Imam Tirmidzi : 2981
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْأَشَجُّ حَدَّثَنَا مُنْصُورُ بْنُ وَرْدَانَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ عَنْ عَلِيٍّ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ{ وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنْ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا }قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ فِي كُلِّ عَامٍ فَسَكَتَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ فِي كُلِّ عَامٍ قَالَ لَا وَلَوْ قُلْتُ نَعَمْ لَوَجَبَتْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ{ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَسْأَلُوا عَنْ أَشْيَاءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ عَلِيٍّ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ
Atugambye [Abu Sa’id Al Asyaj] atubuulidde [Mansur bin Wardan] okuva ku [Ali bin Abdul A’la] okuva ku [kitaawe] okuva ku [Abu al Bakhtari] okuva ku [Ali] yagamba; Aya bwe yabikkulwa, okukola Hijja buvunaanyizibwa bwa muntu eri Allah, kwe kugamba - eri - abo abasobola okugenda e Baitullah QS Ali Imran: 97, mikwano gye baabuuza nti; 'Ayi Omubaka wa Allah, -kikolebwa- buli mwaka?' Yasirika, ne baddamu okubuuza nti; 'Ayi Omubaka wa Allah, -kikolebwa- buli mwaka?' yaddamu nti: ‘Nedda, singa nnaddamu nti yee, kyandibadde kikakatako -mu mateeka-’. Awo Allah n’abikkula nti, mmwe abakkiriza, temubuuza Nabbi wammwe ku bintu, singa biba binnyonnyolwa, byandibaleetedde ebizibu. QS Al Mai`idah: 101. Abu Isa yagamba nti hadith eno hasan gharib.
Imam Tirmidzi : 2982
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَعْمَرٍ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ أَخْبَرَنِي مُوسَى بْنُ أَنَسٍ قَال سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُ قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَنْ أَبِي قَالَ أَبُوكَ فُلَانٌ فَنَزَلَتْ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَسْأَلُوا عَنْ أَشْيَاءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ } قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ
Atugambye [Muhammad bin Ma’mar Abu Abdullah Al Bashri] atugambye [Rauh bin ‘Ubadah] atugambye [Syu’bah] agambye [Musa bin Anas] yagamba nti; Nawulira [Anas bin Malik] ng’agamba nti; ‘Omuntu yabuuza Omubaka wa Allah sallallaahu alahi wasallam; ‘Ayi Omubaka wa Allah, ani kitange?’. Yaddamu nti: ‘Kitaawo bw’atyo bw’atyo’. Awo aya n’ekka: Abange mmwe abakkiriza, temubuuza Nabbi wammwe ku bintu, singa biba bannyonnyolwa, byandibaleetedde ebizibu. QS Al Ma`idah: 101. Abu Isa yagamba nti hadith eno hasan shahih gharib.
Imam Tirmidzi : 2983
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ أَنَّهُ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا ظَالِمًا فَلَمْ يَأْخُذُوا عَلَى يَدَيْهِ أَوْشَكَ أَنْ يَعُمَّهُمْ اللَّهُ بِعِقَابٍ مِنْهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ نَحْوَ هَذَا الْحَدِيثِ مَرْفُوعًا وَرَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ إِسْمَعِيلَ عَنْ قَيْسٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ قَوْلَهُ وَلَمْ يَرْفَعُوهُ
Atugambye [Ahmad bin Mani’] atugambye nti [Yazid bin Harun] atugambye [Isma’il bin Abu Khalid] okuva ku [Qais bin Abu Hazim] okuva ku [Abu Bakr Ash Shiddiq] yagamba nti; ‘Mmwe abantu, mazima mutera okusoma olunyiriri luno. Abange mmwe abakkiriza, mwefaako, tewali muntu mubuze ajja kubatuusaako bulabe singa mubadde mulung’amibwa QS Al Ma`idah: 105, mazima nawulira Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam nga agamba nti: ‘Mazima abantu bwe balaba abantu abakola ebikyamu, naye nga tebabiremesa, Allah kumpi ajja kubatuusa ku bobonabona bonna’. Abu Isa yagamba nti hadith eno ntuufu. Era kyayogerwa okuva mu banyumya abawerako okuva ku Isma’il bin Abu Khalid nga hadith eno mu ngeri ya marfu’, n’abalala abamu ne banyumibwa okuva ku Isma’il okuva ku Qais okuva ku Abu Bakr ku bikwata ku bigambo bye, naye teya marfu’kan’.
Imam Tirmidzi : 2984
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَعْقُوبَ الطَّالَقَانِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا عُتْبَةُ بْنُ أَبِي حَكِيمٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ جَارِيَةَ اللَّخْمِيُّ عَنْ أَبِي أُمَيَّةَ الشَّعْبَانِيِّ قَالَ أَتَيْتُ أَبَا ثَعْلَبَةَ الْخُشَنِيَّ فَقُلْتُ لَهُ كَيْفَ تَصْنَعُ بِهَذِهِ الْآيَةِ قَالَ أَيَّةُ آيَةٍ قُلْتُ قَوْلُهُ تَعَالَى { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } قَالَ أَمَا وَاللَّهِ لَقَدْ سَأَلْتَ عَنْهَا خَبِيرًا سَأَلْتُ عَنْهَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بَلْ ائْتَمِرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَتَنَاهَوْا عَنْ الْمُنْكَرِ حَتَّى إِذَا رَأَيْتَ شُحًّا مُطَاعًا وَهَوًى مُتَّبَعًا وَدُنْيَا مُؤْثَرَةً وَإِعْجَابَ كُلِّ ذِي رَأْيٍ بِرَأْيِهِ فَعَلَيْكَ بِخَاصَّةِ نَفْسِكَ وَدَعْ الْعَوَامَّ فَإِنَّ مِنْ وَرَائِكُمْ أَيَّامًا الصَّبْرُ فِيهِنَّ مِثْلُ الْقَبْضِ عَلَى الْجَمْرِ لِلْعَامِلِ فِيهِنَّ مِثْلُ أَجْرِ خَمْسِينَ رَجُلًا يَعْمَلُونَ مِثْلَ عَمَلِكُمْ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ وَزَادَنِي غَيْرُ عُتْبَةَ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَجْرُ خَمْسِينَ مِنَّا أَوْ مِنْهُمْ قَالَ بَلْ أَجْرُ خَمْسِينَ مِنْكُمْ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
Atugambye [Sa’id bin Ya’qub Ath Thalaqani] atugambye [Abdullah bin Al Mubarak] atugambye [’Utbah bin Abu Hakim] atugambye [‘Amru bin Jariyah Al Lakhmi] okuva ku [Abu Umaiyah Asy Sya’bani] yagamba nti; Nasisinkana [Abu Tsa’labah Al Khusyani] olwo ne mmugamba nti; ‘Olunyiriri luno okola ki?’. yabuuzizza nti; ‘Lyayi ki?’. Nannyonnyola nti; Ebigambo bya Allah Ta'ala Abange mmwe abakkiriza, mwerabirire, tewali muntu akyamye ajja kubatuusaako bulabe singa mufuna obulagirizi. QS Al Ma`idah: 105, Abu Tsa'labah yagamba nti; 'Jjukira, by Allah, obuuza abantu abamanyi, lumu nabuuza Omubaka wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam, olwo n'addamu nti: 'Kyokka, lagira ebirungi era ogaana ebibi okutuusa lw'onoolaba obusungu nga bugobererwa, okwegomba nga bugobererwa, obulamu obw'ensi nga bukulembeza n'okwegomba buli muntu n'endowooza zaabwe, olina -okukwata amaaso g'omutima gwo n'okuleka abantu baabulijjo emabega, kubanga emabega wo wajja kujja be a ekiseera ng’obugumiikiriza bwali ng’okukwata amanda agookya, omuntu eyakola ebikolwa ebirungi mu kiseera ekyo yali ng’empeera y’abantu amakumi ataano abaakolanga kye kimu n’ebikolwa byo’. Abdullah bin Al Mubarak yagambye nti; Ng’oggyeeko ‘Utbah yanyongerako nti: Kigambibwa nti; ‘Ayi Omubaka wa Allah, sasula abantu amakumi ataano okuva gye tuli oba ku bo?’. Yaddamu nti: ‘N’empeera ya makumi ataano ku mmwe’. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno ye hasan gharib.
Imam Tirmidzi : 2985
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي شُعَيْبٍ الْحَرَّانِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْحَرَّانِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ أَبِي النَّضْرِ عَنْ بَاذَانَ مَوْلَى أُمِّ هَانِئٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ تَمِيمٍ الدَّارِيِّ فِي هَذِهِ الْآيَةِ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا شَهَادَةُ بَيْنِكُمْ إِذَا حَضَر أَحَدَكُمْ الْمَوْتُ } قَالَ بَرِئَ مِنْهَا النَّاسُ غَيْرِي وَغَيْرَ عَدِيَّ بْنِ بَدَّاءٍ وَكَانَا نَصْرَانِيَّيْنِ يَخْتَلِفَانِ إِلَى الشَّامِ قَبْلَ الْإِسْلَامِ فَأَتَيَا الشَّامَ لِتِجَارَتِهِمَا وَقَدِمَ عَلَيْهِمَا مَوْلًى لِبَنِي هَاشِمٍ يُقَالُ لَهُ بُدَيْلُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ بِتِجَارَةٍ وَمَعَهُ جَامٌ مِنْ فِضَّةٍ يُرِيدُ بِهِ الْمَلِكَ وَهُوَ عُظْمُ تِجَارَتِهِ فَمَرِضَ فَأَوْصَى إِلَيْهِمَا وَأَمَرَهُمَا أَنْ يُبَلِّغَا مَا تَرَكَ أَهْلَهُ قَالَ تَمِيمٌ فَلَمَّا مَاتَ أَخَذْنَا ذَلِكَ الْجَامَ فَبِعْنَاهُ بِأَلْفِ دِرْهَمٍ ثُمَّ اقْتَسَمْنَاهُ أَنَا وَعَدِيُّ بْنُ بَدَّاءٍ فَلَمَّا قَدِمْنَا إِلَى أَهْلِهِ دَفَعْنَا إِلَيْهِمْ مَا كَانَ مَعَنَا وَفَقَدُوا الْجَامَ فَسَأَلُونَا عَنْهُ فَقُلْنَا مَا تَرَكَ غَيْرَ هَذَا وَمَا دَفَعَ إِلَيْنَا غَيْرَهُ قَالَ تَمِيمٌ فَلَمَّا أَسْلَمْتُ بَعْدَ قُدُومِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ تَأَثَّمْتُ مِنْ ذَلِكَ فَأَتَيْتُ أَهْلَهُ فَأَخْبَرْتُهُمْ الْخَبَرَ وَأَدَّيْتُ إِلَيْهِمْ خَمْسَ مِائَةِ دِرْهَمٍ وَأَخْبَرْتُهُمْ أَنَّ عِنْدَ صَاحِبِي مِثْلَهَا فَأَتَوْا بِهِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَهُمْ الْبَيِّنَةَ فَلَمْ يَجِدُوا فَأَمَرَهُمْ أَنْ يَسْتَحْلِفُوهُ بِمَا يُقْطَعُ بِهِ عَلَى أَهْلِ دِينِهِ فَحَلَفَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا شَهَادَةُ بَيْنِكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمْ الْمَوْتُ إِلَى قَوْلِهِ أَوْ يَخَافُوا أَنْ تُرَدَّ أَيْمَانٌ بَعْدَ أَيْمَانِهِمْ } فَقَامَ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ وَرَجُلٌ آخَرُ فَحَلَفَا فَنُزِعَتْ الْخَمْسُ مِائَةِ دِرْهَمٍ مِنْ عَدِيِّ بْنِ بَدَّاءٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَلَيْسَ إِسْنَادُهُ بِصَحِيحٍ وَأَبُو النَّضْرِ الَّذِي رَوَى عَنْهُ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ هَذَا الْحَدِيثَ هُوَ عِنْدِي مُحَمَّدُ بْنُ السَّائِبِ الْكَلْبِيُّ يُكْنَى أَبَا النَّضْرِ وَقَدْ تَرَكَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ بِالْحَدِيثِ وَهُوَ صَاحِبُ التَّفْسِيرِ سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ مُحَمَّدُ بْنُ السَّائِبِ الْكَلْبِيُّ يُكْنَى أَبَا النَّضْرِ وَلَا نَعْرِفُ لِسَالِمٍ أَبِي النَّضْرِ الْمَدَنِيِّ رِوَايَةً عَنْ أَبِي صَالِحٍ مَوْلَى أُمِّ هَانِئٍ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ شَيْءٌ مِنْ هَذَا عَلَى الِاخْتِصَارِ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ
Atugambye [Al Hasan bin Ahmad bin Abu Syu’aib Al Harrani] atubuulidde [Muhammad bin Salamah Al Harrani] atubuulidde [Muhammad bin Ishaq] okuva ku [Abu An Nadlr] okuva ku [Badzan] eyali omuddu owa Umm Hani` okuva ku [Ibn Abbas] okuva ku [Tamim Ad From] ku Aya eno Abange mmwe abakkiriza, singa omu ku mmwe ayolekedde okufa, ng’anaatera okukola ekiraamo, olwo Ekiraamo kibeere obujulizi abantu babiri abatuukirivu mu mmwe. QS Al Ma`idah: 109, Tamim yagambye nti; 'Abantu ba ddembe okuva mu aya eno ng'oggyeeko nze ne Adi bin Badda'. Edda bombi baali Bakristaayo nga bakyusakyusa okugenda e Syria nga Obusiraamu tebunnabaawo. Bombi bajja e Syria okusuubula, bombi baakyaliddwa omuddu owa Bani Hashim ayitibwa Budail bin Abu Maryam n’ebintu bye, yaleeta ekikopo kya ffeeza kye yali ayagala okutwala ewa kabaka, ekintu kino kye kyali ekintu kye yasinga okusuubula. Yalwala n’abalekera ekiraamo, ng’abalagira okuwa ab’omu maka ge bye yali alese. Tamim yagamba nti, "Bwe yafa, twatwala egiraasi ne tugitunda dirhams lukumi, ne tugigabanya wakati wange ne Adi ibn Badda`. Bwe twagenda mu maka ge, twabawa bye twabaleetedde. Egiraasi ne bagibuza ne batubuuza ku nsonga eyo. Twagamba nti, 'Teyaleka kintu kirala okuggyako kino era teyawaayo kirala.'" Tamim yagamba nti, "Bwe nnakkiriza Obusiraamu, nti ye, Nabbi (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) bwe yatuuka e Madiina, nawulira omusango ku nsonga eno, kale nagenda mu maka ge ne mbagamba amazima ne mbasasula dirham ebikumi bitaano ne mbagamba nti mukwano gwange yalina omuwendo ogwo Olwo nebaguleeta eri Omubaka wa Allaah (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) n’oluvannyuma n’abalagira okumulayirira ensala eyesigamiziddwa ku ddiini yaabwe." Yalayira ekirayiro era Allah n’abikkula aya Ange mmwe abakkiriza, okufa bwe kusemberera omu ku mmwe n’anaatera okukola ekiraamo, kibeere obujulizi abasajja babiri abatuukirivu mu mmwe okutuusa aya Oba batya nti ebirayiro bijja kuddizibwa oluvannyuma lw’ebirayiro byabwe QS Al Ma`idah: 109. ‘Amru bin Al Ash n’omusajja omulala ne bayimirira, bombi ne balayira ekirayiro, olwo dirhams kikumi zaggyibwa ku Adi bin Badda`'. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno gharib era sanad yaayo si sahih. Abu An Nadl Muhammad bin Ishaq gyeyanyumya hadith eno okuva gy’ali, ndowooza ye Muhammad bin As Sa`ib Al Kalbi, kun-yah ye ye Abu An Nadlr. Abamanyi baaleka hadith ye era alina n’ekitabo ky’okuvvuunula. Lumu nnawulira Muhammad bin Isma’il ng’agamba nti; Kun-yah ya Muhammad bin As Sa`ib Al Kalbi yali Abu An Nadlr, era tetumanyi nti Salim bin Abu An Nadlr Al Madani yalina ennyiriri okuva ewa Abu Salih, omuddu wa Umm Hani`. Ekitundu ku hadith eno kiwandiikiddwa mu bufunze okuva ku Ibn Abbas okuyita mu sanad endala.
Imam Tirmidzi : 2986
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ عَنْ ابْنِ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي الْقَاسِمِ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ خَرَجَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سَهْمٍ مَعَ تَمِيمٍ الدَّارِيِّ وَعَدِيِّ بْنِ بَدَّاءٍ فَمَاتَ السَّهْمِيُّ بِأَرْضٍ لَيْسَ فِيهَا مُسْلِمٌ فَلَمَّا قَدِمْنَا بِتَرِكَتِهِ فَقَدُوا جَامًا مِنْ فِضَّةٍ مُخَوَّصًا بِالذَّهَبِ فَأَحْلَفَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ وُجِدَ الْجَامُ بِمَكَّةَ فَقِيلَ اشْتَرَيْنَاهُ مِنْ عَدِيٍّ وَتَمِيمٍ فَقَامَ رَجُلَانِ مِنْ أَوْلِيَاءِ السَّهْمِيِّ فَحَلَفَا بِاللَّهِ لَشَهَادَتُنَا أَحَقُّ مِنْ شَهَادَتِهِمَا وَأَنَّ الْجَامَ لِصَاحِبِهِمْ قَالَ وَفِيهِمْ نَزَلَتْ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا شَهَادَةُ بَيْنِكُمْ } قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَهُوَ حَدِيثُ ابْنِ أَبِي زَائِدَةَ
Atubuulidde [Sufyan bin Waki’] atubuulidde [Yahya bin Adam] okuva ku [Ibnu Abi Za`idah] okuva ku [Muhammad bin Abu Al Qasim] okuva ku [Abdul Malik bin Sa’id] okuva ku [kitaawe] okuva ku [Ibnu Abbas] yagamba nti; 'Omuntu okuva e Bani Sahm yafuluma ne Tamim Ad Dari ne Adi bin Badda`, olwo omuntu okuva e Bani Sahm n'afiira mu kitundu awatali Basiraamu. Bwe twajja n’ebisigaddewo, baali bafiiriddwa egiraasi ya ffeeza eyasiigibwa zaabu. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam olwo n’abasaba bombi okulayira, kirabika egiraasi eno yasangibwa e Makka, kyagambibwa nti; 'Twagigula ku Adi ne Tamim'. Awo abakuumi ba Sahm babiri ne bayimirira ne balayira mu linnya lya Allah nti obujulizi bwaffe bwa mazima okusinga obwabwe, era nti egiraasi yali ya mukwano gwabwe.’ Ibn Abbas yagamba nti; ‘Ku bikwata ku kizibu kyabwe, aya yabikkulwa mmwe abakkiriza, singa omu ku mmwe ayolekedde okufa, ng’anaatera okukola ekiraamo, olwo ekyo kibeere nga kijuliziddwa abantu babiri abatuukirivu mu mmwe. QS Al Ma`idah: 109. Abu Isa yagamba nti; Hadith eno ye Hasan Gharib era eno ye hadith ya Ibn Abu Za`idah.
Imam Tirmidzi : 2987
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ قَزَعَةَ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ حَبِيبٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ خِلَاسِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُنْزِلَتْ الْمَائِدَةُ مِنْ السَّمَاءِ خُبْزًا وَلَحْمًا وَأُمِرُوا أَنْ لَا يَخُونُوا وَلَا يَدَّخِرُوا لِغَدٍ فَخَانُوا وَادَّخَرُوا وَرَفَعُوا لِغَدٍ فَمُسِخُوا قِرَدَةً وَخَنَازِيرَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ قَدْ رَوَاهُ أَبُو عَاصِمٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ خِلَاسٍ عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ مَوْقُوفًا وَلَا نَعْرِفُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ الْحَسَنِ بْنِ قَزَعَةَ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ حَبِيبٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ نَحْوَهُ وَلَمْ يَرْفَعْهُ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ الْحَسَنِ بْنِ قَزَعَةَ وَلَا نَعْلَمُ لِلْحَدِيثِ الْمَرْفُوعِ أَصْلًا
Atugambye [Al Hasan bin Qaza’ah Al Bashri] atugambye [Sufyan bin Hubaib] atubuulidde [Sa’id] okuva mu [Qatadah] okuva ku [Khilas bin ‘Amru] okuva ku [’Ammar bin Yasir] yagamba nti; Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba: ‘Essowaani z’emmere zakka okuva mu bbanga mu ngeri y’omugaati n’ennyama, baalagirwa obutalya mu nsi olukwe n’obutatereka olw’enkya. Naye balyamu olukwe ne bataasa era ne basondera enkeera. Olwo ffeesi zaabwe ne zikyusibwa ne zifuuka enkima n’embizzi’. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno ya gharib. [Abu ‘Ashim] n’abalala baakinyumya okuva ku [Sa’id bin Abu ‘Arubah] okuva ku [Qatadah] okuva ku [Khilas] okuva ku [‘Ammar bin Yasir] mu ngeri ya mauquf era tetukimanyi marfu’ okuggyako okuva mu hadith ya Al Hasan bin Qaza’ah. Atugambye [Humaid bin Mas’adah] atubuulidde [Sufyan bin Hubaib] okuva ku [Sa’id bin Abu ‘Arubah] nga hadith eyo waggulu, naye tagitegeera. Kino kituufu okusinga hadith ya Al Hasan bin Qaza'ah era tetumanyi hadith eno marfu' n'akatono.
Imam Tirmidzi : 2988
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ طَاوُوسٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ يُلَقَّى عِيسَى حُجَّتَهُ فَلَقَّاهُ اللَّهُ فِي قَوْلِهِ { وَإِذْ قَالَ اللَّهُ يَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ أَأَنْتَ قُلْتَ لِلنَّاسِ اتَّخِذُونِي وَأُمِّيَ إِلَهَيْنِ مِنْ دُونِ اللَّهِ } قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَقَّاهُ اللَّهُ { سُبْحَانَكَ مَا يَكُونُ لِي أَنْ أَقُولَ مَا لَيْسَ لِي بِحَقٍّ } الْآيَةَ كُلَّهَا قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atugambye [Ibn Abu Umar] atubuulidde [Sufyan bin ‘Uyainah] okuva ku [’Amru bin Dinar] okuva ku [Thawus] okuva ku [Abu Hurairah] yagamba; ‘Isa yalaga obukakafu bwe olwo Allah n’amuddamu nga bwe kirambikiddwa mu kigambo kye. Era -Jjukira- Allah bwe yagamba nti: ‘Ayi Yesu, omwana wa Maria, wagamba abantu nti: ‘Nfuule ne maama wange bakatonda babiri okuggyako Allah?’. -Abu Hurairah yagamba nti; Okuva ewa Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam: Olwo Allah n’amuluŋŋamya -okuddamu- - Ekitiibwa kibeere gy’oli, si kituufu nze okwogera ekitali ddembe lyange -okukyogera- QS Al Ma`idah; 116. Olunyiriri okutwaliza awamu. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno ntuufu.
Imam Tirmidzi : 2989
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ عَنْ حُيَيٍّ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَ آخِرُ سُورَةٍ أُنْزِلَتْ الْمَائِدَةُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَرُوِي عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ قَالَ آخِرُ سُورَةٍ أُنْزِلَتْ إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ بَعْدَ الْمَائِدَةِ
Atubuulidde [Qutaibah] atubuulidde [Abdullah bin Wahb] okuva ku [Huyai] okuva ku [Abu Abdurrahman Al Hubali] okuva ku [Abdullah bin ‘Amru] yagamba; 'Ebbaluwa eyasembayo okubikkulwa yali bbaluwa Al Ma`idah'. Abu Isa yagamba nti hadith eno hasan gharib. Era n’anyumibwa okuva ewa Ibn Abbas, n’agamba nti; ‘Ebbaluwa eyasembayo okukka yali Nga Allah obuyambi n’obuwanguzi bituuse. QS An Nasr: 1, kwe kugamba oluvannyuma lwa Surah Al Ma`idah.
Imam Tirmidzi : 2990
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ نَاجِيَةَ بْنِ كَعْبٍ عَنْ عَلِيٍّأَنَّ أَبَا جَهْلٍ قَالَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّا لَا نُكَذِّبُكَ وَلَكِنْ نُكَذِّبُ بِمَا جِئْتَ بِهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ فَإِنَّهُمْ لَا يُكَذِّبُونَكَ وَلَكِنَّ الظَّالِمِينَ بِآيَاتِ اللَّهِ يَجْحَدُونَ }حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ نَاجِيَةَ أَنَّ أَبَا جَهْلٍ قَالَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ نَحْوَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ عَلِيٍّ وَهَذَا أَصَحُّ
Kitugambye nti [Abu Kuraib] atubuulidde [Mu’awiyah bin Hisham] okuva ku [Sufyan] okuva ku [Abu Ishaq] okuva ku [Najiyah bin Ka’ab] okuva ku [Ali] nti Abu Jahl lumu yagamba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam; ‘Mazima ddala tetukwegaana, naye tugaana eddiini gy’oleeta.’ Olwo Allah Ta’ala n’asika Kubanga mu butuufu tebabalimba, wabula abantu abatali ba bwenkanya ne beegaana aya za Allah QS Al An’am: 33. Atugambye [Ishaq bin Mansur] atugambye [Abdurrahman bin Mahdi] okuva ku [Sufyan] okuva ku [Abu Ishaq] okuva ku [Najiyah] nti Abu Jahl lumu yagamba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, olwo n’ayogera nga hadith waggulu, naye teyayogera; 'Okuva ewa Ali'. Era kino kisingako okuba ekituufu.
Imam Tirmidzi : 2991
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ{ قُلْ هُوَ الْقَادِرُ عَلَى أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِنْ فَوْقِكُمْ أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ }قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعُوذُ بِوَجْهِكَ فَلَمَّا نَزَلَتْ{ أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا وَيُذِيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍ }قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَاتَانِ أَهْوَنُ أَوْ هَاتَانِ أَيْسَرُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atugambye [Ibn Abu Umar] atubuulidde [Sufyan] okuva ku [‘Amru bin Dinar] yawulira [Jabir bin Abdullah] ng’agamba nti: ‘Aya eno bw’ekka, gamba nti: ‘Yeyo alina obuyinza okukusindikira ekibonerezo okuva waggulu wo oba okuva wansi w’ebigere byo. ebibinja - ebikontana ne bannaabwe - era abamu ku mmwe bawulira obukambwe bw'abalala. QS Al An’aam: 65, yagamba nti: ‘Aya zino ebbiri ziweweevu oba aya zino ebbiri nnyangu’. Abu Isa yagamba nti hadith eno ntuufu.
Imam Tirmidzi : 2992
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ الْغَسَّانِيِّ عَنْ رَاشِدِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذِهِ الْآيَةِ{ قُلْ هُوَ الْقَادِرُ عَلَى أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِنْ فَوْقِكُمْ أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ }فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا إِنَّهَا كَائِنَةٌ وَلَمْ يَأْتِ تَأْوِيلُهَا بَعْدُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
Atugambye [Al Hasan bin ‘Arafah] atugambye [Isma’il bin Ayyasy] okuva ku [Abu Bakr bin Abu Maryam Al Ghassani] okuva ku [Rashid bin Sa’d] okuva ku [Sa’d bin Abu Waqqash] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ku bikwata ku Aya eno Gamba nti: ‘Yeyo alina obuyinza okusindika ekibonerezo ku ggwe, okuva waggulu wammwe oba okuva wansi w’ebigere byo QS Al Ma`idah: 65, yagamba nti: ‘Jjukira, mu butuufu kijja kubaawo, so nga okunnyonnyola tekunnatuuka n’akatono’. Abu Isa yagamba nti hadith eno hasan gharib.
Imam Tirmidzi : 2993
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ{ الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ }شَقَّ ذَلِكَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَأَيُّنَا لَا يَظْلِمُ نَفْسَهُ قَالَ لَيْسَ ذَلِكَ إِنَّمَا هُوَ الشِّرْكُ أَلَمْ تَسْمَعُوا مَا قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ{ يَا بُنَيَّ لَا تُشْرِكْ بِاللَّهِ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atugambye [Ali bin Khusyram] atubuulidde [Isa bin Yunus] okuva ku [Al A’masy] okuva ku [Ibrahim] okuva ku [‘Alqamah] okuva ku [Abdullah] yagamba; 'Aya y'abo abakkiriza n'abatatabula kukkiriza kwabwe n'obutali bwenkanya bwe yabikkulwa mu QS Al An`am: 82, Abasiraamu baawulira nga bazitowa ku nsonga eyo ne babuuza nti; ‘Ayi Omubaka wa Allah, waliwo omuntu yenna mu ffe atayekolako bubi?’. Yagamba nti: ‘Si bwe kiri, kye yali ategeeza yali shirk, Luqman bye yagamba mutabani we tewabiwulira? Ayi mwana wange tokwataganya na Allah, mazima shirk butali bwenkanya bunene. QS Luqman: 13. Abu Isa yagamba nti hadith eno ntuufu.
Imam Tirmidzi : 2994
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ مَسْرُوقٍ قَالَ كُنْتُ مُتَّكِئًا عِنْدَ عَائِشَةَ فَقَالَتْيَا أَبَا عَائِشَةَ ثَلَاثٌ مَنْ تَكَلَّمَ بِوَاحِدَةٍ مِنْهُنَّ فَقَدْ أَعْظَمَ عَلَى اللَّهِ الْفِرْيَةَ مَنْ زَعَمَ أَنَّ مُحَمَّدًا رَأَى رَبَّهُ فَقَدْ أَعْظَمَ الْفِرْيَةَ عَلَى اللَّهِ وَاللَّهُ يَقُولُ{ لَا تُدْرِكُهُ الْأَبْصَارُ وَهُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصَارَ وَهُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ }{ وَمَا كَانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلَّا وَحْيًا أَوْ مِنْ وَرَاءِ حِجَابٍ }وَكُنْتُ مُتَّكِئًا فَجَلَسْتُ فَقُلْتُ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ أَنْظِرِينِي وَلَا تُعْجِلِينِي أَلَيْسَ يَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى{ وَلَقَدْ رَآهُ نَزْلَةً أُخْرَى }{ وَلَقَدْ رَآهُ بِالْأُفُقِ الْمُبِينِ }قَالَتْ أَنَا وَاللَّهِ أَوَّلُ مَنْ سَأَلَ عَنْ هَذَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّمَا ذَاكَ جِبْرِيلُ مَا رَأَيْتُهُ فِي الصُّورَةِ الَّتِي خُلِقَ فِيهَا غَيْرَ هَاتَيْنِ الْمَرَّتَيْنِ رَأَيْتُهُ مُنْهَبِطًا مِنْ السَّمَاءِ سَادًّا عِظَمُ خَلْقِهِ مَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ وَمَنْ زَعَمَ أَنَّ مُحَمَّدًا كَتَمَ شَيْئًا مِمَّا أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْهِ فَقَدْ أَعْظَمَ الْفِرْيَةَ عَلَى اللَّهِ يَقُولُ اللَّهُ{ يَا أَيُّهَا الرَّسُولَ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ }وَمَنْ زَعَمَ أَنَّهُ يَعْلَمُ مَا فِي غَدٍ فَقَدْ أَعْظَمَ الْفِرْيَةَ عَلَى اللَّهِ وَاللَّهُ يَقُولُ{ قُلْ لَا يَعْلَمُ مَنْ فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ الْغَيْبَ إِلَّا اللَّهُ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَمَسْرُوقُ بْنُ الْأَجْدَعِ يُكْنَى أَبَا عَائِشَةَ وَهُوَ مَسْرُوقُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَكَذَا كَانَ اسْمُهُ فِي الدِّيوَانِ
Atugambye [Ahmad bin Mani’] atugambye [Ishaq bin Yusuf] atugambye [Dawud bin Abu Hind] okuva ku [Ash Sha’bi] okuva ku [Masruq] yagamba; ‘Nneesigama kumpi ne ‘Aisyah olwo [‘Aisyah] n’agamba nti; ‘Ayi Abu Aisyah, ebintu bisatu, oyo ayogera ekimu ku byo kitegeeza nti ayogedde obulimba obunene mu linnya lya Allah, kwe kugamba; oyo yenna alowooza nti Muhammad alabye Rabb we alimba mu linnya lya Allah, so nga Allah agamba nti tasobola kutuukirirwa kulaba maaso, so nga asobola okulaba buli kimu ekirabika; era ye Asinga Obutebenkevu, Amanyi byonna QS Al An`am: 103, Era tekisoboka muntu yenna Allah okwogera naye okuggyako okuyita mu kubikkulirwa oba emabega w’olutimbe QS Ash Shura: 51’. Nali nneesigamye emabega, olwo ne ntuula wansi, ne ŋŋamba nti; ‘Ayi Ummul Mukminin, lindirira, toyanguwa, Allah Ta’ala teyagamba Era Mazima Muhammad yalaba Jibril - mu ndabika ye eyasooka - mu kiseera ekirala QS An Najm: 13 Era Mazima Muhammad yalaba Jibril ku bbanga eritangaavu QS E Takwiir: 23. ‘Aisyah yagamba; ‘Eri Allah, nze nasooka okubuuza Omubaka wa Allah (okusaasira n’emirembe bibeere ku ye), olwo n’addamu nti: ‘Mazima yali Jibriil, simulabangako mu kifaananyi kye -eky’olubereberye- kye yatonda okuggyako omulundi ogw’okubiri, namulaba ng’akka okuva mu bbanga, obunene bw’ekikula kye bwabikka -ebanga- wakati w’eggulu n’ensi era oyo yenna alowooza nti Muhammad akwese ekintu nti Allah amubikkulidde, kitegeeza nti ayogedde obulimba obunene mu linnya lya Allah. Allah yagamba nti: Ggwe omubaka, tuusa ebyo ebikusindikiddwa okuva ku Rabb wo. QS Al Ma`idah: 67, Era oyo alowooza nti alina ky’amanyi enkeera, kitegeeza nti ayogedde obulimba obunene mu linnya lya Allah. Allah agamba nti: ‘Tewali muntu yenna mu ggulu ne mu nsi amanyi ebitalabika, okuggyako Allah. QS An Naml: 65. Abu Isa yagamba nti; Hadiisi eno ntuufu. Erinnya lya Masruq bin Al Ajda - ye Abu Aisyah, ye Masruq bin Abdurrahman. Bwatyo erinnya lye bwe lyogerwako mu Ad Diiwaan.
Imam Tirmidzi : 2995
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى الْبَصْرِيُّ الْحَرَشِيُّ حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَكَّائِيُّ حَدَّثَنَا عَطَاءُ بْنُ السَّائِبِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَتَى أُنَاسٌ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَأْكُلُ مَا نَقْتُلُ وَلَا نَأْكُلُ مَا يَقْتُلُ اللَّهُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ{ فَكُلُوا مِمَّا ذُكِرَ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ إِنْ كُنْتُمْ بِآيَاتِهِ مُؤْمِنِينَ إِلَى قَوْلِهِ وَإِنْ أَطَعْتُمُوهُمْ إِنَّكُمْ لَمُشْرِكُونَ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَيْضًا وَرَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلًا
Atugambye [Muhammad bin Musa Al Bashri Al Harasy] atugambye [Ziyad bin Abdullah Al Bakka`i] atugambye [Atha` bin As Sa`ib] okuva ku [Sa’id bin Jubair] okuva ku [Abdullah bin Abbas] yagamba nti; ‘Abantu bajja ewa Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, olwo nebagamba nti; 'Ayi Omubaka wa Allah, tulya -ebisolo- bye tusala so nga tetulya ebyo Allah by'asala?' Olwo Allah yasindika Kale mulye ensolo -eziba halal- eziyitibwa erinnya lya Allah nga muzisala, bwe mukkiriza aya ze -okutuusa ekigambo kye- Era bwe munaabigondera, mazima mujja kuba basinza bifaananyi QS Al An`am: 118-121. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno ye hasan gharib. Hadiisi eno era yayogerwa okuva ku Ibn Abbas okuyita mu sanad endala. Abamu baakinyumya okuva ku Atha` bin As Sa`ib okuva ku Sa’id bin Jubair okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam mu mursal.
Imam Tirmidzi : 2996
حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَغْدَادِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنْ دَاوُدَ الْأَوْدِيِّ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَمَنْ سَرَّهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى الصَّحِيفَةِ الَّتِي عَلَيْهَا خَاتَمُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلْيَقْرَأْ هَذِهِ الْآيَاتِ{ قُلْ تَعَالَوْا أَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ الْآيَةَ إِلَى قَوْلِهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
Atugambye [Al Fadll bin Ash Shabbah Al Baghdadi] atubuulidde [Muhammad bin Fudhail] okuva ku [Dawud Al Audi] okuva ku [Ash Sya’bi] okuva ku [‘Alqamah] okuva ku [Abdullah] yagamba nti; 'Oyo yenna ayagala okulaba omuko -okubikkulirwa- ogulimu akabonero ka Muhammad sallallaahu 'alaihi wasallam, asome aya eno. Gamba nti: ‘Ka nsome ebyo Mukama wammwe bye yabagaana - okutuuka ku kigambo kye - mulyoke mubeere batya Katonda QS Al An`aam: 151-153. Abu Isa yagamba nti hadith eno hasan gharib.
Imam Tirmidzi : 2997
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ ابْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ{ أَوْ يَأْتِيَ بَعْضُ آيَاتِ رَبِّكَ }قَالَ طُلُوعُ الشَّمْسِ مِنْ مَغْرِبِهَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَرَوَاهُ بَعْضُهُمْ وَلَمْ يَرْفَعْهُ
Atubuulidde [Sufyan bin Waki’] atubuulidde [taata wange] okuva ku [Ibn Abu Laila] okuva ku [’Athiyah] okuva ku [Abu Sa’id] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ku bigambo bya Allah ‘azza wajalla Oba okutuuka kw’aya eziwerako eza Rabb QS Al An`am wo: 158, Yagamba nti: ‘Enjuba evaayo okuva lwe yagwa’. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno ye hasan gharib. Abalala baakinyumya, naye nga tebakitegeera.
Imam Tirmidzi : 2998
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا يَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ عَنْ فُضَيْلِ بْنِ غَزْوَانَ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ إِذَا خَرَجْنَ لَمْ{ يَنْفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِنْ قَبْلُ }الْآيَةَ الدَّجَّالُ وَالدَّابَّةُ وَطُلُوعُ الشَّمْسِ مِنْ الْمَغْرِبِ أَوْ مِنْ مَغْرِبِهَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو حَازِمٍ هُوَ الْأَشْجَعِيُّ الْكُوفِيُّ وَاسْمُهُ سَلْمَانُ مَوْلَى عَزَّةَ الْأَشْجَعِيَّةِ
[’Abd bin Humaid] yatunyumiza [Ya’la bin ‘Ubaid] okuva ku [Fudlail bin Ghazwan] okuva ku [Abu Hazim] okuva ku [Abu Hurairah] okuva ku Nabbi (okusaasira n’emirembe bibeere ku ye) eyagamba nti: ‘Ebintu bisatu, bwe bibaawo, okukkiriza kw’omuntu atakkiriza Aya za Allaah tekujja kubaako mugaso gwonna gy’ali: the okuvaayo kwa Dajjal, ekitonde ekyekulukuunya, n’okuva kw’enjuba okuva mu maserengeta oba okuva mu kugwa kwayo.’ Abu Isa yagamba nti hadith eno hasan sahih.
Imam Tirmidzi : 2999
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَقَوْلُهُ الْحَقُّ إِذَا هَمَّ عَبْدِي بِحَسَنَةٍ فَاكْتُبُوهَا لَهُ حَسَنَةً فَإِنْ عَمِلَهَا فَاكْتُبُوهَا لَهُ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا وَإِذَا هَمَّ بِسَيِّئَةٍ فَلَا تَكْتُبُوهَا فَإِنْ عَمِلَهَا فَاكْتُبُوهَا بِمِثْلِهَا فَإِنْ تَرَكَهَا وَرُبَّمَا قَالَ لَمْ يَعْمَلْ بِهَا فَاكْتُبُوهَا لَهُ حَسَنَةً ثُمَّ قَرَأَ{ مَنْ جَاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atugambye [Ibn Abu Umar] atubuulidde [Sufyan] okuva ku [Abu Az Zinad] okuva ku [Al A’raj] okuva ku [Abu Hurairah] yagamba nti; nti Nabbi sallallaahu alahi wasallam yagamba nti: ‘Allah ‘azza wajalla agamba, so nga ekigambo kye haq; 'Omuddu Wange bw'aba agenderera -okukola- omulimu omulungi gumu, olwo omuwandiikire omulimu omulungi gumu, naye bw'akikola olwo omuwandiikire ebikolwa ebirungi kkumi ebifaanagana. Era bw’aba agenderera omusango, toguwandiika okutuusa ng’agukoze, bw’aba agukoze, olwo guwandiike ng’omusango ogufaananako, naye bw’aba asuula omusango oba nga tagukola, olwo gumuwandiike ng’ekintu ekirungi gy’ali’. awo n’asoma nti: Oyo aleeta ebikolwa ebirungi, ajja kusasulwa emirundi kkumi okusinga ebikolwa bye. QS Al An’am: 160. Abu Isa yagamba nti hadith eno ntuufu.
Imam Tirmidzi : 3000
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَرَأَ هَذِهِ الْآيَةَ{ فَلَمَّا تَجَلَّى رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَكًّا }قَالَ حَمَّادٌ هَكَذَا وَأَمْسَكَ سُلَيْمَانُ بِطَرَفِ إِبْهَامِهِ عَلَى أُنْمُلَةِ إِصْبَعِهِ الْيُمْنَى قَالَ فَسَاخَ الْجَبَلُ{ وَخَرَّ مُوسَى صَعِقًا }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الْوَرَّاقُ الْبَغْدَادِيُّ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ
Atugambye [Abdullah bin Abdurrahman] atubuulidde [Sulaiman bin Harb] atugambye [Hammad bin Salamah] okuva [Tsabit] okuva ku [Anas] nti Nabbi sallallaahu ‘alahi wasallam yasoma aya eno Mukama we bwe yalabikira olusozi, yagufuula okumenyeka. QS Al An`aam: 143. Hammad yayogera bw’ati, era Sulaiman n’ateeka engalo ye ennene ku kiyungo ky’olugalo lwe olutono olwa ddyo, n’agamba nti: Olusozi lwabbira ‘Era Musa n’agwa nga tategeera’. QS Al An`am: 143. Abu Isa yagamba nti hadith eno ye hasan sahih gharib. Tukimanyi okuva mu hadith ya Hammad bin Salamah yokka. Atubuulidde [Abdul Wahab Al Warraq Al Baghdadi] atubuulidde [Mu’adz bin Mu’adz] okuva ku [Hammad bin Salamah] okuva ku [Tsabit] okuva ku [Anas] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam bwati ne hadith eno hasan.