata ku... Qur’an nagamba Uthman nti: Ayi Amirul mu’minin buulira abantu nga tebannafuna butakkaanya mu Qur’an nga obutakkaanya wakati w’Abayudaaya n’Abakristu. Yayita Hafshah: Tuleete empapula za Qur’an, kubanga tujja kuzikoppa mu mushaf, oluvannyuma zijja kukuddizibwa. Hafshah yamutwala ewa Usman. Olwo Usman n’atuma ababaka eri Zaid bin Thabit, Sa’id bin ‘Ash, ‘Abdurrahman bin Al Harits bin Hisham ne ‘Abdullah bin Zubair olwo empapula ne zikoppololwa mu mushaf eziwerako. Uthman yagamba ebibinja bya Quraysh ebisatu nti: Kye mulina enkaayana ne Zaid bin Thabit, muwandiike mu lulimi lwa ba Quraish kubanga Qur’an yakka mu lulimi lwabwe okutuusa lwe yagikyusa mu mushaf Uthman ze yasindika mu bitundu by’eggwanga eby’enjawulo okuva ku mushaf ze baali bakoppa. [Az Zuhri] yagamba: Kintegeezeddwa [Kharijah bin Zaid bin Thabit] nti [Zaid bin Thabit] yagamba nti: Nafiirwa aya okuva mu Surah Al Ahzaab gye nali mpulidde okuva ewa Rasulullah Sallallahu ‘alaihi wa Salam gye yasoma nti: ‘Mu bakkiriza mulimu abo abatuukiriza ebyo byebasuubiza Allah; olwo abamu ne bagwa. Era mu bo mulimu -era- abo abalindiridde ne batakyusa -kisuubizo kyabwe-'. -Al Ahzaab: 23- Naginoonya ne nsanga nga ekuumibwa Khuzaimah bin Thabit oba Abu Khuzaimah ne ngiteeka mu bbaluwa ye. Az Zuhri yagamba nti: Mu kiseera ekyo baalina obutakkaanya wakati wa Tabut oba Tabuh. Aba Quraysh bagamba Ssanduuko, ate Zaid nagamba Tabuh olwo enkaayana zaabwe ne ziweebwa Uthman, olwo n’agamba nti: Wandiika Ssanduuko kubanga Koran yabikkulwa mu lulimi lwa Quraish. Az Zuhri yagamba nti: Ubaidillah bin Abdullah bin Utbah yangamba nti Abdullah bin Mas’ud yakyawa Zaid bin Thabit olw’okukoppa ba mushaf era n’agamba nti: Abange abasiraamu mwenna, nali neeyawula - nga sizingirwamu - mu kukoppa ba mushaf era nga nddukanyizibwa omuntu omu yekka - Zaid - newankubadde nga Allah ndi Musiraamu, so nga ye yazaalibwa mu kaafiiri, ekitegeeza Zaid bin Bin. Ye - Ibn Mas’ud - era yagamba nti: Abange mmwe abantu bonna ab’e Iraq, mubikka era mukweke mushafs ze mulina, mazima Allah agamba nti ‘Oyo yenna alyamu olukwe olwo ku lunaku lw’enkomerero ajja kujja n’ebyo by’alyamu olukwe’ bajja kusisinkana Allah n’aba mushaf. Az Zuhri yagamba: Baswahaba ba Nabbi abakulu tebaayagala bigambo bya Ibn Mas’ud. Abu Isa yagamba nti hadith eno ntuufu, tugimanyi okuva mu hadith yokka.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3030

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ{ لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا الْحُسْنَى وَزِيَادَةٌ }قَالَ إِذَا دَخَلَ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ نَادَى مُنَادٍ إِنَّ لَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ مَوْعِدًا يُرِيدُ أَنْ يُنْجِزَكُمُوهُ قَالُوا أَلَمْ يُبَيِّضْ وُجُوهَنَا وَيُنْجِنَا مِنْ النَّارِ وَيُدْخِلْنَا الْجَنَّةَ قَالَ فَيُكْشَفُ الْحِجَابُ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا أَعْطَاهُمْ اللَّهُ شَيْئًا أَحَبَّ إِلَيْهِمْ مِنْ النَّظَرِ إِلَيْهِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ هَكَذَا رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ مَرْفُوعًا رَوَاهُ سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى قَوْلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ صُهَيْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Atubuulidde [Muhammad bin Basyar] atugambye [Abdurrahman bin Mahdi] atubuulidde [Hammad bin Salamah] okuva ku [Tsabit Al Bunani] okuva ku [Abdurrahman bin Abi Laila] okuva ku [Shuhaib] okuva ewa Nabbi ku bigambo bya Allah ‘azza wajalla: ‘Eri abo abakola ebirungi, waliwo empeera esinga obulungi -eggulu- n’ekirala’. -Yuunus: 26- yagamba nti: ‘Abatuuze b’omu ggulu bwe banaayingira mu ggulu, wajja kubaawo abo abanaakuba enduulu nti: Mazima Allah alina ekisuubizo ky’ayagala okutuukiriza ku lwammwe mwenna. Ne bagamba nti: Allah teyatufuula ffeesi zaffe okumasamasa, n’atuwonya mu geyena, n’atuyingiza mu ggulu? awo olutimbe ne lusitulwa, olwo Allah, teyabawa kintu kyonna kye baali baagala okusinga okumutunuulira. Abu Isa yagamba nti: Hadith ya Hammad bin Salamah nga eno yayogerwa abantu abawerako okuva ku Hammad bin Salamah mu marfu’. [Sulaiman bin Al Mughirah] naye yanyumya hadith eno okuva mu [Thabit] okuva ku [Abdurrahman bin Abu Laila] nga ayogera ku bigambo bya nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam naye teyayogera: Okuva ku Shuhaib okuva ku nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3031

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ مِصْرَ قَالَسَأَلْتُ أَبَا الدَّرْدَاءِ عَنْ هَذِهِ الْآيَةِ{ لَهُمْ الْبُشْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا }قَالَ مَا سَأَلَنِي عَنْهَا أَحَدٌ مُنْذُ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْهَا فَقَالَ مَا سَأَلَنِي عَنْهَا أَحَدٌ غَيْرُكَ مُنْذُ أُنْزِلَتْ فَهِيَ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ يَرَاهَا الْمُسْلِمُ أَوْ تُرَى لَهُحَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ السَّمَّانِ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ مِصْرَ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ فَذَكَرَ نَحْوَهُ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ بَهْدَلَةَ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي الدَّرْدَاءِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ وَلَيْسَ فِيهِ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ وَفِي الْبَاب عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ

Nga amaze okutugamba nti [Ibn Abi Umar] yali atugambye [Sufyan] okuva ku [Ibn Al Munkadir] okuva ku [Atho` bin Yasar] okuva mu [omutuuze w’e Misiri], yagamba nti: Nabuuza [Abu Ad Darda`] ku aya eno: ‘Kubanga mawulire malungi mu bulamu bw’ensi ne -mu bulamu- mu bulamu obw’oluvannyuma lw’okufa’. -Yuunus: 64- yaddamu nti: Tewali muntu yenna ambuuzizza ku nsonga eno okuva lwe nnabuuza Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wa Salam, yaddamu nti: Tewali muntu yenna ambuuzizza okuggyako ggwe okuva aya lwe yabikkulwa, kirooto kirungi omukkiriza kye yalaba oba kye yamulagibwa’. Atugambye [Ibn Abi Umar] atubuulidde [Sufyan] okuva ku [Abdul Aziz bin Rufai’] okuva ku [Abu Salih As Sammani] okuva ku [Atho` bin Yasar] okuva ku [omutuuze w’e Misiri] okuva ku [Abu Ad Darda`] olwo n’ayogera ekintu nga ekyo. [Ahmad bin Abdah Adl Dlabbi] atubuulidde [Hammad bin Zaid] okuva ku [Ashim bin Bahdalah] okuva ku [Abu Salih] okuva ku [Abu Ad Darda`] okuva ku Nabbi Shallallahu ‘alaihi wa Salam nga bwekyo naye tekiyogerwako: Okuva ku Atho` bin Yasar. Mu mbeera eno waliwo hadith efaananako bwetyo okuva ewa Ubadah bin Ash Shamit.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3032

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مِهْرَانَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَمَّا أَغْرَقَ اللَّهُ فِرْعَوْنَ قَالَ{ آمَنْتُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا الَّذِي آمَنَتْ بِهِ بَنُو إِسْرَائِيلَ }فَقَالَ جِبْرِيلُ يَا مُحَمَّدُ فَلَوْ رَأَيْتَنِي وَأَنَا آخُذُ مِنْ حَالِ الْبَحْرِ فَأَدُسُّهُ فِي فِيهِ مَخَافَةَ أَنْ تُدْرِكَهُ الرَّحْمَةُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ

Kyatunyumizibwa [Abdu bin Humaid] atunyumizza [Al Hajjaj bin Minhal] atunyumizza [Hammad bin Salamah] okuva ku [Ali bin Zaid] okuva ku [Yusuf bin Mihran] okuva ku [Ibn Abbas] nti Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam yagamba nti: ‘Allah bwe yabbira Faraawo, yagamba nti: Nzikiriza nti tewali lumbe wabula oyo Abaana ba Isiraeri gwe bakkiririzaamu. Gabriel yagamba nti: Ayi Muhammad, Oh, singa wanndaba nga ndabirira embeera y’ennyanja, olwo nandimuzibye akamwa olw’okutya nti ajja kufuna okusaasirwa. Abu Isa yagamba nti hadith eno hasan.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3033

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى الصَّنْعَانِيُّ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ أَخْبَرَنِي عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ وَعَطَاءُ بْنُ السَّائِبِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ ذَكَرَ أَحَدُهُمَاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ ذَكَرَ أَنَّ جِبْرِيلَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَعَلَ يَدُسُّ فِي فِي فِرْعَوْنَ الطِّينَ خَشْيَةَ أَنْ يَقُولَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَيَرْحَمَهُ اللَّهُ أَوْ خَشْيَةَ أَنْ يَرْحَمَهُ اللَّهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ

Atubuulidde [Muhammad bin Abdul a’la Ash Shan’ani] atugambye [Khalid bin Al Harith] atugambye [Syu’bah] agambye [Adi bin Tsabit] ne [Atho` bin As Sa`ib] okuva ku [Sa’id bin Jubair] okuva ku [Ibn Abbas], omu ku bo ayogerwako okuva eri Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam nti yagamba, Jibril 'alaihis salam okusiba ettaka mu kamwa ka Falaawo kubanga yali atya nti ajja kugamba Laa ilaaha illallaah olwo Allah n'amusaasira oba n'atya nti Allah ajja kumutonnyesa ekisa. Abu Isa yagamba nti hadith eno hasan shahih gharib.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3034

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ عَنْ وَكِيعِ بْنِ حُدُسٍ عَنْ عَمِّهِ أَبِي رَزِينٍ قَالَ قُلْتُيَا رَسُولَ اللَّهِ أَيْنَ كَانَ رَبُّنَا قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَ خَلْقَهُ قَالَ كَانَ فِي عَمَاءٍ مَا تَحْتَهُ هَوَاءٌ وَمَا فَوْقَهُ هَوَاءٌ وَخَلَقَ عَرْشَهُ عَلَى الْمَاءِقَالَ أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ قَالَ يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ الْعَمَاءُ أَيْ لَيْسَ مَعَهُ شَيْءٌ قَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رَوَى حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ وَكِيعُ بْنُ حُدُسٍ وَيَقُولُ شُعْبَةُ وَأَبُو عَوَانَةَ وَهُشَيْمٌ وَكِيعُ بْنُ عُدُسٍ وَهُوَ أَصَحُّ وَأَبُو رَزِينٍ اسْمُهُ لَقِيطُ بْنُ عَامِرٍ قَالَ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ

Atubuulidde [Ahmad bin Mani’] atugambye [Yazid bin Harun] atubuulidde [Hammad bin Salamah] okuva ku [Ya’la bin Atho`] ne [Waki’ bin Hudus] okuva ku [kojja we, Abu Razin] yagamba nti: Lumu nabuuza nti: Ayi Omubaka wa Allah, Allah yali ludda wa nga tannatonda bitonde bye? Yaddamu nti: ‘Ali mu kire ekiwanvu, waggulu ne wansi tewali mpewo era yatonda ‘arsh ye waggulu w’amazzi’. Ahmad bin Mani’ yagamba nti: Yazid bin Harun yagamba nti: Ekigambo Ama` kiri nti tewali kintu na kyo. Abu Isa yagamba nti: Bwatyo Hammad bin Salamah ne Waki’ bwebanyumya. Syu’bah, Abu Awanah, Husyaim ne Waki’ bin Udus bwe baagambye era kisingako okuba ekituufu. Abu Razin ayitibwa Laqith bin Amir. Abu Isa yagamba nti hadith eno hasan.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3035

حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَىأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يُمْلِي وَرُبَّمَا قَالَ يُمْهِلُ لِلظَّالِمِ حَتَّى إِذَا أَخَذَهُ لَمْ يُفْلِتْهُ ثُمَّ قَرَأَ{ وَكَذَلِكَ أَخْذُ رَبِّكَ إِذَا أَخَذَ الْقُرَى وَهِيَ ظَالِمَةٌ }الْآيَةَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَاهُ أَبُو أُسَامَةَ عَنْ بُرَيْدٍ نَحْوَهُ وَقَالَ يُمْلِي حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ الْجَوْهَرِيُّ عَنْ أَبِي أُسَامَةَ عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ جَدِّهِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ وَقَالَ يُمْلِي وَلَمْ يَشُكَّ فِيهِ

Kitugambye nti [Abu Kuraib] atubuulidde [Abu Mu’awiyah] okuva ku [Buraid bin Abdullah] okuva ku [Abu Buraidah] okuva ku [Abu Musa] Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam yagamba nti: ‘Mazima Allah Tabaaraka wa Ta’ala ayimiriza - mpozzi n’agamba nti: awa okuddizibwa - olw’abakozi b’ebibi, okutuusa lw’ababonyaabonya Tabaleka kugenda,’ olwo n’asoma nti: ‘Era bwe kityo ekibonerezo kya Mukama wo, bw’abonereza abantu b’ensi abakola obutali bwenkanya. Mazima ekibonerezo kye kijja kuba kya bulumi nnyo era kya maanyi nnyo.’ -Huud: 102- Abu Isa yagamba: Hadiisi eno ye hasan shahih gharib. Abu Usamah yakinyumya okuva e Buraidah kirabika n’agamba nti: Yimirize. Atubuulidde [Ibrahim bin Sa’id Aljauhari] okuva ku [Abu Usamah] okuva ku [Buraid bin Abdullah bin Abu Burdah] okuva ku [jjajjaawe, Abu Burdah] okuva ku [Abu Musa] okuva ku nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam n’agamba nti: Yimirize. Teyalonzalonza.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3036

حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ هُوَ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ سُفْيَانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ{ فَمِنْهُمْ شَقِيٌّ وَسَعِيدٌ }سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ فَعَلَى مَا نَعْمَلُ عَلَى شَيْءٍ قَدْ فُرِغَ مِنْهُ أَوْ عَلَى شَيْءٍ لَمْ يُفْرَغْ مِنْهُ قَالَ بَلْ عَلَى شَيْءٍ قَدْ فُرِغَ مِنْهُ وَجَرَتْ بِهِ الْأَقْلَامُ يَا عُمَرُ وَلَكِنْ كُلٌّ مُيَسَّرٌ لِمَا خُلِقَ لَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عَمْرٍو

Atugambye [Bundar] atugambye [Abu Amir Al Aqadi Abdul Malik bin Amru] atubuulidde [Sulaiman bin Sufyan] okuva ku [Abdullah bin Dinar] okuva ku [Ibn Umar] okuva ku [Umar bin Al Khaththab] yagamba nti: Aya bwe yabikkulwa: ‘Kale mubo mulimu abanaku era waliwo abasanyufu’. -Huud: 105- Nabuuza Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam: Ayi Nabbi wa Allah, tukola emirimu gyaffe nga tusinziira ku kintu ekisaliddwawo oba nga twesigama ku kintu ekitannaba kusalibwawo? Yaddamu nti: ‘Okusinziira ku kintu ekisaliddwawo - enkomerero ye -, era ekiragiddwa n’ekkalaamu, ayi Umar. Naye buli muntu aweebwa obwangu mu kintu ekyamutondebwa'. Abu Isa yagamba nti hadith eno hasan gharib. okuyita mu sanad eno, tugimanyi okuva mu hadith ya Abdulmalik bin Amru yokka.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3037

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ وَالْأَسْوَدِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنِّي عَالَجْتُ امْرَأَةً فِي أَقْصَى الْمَدِينَةِ وَإِنِّي أَصَبْتُ مِنْهَا مَا دُونَ أَنْ أَمَسَّهَا وَأَنَا هَذَا فَاقْضِ فِيَّ مَا شِئْتَ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ لَقَدْ سَتَرَكَ اللَّهُ لَوْ سَتَرْتَ عَلَى نَفْسِكَ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا فَانْطَلَقَ الرَّجُلُ فَأَتْبَعَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا فَدَعَاهُ فَتَلَا عَلَيْهِ{ وَأَقِمْ الصَّلَاةَ طَرَفَيْ النَّهَارِ وَزُلَفًا مِنْ اللَّيْلِ إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَاتِ ذَلِكَ ذِكْرَى لِلذَّاكِرِينَ }إِلَى آخِرِ الْآيَةِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ هَذَا لَهُ خَاصَّةً قَالَ لَا بَلْ لِلنَّاسِ كَافَّةًقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهَكَذَا رَوَى إِسْرَائِيلُ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ وَالْأَسْوَدِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ وَرَوَى سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ وَرِوَايَةُ هَؤُلَاءِ أَصَحُّ مِنْ رِوَايَةِ الثَّوْرِيِّ وَرَوَى شُعْبَةُ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى النَّيْسَابُورِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ الْأَعْمَشِ وَسِمَاكٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى عَنْ سُفْيَانَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ الْأَعْمَشَ وَقَدْ رَوَى سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ النَّهْدِيِّ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Kitugambye nti [Qutaibah] atubuulidde [Abu Al Ahwash] okuva ku [Simak bin Harb] okuva ku [Ibrahim] okuva ku [Alqamah] ne [Al Aswad] okuva ku [Abdullah] yagamba nti: Waliwo omuntu eyajja eri Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam n’agamba nti: Napepeya n’omukazi eyajja okuva ewala naye nga teyeegatta naye, kale munbonereze nga bw’oyagala! Umar namugamba nti: Mazima Allah ajja kubikka obubi bwo singa obukweka mu mutima gwo. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam teyamuwa -kuddamu- katono. Omusajja yagenda n’amugoberera olwo n’amuyita n’amusomera aya ‘N’okussaawo essaala ku nkomerero zombi ez’emisana - ku makya n’akawungeezi - ne ku ntandikwa y’ekiro. Mu butuufu, ebikolwa ebirungi bisangula ebibi by’ebikolwa ebibi. Ekyo kulabula eri abo abajjukira'. -Huud: 114- Omu ku bo yabuuza nti: Kimukwatako ddala? Yaddamu nti: ‘Nedda, wabula eri abantu bonna.’ Abu Isa yagamba nti hadith eno hasan sahih. Nga [Isra’il] bwe yanyumya okuva ku [Simak] okuva ku [Ibrahim] okuva ku [Alqamah] ne [Al Aswad] okuva ku [Abdullah] okuva ku Nabbi (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) kirabika. [Sufyan Ats Thauri] yanyumya okuva ku [Simak] okuva ku [Ibrahim] okuva ku [Abdurrahman bin Yazid] okuva ku [Abdullah] okuva ku Nabbi (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye). Ennyonnyola yaabwe ntuufu okusinga ennyiriri za Ats Thauri. [Syu’bah] yanyumya okuva ku [Simak bin Harb] okuva ku [Ibrahim] okuva ku [Al Aswad] okuva ku [Abdullah] okuva ku Nabbi (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye). Atugambye [Muhammad bin Yahya An Naisaburi] atubuulidde [Muhammad bin Yusuf] okuva ku [Sufyan Ats Tsauri] okuva ku [Al A’masy] ne [Simak] okuva ku [Ibrahim] okuva ku [Abdurrahman bin Yazid] okuva ku [Abdullah] okuva ku nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam, kirabika n’amakulu gaakyo. Atubuulidde [Mahmud bin Ghailan] atubuulidde [Al Fadll bin Musa] okuva ku [Sufyan] okuva ku [Simak] okuva ku [Ibrahim] okuva ku [Abdurrahman bin Yazid] okuva ku [Abdullah bin Mas’ud] okuva ku nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam kirabika n’amakulu naye nga tayogera: Al A’masy. Era [Sulaiman At Taimi] yanyumya hadiisi eno okuva ku [Abu Uthman An Nahdi] okuva ku [Ibn Mas’ud] okuva ku nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3038

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ الْجُعْفِيُّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ مُعَاذٍ قَالَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ رَجُلًا لَقِيَ امْرَأَةً وَلَيْسَ بَيْنَهُمَا مَعْرِفَةٌ فَلَيْسَ يَأْتِي الرَّجُلُ شَيْئًا إِلَى امْرَأَتِهِ إِلَّا قَدْ أَتَى هُوَ إِلَيْهَا إِلَّا أَنَّهُ لَمْ يُجَامِعْهَا قَالَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ{ وَأَقِمْ الصَّلَاةَ طَرَفَيْ النَّهَارِ وَزُلَفًا مِنْ اللَّيْلِ إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَاتِ ذَلِكَ ذِكْرَى لِلذَّاكِرِينَ }فَأَمَرَهُ أَنْ يَتَوَضَّأَ وَيُصَلِّيَ قَالَ مُعَاذٌ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَهِيَ لَهُ خَاصَّةً أَمْ لِلْمُؤْمِنِينَ عَامَّةً قَالَ بَلْ لِلْمُؤْمِنِينَ عَامَّةًقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ لَيْسَ إِسْنَادُهُ بِمُتَّصِلٍ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي لَيْلَى لَمْ يَسْمَعْ مِنْ مُعَاذٍ وَمُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ مَاتَ فِي خِلَافَةِ عُمَرَ وَقُتِلَ عُمَرُ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي لَيْلَى غُلَامٌ صَغِيرٌ ابْنُ سِتِّ سِنِينَ وَقَدْ رَوَى عَنْ عُمَرَ وَرَآهُ وَرَوَى شُعْبَةُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلٌ

Atubuulidde [Abdu bin Humaid] atubuulidde [Husain bin Ali Al Ju’fi] okuva ku [Za`idah] okuva ku [Abdul Malik bin Umair] okuva ku [Abdurrahman bin Abi Laila] okuva mu [Mu’adz] yagamba: Waliwo eyajja eri Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam nabuuza nti: Watya singa omusajja asisinkana omukazi newankubadde nga tebamanyigana era omusajja akola out naye naye nga tamukola laavu? Yagamba nti: Olwo Allah n’atuma wansi ‘N’anyweza esswala ku njuyi zombi ez’emisana - enkya n’akawungeezi - ne ku ntandikwa y’ekiro. Mu butuufu, ebikolwa ebirungi bisangula ebibi by’ebikolwa ebibi. Ekyo kulabula eri abo abajjukira'. -Huud: 114- olwo n’amugamba akole wudhu n’okusaala. Awo Mu’adz n’abuuza nti: Ayi Omubaka wa Allah, kino kyamukwatako ddala oba ku bakkiriza okutwaliza awamu? Yaddamu nti: ‘Kino kya bakkiriza okutwaliza awamu’. Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno tekwatagana. Abdurrahman bin Abu Laila teyawulidde ku Mu'adz. Mu'adz bin Jabal yafa mu kiseera kya Umar eky'obukhalifa. Umar yafa nga Abdurrahman bin Abu Laila akyali mwana muto nga wa myaka mukaaga. Yali anyumya okuva ku Umar era yali akirabye. [Syu’bah] yanyumya hadith eno okuva ku [Abdul Malik bin Umair] okuva ku [Abdurrahman bin Abu Laila] okuva ku nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam mu ngeri ya mursal.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3039

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍأَنَّ رَجُلًا أَصَابَ مِنْ امْرَأَةٍ قُبْلَةَ حَرَامٍ فَأَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَهُ عَنْ كَفَّارَتِهَا فَنَزَلَتْ{ وَأَقِمْ الصَّلَاةَ طَرَفَيْ النَّهَارِ وَزُلَفًا مِنْ اللَّيْلِ إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَاتِ }فَقَالَ الرَّجُلُ أَلِي هَذِهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ لَكَ وَلِمَنْ عَمِلَ بِهَا مِنْ أُمَّتِيقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

Atubuulidde [Muhammad bin Basyar] atubuulidde [Yahya bin Sa’id] okuva ku [Sulaiman At Taimi] okuva ku [Abu Uthman] okuva ku [Ibn Mas’ud], Waaliwo omusajja ng’anywegera omukazi, olwo n’agenda eri Nabbi sallallaahu ‘alaihi wa Salam n’abuuza ku kaffarat ye - ekinunulo kye - olwo aya n’ekka: ‘Esswala ku byombi enjuyi z’emisana - ku makya n’akawungeezi - ne ku ntandikwa yaalwo. Akawawungeezi. Mazima ebikolwa ebirungi bisangula ebibi n’ebikolwa ebibi’. -Huud: 114- olwo omusajja n’addamu n’abuuza nti: Kino naddala ku nze, ggwe Omubaka wa Allah? Yaddamu nti: ‘Ku lwa ggwe ne ku lwa ummah yange eyakikola’. Abu Isa yagamba nti hadith eno ntuufu.

Hadith

Imam Tirmidzi : 3040

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا قَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ عَنْ أَبِي الْيَسَرِ قَالَأَتَتْنِي امْرَأَةٌ تَبْتَاعُ تَمْرًا فَقُلْتُ إِنَّ فِي الْبَيْتِ تَمْرًا أَطْيَبَ مِنْهُ فَدَخَلَتْ مَعِي فِي الْبَيْتِ فَأَهْوَيْتُ إِلَيْهَا فَتَقَبَّلْتُهَا فَأَتَيْتُ أَبَا بَكْرٍ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ قَالَ اسْتُرْ عَلَى نَفْسِكَ وَتُبْ وَلَا تُخْبِرْ أَحَدًا فَلَمْ أَصْبِرْ فَأَتَيْتُ عُمَرَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ اسْتُرْ عَلَى نَفْسِكَ وَتُبْ وَلَا تُخْبِرْ أَحَدًا فَلَمْ أَصْبِرْ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ أَخَلَفْتَ غَازِيًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فِي أَهْلِهِ بِمِثْلِ هَذَا حَتَّى تَمَنَّى أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ أَسْلَمَ إِلَّا تِلْكَ السَّاعَةَ حَتَّى ظَنَّ أَنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ قَالَ وَأَطْرَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طَوِيلًا حَتَّى أَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ{ وَأَقِمْ الصَّلَاةَ طَرَفَيْ النَّهَارِ وَزُلَفًا مِنْ اللَّيْلِ إِلَى قَوْلِهِ ذِكْرَى لِلذَّاكِرِينَ }قَالَ أَبُو الْيَسَرِ فَأَتَيْتُهُ فَقَرَأَهَا عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَصْحَابُهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِهَذَا خَاصَّةً أَمْ لِلنَّاسِ عَامَّةً قَالَ بَلْ لِلنَّاسِ عَامَّةًقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَقَيْسُ بْنُ الرَّبِيعِ ضَعَّفَهُ وَكِيعٌ وَغَيْرُهُ وَأَبُو الْيَسَرِ هُوَ كَعْبُ بْنُ عَمْرٍو قَالَ وَرَوَى شَرِيكٌ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ هَذَا الْحَدِيثَ مِثْلَ رِوَايَةِ قَيْسِ بْنِ الرَّبِيعِ قَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي أُمَامَةَ وَوَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ

Atugambye [Abdullah bin Abdurrahman] atubuulidde [Yazid bin Harun] atubuulidde [Qais bin Ar Rabi’] okuva ku [Uthman bin Abdullah bin Mauhab] okuva ku [Musa bin Thalhah] okuva ku [Abu Al Yasar] yagamba nti: Omukazi yajja gyendi nga atunda ensujju, nagamba nti: Awaka waliwo ennaku ezisinga eziye. Omukazi yayingira nange mu nnyumba olwo ne mmukwata, ne mmunywegera olwo ne ŋŋenda ewa Abu Bakr ne njogera ekyo. Abu Bakr yagamba: Bikka -obuswavu- bwo, weenenye era tobuulira muntu yenna. Nali sisobola kulinda, kwe kugenda ewa Umar ne mmuyogerako. Umar yagamba: Bikka -obuswavu- bwo, weenenye era tobuulira muntu yenna. Nali sisobola kulinda kwe kugenda ewa Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam ne mmugamba, n’agamba nti: ‘Olyamu olukwe mukyala w’omuntu alwana mu kkubo lya Allah?’. okutuusa lwe yayagala nga teyasiramuka okujjako mu kiseera ekyo, okutuusa lwe yalowooza nti yali mu batuuze ba geyena. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wa Salam yasirika okumala ebbanga ddene okutuusa Allah lwe yamubikkulira nti: ‘Esswala ssaako ku njuyi zombi ez’emisana - enkya n’akawungeezi - ne ku ntandikwa y’ekiro’ okutuusa ebigambo bye bye yayogera nti: ‘Okulabula eri abo abajjukira’. -Huud: 114-115- Abu Al Yasar yagamba: Nagenda gy’ali olwo Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wa Salam n’ansomera olwo banne nebagamba nti: Ayi Omubaka wa Allah, ye yekka oba ya bantu bonna? Yaddamu nti: Ku lw’abantu bonna’. Abu Isa yagamba nti: Hadiisi eno hasan shahih gharib. Qais bin Ar Rabi’ yanafuwa Waki’ n’abalala. Abu Al Yasar ye Ka'ab bin Amru. Abu Isa yagamba nti: [Sharik] yanyumya hadith eno okuva ku [Uthman bin Abdullah] nga bweyanyumibwa Qais bin Ar Rabi’. Abu Isa yagamba nti: Mu mbeera eno mulimu hadiisi efaananako bwetyo okuva ewa Abu Umamah, Watsilah bin Al Asqa’ ne Anas bin Malik.