Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 2981
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا مُنْصُورُ بْنُ وَرْدَانَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ عَنْ عَلِيٍّ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ{ وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنْ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا }قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ فِي كُلِّ عَامٍ فَسَكَتَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ فِي كُلِّ عَامٍ قَالَ لَا وَلَوْ قُلْتُ نَعَمْ لَوَجَبَتْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ{ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَسْأَلُوا عَنْ أَشْيَاءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ عَلِيٍّ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ
Безгә [Әбу Сәгыйд Әл-Асияҗ] безгә [Мансур бин Вәрдан] сөйләде, ул [Али бин Габдел Әгъләдән] [Аның әтисеннән] [Әбу әл-Бәхтаридән] [Али] әйтте: Аят иңгәч, хаҗ кылу Аллаһка карата кешелек бурычы, ягъни Бәйтуллага бара алган кешеләр өчен. QS Али Имран: 97, дуслар сорадылар: "Әй Аллаһның Илчесе, бу һәр елны эшләнәме?" Ул тын калды, алар тагын сорадылар: "Әй Аллаһның Илчесе, бу һәр елны эшләнәме?" Ул җавап бирде: "Юк, әгәр мин "әйе" дип җавап биргән булсам, бу закон буенча мәҗбүри булыр иде". Шуннан соң Аллаһ: "Әй мөэминнәр, сезгә аңлатсалар, сезгә авырлык китерәчәк нәрсәләр турында пәйгамбәрегездән сорамагыз", - дип вәхий кылды. QS Әл-Маида: 101. Әбу Гайсә бу хәдиснең хәсән гариб булуын әйтте.
Hadith
Imam Tirmidzi : 2982
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ أَخْبَرَنِي مُوسَى بْنُ أَنَسٍ قَال سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُ قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ أَبِي قَالَ أَبُوكَ فُلَانٌ فَنَزَلَتْ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَسْأَلُوا عَنْ أَشْيَاءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ } قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ
Безгә сөйләде [Мөхәммәд бин Мә'мәр Әбу Габдуллаһ әл-Бәшри] безгә сөйләде [Рауһ бин Убадаһ] безгә әйтте [Шу'баһ] миңа әйтте [Муса бин Әнәс] ул әйтте; мин [Әнәс бин Мәлик] ул әйтте: "Бер кеше Аллаһның Рәсүленнән (салләллаһу галәйһи вәссәлам) сорады: "Әй Аллаһның Илчесе, минем әтием кем?" Ул җавап бирде: "Сезнең әтиегез фәлән кеше". Аннары аять иңде: "Әй мөэминнәр, пәйгамбәрегездән сезгә аңлатылса, сезгә авырлык китерәчәк нәрсәләр турында сорамагыз". "Мәида" сүрәсе: 101. Әбу Гайсә бу хәдиснең хәсән-шәһих гариб булуын әйтте.
Hadith
Imam Tirmidzi : 2983
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ أَنَّهُ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا ظَالِمًا فَلَمْ يَأْخُذُوا عَلَى يَدَيْهِ أَوْشَكَ أَنْ يَعُمَّهُمْ اللَّهُ بِعِقَابٍ مِنْهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ نَحْوَ هَذَا الْحَدِيثِ مَرْفُوعًا وَرَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ إِسْمَعِيلَ عَنْ قَيْسٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ قَوْلَهُ وَلَمْ يَرْفَعُوهُ
Безгә [Әхмәд бин Мани] безгә [Язид бин Харун] безгә [Исмәгыйль бин Әбу Халид]дан [Кайс бин Әбу Хазим]дан [Әбу Бәкер Әш Шиддик] әйтте: "Әй кешеләр, сез бу аятьне еш укыйсыз. Әй мөэминнәр, үзегезгә сак булыгыз, әгәр сез "Мәида" сүрәсенең 105 нче аяте белән туры юлда булсагыз, адашкан кеше сезгә зыян китермәс. Чыннан да мин Аллаһның рәсүленең салләллаһу галәйһи вәссәламнең болай дигәнен ишеттем: "Чыннан да, кешеләр кешеләрнең начар эш кылганнарын күрсәләр, ләкин алар моны туктатмасалар, Аллаһ аларның барысына да җәза бирәчәк". Әбу Гайсә бу хәдиснең дөрес булуын әйтте. Һәм Исмәгыйль бин Әбу Халидтан берничә риваятьче бу хәдисне "марфу" ысулы белән риваять иттеләр, һәм кайберләре Исмәгыйльдән, Кайстан, Әбу Бәкердән аның сүзләре турында риваять иттеләр, ләкин ул "марфу" кылмады.
Hadith
Imam Tirmidzi : 2984
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَعْقُوبَ الطَّالَقَانِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا عُتْبَةُ بْنُ أَبِي حَكِيمٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ جَارِيَةَ اللَّخْمِيُّ عَنْ أَبِي أُمَيَّةَ الشَّعْبَانِيِّ قَالَ أَتَيْتُ أَبَا ثَعْلَبَةَ الْخُشَنِيَّ فَقُلْتُ لَهُ كَيْفَ تَصْنَعُ بِهَذِهِ الْآيَةِ قَالَ أَيَّةُ آيَةٍ قُلْتُ قَوْلُهُ تَعَالَى { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } قَالَ أَمَا وَاللَّهِ لَقَدْ سَأَلْتَ عَنْهَا خَبِيرًا سَأَلْتُ عَنْهَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بَلْ ائْتَمِرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَتَنَاهَوْا عَنْ الْمُنْكَرِ حَتَّى إِذَا رَأَيْتَ شُحًّا مُطَاعًا وَهَوًى مُتَّبَعًا وَدُنْيَا مُؤْثَرَةً وَإِعْجَابَ كُلِّ ذِي رَأْيٍ بِرَأْيِهِ فَعَلَيْكَ بِخَاصَّةِ نَفْسِكَ وَدَعْ الْعَوَامَّ فَإِنَّ مِنْ وَرَائِكُمْ أَيَّامًا الصَّبْرُ فِيهِنَّ مِثْلُ الْقَبْضِ عَلَى الْجَمْرِ لِلْعَامِلِ فِيهِنَّ مِثْلُ أَجْرِ خَمْسِينَ رَجُلًا يَعْمَلُونَ مِثْلَ عَمَلِكُمْ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَزَادَنِي غَيْرُ عُتْبَةَ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَجْرُ خَمْسِينَ مِنَّا أَوْ مِنْهُمْ قَالَ بَلْ أَجْرُ خَمْسِينَ مِنْكُمْ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
Безгә [Сәгыйд бин Якуб Әс Талакани] безгә [Габдулла бин Әл Мөбарәк] безгә [Үтбә бин Әбу Хәким] безгә [Әмру бин Җария Әл Ләхми] [Әбу Умайя Әси Сьяъбани] сөйләгән ул болай диде: Мин [Әбу Са'лаба Әл Хөсәни] белән очраштым, аннары аңа: "Бу аять белән нәрсә эшлисең?" - дип сорадым. Ул сорады: "Кайсы аять?" Мин аңлаттым: Аллаһ Тәгалә сүзләре, әй мөэминнәр, үзегезгә сак булыгыз, әгәр сез туры юлны тапсагыз, адашкан кеше сезгә зыян китермәс. "Мәида сүрәсе: 105, Әбу Са'лаба болай диде: «Исегездә тотыгыз, Аллаһ белән ант итәм, сез белгән кешеләрдән сорыйсыз. Мин бервакыт Аллаһның Илчесе саллаһу галәйһи вәссәламнән сорадым, аннары ул җавап бирде: «Ләкин, саранлыкка буйсынуны, нәфескә иярүне, дөнья тормышының өстенлекле булуын һәм һәркемнең үз фикере белән соклануын күргәнче, яхшылыкка өндәгез һәм яманлыктан тыегыз. Сез йөрәгегезнең күзләренә тотынырга һәм гади кешеләрне артта калдырырга тиеш, чөнки сезнең артыгызда сабырлык кайнар күмер тоту кебек булган вакыт киләчәк, ул вакытта изге гамәлләр кылган кеше сезнең гамәлләрегез кебек үк эшләгән илле кешенең савабы кебек булыр иде». Габдуллаһ бин әл-Мөбарәк болай диде: «Моннан тыш, Утба миңа өстәде: «Әй Аллаһның Илчесе, бездәнме, әллә аларданмы?» Ул җавап бирде: «Хәтта сезнең илле кешенең савабы да», – диде». Әбу Гайсә әйтте: «Бу хәдис хәсән гариб».
Hadith
Imam Tirmidzi : 2985
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي شُعَيْبٍ الْحَرَّانِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْحَرَّانِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ أَبِي النَّضْرِ عَنْ بَاذَانَ مَوْلَى أُمِّ هَانِئٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ تَمِيمٍ الدَّارِيِّ فِي هَذِهِ الْآيَةِ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا شَهَادَةُ بَيْنِكُمْ إِذَا حَضَر أَحَدَكُمْ الْمَوْتُ } قَالَ بَرِئَ مِنْهَا النَّاسُ غَيْرِي وَغَيْرَ عَدِيَّ بْنِ بَدَّاءٍ وَكَانَا نَصْرَانِيَّيْنِ يَخْتَلِفَانِ إِلَى الشَّامِ قَبْلَ الْإِسْلَامِ فَأَتَيَا الشَّامَ لِتِجَارَتِهِمَا وَقَدِمَ عَلَيْهِمَا مَوْلًى لِبَنِي هَاشِمٍ يُقَالُ لَهُ بُدَيْلُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ بِتِجَارَةٍ وَمَعَهُ جَامٌ مِنْ فِضَّةٍ يُرِيدُ بِهِ الْمَلِكَ وَهُوَ عُظْمُ تِجَارَتِهِ فَمَرِضَ فَأَوْصَى إِلَيْهِمَا وَأَمَرَهُمَا أَنْ يُبَلِّغَا مَا تَرَكَ أَهْلَهُ قَالَ تَمِيمٌ فَلَمَّا مَاتَ أَخَذْنَا ذَلِكَ الْجَامَ فَبِعْنَاهُ بِأَلْفِ دِرْهَمٍ ثُمَّ اقْتَسَمْنَاهُ أَنَا وَعَدِيُّ بْنُ بَدَّاءٍ فَلَمَّا قَدِمْنَا إِلَى أَهْلِهِ دَفَعْنَا إِلَيْهِمْ مَا كَانَ مَعَنَا وَفَقَدُوا الْجَامَ فَسَأَلُونَا عَنْهُ فَقُلْنَا مَا تَرَكَ غَيْرَ هَذَا وَمَا دَفَعَ إِلَيْنَا غَيْرَهُ قَالَ تَمِيمٌ فَلَمَّا أَسْلَمْتُ بَعْدَ قُدُومِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ تَأَثَّمْتُ مِنْ ذَلِكَ فَأَتَيْتُ أَهْلَهُ فَأَخْبَرْتُهُمْ الْخَبَرَ وَأَدَّيْتُ إِلَيْهِمْ خَمْسَ مِائَةِ دِرْهَمٍ وَأَخْبَرْتُهُمْ أَنَّ عِنْدَ صَاحِبِي مِثْلَهَا فَأَتَوْا بِهِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَهُمْ الْبَيِّنَةَ فَلَمْ يَجِدُوا فَأَمَرَهُمْ أَنْ يَسْتَحْلِفُوهُ بِمَا يُقْطَعُ بِهِ عَلَى أَهْلِ دِينِهِ فَحَلَفَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا شَهَادَةُ بَيْنِكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمْ الْمَوْتُ إِلَى قَوْلِهِ أَوْ يَخَافُوا أَنْ تُرَدَّ أَيْمَانٌ بَعْدَ أَيْمَانِهِمْ } فَقَامَ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ وَرَجُلٌ آخَرُ فَحَلَفَا فَنُزِعَتْ الْخَمْسُ مِائَةِ دِرْهَمٍ مِنْ عَدِيِّ بْنِ بَدَّاءٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَلَيْسَ إِسْنَادُهُ بِصَحِيحٍ وَأَبُو النَّضْرِ الَّذِي رَوَى عَنْهُ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ هَذَا الْحَدِيثَ هُوَ عِنْدِي مُحَمَّدُ بْنُ السَّائِبِ الْكَلْبِيُّ يُكْنَى أَبَا النَّضْرِ وَقَدْ تَرَكَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ بِالْحَدِيثِ وَهُوَ صَاحِبُ التَّفْسِيرِ سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ مُحَمَّدُ بْنُ السَّائِبِ الْكَلْبِيُّ يُكْنَى أَبَا النَّضْرِ وَلَا نَعْرِفُ لِسَالِمٍ أَبِي النَّضْرِ الْمَدَنِيِّ رِوَايَةً عَنْ أَبِي صَالِحٍ مَوْلَى أُمِّ هَانِئٍ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ شَيْءٌ مِنْ هَذَا عَلَى الِاخْتِصَارِ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ
Безгә [Әл-Хәсән бин Әхмәд бин Әбу Сөгаиб әл-Харрани] безгә [Мөхәммәд бин Сәләмә әл-Харрани] безгә [Мөхәммәд бин Исхак]тан [Әбу Ән Нәдлр]тан [Бадзан]нан [Өммү Хәнинең элеккеге колы]нан [Ибн Аббас]тан [Тәмим Әд-Фам]нан бу аять турында сөйләде. Ий мөэминнәр, әгәр сезнең берәрегез васыять әйтергә җыенганда үлем белән очрашса, васыятьне арагыздан ике гадел кеше шаһит итеп алсын. "Мәида" сүрәсе: 109. Тәмим болай диде: "Бу аятьтән мин һәм Әди бин Баддадан кала кешеләр азат". Элек алар икесе дә христианнар иде, исламга кадәр чиратлашып Сүриягә баралар иде. Икесе дә Сүриягә сәүдә итәргә килгәннәр, икесенә дә Бәни Хашимнан булган Будәйл бин Әбу Мәрьям исемле кол үзенең товарлары белән килгән, ул көмеш касә алып килгән, аны патшага алып барырга теләгән, бу әйбер аның иң зур сәүдә әйбере иде. Ул авырып китте һәм аларга васыятьнамә калдырды, калганын гаиләсенә бирергә кушты. Тәмим болай диде: "Ул үлгәч, без стаканны алып, мең дирһәмгә саттык, һәм аны минем белән Әди ибн Бәддә арасында бүлештек. Аның гаиләсенә баргач, без алып килгәнне аларга бирдек. Алар стаканны югалттылар һәм бездән бу хакта сорадылар. Без: "Ул моннан башка бернәрсә дә калдырмады һәм башка бернәрсә дә бирмәде", - дидек." Тәмим болай диде: "Мин ислам динен кабул иткәч, ягъни Пәйгамбәр (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын!) Мәдинәгә килгәч, үземне гаепле хис иттем, шуңа күрә аның гаиләсенә барып, дөресен әйттем. Мин аларга биш йөз дирһәм түләдем һәм дустымда шул сумма барлыгын әйттем. Аннары алар аны Аллаһның Рәсүленә (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) алып килделәр. Ул алардан дәлил сорады, аннары аларга үз диннәренә нигезләнгән хөкемне ант итәргә кушты." Ул ант итте һәм Аллаһ Тәгалә "Ий мөэминнәр, әгәр сезнең берәрегез үлем якынлашса һәм васыять әйтергә җыенса, арагыздан ике гадел кеше шаһит булсын, "Яисә алар антларыннан соң антларының кире кайтарылуыннан куркалар" аятьенә кадәр "Мәида" сүрәсенең 109 нчы аятендә шаһит булсыннар. "Әмрү бин Әл Әш һәм тагын бер кеше торып бастылар, икесе дә ант иттеләр, аннары Әди бин Бәддәдән йөз дирһәм алынды." Әбу Гайсә әйтте: "Бу хәдис гариб һәм аның санады сәхих түгел." Әбу ән-Нәдл, анда Мөхәммәд бин Исхак бу хәдисне аннан риваять итте, минемчә, ул Мөхәммәд бин Әс Саиб әл-Кәлби, аның кун-яһе Әбу ән-Нәдл. Галимнәр аның хәдисен калдырганнар, һәм аның тәфсир китабы да бар. Бервакыт мин Мөхәммәд бин Исмәгыйльнең болай дигәнен ишеттем: Мөхәммәд бин Әс Саиб әл-Кәлбинең куньясы Әбу ән-Нәзл булган, һәм без Сәлим бин Әбу ән-Нәзл әл-Мәдәнинең Өммү Хәни колы Әбу Салихтан риваять иткәнен белмибез. Бу хәдиснең бер өлеше кыскача Ибн Аббастан башка бер иснәд аша китерелгән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 2986
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ عَنْ ابْنِ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي الْقَاسِمِ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ خَرَجَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سَهْمٍ مَعَ تَمِيمٍ الدَّارِيِّ وَعَدِيِّ بْنِ بَدَّاءٍ فَمَاتَ السَّهْمِيُّ بِأَرْضٍ لَيْسَ فِيهَا مُسْلِمٌ فَلَمَّا قَدِمْنَا بِتَرِكَتِهِ فَقَدُوا جَامًا مِنْ فِضَّةٍ مُخَوَّصًا بِالذَّهَبِ فَأَحْلَفَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ وُجِدَ الْجَامُ بِمَكَّةَ فَقِيلَ اشْتَرَيْنَاهُ مِنْ عَدِيٍّ وَتَمِيمٍ فَقَامَ رَجُلَانِ مِنْ أَوْلِيَاءِ السَّهْمِيِّ فَحَلَفَا بِاللَّهِ لَشَهَادَتُنَا أَحَقُّ مِنْ شَهَادَتِهِمَا وَأَنَّ الْجَامَ لِصَاحِبِهِمْ قَالَ وَفِيهِمْ نَزَلَتْ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا شَهَادَةُ بَيْنِكُمْ } قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَهُوَ حَدِيثُ ابْنِ أَبِي زَائِدَةَ
Безгә [Суфиян бин Ваки] безгә [Яхья бин Адәм]дән [Ибн Әби Зәйдәдән] [Мөхәммәд бин Әбү Әл Касыймнан] [Габдел Мәлик бин Сәгыйдтән] [Аның әтисеннән] [Ибн Аббастан] ул болай диде: «Бәни Сәхмнән берәү Тәмим әд-Дари һәм Әди бин Бадда белән чыкты, аннары Бәни Сәхмнән берәү мөселманнар булмаган җирдә үлде. Без хәзинәләр белән килгәндә, алар алтын белән капланган көмеш стаканны югалтканнар иде. Шуннан соң Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам икесеннән дә ант итәргә сорады, күрәсең, стакан Мәккәдә табылган, «Без аны Әди һәм Тәмимнән сатып алдык», – диделәр. Аннары Сәхмнең ике сакчысы торып бастылар һәм Аллаһ исеме белән безнең шаһитлегебез аларныкыннан дөресрәк һәм стакан аларның дустынкы дип ант иттеләр». Ибн Аббас болай диде: Аларның мәсьәләсе турында аять иңде, әй мөэминнәр, әгәр сезнең берәрегез васыять әйтергә җыенганда үлем белән очрашса, аңа сезнең арагыздан ике гадел кеше шаһит булсын. "Мәидә" сүрәсе, 109. Әбу Гайсә болай диде: "Бу хәдис Хәсән Гариб, бу исә Ибн Әбу Зәйдәнең хәдисе."
Hadith
Imam Tirmidzi : 2987
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ قَزَعَةَ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ حَبِيبٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ خِلَاسِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُنْزِلَتْ الْمَائِدَةُ مِنْ السَّمَاءِ خُبْزًا وَلَحْمًا وَأُمِرُوا أَنْ لَا يَخُونُوا وَلَا يَدَّخِرُوا لِغَدٍ فَخَانُوا وَادَّخَرُوا وَرَفَعُوا لِغَدٍ فَمُسِخُوا قِرَدَةً وَخَنَازِيرَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ قَدْ رَوَاهُ أَبُو عَاصِمٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ خِلَاسٍ عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ مَوْقُوفًا وَلَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ الْحَسَنِ بْنِ قَزَعَةَ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ حَبِيبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ نَحْوَهُ وَلَمْ يَرْفَعْهُ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ الْحَسَنِ بْنِ قَزَعَةَ وَلَا نَعْلَمُ لِلْحَدِيثِ الْمَرْفُوعِ أَصْلًا
Безгә [Әл-Хәсән бин Каза'а Әл-Бәшри] безгә [Суфиян бин Хубайб] безгә [Сәгыйд] сөйләгән [Катада] әйткән [Хилас бин Әмру] әйткән [Әммар бин Ясир] ул болай диде: Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам болай диде: «Күктән икмәк һәм ит рәвешендә ризыклар төште, аларга хыянәт итмәскә һәм иртәгә өчен акча җыярга боерылды. Ләкин алар хыянәт иттеләр, акчаларын сакладылар һәм иртәгә өчен терелттеләр. Аннары аларның йөзләре маймыллар һәм дуңгызлар рәвешенә әйләнде». Әбу Гайсә болай диде: «Бу хәдис гариб». [Әбу Ашим] һәм башкалар аны [Сәгыйд бин Әбу Аруба] әйткән [Катада] әйткән [Хилас] әйткән [Әммар бин Ясир] әйткән мәкъуф рәвешендә, һәм без аны мәрфу дип белмибез, ләкин без аны Хәсән бин Каза'а хәдисеннән башка белмибез». Безгә [Хөмәйд бин Мәсәдә] безгә [Суфиян бин Хөбәйб]гә [Сәгыйд бин Әбү Арубадан] югарыдагы хәдис кебек сөйләгән, ләкин ул аны аңламый. Бу Хәсән бин Газа'а хәдисеннән ышанычлырак, һәм без бу хәдиснең бөтенләй мәрфу' булуын белмибез.
Hadith
Imam Tirmidzi : 2988
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ طَاوُوسٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ يُلَقَّى عِيسَى حُجَّتَهُ فَلَقَّاهُ اللَّهُ فِي قَوْلِهِ { وَإِذْ قَالَ اللَّهُ يَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ أَأَنْتَ قُلْتَ لِلنَّاسِ اتَّخِذُونِي وَأُمِّيَ إِلَهَيْنِ مِنْ دُونِ اللَّهِ } قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَقَّاهُ اللَّهُ { سُبْحَانَكَ مَا يَكُونُ لِي أَنْ أَقُولَ مَا لَيْسَ لِي بِحَقٍّ } الْآيَةَ كُلَّهَا قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Ибн Әбү Гомәр] безгә [Суфиян бин Уяйнә]дән ['Әмру бин Динардан] [Сәүстән] [Әбү Һөрәйрә]дән ул болай диде: "Гайсә үзенең дәлилен әйтте, аннары Аллаһ аңа үз сүзендә әйтелгәнчә җавап бирде. Һәм -Исегездә тотыгыз - Аллаһ: "Әй Мәрьям улы Гайсә, син кешеләргә: "Мине һәм анамны Аллаһтан башка ике илаһ кылыгыз", - дидеңме?" - Әбү Һөрәйрә әйтте; Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән: Шуннан соң Аллаһ аңа илһам итте - җавап - - Сине данлыйм, минем хакым булмаганны әйтергә тиеш түгел - аны әйтергә - QS Әл-Мәида; 116. Аять тулысынча. Әбү Гайсә әйтте: "Бу хәдис ышанычлы".
Hadith
Imam Tirmidzi : 2989
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ عَنْ حُيَيٍّ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ آخِرُ سُورَةٍ أُنْزِلَتْ الْمَائِدَةُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَرُوِي عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ قَالَ آخِرُ سُورَةٍ أُنْزِلَتْ إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ بَعْدَ الْمَائِدَةِ
Безгә [Кутәйбә] безгә [Абдуллаһ бин Ваһб]дан [Хуәй]дән [Әбү Абдуррахман Әл-Хубалидән] [Абдуллаһ бин Амрудан] ул болай диде: "Соңгы хәреф "Мәида" хәрефе иде". Әбү Гайсә бу хәдиснең "хәсән гариб" булуын әйтте. Һәм Ибн Аббастан риваять кылып, ул болай диде: "Соңгы иңгән хәреф Аллаһның ярдәме һәм җиңүе килгәндә иде". Ән-Наср: 1, ягъни "Мәида" сүрәсеннән соң.
Hadith
Imam Tirmidzi : 2990
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ نَاجِيَةَ بْنِ كَعْبٍ عَنْ عَلِيٍّأَنَّ أَبَا جَهْلٍ قَالَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّا لَا نُكَذِّبُكَ وَلَكِنْ نُكَذِّبُ بِمَا جِئْتَ بِهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ فَإِنَّهُمْ لَا يُكَذِّبُونَكَ وَلَكِنَّ الظَّالِمِينَ بِآيَاتِ اللَّهِ يَجْحَدُونَ }حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ نَاجِيَةَ أَنَّ أَبَا جَهْلٍ قَالَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ نَحْوَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ عَلِيٍّ وَهَذَا أَصَحُّ
Безгә [Әбу Кураиб] безгә [Мөавия бин Хишам]дан [Суфияннан] [Әбу Исхактан] [Нәҗия бин Кәгъбтан] [Али]дән Әбу Җәһел бервакыт Пәйгамбәргә (саллаллаһу галәйһи вәссәлам): "Чынлыкта, без сине инкяр итмибез, ләкин син китергән динне инкяр итәбез", - дип әйткән. Шуннан соң Аллаһ Тәгалә "Әл-Әнъам" сүрәсен төшерде: 33. Безгә [Исхак бин Мансур] безгә [Абдуррахман бин Мәһди]дан [Суфияннан] [Әбу Исхактан] [Нәҗиядән] Әбу Җәһел бервакыт Пәйгамбәргә (саллаллаһу галәйһи вәссәлам): "Мин югарыдагы хәдистәге кебек искә алдым, ләкин "Алидән" дип әйтмәдем", - дип әйтте. Бу дөресрәк.
Hadith
Imam Tirmidzi : 2991
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ{ قُلْ هُوَ الْقَادِرُ عَلَى أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِنْ فَوْقِكُمْ أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ }قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعُوذُ بِوَجْهِكَ فَلَمَّا نَزَلَتْ{ أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا وَيُذِيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍ }قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَاتَانِ أَهْوَنُ أَوْ هَاتَانِ أَيْسَرُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Ибн Әбү Гомәр] безгә [Суфиян]га ['Әмру бин Динардан] сөйләгән ул [Җәбир бин Абдуллаһ] әйткәнен ишеткән: "Бу аять иңгәч, әйтегез: "Ул сезнең өстегездән яки аяк астыгыздан сезгә җәза җибәрергә көчле зат, бер-берсе белән каршылыклы төркемнәр - һәм кайберләрегезнең ачуын сизегез." Әл-Әнгам: 65 нче аятта ул болай дигән: "Бу ике аять җиңелрәк яки бу ике аять җиңелрәк". Әбу Гайсә бу хәдиснең ышанычлы булуын әйткән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 2992
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ الْغَسَّانِيِّ عَنْ رَاشِدِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذِهِ الْآيَةِ{ قُلْ هُوَ الْقَادِرُ عَلَى أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِنْ فَوْقِكُمْ أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ }فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا إِنَّهَا كَائِنَةٌ وَلَمْ يَأْتِ تَأْوِيلُهَا بَعْدُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
Безгә [Әл Хәсән бин Арафа] безгә [Исмәгыйль бин Айяси]дән [Әбу Бәкер бин Әбу Мәрьям әл-Гассани]дән [Рәшит бин Сәгъд]дән [Сәгъд бин Әбу Ваккаш] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән бу аять турында сөйләде. Әйт: "Ул сезгә өстегездән яки аяк астыгыздан җәза җибәрергә көчле зат. Әл-Мәида сүрәсе, 65 нче аятьтә ул болай диде: "Исегездә тотыгыз, бу хәл булачак, ләкин аңлатмасы әле килеп җитмәгән". Әбу Гайсә бу хәдиснең хәсән гариб булуын әйтте.
Hadith
Imam Tirmidzi : 2993
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ{ الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ }شَقَّ ذَلِكَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَأَيُّنَا لَا يَظْلِمُ نَفْسَهُ قَالَ لَيْسَ ذَلِكَ إِنَّمَا هُوَ الشِّرْكُ أَلَمْ تَسْمَعُوا مَا قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ{ يَا بُنَيَّ لَا تُشْرِكْ بِاللَّهِ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Әли бин Хөсрайм] безгә [Гайсә бин Юныс]дан [Әл-А'масидан] [Ибраһимнан] [Әл-Камәдән] [Габдуллаһтан] ул болай диде: "Иман китереп, иманнарын гаделсезлек белән кушмаучылар" аяте "Әл-Ән'ам: 82" сүрәсендә иңгәч, мөселманнар моңа бик борчылдылар һәм сорадылар: "Әй Аллаһның Илчесе, безнең арабызда үзенә беркайчан да золым кылмаган кеше бармы?" Ул әйтте: "Бу түгел, ул ширк дигәнне күздә тотты, Локманның улына нәрсә әйткәнен ишетмәдеңме? Әй улым, Аллаһка ширек кушма, чөнки ширк зур гаделсезлек." Локман: 13. Әбу Гайсә бу хәдиснең ышанычлы булуын әйтте.
Hadith
Imam Tirmidzi : 2994
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ مَسْرُوقٍ قَالَ كُنْتُ مُتَّكِئًا عِنْدَ عَائِشَةَ فَقَالَتْيَا أَبَا عَائِشَةَ ثَلَاثٌ مَنْ تَكَلَّمَ بِوَاحِدَةٍ مِنْهُنَّ فَقَدْ أَعْظَمَ عَلَى اللَّهِ الْفِرْيَةَ مَنْ زَعَمَ أَنَّ مُحَمَّدًا رَأَى رَبَّهُ فَقَدْ أَعْظَمَ الْفِرْيَةَ عَلَى اللَّهِ وَاللَّهُ يَقُولُ{ لَا تُدْرِكُهُ الْأَبْصَارُ وَهُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصَارَ وَهُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ }{ وَمَا كَانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلَّا وَحْيًا أَوْ مِنْ وَرَاءِ حِجَابٍ }وَكُنْتُ مُتَّكِئًا فَجَلَسْتُ فَقُلْتُ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ أَنْظِرِينِي وَلَا تُعْجِلِينِي أَلَيْسَ يَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى{ وَلَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْرَى }{ وَلَقَدْ رَآهُ بِالْأُفُقِ الْمُبِينِ }قَالَتْ أَنَا وَاللَّهِ أَوَّلُ مَنْ سَأَلَ عَنْ هَذَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّمَا ذَاكَ جِبْرِيلُ مَا رَأَيْتُهُ فِي الصُّورَةِ الَّتِي خُلِقَ فِيهَا غَيْرَ هَاتَيْنِ الْمَرَّتَيْنِ رَأَيْتُهُ مُنْهَبِطًا مِنْ السَّمَاءِ سَادًّا عِظَمُ خَلْقِهِ مَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ وَمَنْ زَعَمَ أَنَّ مُحَمَّدًا كَتَمَ شَيْئًا مِمَّا أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْهِ فَقَدْ أَعْظَمَ الْفِرْيَةَ عَلَى اللَّهِ يَقُولُ اللَّهُ{ يَا أَيُّهَا الرَّسُولَ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ }وَمَنْ زَعَمَ أَنَّهُ يَعْلَمُ مَا فِي غَدٍ فَقَدْ أَعْظَمَ الْفِرْيَةَ عَلَى اللَّهِ وَاللَّهُ يَقُولُ{ قُلْ لَا يَعْلَمُ مَنْ فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ الْغَيْبَ إِلَّا اللَّهُ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَمَسْرُوقُ بْنُ الْأَجْدَعِ يُكْنَى أَبَا عَائِشَةَ وَهُوَ مَسْرُوقُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَكَذَا كَانَ اسْمُهُ فِي الدِّيوَانِ
Безгә [Әхмәд бин Мани] безгә [Исхак бин Йосыф] безгә [Давуд бин Әбу Хинд] [Әш-Шәгъби] [Мәсрук] әйтте: "Мин Гайшәгә якынрак иелдем, аннары [Айшә] әйтте: "Әй, Әбу Гайшә, өч нәрсә, кем аларның берсен әйтсә, ул Аллаһ исеме белән зур ялган сөйләгән дигән сүз, атап әйткәндә: кем Мөхәммәд Раббысын күргән дип уйласа, ул Аллаһ исеме белән ялганлый, ә Аллаһ аңа күз белән карап булмый ди, ә ул күренә торган һәрнәрсәне күрә; һәм ул - Иң нечкә, барысын да белүче. Әл-Әнгам: 103. Аллаһның аның белән вәхи аша яки пәрдә артында сөйләшә алуы мөмкин түгел. Әш-Шура: 51". Мин аркага сөялдем, аннары утырдым, дидем. «Әй, Өммүл Мукминин, мине көт, ашыкма», – дип Аллаһ Тәгалә әйтмәдеме? Һәм, әлбәттә, Мөхәммәд Җәбраилне – аның башлангыч кыяфәтендә – башка вакытта күрде. «Нәҗм» сүрәсе: 13. Һәм, әлбәттә, Мөхәммәд Җәбраилне якты офыкта күрде. «Тәквир» сүрәсе: 23. Гайшә әйтте: «Аллаһ белән ант итәм, мин Аллаһның Илчесеннән (Аллаһның аңа рәхмәте һәм сәламе булсын!) беренче булып сорадым, аннары ул җавап бирде: «Чыннан да, ул Җәбраил иде, мин аны беренче тапкыр яратылган кыяфәтендә күрдем, ләкин икенче тапкыр аны күктән төшкәнен күрдем, аның кыяфәте күкләр белән җир арасындагы араны каплаган иде. Кем дә булса Мөхәммәд Аллаһ аңа ачкан нәрсәне яшерә дип уйласа, ул Аллаһ исеме белән зур ялган сөйләгән дигән сүз. Аллаһ әйтте: «Әй, илчем, сиңа Раббыңнан җибәрелгәнне җиткер». «Мәида» сүрәсе: 67. Кем дә булса икенче көнне берәр нәрсә беләм дип уйласа, ул Аллаһ исеме белән зур ялган сөйләгән дигән сүз. Аллаһ әйтә: «Күкләрдә һәм җирдә яшерен нәрсәләрне белүче беркем дә юк, Аллаһтан башка». Ән-Нәмл: 65. Әбу Гайсә болай дигән: «Бу хәдис ышанычлы». Мәсрук бин Әл-Әҗдәнең кушаматы - Әбу Гайшә, ул Мәсрук бин Әбдеррахман. Аның исеме «Әд-Диван»да шулай телгә алына.
Hadith
Imam Tirmidzi : 2995
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى الْبَصْرِيُّ الْحَرَشِيُّ حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَكَّائِيُّ حَدَّثَنَا عَطَاءُ بْنُ السَّائِبِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَتَى أُنَاسٌ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَأْكُلُ مَا نَقْتُلُ وَلَا نَأْكُلُ مَا يَقْتُلُ اللَّهُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ{ فَكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ إِنْ كُنْتُمْ بِآيَاتِهِ مُؤْمِنِينَ إِلَى قَوْلِهِ وَإِنْ أَطَعْتُمُوهُمْ إِنَّكُمْ لَمُشْرِكُونَ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَيْضًا وَرَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلًا
Безгә [Мөхәммәд бин Муса әл-Бәшри әл-Хараси] безгә [Зияд бин Абдулла әл-Баккаи] безгә [Әсә бин Әс-Сәиб] сөйләгән, ул [Сәгыйд бин Җүбәйр]дән [Габдулла бин Аббас] әйткән: "Кешеләр Пәйгамбәр галәйһиссәламгә килделәр, аннары: "Әй Аллаһның Илчесе, без суйган хайваннарны ашыйбызмы, ә Аллаһ суйган хайваннарны ашамыйбызмы?" - диделәр. Шуннан соң Аллаһ "Аллаһның аятләренә ышансагыз, Аллаһ исеме белән аталган хәләл хайваннарны ашагыз" дигән аятьне җибәрде. Әгәр сез Аның сүзен үтәсәгез, сез, әлбәттә, мөшрик булырсыз. Әл-Әнгам: 118-121. Әбу Гайсә әйтте: "Бу хәдис хәсән гариб. Бу хәдис шулай ук Ибн Аббастан башка бер иснәд аша китерелгән. Кайберәүләр аны Әсә бин Әс-Сәибтән, ул Сәгыйд бин Җүбәйрдән, ул Пәйгамбәр галәйһиссәлам мурсалда риваять кылды."
Hadith
Imam Tirmidzi : 2996
حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَغْدَادِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنْ دَاوُدَ الْأَوْدِيِّ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَمَنْ سَرَّهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى الصَّحِيفَةِ الَّتِي عَلَيْهَا خَاتَمُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلْيَقْرَأْ هَذِهِ الْآيَاتِ{ قُلْ تَعَالَوْا أَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ الْآيَةَ إِلَى قَوْلِهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
Безгә [Әл-Фәдл бин Әш-Шабба әл-Багдадий] безгә [Мөхәммәд бин Фудәйл]дан [Давуд әл-Аудий]дан [Әш-Шьяби]дан [Әл-Камә]дан [Габдуллаһ]дан ул болай диде: "Кем Мөхәммәд салла-галәйһиссәламнең мөһере булган вәхий битне күрергә тели икән, бу аятьне укысын. Әйт: "Раббыгыз сезгә тыйган нәрсәләрне - Аның сүзе белән - укырга рөхсәт итегез, шаять сез тәкъва булырсыз." Әл-Әнгам: 151-153. Әбу Гайсә бу хәдиснең хәсән гариб булуын әйтте.
Hadith
Imam Tirmidzi : 2997
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ ابْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ{ أَوْ يَأْتِيَ بَعْضُ آيَاتِ رَبِّكَ }قَالَ طُلُوعُ الشَّمْسِ مِنْ مَغْرِبِهَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَرَوَاهُ بَعْضُهُمْ وَلَمْ يَرْفَعْهُ
Безгә [Суфиян бин Вәки] сөйләде безгә [әтием] сөйләде, [Ибн Әбү Ләйләдән] [Асиядән] [Әбу Сәгыйдтән] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән Аллаһның "әззә вәҗҗәллаһ" сүзләре яки Раббыбызның берничә аятенең килүе турында сөйләде, "Әл-Әнъам" сүрәсенең 158 нче аятендә Ул әйтте: "Кояш баюыннан чыга". Әбу Гайсә әйтте: "Бу хәдис - хәсән гариб". Башкалар аны риваять иттеләр, ләкин аңламадылар.
Hadith
Imam Tirmidzi : 2998
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا يَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ عَنْ فُضَيْلِ بْنِ غَزْوَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ إِذَا خَرَجْنَ لَمْ{ يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ }الْآيَةَ الدَّجَّالُ وَالدَّابَّةُ وَطُلُوعُ الشَّمْسِ مِنْ الْمَغْرِبِ أَوْ مِنْ مَغْرِبِهَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو حَازِمٍ هُوَ الْأَشْجَعِيُّ الْكُوفِيُّ وَاسْمُهُ سَلْمَانُ مَوْلَى عَزَّةَ الْأَشْجَعِيَّةِ
['Габд бин Хумайд] безгә [Йә'лә бин Убайд]дан [Фудлайл бин Газван]дан [Әбү Хазим]дан [Әбү Һөрәйрә]дан Пәйгамбәр (Аллаһның аңа рәхмәте һәм сәламе булсын)дан риваять кылды, ул болай диде: «Өч нәрсә булса, Аллаһның аятьләренә ышанмаган кешенең иманы файдасыз булачак: Дәҗҗалның чыгуы, шуышучы җан иясе һәм кояшның көнбатыштан яки баюыннан чыгуы». Әбү Гайсә бу хәдиснең хәсән-сәхих булуын әйтте.
Hadith
Imam Tirmidzi : 2999
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَقَوْلُهُ الْحَقُّ إِذَا هَمَّ عَبْدِي بِحَسَنَةٍ فَاكْتُبُوهَا لَهُ حَسَنَةً فَإِنْ عَمِلَهَا فَاكْتُبُوهَا لَهُ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا وَإِذَا هَمَّ بِسَيِّئَةٍ فَلَا تَكْتُبُوهَا فَإِنْ عَمِلَهَا فَاكْتُبُوهَا بِمِثْلِهَا فَإِنْ تَرَكَهَا وَرُبَّمَا قَالَ لَمْ يَعْمَلْ بِهَا فَاكْتُبُوهَا لَهُ حَسَنَةً ثُمَّ قَرَأَ{ مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Ибн Әбу Гомәр] безгә [Суфиян], [Әбу Зинад], [Әл-Әгъраҗ], [Әбу Һөрәйрә] сөйләгән: Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам болай дигән: «Аллаһ Тәгалә әйтә, Аның сүзе хак булса да: «Әгәр колым бер изге эш эшләргә ниятләсә, аңа бер изге эш языгыз, әгәр ул моны эшләсә, аңа ун шундый ук изге эш языгыз. Әгәр ул гөнаһ эшләргә ниятләсә, аны ул эшләгәнче язмагыз, әгәр ул моны эшләсә, аны шундый ук җинаять дип языгыз, әгәр ул бу җинаятьне ташласа яки эшләмәсә, аны аңа изге эш дип языгыз», – дигән. Аннары ул болай дип укыган: «Кем изге эш кылса, аңа гамәленең ун тапкыры күләмендә савап биреләчәк». «Әл-Әнгам»: 160. Әбу Гайсә бу хәдиснең ышанычлы булуын әйткән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 3000
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَرَأَ هَذِهِ الْآيَةَ{ فَلَمَّا تَجَلَّى رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَكًّا }قَالَ حَمَّادٌ هَكَذَا وَأَمْسَكَ سُلَيْمَانُ بِطَرَفِ إِبْهَامِهِ عَلَى أُنْمُلَةِ إِصْبَعِهِ الْيُمْنَى قَالَ فَسَاخَ الْجَبَلُ{ وَخَرَّ مُوسَى صَعِقًا }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الْوَرَّاقُ الْبَغْدَادِيُّ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ
Безгә [Абдуллаһ бин Абдуррахман] безгә [Сөләйман бин Харб] безгә [Хаммад бин Сәләмә]дән [Сабит]дән [Әнәс]гә Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам бу аятьне укыганлыгын сөйләде. Раббысы тауга күренгәч, аны ваклады. Әл-Әнгам: 143. Хәммад моны әйтте, һәм Сөләйман баш бармагын уң кечкенә бармагының буынына куйды һәм: «Тау батты», – диде. «Һәм Муса аңын югалтып егылды», – диде. Әл-Әнгам: 143. Әбу Гайсә бу хәдиснең хәсән-сәхих гариб булуын әйтте. Без аны бары тик Хәммад бин Сәләмә хәдисеннән генә беләбез. Безгә [Абдуллаһ бин Вәррак әл-Багдад] безгә [Му'аз бин Му'аз]дан [Хаммад бин Сәләмә]дән [Сабит]дән [Әнәс] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән мондый һәм бу хәдис хәсән булуын әйтте.
