Imam Tirmidzi : 3001
حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ زَيْدِ ابْنِ أَبِي أُنَيْسَةَ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زَيْدِ بْنِ الْخَطَّابِ عَنْ مُسْلِمِ بْنِ يَسَارٍ الْجُهَنِيِّ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِسُئِلَ عَنْ هَذِهِ الْآيَةِ{ وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَى أَنْفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قَالُوا بَلَى شَهِدْنَا أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هَذَا غَافِلِينَ }فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُسْأَلُ عَنْهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ خَلَقَ آدَمَ ثُمَّ مَسَحَ ظَهْرَهُ بِيَمِينِهِ فَأَخْرَجَ مِنْهُ ذُرِّيَّةً فَقَالَ خَلَقْتُ هَؤُلَاءِ لِلْجَنَّةِ وَبِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ يَعْمَلُونَ ثُمَّ مَسَحَ ظَهْرَهُ فَاسْتَخْرَجَ مِنْهُ ذُرِّيَّةً فَقَالَ خَلَقْتُ هَؤُلَاءِ لِلنَّارِ وَبِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ يَعْمَلُونَ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَفِيمَ الْعَمَلُ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ إِذَا خَلَقَ الْعَبْدَ لِلْجَنَّةِ اسْتَعْمَلَهُ بِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ حَتَّى يَمُوتَ عَلَى عَمَلٍ مِنْ أَعْمَالِ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَيُدْخِلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ وَإِذَا خَلَقَ الْعَبْدَ لِلنَّارِ اسْتَعْمَلَهُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ حَتَّى يَمُوتَ عَلَى عَمَلٍ مِنْ أَعْمَالِ أَهْلِ النَّارِ فَيُدْخِلَهُ اللَّهُ النَّارَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَمُسْلِمُ بْنُ يَسَارٍ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ عُمَرَ وَقَدْ ذَكَرَ بَعْضُهُمْ فِي هَذَا الْإِسْنَادِ بَيْنَ مُسْلِمِ بْنِ يَسَارٍ وَبَيْنَ عُمَرَ رَجُلًا مَجْهُولًا
Neh warseh [Al Ashaari] neh warseh [Ma'an] neh warseh [Malik bin Anas] [Zaid bin Abu Unaysah] [Qabdulcaamid bin Qabdurrahman bin Zaid Bin Al Khathtahab] [Muslim bin Yasar Al Juhani] too [Umar bin Al Khathtahab as - o wagittaamal] Rabb Adam baxi xayloh xaylo sinni abbobtih xagarak yewqeeh, Yalli ken roocih addat seehadayti baxi abe -wohuk lakal-: 'Anu sin Rabb hinniyo? ' oson gacseenih: ' yeey - atu ni Rabb -, nanu sumaaqitte kinnino'. -Nanu tah kah abnam- Qhiyaamah ayro atu axce waytaamih taagah: 'nummaak nanu -Adam xaylo- tamah -Rabbih inkittinaaneh-' diggalsimak sugne. -Al A'raaf: 172- Qumar iyyem: Yalli farmoyti sallallaahu 'alaihi wa salaam essere wak usuk gacseh: 'Yalli Adam gineeh, tohuk lakal isi migdi gabat kaak culseeh, tohuk lakal kaadu, ''Anu inkih ken gineeh, jannatal yan mara luk sugeenim''. Tokkeek usuk isi qarwa yeyyeeqeh, tokkeek kaaduk xaylo kaak tewqe, tohuk lakal usuk iyyem: 'Anu ken gineh -hannam- kee jahannab addat tan mihratleelah abtootat''. Tokkeek essera mari suge: Yallih farmoytaw tokkeek meqe taama abaanam maca leh tan? usuk gacseh: diggah Yalli naqoosa jannatih adoytah gine kaa tekkek, ken miraacisele jannatih adoytit luk meqe taamoomi akah aban innah woo caalatal rabaanam fan kee tohuk lakal Yalli ken jannat culse. Toh tonnal anuk, usuk naqoosa jahannam mixigih gine kaa tekkek, usuk jahannam mixigih taamat meqe taama akah abannah kaa miraacisele, woo caalatal rabaanam fan, tohuk lakal Yalli ken jahannam addat culsa.' Abuiisa iyyeh: tama cadiisi casan kinni. Muslim bin Yasar Qumarak maabbinna. Inki inki mari Muslim bin Yasar kee Qumar fanat yan sanad addal amixxige sinni num edde yaabam warsan.
Imam Tirmidzi : 3002
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا خَلَقَ اللَّهُ آدَمَ مَسَحَ ظَهْرَهُ فَسَقَطَ مِنْ ظَهْرِهِ كُلُّ نَسَمَةٍ هُوَ خَالِقُهَا مِنْ ذُرِّيَّتِهِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَجَعَلَ بَيْنَ عَيْنَيْ كُلِّ إِنْسَانٍ مِنْهُمْ وَبِيصًا مِنْ نُورٍ ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَى آدَمَ فَقَالَ أَيْ رَبِّ مَنْ هَؤُلَاءِ قَالَ هَؤُلَاءِ ذُرِّيَّتُكَ فَرَأَى رَجُلًا مِنْهُمْ فَأَعْجَبَهُ وَبِيصُ مَا بَيْنَ عَيْنَيْهِ فَقَالَ أَيْ رَبِّ مَنْ هَذَا فَقَالَ هَذَا رَجُلٌ مِنْ آخِرِ الْأُمَمِ مِنْ ذُرِّيَّتِكَ يُقَالُ لَهُ دَاوُدُ فَقَالَ رَبِّ كَمْ جَعَلْتَ عُمْرَهُ قَالَ سِتِّينَ سَنَةً قَالَ أَيْ رَبِّ زِدْهُ مِنْ عُمْرِي أَرْبَعِينَ سَنَةً فَلَمَّا قُضِيَ عُمْرُ آدَمَ جَاءَهُ مَلَكُ الْمَوْتِ فَقَالَ أَوَلَمْ يَبْقَ مِنْ عُمْرِي أَرْبَعُونَ سَنَةً قَالَ أَوَلَمْ تُعْطِهَا ابْنَكَ دَاوُدَ قَالَ فَجَحَدَ آدَمُ فَجَحَدَتْ ذُرِّيَّتُهُ وَنُسِّيَ آدَمُ فَنُسِّيَتْ ذُرِّيَّتُهُ وَخَطِئَ آدَمُ فَخَطِئَتْ ذُرِّيَّتُهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Neh warseh [Abd bin Humayid] neh warseh [Abu Nuqaam] neh warseh [Hsyyam bin Saqad] [Zaid bin Aslam] [Abu Saalih] [Abu Hurayrah] iyye: Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam iyyem: 'Yalli isi Adam gine wak, Yalli isi Adam gineeh, Yalli kay Adam gineeh, Yalli kay Adam gineeh, Yalli kay Adam gineeh. rasitte qiyaamah ayro fan keenik kulli numih intih fanat iffonta bicseeh, tokkeek Adam foocal ken xayyoosen, usuk essereh: 'Ya Rabb, oson miyyaay? ' Yalli gacseh: 'Oson ku samada'. Adam keenik numuk teyna yubleeh, kay intiita fanat yan ifi kaa cakkumsuteh. Adam essereh: Yalli usuk miyyaay? Yalli gacseh: usuk illacabo waktih numuy sin samadak dawuud migaq le. Adam essereh: Yirabbow, atu kay mano magide fan ginteeh? Yalli gacseh: Lactam liggida. Adam essereh: Yirabbow morootom liggida osis yi manot. Adam karma elle madqimteh tan saaku, rabi malayka kaal temeeteeh, uxih morootom karma yok matan? Rabi Malayka iyyem: isi baxah daawuuduh mahaatin? Adam tet gaabooseh kay samad kaadu tet ganaseh. Adam hawweenuh bicseeniih, kay samad kaaduk hawweenal bicsen. Adam hoxeh sugem kee kay samad kaadu hoxeh suge'. abu qiisa iyyeh: tama cadiis sumaanah. gersi sanad Abu Hurayrah farmoyti sallallaahu qaleyhi wasalaam xabba haanam.
Imam Tirmidzi : 3003
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَمَّا حَمَلَتْ حَوَّاءُ طَافَ بِهَا إِبْلِيسُ وَكَانَ لَا يَعِيشُ لَهَا وَلَدٌ فَقَالَ سَمِّيهِ عَبْدَ الْحَارِثِ فَسَمَّتْهُ عَبْدَ الْحَارِثِ فَعَاشَ وَكَانَ ذَلِكَ مِنْ وَحْيِ الشَّيْطَانِ وَأَمْرِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عُمَرَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ قَتَادَةَ وَرَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ عَبْدِ الصَّمَدِ وَلَمْ يَرْفَعْهُ عُمَرُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ شَيْخٌ بَصْرِيٌّ
Neh warseh [Macammad bin Al Mustanna] neh warseh [Qabdush Shamad bin Abdulwarits] neh warseh [Qumar bin Ibraahim] [Qatadah] [Al Casan] [Samura] Nabiyyi sallallaahu 'alaihi wa Salam iyyem: 'Hawwa is soonibah sugte wak - kee Saam urri, tohih taagah sheytan teetik iyyem: qabdulharith migaq teetih ucuy. Usuk manol yaniih toh sheytan baxxaqsa kee amrih exxa. abuu isay tama cadiis hasan ghaaribi iyye. Nanu marfuq manaaxiga Qataadaak Qumar binu Ibrahim cadiisik akke waytek. Inki inki mari Abdushshamadak xabba haanam takkay immay kaa maradinnon. Qumar binu Ibraahim Basrah barseena kinni.
Imam Tirmidzi : 3004
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ بَهْدَلَةَ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَلَمَّا كَانَ يَوْمُ بَدْرٍ جِئْتُ بِسَيْفٍ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ شَفَى صَدْرِي مِنْ الْمُشْرِكِينَ أَوْ نَحْوَ هَذَا هَبْ لِي هَذَا السَّيْفَ فَقَالَ هَذَا لَيْسَ لِي وَلَا لَكَ فَقُلْتُ عَسَى أَنْ يُعْطَى هَذَا مَنْ لَا يُبْلِي بَلَائِي فَجَاءَنِي الرَّسُولُ فَقَالَ إِنَّكَ سَأَلْتَنِي وَلِيس لِي وَإِنَّهُ قَدْ صَارَ لِي وَهُوَ لَكَ قَالَ فَنَزَلَتْ{ يَسْأَلُونَكَ عَنْ الْأَنْفَالِ }الْآيَةَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ سِمَاكُ بْنُ حَرْبٍ عَنْ مُصْعَبٍ أَيْضًا وَفِي الْبَاب عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ
Neh warseh [Abu Kurayb] neh warseh [Abu Bakr bin Ayyasy] [Ashim bin Bahdalah] [Mush'ab bin Saqaad] [kay abba] iyyem: Badri carbih ayro, anu seef baahe yallih farmoyti sallallaahu 'alaihih is yallih salaam, anu mushrik- akkek tukteenay ta maxcâ maafo ceela- anu koo essera tet neh taceem. tama gilek yoh. usuk gacseh: '- ta gilek- yim hinna kum hinna'. Anu woo gilek yoh yomcowweemih qaago liyo kah kinnim anu abeh an gide num qeebi abeh mayaaxiga. Tokkeek Yalli farmoyti yoo fan yemeeteeh, iyyem: 'Atu yoo esserteeh, yiimih akke wayta way, away yiimih taagah, anu -koh aceeyyo', tokkeek, aayat yeyyeeqeh: 'Oson carbi gaysitte -fikiikisso- koo esseren'. -al anfaal: 1-. Abu Isaay tama cadiis sumih yaanam iyye. Kee [Simak bin Harbi] [Mush'ab] kaaduk xayyoose. Kee Ubadah mafdagal binu ash Shaamitih addat
Imam Tirmidzi : 3005
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ بَدْرٍ قِيلَ لَهُ عَلَيْكَ الْعِيرَ لَيْسَ دُونَهَا شَيْءٌ قَالَ فَنَادَاهُ الْعَبَّاسُ وَهُوَ فِي وَثَاقِهِ لَا يَصْلُحُ وَقَالَ لِأَنَّ اللَّهَ وَعَدَكَ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ وَقَدْ أَعْطَاكَ مَا وَعَدَكَ قَالَ صَدَقْتَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Neh warseh [Abdu bin Cumaid] neh warseh [Abdurrazzaq] [Israa'iil] [Simak] [Ikrimah] [Ibnu Abbas] iyyem: Yallih farmoyti sallallaahu 'alaihi wasalaam Badri carbih lakal, toh kaak iyyen: Karavan faxe way, ku amoyti. Tokkel qabbas kaah seeceh, woo saaku qabbas yumuxxuyeh sugeeh qabbas kaak iyyem: woh mafaxximta. kah kinnim yalli xagana cule namma buttak tiyak teynal xagana culeeh amoytah xagana cule amoytah yeceemih sabbatah. Usuku iyyem:Atu gitat tan. abu qiisa iyyeh: tama cadiis sumaanah.
Imam Tirmidzi : 3006
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ الْيَمَامِيُّ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو زُمَيْلٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عبَّاسٍ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَنَظَرَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمُشْرِكِينَ وَهُمْ أَلْفٌ وَأَصْحَابُهُ ثَلَاثُ مِائَةٍ وَبِضْعَةُ عَشَرَ رَجُلًا فَاسْتَقْبَلَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْقِبْلَةَ ثُمَّ مَدَّ يَدَيْهِ وَجَعَلَ يَهْتِفُ بِرَبِّهِ اللَّهُمَّ أَنْجِزْ لِي مَا وَعَدْتَنِي اللَّهُمَّ آتِنِي مَا وَعَدْتَنِي اللَّهُمَّ إِنْ تُهْلِكْ هَذِهِ الْعِصَابَةَ مِنْ أَهْلِ الْإِسْلَامِ لَا تُعْبَدُ فِي الْأَرْضِ فَمَا زَالَ يَهْتِفُ بِرَبِّهِ مَادًّا يَدَيْهِ مُسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةِ حَتَّى سَقَطَ رِدَاؤُهُ مِنْ مَنْكِبَيْهِ فَأَتَاهُ أَبُو بَكْرٍ فَأَخَذَ رِدَاءَهُ فَأَلْقَاهُ عَلَى مَنْكِبَيْهِ ثُمَّ الْتَزَمَهُ مِنْ وَرَائِهِ فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ كَفَاكَ مُنَاشَدَتَكَ رَبَّكَ إِنَّهُ سَيُنْجِزُ لَكَ مَا وَعَدَكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى{ إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجَابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْفٍ مِنْ الْمَلَائِكَةِ مُرْدِفِينَ }فَأَمَدَّهُمْ اللَّهُ بِالْمَلَائِكَةِقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ عُمَرَ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِي زُمَيْلٍ وَأَبُو زُمَيْلٍ اسْمُهُ سِمَاكٌ الْحَنَفِيُّ وَإِنَّمَا كَانَ هَذَا يَوْمَ بَدْرٍ
Neh warseh [Macammad bin Basyar] neh warseh [Qumar bin Yuunus Al Yamaami] neh warseh [Ikrimah bin Ammar] neh warseh [Abu Zumaaqil] neh warseh [Qabdullah bin Abbaas] neh warseh [Qumar bin Al Khaththab] neh warseh: Nabiyyih sallalah sallaalah sallahu a kay kataysis sidiica bool kee dozenik daga takke maritte luk sugteeh, tokkeek usuk qibla foocal haak tokkeek gaba fayya heeh dooqa abak suge: xagana yoh culse, yalli atu xagana yoh cultem inkih bah, yalli, atu too muslimiin bayisse koo tekkek, asmatah num koo qibaadah foocal mangom ta ardi,' usuk salaatah gaba fayya heeh kay shawl isi lakbal rade fan, tokkeek Abu Bakr tet beeh kay lakbal gacse kee usuk iyyem - Pro from -n: Yallaw, toh koh xiqtah ku essero abtam koh xiqtah kah kinnim usuk koh xagana culeh yanim inkih asmatah aceeleemih sabbatah. Tokkeek Yalli oobeh '-kassit-, atu isi Rabbik cato esserta wak, tokkel usuk koh idnise: 'nummaak, anu qande sin amol baaheyyo alfi malayka luk sittat tamaate'. -al anfaal: 9- abuu qiisay tama cadiis casan shaahih gharib iyyeeh, nanu qumar cadiisik manaaxiga abuu zumaaqil ikrimah binu ammar cadiisik akke waytek. Abu zumaaqil migaq Simak al hanaafi xiqsita. Tah tekkem Badri Carbi.
Imam Tirmidzi : 3007
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُهَاجِرٍ عَنْ عَبَّادِ بْنِ يُوسُفَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ بْنِ أَبِي مُوسَى عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيَّ أَمَانَيْنِ لِأُمَّتِي{ وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَأَنْتَ فِيهِمْ وَمَا كَانَ اللَّهُ مُعَذِّبَهُمْ وَهُمْ يَسْتَغْفِرُونَ }فَإِذَا مَضَيْتُ تَرَكْتُ فِيهِمْ الِاسْتِغْفَارَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِهَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَإِسْمَعِيلُ بْنُ مُهَاجِرٍ يُضَعَّفُ فِي الْحَدِيثِ
Neh warseh [Sufyan bin Waaki'] neh warseh [Ibnu Numayir] [Ismaaqil bin Ibraahim bin Muhajir] [Abbad bin Yuusuf] [Abu Burdah bin Abu Muusa] [kay abba] iyyem: Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam guante nammay: 'Kaadu Yalli ken digaala, atu - Macammad - wokkel tan way. ken fanat. kee toh hinna - hinnay - Yalli ken digaala, oson qafuuta esseran wak'. -Al anfaal:33-kaadu anu raba waqdi istighfar keenih caba ilaa qhiyaamah ayro fanah'. Tama cadiis ghaaribi yaanama. ismaaqil binu mucajir cadiis addal boolale.
Imam Tirmidzi : 3008
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ رَجُلٍ لَمْ يُسَمِّهِ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَرَأَ هَذِهِ الْآيَةَ عَلَى الْمِنْبَرِ{ وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ }قَالَ أَلَا إِنَّ الْقُوَّةَ الرَّمْيُ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ أَلَا إِنَّ اللَّهَ سَيَفْتَحُ لَكُمْ الْأَرْضَ وَسَتُكْفَوْنَ الْمُؤْنَةَ فَلَا يَعْجِزَنَّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَلْهُوَ بِأَسْهُمِهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ رَوَاهُ أَبُو أُسَامَةَ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ وَحَدِيثُ وَكِيعٍ أَصَحُّ وَصَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ لَمْ يُدْرِكْ عُقْبَةَ بْنَ عَامِرٍ وَقَدْ أَدْرَكَ ابْنَ عُمَرَ
Neh warsem [Acmad bin Mani'] [Waki'] [Usamah bin Zaid] [Salih bin Kaisan] [Uqbah bin Amir] [Uqbah bin Amir] deqsita numuy [Uqbah bin Amir] deqsita numuk [Uqbah bin Amir] deqsita numuk [Uqbah bin Amir] deqsita numuk [Uqbah bin Amir] deqsita numuy, Yallih farmoyti sallallaahu 'alaihi wa Salam tama aayat minbar amol kaawiseh yan: 'Keenik foocal maca abtam duddah'. -Al Anfaal: 60- tohuk lakal iyyem: 'Ixig maqar lem archery -usuk isi qangara sidiica adda qagse- ixig Yalli ta ardi bagul mayso koh aceem kee siinih dudda le maaqo anelem, tohih taagah siinik numuk teyni kay archerit digirak taqabi mali'. Abu Isa iyyeh: Tama hadiis inki inki mari [Usamah bin Zaid] [Salih bin Kaysan] fanah xayyoosen. Kaadu Usamah kee mango maritte Uqbah bin Amirik xayyoose. Waaki' cadiis kaxxam nummah yan. Saalih binu Kaysan Uqbah binu Amiir luk garayem kee usuk Ibnu Qumart garaye.
Imam Tirmidzi : 3009
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَلَمَّا كَانَ يَوْمُ بَدْرٍ وَجِيءَ بِالْأَسَارَى قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا تَقُولُونَ فِي هَؤُلَاءِ الْأَسَارَى فَذَكَرَ فِي الْحَدِيثِ قِصَّةً طَوِيلَةً فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَنْفَلِتَنَّ مِنْهُمْ أَحَدٌ إِلَّا بِفِدَاءٍ أَوْ ضَرْبِ عُنُقٍ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِلَّا سُهَيْلَ ابْنَ بَيْضَاءَ فَإِنِّي قَدْ سَمِعْتُهُ يَذْكُرُ الْإِسْلَامَ قَالَ فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَمَا رَأَيْتُنِي فِي يَوْمٍ أَخْوَفَ أَنْ تَقَعَ عَلَيَّ حِجَارَةٌ مِنْ السَّمَاءِ مِنِّي فِي ذَلِكَ الْيَوْمِ قَالَ حَتَّى قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا سُهَيْلَ ابْنَ الْبَيْضَاءِ قَالَ وَنَزَلَ الْقُرْآنُ بِقَوْلِ عُمَرَ{ مَا كَانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَكُونَ لَهُ أَسْرَى حَتَّى يُثْخِنَ فِي الْأَرْضِ }إِلَى آخِرِ الْآيَاتِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَأَبُو عُبَيْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِيهِ
Neh warseh [Hannad] neh warseh [Abu Mu'awiyah] [Al A'masy] ik [Amru bin Murrah] ik [Abu Ubaydah bin Qabdullah] ik [Qabdullah bin Masqud] iyye: Badri carbih wakti kee gaadule temeeteh sugte, Yallih farmoyti too gaadih caagid ucsub?' - xaagi xer cadiisil edde yaabam - usuk iyyem: 'kennik numuk teyni fidga hinnay slash - qide - akke waytek -'. qabdallah binu masquud iyyeh: dubuk suceil binu al-baydha yallih farmoytaw islaam diini oggolem obbeemih sabbatah. Usuku tibba iyye. -Qabdullah bin Mas'ud- iyyem: Anu qaraanak xaahi rob yoo rade waamih taagah bohoy yot macelta, woo wakti akke waytek tohih taagah usuk iyyem: 'Yeey, Suhail bin Al Baidha akke waytek,' tohuk lakal aayat yewqeeh, Qumar deqsita numuk qangarat angaaraw le: 'It is not proper to have his prophet on a parazees on ardi'. -al anfaal: 67- abuu isaay casan iyyeh tama cadiis yaanama.
Imam Tirmidzi : 3010
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنِي مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ زَائِدَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَمْ تَحِلَّ الْغَنَائِمُ لِأَحَدِ سُودِ الرُّءُوسِ مِنْ قَبْلِكُمْ كَانَتْ تَنْزِلُ نَارٌ مِنْ السَّمَاءِ فَتَأْكُلُهَا قَالَ سُلَيْمَانُ الْأَعْمَشُ فَمَنْ يَقُولُ هَذَا إِلَّا أَبُو هُرَيْرَةَ الْآنَ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ بَدْرٍ وَقَعُوا فِي الْغَنَائِمِ قَبْلَ أَنْ تَحِلَّ لَهُمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ لَوْلَا كِتَابٌ مِنْ اللَّهِ سَبَقَ لَمَسَّكُمْ فِيمَا أَخَذْتُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ الْأَعْمَشِ
toh neh warseh [Abdu bin Humaid] yoh warseh [Mu'awiyah bin Amru] [Za'idah] [Al A'masy] [Abu Salih] [Abu Hurayrah] Nabiyyi sallallaahu 'alaihi wa Salam iyyem: 'Qarbi gaaloyti koh idni mali Qaran'. Sulaymaan Al A'masy iyyem: Abu Hurayrah akke waytek num tamah iyyam hinnaay, Badri carbi yekke wak oson - qanxaffe luk sugeenim - Yalli qanxaffe luk sugeemik naharal ghanimah beyoonuh. Tokkeek Yalli oobise aayata: naharsi madqa yallak ane waytaamal beyten fidnaak sabbatah kaxxa gibdaabina kot garayak ten. -al anffal: 68- abuu isaay tah cadiis casan saciic ghaarib iyya.
Imam Tirmidzi : 3011
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَابْنُ أَبِي عَدِيٍّ وَسَهْلُ بْنُ يُوسُفَ قَالُوا حَدَّثَنَا عَوْفُ بْنُ أَبِي جَمِيلَةَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ الْفَارِسِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ قُلْتُ لِعُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ مَا حَمَلَكُمْ أَنْ عَمَدْتُمْ إِلَى الْأَنْفَالِ وَهِيَ مِنْ الْمَثَانِي وَإِلَى بَرَاءَةٌ وَهِيَ مِنْ الْمِئِينَ فَقَرَنْتُمْ بَيْنَهُمَا وَلَمْ تَكْتُبُوا بَيْنَهُمَا سَطْرَ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ وَوَضَعْتُمُوهَا فِي السَّبْعِ الطُّوَلِ مَا حَمَلَكُمْ عَلَى ذَلِكَ فَقَالَ عُثْمَانُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّا يَأْتِي عَلَيْهِ الزَّمَانُ وَهُوَ تَنْزِلُ عَلَيْهِ السُّوَرُ ذَوَاتُ الْعَدَدِ فَكَانَ إِذَا نَزَلَ عَلَيْهِ الشَّيْءُ دَعَا بَعْضَ مَنْ كَانَ يَكْتُبُ فَيَقُولُ ضَعُوا هَؤُلَاءِ الْآيَاتِ فِي السُّورَةِ الَّتِي يُذْكَرُ فِيهَا كَذَا وَكَذَا وَإِذَا نَزَلَتْ عَلَيْهِ الْآيَةَ فَيَقُولُ ضَعُوا هَذِهِ الْآيَةَ فِي السُّورَةِ الَّتِي يُذْكَرُ فِيهَا كَذَا وَكَذَا وَكَانَتْ الْأَنْفَالُ مِنْ أَوَائِلِ مَا أُنْزِلَتْ بِالْمَدِينَةِ وَكَانَتْ بَرَاءَةٌ مِنْ آخِرِ الْقُرْآنِ وَكَانَتْ قِصَّتُهَا شَبِيهَةً بِقِصَّتِهَا فَظَنَنْتُ أَنَّهَا مِنْهَا فَقُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يُبَيِّنْ لَنَا أَنَّهَا مِنْهَا فَمِنْ أَجْلِ ذَلِكَ قَرَنْتُ بَيْنَهُمَا وَلَمْ أَكْتُبْ بَيْنَهُمَا سَطْرَ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ فَوَضَعْتُهَا فِي السَّبْعِ الطُّوَلِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عَوْفٍ عَنْ يَزِيدَ الْفَارِسِيِّ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَيَزِيدُ الْفَارِسِيُّ هُوَ مِنْ التَّابِعِينَ قَدْ رَوَى عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ غَيْرَ حَدِيثٍ وَيُقَالُ هُوَ يَزِيدُ بْنُ هُرْمُزَ وَيَزِيدُ الرَّقَاشِيُّ هُوَ يَزِيدُ بْنُ أَبَانَ الرَّقَاشِيُّ وَهُوَ مِنْ التَّابِعِينَ وَلَمْ يُدْرِكْ ابْنَ عَبَّاسٍ إِنَّمَا رَوَى عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَكِلَاهُمَا مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ وَيَزِيدُ الْفَارِسِيُّ أَقْدَمُ مِنْ يَزِيدَ الرَّقَاشِيِّ
Neh warseh [Macammad bin Basyar] neh warseh [Yahya bin Saaqid], [Mucammad bin Jaafar], [Ibnu Abi Qadi] kee [Sahal bin Yuusuf] oson iyyeenim: Neh warseh [Auf bin Abu Jamilah] neh warseh [Yazid Al Farisib] neh warseh: bin Affan: Macaay sababitte -baxsa- Al Anfaal al Matsani - warat booluk daga le -, Al Baraa`ah al Mi`in - booluk daga -, nammay inkih ittat xayyowtaah, basmalah baxsa le kutbe abe kal - Thiwabal - aydaadi? [Usmaan] gacseh: Rasulullah sallallaahu 'alaihi wa Salam inki inki wakti inki ayyufta kaah yewqeeh, tohih taagah tukteena kaak obteh tenek usuk isi kutbe abeenitik inki inki marih seeco abak iyyem: 'Tama aayat inkih tan ayyuftal tan ayyuftal uktub,' toh kaadu inki ayat kaak iyyem caWri addat yan ayyufta. mentioned in it such and such,' axcuk Al Anfaal Madiinal qimmoh addah yewqeh yan ayyuftak tiyak teyna kinnim kee Al Baraa`ah Qur'aanak ellecaboh ayyuftih exxa kinnih tanim takkay immay tet addat tan ximmooma - Suura Al Anfaal - lih sitta ceelaah, tohih taagah anu tet exxah addat tan. Tohuk wadir yallih farmoyti rabe takkay immay usuk exxak teyna kinnim neh baxxaqise weem, tohih taagah nammay inkih ittat xayyooseeh basmalah baxsimeh aktube weeh As Sab'uth Thiwaal axcuk kurruume. Abu Isaay tama cadiis sahih yan iyye, nanu dubuk naaxigem Yazid Al Farisi Ibnu Abbaas deqsita numuk Auf cadiisih addat yan. Yazid Al Faarisi tabiiyin numuk sugteeh, usuk tama hadiis Ibnu Abbaas xabba heeh. Inki inki mari usuk Yazid bin Hurmuz kinnim kee Yazid Ar Raqasi Yazid bin Aban Ar Raqasi kinnim warsan, tabiiyin fanat sugeeh, Ibnu Abbaas luk sugeh yan, usuk dubuk Anas bin Maalik xayyooseeh, nammay inkih Basra magaalal suge. Yaziid Al Faarisi Yaziid Ar Raqaasik naharat suge.
Imam Tirmidzi : 3012
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلَّالُ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ الْجُعْفِيُّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ شَبِيبِ بْنِ غَرْقَدَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْأَحْوَصِ حَدَّثَنَا أَبِيأَنَّهُ شَهِدَ حَجَّةَ الْوَدَاعِ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَذَكَّرَ وَوَعَظَ ثُمَّ قَالَ أَيُّ يَوْمٍ أَحْرَمُ أَيُّ يَوْمٍ أَحْرَمُ أَيُّ يَوْمٍ أَحْرَمُ قَالَ فَقَالَ النَّاسُ يَوْمُ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ وَأَعْرَاضَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا أَلَا لَا يَجْنِي جَانٍ إِلَّا عَلَى نَفْسِهِ وَلَا يَجْنِي وَالِدٌ عَلَى وَلَدِهِ وَلَا وَلَدٌ عَلَى وَالِدِهِ أَلَا إِنَّ الْمُسْلِمَ أَخُو الْمُسْلِمِ فَلَيْسَ يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ مِنْ أَخِيهِ شَيْءٌ إِلَّا مَا أَحَلَّ مِنْ نَفْسِهِ أَلَا وَإِنَّ كُلَّ رِبًا فِي الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ لَكُمْ رُءُوسُ أَمْوَالِكُمْ لَا تَظْلِمُونَ وَلَا تُظْلَمُونَ غَيْرَ رِبَا الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ أَلَا وَإِنَّ كُلَّ دَمٍ كَانَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ دَمٍ وُضِعَ مِنْ دِمَاءِ الْجَاهِلِيَّةِ دَمُ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ كَانَ مُسْتَرْضَعًا فِي بَنِي لَيْثٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ أَلَا وَاسْتَوْصُوا بِالنِّسَاءِ خَيْرًا فَإِنَّمَا هُنَّ عَوَانٍ عِنْدَكُمْ لَيْسَ تَمْلِكُونَ مِنْهُنَّ شَيْئًا غَيْرَ ذَلِكَ إِلَّا أَنْ يَأْتِينَ بِفَاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ فَإِنْ فَعَلْنَ فَاهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلَا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبِيلًا أَلَا إِنَّ لَكُمْ عَلَى نِسَائِكُمْ حَقًّا وَلِنِسَائِكُمْ عَلَيْكُمْ حَقًّا فَأَمَّا حَقُّكُمْ عَلَى نِسَائِكُمْ فَلَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ مَنْ تَكْرَهُونَ وَلَا يَأْذَنَّ فِي بُيُوتِكُمْ لِمَنْ تَكْرَهُونَ أَلَا وَإِنَّ حَقَّهُنَّ عَلَيْكُمْ أَنْ تُحْسِنُوا إِلَيْهِنَّ فِي كِسْوَتِهِنَّ وَطَعَامِهِنَّقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ شَبِيبِ بْنِ غَرْقَدَةَ
Neh warseh [Al Casan bin Qali Al Khallal] neh warseh [Cusen bin Qali Al Juufi] [Za`idah] [Syabib bin Gharqadah] [Suleymaan bin Amru bin Al Ahwash] neh warseh [yi abba] usuk Wada Hajj lih Rasulam Sahuulah Sahudallah, Yallah gadda gacseeh, maysaasa kee fayu yeceeh, tohuk lakal 'haari macaay edde caram ayro, macaay edde caram ayro, maa edde caram ayro?' ummatta gacisseh: kaxxa cajjih ayro yallih farmoytaw. iyyeh: diggah ku qabalaay, ku gadda kee ku sharaf haram le- ken sharaf daccarsimtam faxximta- ku ayro, ku baaxol kee ta alsal haram elle tan innal kol amol tan. Ixig num umaane abe waam takkay immay is quuka, hinnay xaltani umaane abtaah, ken zambi sinni xaylo quuka, hinnay xaylo umaane abtaah, sinni xaylo quuka. Ixigay muslimiin gersi muslimiin tooboko kinnim, muslimiinu calaalam hinna kay toobokoyti kaal calaalam akke waytek. Ixig jahiliyyah dabaanal riba inkih cabaanam faxximtam kee koh tah kaxxa gadday atu litoh tan gadda, atu maqadlimtam hinnay maqadlimtam, hinnay Abbas bin Qabdul Mutthaalib riba, kullim cabaanam faxximta. Jaahiliyyah waktih addat kulli qabal cabaanam faxximtaah, naharsi qabal wagsiisak cabaanam faxximtaah, Al Harith bin Abdul Muthallib qabal, usuk inki adda - barra - Bani Laits fanah gexak, tohuk lakal Hudail kaa qide. ixig atu ken luk fantaaxaw abtam faxximta - ku barra - meqem mariinoh, kah kinnim oson koh rammitaanam amriseenih, atu keenil raqtam gersiimih taagah gersi reeda mantu, oson tukteenay qaxuumaane abe weenik - zambi - oson toh abeenik lakal ken qarkaytok ken baxis, kee ken yoogoreh too raat cabaanam. oson koo oggolen kaa tekkek, tokkeek ken taqbissuh gita mawagtin, nummaak atu isi barrah amol gar lito, ku barra kaadu ku amol gar le. Isi barrah amol litoh tan gar wagittaamal, firaas - buxah addal ken culsaanam - atu niqbaanam, atu niqba num isi buxah addal culsaanam keenih haram, kaadu ken gar meqe sartan kee maaqo koh yaceenim kinni'. Abu Isaay tama cadiis sumih yaanam iyye. [Abu Al Ahwaash] [Syabib bin Garqadah] xaagu.
Imam Tirmidzi : 3013
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ عَبْدِ الْوَارِثِ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْحَارِثِ عَنْ عَلِيٍّ قَالَسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ يَوْمِ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ فَقَالَ يَوْمُ النَّحْرِ
Neh warseh [Qabdul Warits bin Abdushshamad bin Abdulwarits] neh warseh [yi abba] [kay abba] [Mucammad bin Ishaq] [Abu Ishaq] [Al Haarith] [Qali] iyye: Anu inki adda essere Yallih farmoyti sallallaahu kaxxa Haalajih ayro wagittaamal: fida'.
Imam Tirmidzi : 3014
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْحَارِثِ عَنْ عَلِيٍّ قَالَ يَوْمُ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ يَوْمُ النَّحْرِ قَالَ هَذَا الْحَدِيثُ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ لِأَنَّهُ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْحَارِثِ عَنْ عَلِيٍّ مَوْقُوفًا وَلَا نَعْلَمُ أَحَدًا رَفَعَهُ إِلَّا مَا رُوِيَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ وَقَدْ رَوَى شُعْبَةُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ عَنْ الْحَارِثِ عَنْ عَلِيٍّ مَوْقُوفًا
Neh warseh [Ibnu Abi Qumar] neh warseh [Sufyan] [Abu Ishaq] [Al Harith] [Qali] iyyem: Kaxxa Hajjih ayro kurbaanah ayro kinni. Abu Isaay iyyem: Ta hadiis Macammad bin Ishaaqih hadiisik muxxi sahdiimah yan, sabab akak tama hadiis Abu Ishaaqak gersi sanad fanah gacteeh, Al Haris Qaliik mauquf gurral xayyowteeh, Macammad bin Ishaaqik xayyowteh tan hadiisak baxsa luk, tama hadiis maqniseh yan num manaaxiga. [Syuubah] tama hadiis [Abu Ishaaq] [Qabdullah bin Murra] [Al Haris] [Qali] fanah mauquf gurral warse.
Imam Tirmidzi : 3015
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا عَفَّانُ بْنُ مُسْلِمٍ وَعَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَبَعَثَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِبَرَاءَةٌ مَعَ أَبِي بَكْرٍ ثُمَّ دَعَاهُ فَقَالَ لَا يَنْبَغِي لِأَحَدٍ أَنْ يُبَلِّغَ هَذَا إِلَّا رَجُلٌ مِنْ أَهْلِي فَدَعَا عَلِيًّا فَأَعْطَاهُ إِيَّاهَاقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ
Neh warseh [Bundar] neh warseh [Affan bin Muslim] kee [Abdushshamad bin Qabdulwarits] nammayak inkih iyyem: Toh nek warseh [Hammad bin Salama] [Simak bin Harb] [Anas bin Malik] iyyem: Nabiyyih farmo ruubam faxak sugem Abu Babahah- Surahve-Bakar the - kaah seecak iyyem: ta ayyufta yi buxah marak numuk teyna akke waytek num tatrusam maduuda,' tokkeek usuk Qali seecak kaah yeceenih. abuu isay tama cadiis hasan ghaaribi iyye. Anas bin Maalik cadiisik.
Imam Tirmidzi : 3016
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ الْعَوَّامِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ حُسَيْنٍ عَنْ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ عَنْ مِقْسَمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَبَعَثَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبَا بَكْرٍ وَأَمَرَهُ أَنْ يُنَادِيَ بِهَؤُلَاءِ الْكَلِمَاتِ ثُمَّ أَتْبَعَهُ عَلِيًّا فَبَيْنَا أَبُو بَكْرٍ فِي بَعْضِ الطَّرِيقِ إِذْ سَمِعَ رُغَاءَ نَاقَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْقَصْوَاءِ فَخَرَجَ أَبُو بَكْرٍ فَزِعًا فَظَنَّ أَنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا هُوَ عَلِيٌّ فَدَفَعَ إِلَيْهِ كِتَابَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَمَرَ عَلِيًّا أَنْ يُنَادِيَ بِهَؤُلَاءِ الْكَلِمَاتِ فَانْطَلَقَا فَحَجَّا فَقَامَ عَلِيٌّ أَيَّامَ التَّشْرِيقِ فَنَادَى ذِمَّةُ اللَّهِ وَرَسُولِهِ بَرِيئَةٌ مِنْ كُلِّ مُشْرِكٍ فَسِيحُوا فِي الْأَرْضِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَلَا يَحُجَّنَّ بَعْدَ الْعَامِ مُشْرِكٌ وَلَا يَطُوفَنَّ بِالْبَيْتِ عُرْيَانٌ وَلَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَكَانَ عَلِيٌّ يُنَادِي فَإِذَا عَيِيَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ فَنَادَى بِهَاقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ
neh warseh [Macammad bin Ismaaqil] neh warseh [Saaqid bin Suleymaan] neh warseh [Abbad bin Al Awwaam] neh warseh [Sufyan bin Cuseen] [Al Hakam bin Utaybah] [Miqsam] [Ibn Abbas] kee 'Nabiyyih amri too maxcâ maafo lakal usuk Qali ruube, Abu Bakar gitaak exxah addat suge waqdi, usuk Rasulullah Sallallahu 'alaahi wa Salam, al Qaswaa`, gaali xongolo obbe, tokkel Abu Bakr bohoy luk yewqe, usuk Rasulullah Sallallahu 'alaihi wa Salam kinnim akkaluk suge, takkay immay toh yewqeh. Qali farmoyti sallallaahu qaleyhi wasalaam ayyufta kaal tabseeh, Qali maxcâ maafoh tatrussuh amrise. nammay keenik cajj gexen. Qali tasyriq ayro sugeeh tokkeek iyyem: Yalli kee kay farmoytih masquuliyat kulli mushrikik currik tan, affara alsih addat ardi bagul fixixxeh, ta sanatak lakal inki mushrik cajji abam mafaxximta, beytullah addal qarwalik Tawaaf maabaay, muuminiin akke waytek num jannat macula. Qali seeceeh yecle waqdi Abuu Bakri sooliseeh seece. abuiisa iyyeh: tama cadiis casan ghaaribi yaanama. ta sanad gitaak Ibn Abbaas hadiisik.
Imam Tirmidzi : 3017
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ زَيْدِ بْنِ يُثَيْعٍ قَالَ سَأَلْنَا عَلِيًّابِأَيِّ شَيْءٍ بُعِثْتَ فِي الْحَجَّةِ قَالَ بُعِثْتُ بِأَرْبَعٍ أَنْ لَا يَطُوفَ بِالْبَيْتِ عُرْيَانٌ وَمَنْ كَانَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَهْدٌ فَهُوَ إِلَى مُدَّتِهِ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ عَهْدٌ فَأَجَلُهُ أَرْبَعَةُ أَشْهُرٍ وَلَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا نَفْسٌ مُؤْمِنَةٌ وَلَا يَجْتَمِعُ الْمُشْرِكُونَ وَالْمُسْلِمُونَ بَعْدَ عَامِهِمْ هَذَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ مِنْ حَدِيثِ سُفْيَانَ بْنِ عُيَيْنَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ وَرَوَاهُ الثَّوْرِيُّ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِهِ عَنْ عَلِيٍّ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ زَيْدِ بْنِ يُثَيْعٍ عَنْ عَلِيٍّ نَحْوَهُ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أُثَيْعٍ عَنْ عَلِيٍّ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ عُيَيْنَةَ كِلْتَا الرِّوَايَتَيْنِ يُقَالُ عَنْهُ عَنْ ابْنِ أُثَيْعٍ وَعَنْ ابْنِ يُثَيْعٍ وَالصَّحِيحُ هُوَ زَيْدُ بْنُ يُثَيْعٍ وَقَدْ رَوَى شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ زَيْدٍ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ فَوَهِمَ فِيهِ وَقَالَ زَيْدُ بْنُ أُثَيْلٍ وَلَا يُتَابَعُ عَلَيْهِ
Neh warseh [Ibnu Abi Qumar] neh warseh [Sufyan] [Abu Ishaq] fanah [Zaid bin Yutsay] iyyem: Nanu [Qali] esserneh, Hajj wakti maca koh ruubeeh? Usuk gacseh: Anu ruubeh suge -tatrusuh- affara caagid; Atu Tawaf abtam mafaxximta, faxe num lih xagana lem nabiyyi sallallaahu 'alaihi wa salam, xagana elle cultem wakti fanah kee faxe num sittin gey alle waa num, wakti caddo affara alsih addat, jannat macula akke waytek muuminiin rooci kee tamah muslimiin hinna lih yan marah. Abuu Isa iyyeh: tama cadiis Sufyaan bin Uyaynah Abu Ishaaqih hadiisik sahih yan. [Ats Tsauri] [Abu Ishaaq] [Kay kataysa] [Qali] fanah gabbaaqeh. ta caalatal sitta ceela cadiis yan Abu Hurayrah. [Nashr bin Qali] kee kalah tan marah neh warseenih, iyyeenim: [Sufyan bin Uyainah] [Abu Ishaq] fanah [Zaid bin Yutsay] [Qali] fanah neh warseh sugem celta. Neh warseh [Qali bin Khasyram] neh warseh [Sufyan bin Uyaynah] [Abu Ishaq] lih [Zaid bin Yutsay'] lih [Qali] celta. Abuu Isa iyyeh: tama namma cadiis Ibnu Uyaynaah xabba haanam, inki inki mari Ibnu Utsyaay’ kee Ibnu Yusatai’ deqsita numuk iyyan, usuk Zaid bin Yutsya’ kinnim numma. Suuba tama hadiis Abu Ishaq Zaayidik xabba haanam kee tohuk lakal usuk edde hoxa abeeh iyyem: Zaid bin Utsail, takkay immay ta hoxa kusaaqime wayte.
Imam Tirmidzi : 3018
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ دَرَّاجٍ عَنْ أَبِي الْهَيْثَمِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا رَأَيْتُمْ الرَّجُلَ يَعْتَادُ الْمَسْجِدَ فَاشْهَدُوا لَهُ بِالْإِيمَانِ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى { إِنَّمَا يَعْمُرُ مَسَاجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ } حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ دَرَّاجٍ عَنْ أَبِي الْهَيْثَمِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ يَتَعَاهَدُ الْمَسْجِدَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَأَبُو الْهَيْثَمِ اسْمُهُ سُلَيْمَانُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدٍ الْعُتْوَارِيُّ وَكَانَ يَتِيمًا فِي حِجْرِ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ
Neh warseh [Abu Kurayb] neh warseh [Risydin bin Saqad] [Amru bin Al Harith] [Darraj] [Abu Al Haitsam] [Abu Saaqid] iyye: Rasulullah sallallaahu reehi wa Salam iyyem: 'Atu qaadik yan num tublek -gufne abtek, Yalli masjid kinni: 'Yallih masjidittel yaysixxige mara dubuk Yallaa kee elle caboh ayro yeemene mara'. -Taubah addal: 18-. Nek [Ibnu Abu Qumar] neh warseh [Qabdullah bin Wahb] [Amru bin Al Haris] [Darraj] [Abu Al Haitsam] [Abu Saaqid] Nabiyyi sallallaahu qalayhi wasallam, tonnal, toh dubuk usuk editor luk iyye; yata'ahadul masjid -masjid fanah qagaaqagitak abaanama-. abuu isay tama cadiis hasan ghaarib iyye. Abu Al Haytsam migaq Suleymaan bin Amru bin Qabdu Al Utwaari, usuk Abu Saaqid Al Khudrih gabat suge.
Imam Tirmidzi : 3019
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ ثَوْبَانَ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ{ وَالَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ }قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَعْضِ أَسْفَارِهِ فَقَالَ بَعْضُ أَصْحَابِهِ أُنْزِلَ فِي الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ مَا أُنْزِلَ لَوْ عَلِمْنَا أَيُّ الْمَالِ خَيْرٌ فَنَتَّخِذَهُ فَقَالَ أَفْضَلُهُ لِسَانٌ ذَاكِرٌ وَقَلْبٌ شَاكِرٌ وَزَوْجَةٌ مُؤْمِنَةٌ تُعِينُهُ عَلَى إِيمَانِهِقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ سَأَلْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ فَقُلْتُ لَهُ سَالِمُ بْنُ أَبِي الْجَعْدِ سَمِعَ مِنْ ثَوْبَانَ فَقَالَ لَا فَقُلْتُ لَهُ مِمَّنْ سَمِعَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ سَمِعَ مِنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَذَكَرَ غَيْرَ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Neh warseh [Qabdu bin Humaid] neh warseh [Ubaydullah bin Muusa] [Israa’iil] [Mansur] [Salim bin Abu Al Ja’du] [Tsauban] iyyem: Aayat yewqe wak: ‘Kaadu dahab kee lakqo dacrisa mari’. -At Taubah: 34- nanu Nabiyyi sallallaahu 'alaihi wa Salam luk sugneeh, usuk abeh yan safar inki inki waktit sugeeh, inki inki marih fanat sugeh yan marak inkih yan marah: Ayyaatitteh addat dahab kee lakqo wagittaamal tonnal, meqe gadda elle naaxigennal, tohuk lakal nanu tet beyna. Tokkeek usuk iyyem: 'Meqe gadda zikr arraba, gadda le kalbi kee mu`minah barra isi -baqla-' isi imaanal catta'. abu qiisa iyyeh: tama cadiis casan kinni, anu macammad binu ismaaqil essereeh, kaak iyyeh: saalim binu abu al jaaqad tsuubaanak yoobbe? Usuk gacseh: Hinna.Anu kaa essereh: Usuk -Salim- Nabiyyi sallallaahu 'alaihi wasalaam lih yan sahabak ankel yoobbeeh? Usuk gacseh: Usuk -Salim- Jabir bin Qabdullah, Anas bin Maalik kee usuk mango sahabak nabiyyi sallallaahu salaalah gabbaaqeh.
Imam Tirmidzi : 3020
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ يَزِيدَ الْكُوفِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ حَرْبٍ عَنْ غُطَيْفِ بْنِ أَعْيَنَ عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ قَالَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِي عُنُقِي صَلِيبٌ مِنْ ذَهَبٍ فَقَالَ يَا عَدِيُّ اطْرَحْ عَنْكَ هَذَا الْوَثَنَ وَسَمِعْتُهُ يَقْرَأُ فِي سُورَةِ بَرَاءَةٌ{ اتَّخَذُوا أَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ }قَالَ أَمَا إِنَّهُمْ لَمْ يَكُونُوا يَعْبُدُونَهُمْ وَلَكِنَّهُمْ كَانُوا إِذَا أَحَلُّوا لَهُمْ شَيْئًا اسْتَحَلُّوهُ وَإِذَا حَرَّمُوا عَلَيْهِمْ شَيْئًا حَرَّمُوهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ السَّلَامِ بْنِ حَرْبٍ وَغُطَيْفُ بْنُ أَعْيَنَ لَيْسَ بِمَعْرُوفٍ فِي الْحَدِيثِ
Neh warseh [Al Cuseen bin Yazid Al Kufi] neh warseh [Qabdussalam bin Harb] [Ghutayif bin A'yan] [Mush'ab bin Sa'ad] [Adi bin Hatim] iyye: Anu nabiyyih fan emeeteeh sallallaahu 'alaihi wa Salam kee golden yi filli koros usuk sugeh yan.' Kee anu kaa obbeh Al Baraa`ah ayyuftal: Oson sinni taqbitte ummatta kee sinni rahibitte Yallak kalah degeltitte abak geytiman'. -At Taubah: 31- iyyem: 'Kassit, nummaak oson ken maqambaan takkay immay oson tukteena halal abeenik, oson halal abaanah, tukteena haram tekkek, oson haram abaanah'. Abu Isa iyyeh: Ta hadiis gharib kinni, nanu dubuk Abdussalam bin Harbih hadiisik naaxigeeh, Ghutaayif bin A'yan hadiisih addat mayamixxiga.