Imam Tirmidzi : 2961
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْهُنَائِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَقِيقٍ حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَزَلَ بَيْنَ ضَجْنَانَ وَعُسْفَانَ فَقَالَ الْمُشْرِكُونَ إِنَّ لِهَؤُلَاءِ صَلَاةً هِيَ أَحَبُّ إِلَيْهِمْ مِنْ آبَائِهِمْ وَأَبْنَائِهِمْ هِيَ الْعَصْرُ فَأَجْمِعُوا أَمْرَكُمْ فَمِيلُوا عَلَيْهِمْ مَيْلَةً وَاحِدَةً وَأَنَّ جِبْرِيلَ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرَهُ أَنْ يَقْسِمَ أَصْحَابَهُ شَطْرَيْنِ فَيُصَلِّيَ بِهِمْ وَتَقُومُ طَائِفَةٌ أُخْرَى وَرَاءَهُمْ وَلْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْ ثُمَّ يَأْتِي الْآخَرُونَ وَيُصَلُّونَ مَعَهُ رَكْعَةً وَاحِدَةً ثُمَّ يَأْخُذُ هَؤُلَاءِ حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْ فَتَكُونُ لَهُمْ رَكْعَةٌ رَكْعَةٌ وَلِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكْعَتَانِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَجَابِرٍ وَأَبِي عَيَّاشٍ الزُّرَقِيِّ وَابْنِ عُمَرَ وَحُذَيْفَةَ وَأَبِي بَكْرَةَ وَسَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ وَأَبُو عَيَّاشٍ الزُّرَقِيُّ اسْمُهُ زَيْدُ بْنُ صَامِتٍ
Atugambye [Mahmud bin Ghailan] atugambye [Abdusshamad bin Abdul Warits] atubuulidde [Sa’id bin Ubaid Al Huna`i] atugambye [Abdullah bin Syaqiq] atugambye [Abu Hurairah] nti Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alahi wasallam lumu yakka -ekifo- wakati wa Dhajnan ne ‘Usqan, olwo abashirik bagamba -eri bannaabwe-; 'Mazima esswala bo - Abasiraamu - gye baagala okusinga bwe baagala abaana baabwe ye 'sswala ya Asr, n'olwekyo mutegeke ebyuma byo n'oluvannyuma mubalumbe mu kikonde kimu'. -Okuwulira ebyo- Jibril yajja eri Nabbi sallallaahu ‘alahi wasallam namugamba agabanyamu baswahaba mu bibinja bibiri, olwo n’asaala nabo, ate ekibinja ekirala ne kiyimirira emabega nga basitudde emmundu nga bakuuma, olwo ekirala ne kijja okudda mu kifo kyabwe nga basitudde emmundu era nga kiyimiridde nga kikuuma ng’ate ekibinja kye kimu kyasabira naye raka’ emu. Kale buli omu yasaala raka emu ey’okusaala, ate nga Nabbi (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) yasaala raka’a bbiri. Abu Isa yagamba nti hadith eno ye hasan sahih gharib, kwe kugamba, okuva mu kkubo lino, okuva mu hadith ya Abdullah ibn Syaqiq okuva ku Abu Hurairah. Mu nsonga eno, waliwo hadith ezifaanagana okuva mu Abdullah ibn Mas’ud, Zaid ibn Thabit, Ibn Abbas, Jabir, Abu Ayyasy Az Zuraqi, Ibn Umar, Hudhayfah, Abu Bakrah ne Sahal ibn Abu Khatsmah. Abu Ayyasy Az Zuraqi erinnya lye ye Zaid ibn Shamit.
Imam Tirmidzi : 2962
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي شُعَيْبٍ أَبُو مُسْلِمٍ الْحَرَّانِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْحَرَّانِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَتَادَةَ بْنِ النُّعْمَانِ قَالَ كَانَ أَهْلُ بَيْتٍ مِنَّا يُقَالُ لَهُمْ بَنُو أُبَيْرِقٍ بِشْرٌ وَبُشَيْرٌ وَمُبَشِّرٌ وَكَانَ بُشَيْرٌ رَجُلًا مُنَافِقًا يَقُولُ الشِّعْرَ يَهْجُو بِهِ أَصْحَابَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ يَنْحَلُهُ بَعْضَ الْعَرَبِ ثُمَّ يَقُولُ قَالَ فُلَانٌ كَذَا وَكَذَا قَالَ فُلَانٌ كَذَا وَكَذَا فَإِذَا سَمِعَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَلِكَ الشِّعْرَ قَالُوا وَاللَّهِ مَا يَقُولُ هَذَا الشِّعْرَ إِلَّا هَذَا الْخَبِيثُ أَوْ كَمَا قَالَ الرَّجُلُ وَقَالُوا ابْنُ الْأُبَيْرِقِ قَالَهَا قَالَ وَكَانُوا أَهْلَ بَيْتِ حَاجَةٍ وَفَاقَةٍ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَالْإِسْلَامِ وَكَانَ النَّاسُ إِنَّمَا طَعَامُهُمْ بِالْمَدِينَةِ التَّمْرُ وَالشَّعِيرُ وَكَانَ الرَّجُلُ إِذَا كَانَ لَهُ يَسَارٌ فَقَدِمَتْ ضَافِطَةٌ مِنْ الشَّامِ مِنْ الدَّرْمَكِ ابْتَاعَ الرَّجُلُ مِنْهَا فَخَصَّ بِهَا نَفْسَهُ وَأَمَّا الْعِيَالُ فَإِنَّمَا طَعَامُهُمْ التَّمْرُ وَالشَّعِيرُ فَقَدِمَتْ ضَافِطَةٌ مِنْ الشَّامِ فَابْتَاعَ عَمِّي رِفَاعَةُ بْنُ زَيْدٍ حِمْلًا مِنْ الدَّرْمَكِ فَجَعَلَهُ فِي مَشْرَبَةٍ لَهُ وَفِي الْمَشْرَبَةِ سِلَاحٌ وَدِرْعٌ وَسَيْفٌ فَعُدِيَ عَلَيْهِ مِنْ تَحْتِ الْبَيْتِ فَنُقِبَتْ الْمَشْرَبَةُ وَأُخِذَ الطَّعَامُ وَالسِّلَاحُ فَلَمَّا أَصْبَحَ أَتَانِي عَمِّي رِفَاعَةُ فَقَالَ يَا ابْنَ أَخِي إِنَّهُ قَدْ عُدِيَ عَلَيْنَا فِي لَيْلَتِنَا هَذِهِ فَنُقِبَتْ مَشْرَبَتُنَا وَذُهِبَ بِطَعَامِنَا وَسِلَاحِنَا قَالَ فَتَحَسَّسْنَا فِي الدَّارِ وَسَأَلْنَا فَقِيلَ لَنَا قَدْ رَأَيْنَا بَنِي أُبَيْرِقٍ اسْتَوْقَدُوا فِي هَذِهِ اللَّيْلَةِ وَلَا نَرَى فِيمَا نَرَى إِلَّا عَلَى بَعْضِ طَعَامِكُمْ قَالَ وَكَانَ بَنُو أُبَيْرِقٍ قَالُوا وَنَحْنُ نَسْأَلُ فِي الدَّارِ وَاللَّهِ مَا نُرَى صَاحِبَكُمْ إِلَّا لَبِيدَ بْنَ سَهْلٍ رَجُلٌ مِنَّا لَهُ صَلَاحٌ وَإِسْلَامٌ فَلَمَّا سَمِعَ لَبِيدٌ اخْتَرَطَ سَيْفَهُ وَقَالَ أَنَا أَسْرِقُ فَوَاللَّهِ لَيُخَالِطَنَّكُمْ هَذَا السَّيْفُ أَوْ لَتُبَيِّنُنَّ هَذِهِ السَّرِقَةَ قَالُوا إِلَيْكَ عَنْهَا أَيُّهَا الرَّجُلُ فَمَا أَنْتَ بِصَاحِبِهَا فَسَأَلْنَا فِي الدَّارِ حَتَّى لَمْ نَشُكَّ أَنَّهُمْ أَصْحَابُهَا فَقَالَ لِي عَمِّي يَا ابْنَ أَخِي لَوْ أَتَيْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرْتَ ذَلِكَ لَهُ قَالَ قَتَادَةُ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ إِنَّ أَهْلَ بَيْتٍ مِنَّا أَهْلَ جَفَاءٍ عَمَدُوا إِلَى عَمِّي رِفَاعَةَ بْنِ زَيْدٍ فَنَقَبُوا مَشْرَبَةً لَهُ وَأَخَذُوا سِلَاحَهُ وَطَعَامَهُ فَلْيَرُدُّوا عَلَيْنَا سِلَاحَنَا فَأَمَّا الطَّعَامُ فَلَا حَاجَةَ لَنَا فِيهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَآمُرُ فِي ذَلِكَ فَلَمَّا سَمِعَ بَنُو أُبَيْرِقٍ أَتَوْا رَجُلًا مِنْهُمْ يُقَالُ لَهُ أُسَيْرُ بْنُ عُرْوَةَ فَكَلَّمُوهُ فِي ذَلِكَ فَاجْتَمَعَ فِي ذَلِكَ نَاسٌ مِنْ أَهْلِ الدَّارِ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ قَتَادَةَ بْنَ النُّعْمَانِ وَعَمَّهُ عَمَدَا إِلَى أَهْلِ بَيْتٍ مِنَّا أَهْلِ إِسْلَامٍ وَصَلَاحٍ يَرْمُونَهُمْ بِالسَّرِقَةِ مِنْ غَيْرِ بَيِّنَةٍ وَلَا ثَبَتٍ قَالَ قَتَادَةُ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَلَّمْتُهُ فَقَالَ عَمَدْتَ إِلَى أَهْلِ بَيْتٍ ذُكِرَ مِنْهُمْ إِسْلَامٌ وَصَلَاحٌ تَرْمِهِمْ بِالسَّرِقَةِ عَلَى غَيْرِ ثَبَتٍ وَلَا بَيِّنَةٍ قَالَ فَرَجَعْتُ وَلَوَدِدْتُ أَنِّي خَرَجْتُ مِنْ بَعْضِ مَالِي وَلَمْ أُكَلِّمْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذَلِكَ فَأَتَانِي عَمِّي رِفَاعَةُ فَقَالَ يَا ابْنَ أَخِي مَا صَنَعْتَ فَأَخْبَرْتُهُ بِمَا قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ اللَّهُ الْمُسْتَعَانُ فَلَمْ يَلْبَثْ أَنْ نَزَلَ الْقُرْآنُ { إِنَّا أَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِمَا أَرَاكَ اللَّهُ وَلَا تَكُنْ لِلْخَائِنِينَ خَصِيمًا } بَنِي أُبَيْرِقٍ { وَاسْتَغْفِرْ اللَّهَ } أَيْ مِمَّا قُلْتَ لِقَتَادَةَ { إِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَحِيمًا وَلَا تُجَادِلْ عَنْ الَّذِينَ يَخْتَانُونَ أَنْفُسَهُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ مَنْ كَانَ خَوَّانًا أَثِيمًا يَسْتَخْفُونَ مِنْ النَّاسِ وَلَا يَسْتَخْفُونَ مِنْ اللَّهِ إِلَى قَوْلِهِ غَفُورًا رَحِيمًا } أَيْ لَوْ اسْتَغْفَرُوا اللَّهَ لَغَفَرَ لَهُمْ { وَمَنْ يَكْسِبْ إِثْمًا فَإِنَّمَا يَكْسِبُهُ عَلَى نَفْسِهِ إِلَى قَوْلِهِ إِثْمًا مُبِينًا } قَوْلَهُ لِلَبِيدٍ { وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهُ إِلَى قَوْلِهِ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًا } فَلَمَّا نَزَلَ الْقُرْآنُ أَتَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالسِّلَاحِ فَرَدَّهُ إِلَى رِفَاعَةَ فَقَالَ قَتَادَةُ لَمَّا أَتَيْتُ عَمِّي بِالسِّلَاحِ وَكَانَ شَيْخًا قَدْ عَشَا أَوْ عَسَى فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكُنْتُ أُرَى إِسْلَامُهُ مَدْخُولًا فَلَمَّا أَتَيْتُهُ بِالسِّلَاحِ قَالَ يَا ابْنَ أَخِي هُوَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَعَرَفْتُ أَنَّ إِسْلَامَهُ كَانَ صَحِيحًا فَلَمَّا نَزَلَ الْقُرْآنُ لَحِقَ بُشَيْرٌ بِالْمُشْرِكِينَ فَنَزَلَ عَلَى سُلَافَةَ بِنْتِ سَعْدِ ابْنِ سُمَيَّةَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ { وَمَنْ يُشَاقِقْ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدَى وَيَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ نُوَلِّهِ مَا تَوَلَّى وَنُصْلِهِ جَهَنَّمَ وَسَاءَتْ مَصِيرًا إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا بَعِيدًا } فَلَمَّا نَزَلَ عَلَى سُلَافَةَ رَمَاهَا حَسَّانُ بْنُ ثَابِتٍ بِأَبْيَاتٍ مِنْ شِعْرِهِ فَأَخَذَتْ رَحْلَهُ فَوَضَعَتْهُ عَلَى رَأْسِهَا ثُمَّ خَرَجَتْ بِهِ فَرَمَتْ بِهِ فِي الْأَبْطَحِ ثُمَّ قَالَتْ أَهْدَيْتَ لِي شِعْرَ حَسَّانَ مَا كُنْتَ تَأْتِينِي بِخَيْرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْلَمُ أَحَدًا أَسْنَدَهُ غَيْرَ مُحَمَّدِ بْنِ سَلَمَةَ الْحَرَّانِيِّ وَرَوَى يُونُسُ بْنُ بُكَيْرٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ مُرْسَلٌ لَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ وَقَتَادَةُ بْنُ النُّعْمَانِ هُوَ أَخُو أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ لِأُمِّهِ وَأَبُو سَعِيدٍ اسْمُهُ سَعْدُ بْنُ مَالِكِ بْنِ سِنَانٍ
Atugambye [Al Hasan bin Ahmad bin Abu Syu’aib Abu Muslim Al Harrani] atugambye [Muhammad bin Salamah Al Harrani] atubuulidde [Muhammad bin Ishaq] okuva ku [‘Ashim bin Umar bin Qatadah] okuva ku [kitaawe] okuva ku jjajjaawe, kwe kugamba [Qatadah bin An Nu’man] yagamba nti; 'Family yaffe eyitibwa Bani Ubairik, Bisyr, Busyair ne Mubasysyir. Busyair yali munnanfuusi, bulijjo yawandiika ebitontome okuvuma Ababaka ba Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam abawarabu abamu bamuvumirira. Yagambye nti; Kale ne bwe batyo bagamba bino ne kiri, bwe batyo ne bagamba bino ne kiri. Baswahaba ba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam bwe baawulira ebitontome, nebagamba nti; 'Bwe Allah, tewali ayogera aya eno okuggyako omuntu oyo omubi’. -oba nga omuntu bweyagamba- Bagamba nti; 'Ibn Al Ubairiq ye yakyogera'. Qatadah yagambye nti; 'Bano - ab'omu maka ga Ubairiq - baali maka gaavu mu kiseera ky'obutamanya n'Obusiraamu, sso ng'emmere y'abantu mu Madiina yali ya nnaku n'eŋŋaano yokka. Singa omuntu yalina eby’okulya ebimala, n’engamiya etisse kapeti ng’eva e Busuuli, yagigula naye ku lulwe, so ng’amaka ge yali yeesigamyeko gaali galya date n’eŋŋaano zokka. Lumu engamiya eyali etisse kapeti n’eva e Busuuli, olwo kojja wange, Rifa’ah bin Zaid, n’agula omugugu gwa kapeti, n’aguteeka mu kiyungu kye eky’okunywa, era mu kiyumba kye eky’okunywa mwalimu ebyokulwanyisa, engabo n’ebitala. Kyazuuliddwa nti ebintu bye byabbibwa wansi w’ennyumba, kwe kugamba, nga bakola ekituli mu ssowaani y’okunywa n’okutwala emmere n’ebyokulwanyisa. Ku makya, kojja wange, Rifa’ah, yajja gyendi n’agamba nti: ‘Ayi muganda wange, mazima ekiro ekikeesezza olwaleero twayisibwa mu ngeri etali ya bwenkanya. Ebifo byaffe eby’okunywamu byafuulibwa ekituli, emmere yaffe n’ebyokulwanyisa byaffe biweddewo.’ Twanoonya ennyumba, twabuuza olwo ne batugamba nti; "Twalaba aba Banu Ubairiq nga bakuma omuliro ekiro kino era nga bwe tumanyi, bakugabudde ebimu ku mmere yo." Banu Ubairiq yagamba nti, "Twabuuza okwetoloola mu kyalo. Allah, tewali muntu yenna gwe twalagibwa okuggyako Labid bin Sahal, omusajja omulungi okuva mu ffe era Omusiraamu." Labid bwe yawulira bino, n'aggyayo ekitala kye n'agamba nti, "Nze nabba? Allah, ekitala kino kijja kukukuba oba ojja kunnyonnyola obubbi buno." Ne bagamba nti, “Weewale, kubanga si ggwe akola ekikolwa kino.” Twabuuza okwetoloola mu kyalo okutuusa lwe twatabuusabuusa nti be baakola obubbi buno. Kojja wange n’aŋŋamba nti, “Muganda wange, singa ogenda eri Omubaka wa Allah (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) n’omubuulira ku nsonga eyo.” Qatadah yagamba nti, "Nagenda eri Omubaka wa Allah (okusaasira kwa Allah n'emirembe bibeere ku ye) ne ŋŋamba nti, 'Mazima abamu ku maka gaffe bakola effujjo. Baasemberera kojja wange, Rifa'ah bin Zaid, ne bakola ekituli mu ccupa ye ey'okunywa, ne batwala emmundu ze n'emmere ye. Baddize ebyokulwanyisa byaffe, ng'eky'emmere yaabwe, tetukyetaaga.' Nabbi (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) yagamba nti: ‘Nja kukwata ensonga.’ Banu Ubairiq bwe yawulira bino, ne bagenda eri omu ku bo ayitibwa Usair bin ‘Urwah ne bamubuulira ku nsonga eno Abatuuze ku kyalo baakuŋŋaana ku nsonga eno ne bagamba nti: ‘Ayi Omubaka wa Allaah, mazima Qatadah bin An Nu’man ne kojja we baagenda mu maka gaffe ag’Abasiraamu n’abalungi, era ne babalumiriza okubba awatali bukakafu wadde obukakafu.’ Qatadah yagamba nti: ‘Amangu ago nagenda eri Omubaka wa Allaah (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) ne njogera naye.’ Yamuddamu nti: ‘Wagenda mu maka ge bayita Abasiraamu era abalungi, n’obalumiriza okubba nga tewali bukakafu wadde obukakafu.’ Qatadah yagamba nti: ‘Naddayo, singa nagenda okulabirira ebimu ku by’obugagga byange ne siyogera na Mubaka wa Allaah (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) ku nsonga eno.’ Awo kojja wange Rifa’ah n’ajja gyendi n’agamba nti: ‘Ayi muganda wange, okoze ki?,’ Awo ne mmugamba Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam’ bye yangamba, olwo n’agamba nti: ‘Allah yekka y’asabibwa obuyambi’ ababikkulidde, era temufuuka bawakanya -bantu abatalina musango-, olw’oku -lwanirira- abantu ab’enkwe, kwe kugamba Bani Ubairiq Era musabe Allah asonyiwa olw’ebyo bye mwayogedde mu Qatadah, Mazima Allah ye Musaasizi, Era temuyomba - kulwanirira - abo abeefuula olukwe mu kibi tebaali lwa kisa kya Allah n’okusaasira kwammwe - okutuuka ku kigambo kye - olwo twandimuwadde empeera ennene QS An-Nisa`: 105-113, Kur’ani - aya zino - bweyakka, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam n’aleeta ekyokulwanyisa n’oluvannyuma n’akiddiza Rifa’ah - yali mukadde era nga alaba bumpi mu nnaku z’obutamanya era nga mmanyi obusiraamu bwe - yagamba nti ‘Ayi muganda wange, kigendererwa kya sabilillah -okulwana mu kkubo lya Allah-’ nkimanyi nti obusiraamu bwe bwa mazima Kur’ani bweyabikkulwa, Busyair yeegatta ku bashirika, yakoma ku kifo kya Sulafah bin Sa’d bin Sa’d aya: Era oyo yenna awakanya Omubaka oluvannyuma lw’amazima okumutegeera obulungi, n’agoberera ekkubo eritali kkubo ly’abakkiriza, tumulekera awo okusumululwa okuva mu nsobi gye yakuguka ne tumuteeka mu Jahannam, era Jahannam kye kifo ekisinga obubi eky’okuddayo ekintu kyonna ne Allah, olwo mazima abuze nga bwekisoboka’ ekirungi kyonna gyendi’ jjajja’ Qatadah bin An Nu’man yali muganda wa Abu Sa’id Al Khudri ate erinnya lya Abu Sa’id yali Sa’d bin Malik bin Sinan.
Imam Tirmidzi : 2963
حَدَّثَنَا خَلَّادُ بْنُ أَسْلَمَ الْبَغْدَادِيُّ حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ ثُوَيْرِ بْنِ أَبِي فَاخِتَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ قَالَ مَا فِي الْقُرْآنِ آيَةٌ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ هَذِهِ الْآيَةِ { إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ } قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَأَبُو فَاخِتَةَ اسْمُهُ سَعِيدُ بْنُ عِلَاقَةَ وَثُوَيْرٌ يُكْنَى أَبَا جَهْمٍ وَهُوَ رَجُلٌ كُوفِيٌّ مِنْ التَّابِعِينَ وَقَدْ سَمِعَ مِنْ ابْنِ عُمَرَ وَابْنِ الزُّبَيْرِ وَابْنُ مَهْدِيٍّ كَانَ يَغْمِزُهُ قَلِيلًا
Atugambye [Khallad bin Aslam Al Baghdadi] atubuulidde [An Nadlr bin Syumail] okuva mu [Isra`il] okuva ku [Tsuwai bin Abu Fakhitah] okuva ku [Kitawe] okuva ku [Ali bin Abu Talib] yagamba nti; ‘Tewali aya ya Kur’an gye nsinga okwagala mu Qur’an okuggyako aya; Mazima Allah tasonyiwa kibi kya kugatta babeezi na -ekintu kyonna- naye, era asonyiwa ebibi ebirala okuggyako shirk ku gw’aba ayagadde’. QS An-Nisa`: 116. Abu Isa yagamba nti hadith eno hasan gharib.
Imam Tirmidzi : 2964
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ أَبِي عُمَرَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي زِيَادٍ الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ ابْنِ مُحَيْصِنٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ قَيْسِ بْنِ مَخْرَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ لَمَّا نَزَلَ { مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } شَقَّ ذَلِكَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَشَكَوْا ذَلِكَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ قَارِبُوا وَسَدِّدُوا وَفِي كُلِّ مَا يُصِيبُ الْمُؤْمِنَ كَفَّارَةٌ حَتَّى الشَّوْكَةَ يُشَاكُهَا أَوْ النَّكْبَةَ يُنْكَبُهَا ابْنُ مُحَيْصِنٍ هُوَ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مُحَيْصِنٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
Nga bamaze okutugamba [Muhammad bin Yahya bin Abu Umar] ne [Abdullah bin Abu Zinad] n’amakulu ge gamu, bombi ne bagamba nti; atubuulidde [Sufyan bin 'Uyainah] okuva ku [Ibn Muhaishin] okuva ku [Muhammad bin Qais bin Makhramah] okuva ku [Abu Hurairah] yagamba; ‘Bwe kinakka, oyo yenna akola ekibi, mazima ddala ajja kusasulwa n’ekibi ekyo. QS An-Nisa`: 123, abasiraamu baawulira okuwakanya ku nsonga eno, bwebatyo nebaloopa eri Nabbi sallallaahu ‘alahi wasallam, n’agamba nti: ‘Mukole mu bwenkanya era okole obutereevu, kubanga buli -akatyabaga- akatuuka ku mukkiriza, kajja kuba kununulibwa -olw’ebibi bye-, ne bw’aba afumitiddwa eggwa oba akabi akamugwako’. Ibn Muhaishin ye Umar bin Abdurrahman bin Muhaishin. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno ye hasan gharib.
Imam Tirmidzi : 2965
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ عَنْ مُوسَى بْنِ عُبَيْدَةَ أَخْبَرَنِي مَوْلَى ابْنِ سِبَاعٍ قَال سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ كُنْتُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُنْزِلَتْ عَلَيْهِ هَذِهِ الْآيَةَ { مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ وَلَا يَجِدْ لَهُ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا } فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَا أُقْرِئُكَ آيَةً أُنْزِلَتْ عَلَيَّ قُلْتُ بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَأَقْرَأَنِيهَا فَلَا أَعْلَمُ إِلَّا أَنِّي قَدْ كُنْتُ وَجَدْتُ انْقِصَامًا فِي ظَهْرِي فَتَمَطَّأْتُ لَهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا شَأْنُكَ يَا أَبَا بَكْرٍ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي وَأَيُّنَا لَمْ يَعْمَلْ سُوءًا وَإِنَّا لَمُجْزَوْنَ بِمَا عَمِلْنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا أَنْتَ يَا أَبَا بَكْرٍ وَالْمُؤْمِنُونَ فَتُجْزَوْنَ بِذَلِكَ فِي الدُّنْيَا حَتَّى تَلْقَوْا اللَّهَ وَلَيْسَ لَكُمْ ذُنُوبٌ وَأَمَّا الْآخَرُونَ فَيُجْمَعُ ذَلِكَ لَهُمْ حَتَّى يُجْزَوْا بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَفِي إِسْنَادِهِ مَقَالٌ وَمُوسَى بْنُ عُبَيْدَةَ يُضَعَّفُ فِي الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَأَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَمَوْلَى ابْنِ سِبَاعٍ مَجْهُولٌ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ وَلَيْسَ لَهُ إِسْنَادٌ صَحِيحٌ أَيْضًا وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ
Kitugambye nti [Yahya bin Musa] ne [‘Abd bin Humaid] bombi baagamba nti; atugambye [Rauh bin ‘Ubadah] okuva ku [Musa bin ‘Ubaidah] agambye [eyali omuddu Ibn Siba’] yagamba; Nawulira [Abdullah bin Umar] ng’agamba [Abu Bakar Ash Shiddiq] nti; ‘Bwe nali ne Nabbi sallallaahu alahi wasallam, aya yakka; Oyo yenna akoze ekibi, mazima ajja kusasulwa n’ekibi ekyo era tajja kuba na mukuumi wadde omuyambi gy’ali okuggyako Allah. Naddamu nti; ‘Mazima ddala, ayi Rasullullah’. Olwo n’akisoma, nga sikitegedde nafukamira - ne nfukamira - olw’ekyo, olwo n’abuuza nti: ‘Kiki ekikutawaanya, ggwe Abu Bakr?’. Naddamu nti; ‘Ayi Omubaka wa Allah, nkuwa ekitiibwa okusinga kitange ne maama, mu ffe atalina musango, era mazima ddala ajja kusasulwa olw’ebikolwa by’akoze’. Yagamba nti: ‘Ayi Abu Bakr, naye ggwe n’abakkiriza abalala, ojja kusasulwa mu nsi yokka, okutuusa lw’onoosisinkana Allah, ojja kuba mulongoofu okuva mu kibi. Ate abalala - abo abatakkiriza - ebibi byabwe byonna birikunganyizibwa era bijja kusasulwa ku lunaku lw’amazuukira.’ Abu Isa yagamba nti hadith eno ya gharib. Era sanad ya hadith eno yeetaaga okunenya, kubanga Musa bin 'Ubaidah yanafuwa mu nsonga ya hadith, Yaya bin Sa'id ne Ahmad bin Hambal baali baginafuye, so nga eyali omuddu Ibn Siba' majhul -atamanyiddwa-, era hadith eno nayo yayogerwa nga oggyeeko ekkubo lino, okuva ku Abu Bakr, naye sanad ya hadith eno nayo si ntuufu, era mu essuula eno, waliwo hadith okuva mu ‘Aisyah.
Imam Tirmidzi : 2966
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ مُعَاذٍ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ خَشِيَتْ سَوْدَةُ أَنْ يُطَلِّقَهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ لَا تُطَلِّقْنِي وَأَمْسِكْنِي وَاجْعَلْ يَوْمِي لِعَائِشَةَ فَفَعَلَ فَنَزَلَتْ { فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا أَنْ يُصْلِحَا بَيْنَهُمَا صُلْحًا وَالصُّلْحُ خَيْرٌ } فَمَا اصْطَلَحَا عَلَيْهِ مِنْ شَيْءٍ فَهُوَ جَائِزٌ كَأَنَّهُ مِنْ قَوْلِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
Atugambye [Muhammad bin Al Mutsanna] atugambye [Dawud] atubuulidde [Sulaiman bin Mu’adz] okuva ku [Simak] okuva ku [Ikrimah] okuva ku [Ibn Abbas] yagamba nti; ‘Mwali mweraliikirivu olw’okunoba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, kale yagamba nti; 'Tondeka, nkwegayiridde onkuume, ka mpa Aisyah omugabo gwange ogwa buli lunaku'. Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yakola bw’atyo, olwo aya n’ekka; Kale tekikwetaagisa bombi okuba n’emirembe egy’amazima, era nti emirembe gisinga - gye bali - QS An-Nisaa`: 128, emirembe wakati waabwe bombi gikkirizibwa, kino kirabika Ibn Abbas kye yayogera. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno ye hasan gharib.
Imam Tirmidzi : 2967
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ مِغْوَلٍ عَنْ أَبِي السَّفَرِ عَنْ الْبَرَاءِ قَالَ آخِرُ آيَةٍ أُنْزِلَتْ أَوْ آخِرُ شَيْءٍ نَزَلَ { يَسْتَفْتُونَكَ قُلْ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلَالَةِ } قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَأَبُو السَّفَرِ اسْمُهُ سَعِيدُ بْنُ أَحْمَدَ الثَّوْرِيُّ وَيُقَالُ ابْنُ يُحْمِدَ
Atugambye [‘Abd bin Humaid] atugambye [Abu Nu’aim] atugambye [Malik bin Mighwal] okuva ku [Abu As Safar] okuva ku [Al Barra`] yagamba nti; ' Aya eyasembayo okubikkulwa oba omulundi ogwasembayo okubikkulwa yali; Bakusaba fatwa -ekwata ku kalalah-. Gamba nti: ‘Allah akuwa fatwa ekwata ku kalalah QS An-Nisa`: 176. Abu Isa yagamba nti hadith eno hasan. Abu As Safar erinnya lye ye Sa’id bin Ahmad Ats Tsauri era era ayitibwa Ibnu Yuhmad.
Imam Tirmidzi : 2968
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَيَّاشٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْبَرَاءِ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ { يَسْتَفْتُونَكَ قُلْ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلَالَةِ } فَقَال لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تُجْزِئُكَ آيَةُ الصَّيْفِ
Atugambye nti [‘Abd bin Humaid] atubuulidde [Ahmad bin Yunus] okuva ku [Abu Bakr bin Ayyasy] okuva ku [Abu Ishaq] okuva ku [Al Barra`] yagamba nti; ‘Waliwo eyajja ewa Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam n’agamba nti; 'Ayi Omubaka wa Allah, baakusaba fatwa -ekwata ku kalalah-. Gamba nti: ‘Allah akuwa fatwa ekwata ku kalalah’. Kale Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yamugamba nti: ‘Aya ya shaif - aya esembayo mu Surah an Nisa’ - ekumala’.
Imam Tirmidzi : 2969
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مِسْعَرٍ وَغَيْرِهِ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ قَالَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْيَهُودِ لِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَوْ عَلَيْنَا أُنْزِلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ{ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمْ الْإِسْلَامَ دِينًا }لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا فَقَالَ لَهُ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ أَنِّي أَعْلَمُ أَيَّ يَوْمٍ أُنْزِلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ أُنْزِلَتْ يَوْمَ عَرَفَةَ فِي يَوْمِ الْجُمُعَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atugambye [Ibn Abu Umar] atubuulidde [Sufyan] okuva mu [Mis’ar] n’omulala okuva ku [Qais bin Muslim] okuva ku [Thariq bin Shihab] yagamba nti; ‘Omuyudaaya yagamba [Umar bin Khattab] nti; ‘Ayi Amir al-mu’minin, singa leero nali ntuukiridde eddiini yo ku lulwo, era nga ntuukirizza ekisa kyange ku ggwe, era nga nsiima Obusiraamu ng’eddiini gy’oli. kino kitutuuse wansi, mazima ddala olunaku lw’okukka kwe tujja kufuula ennaku enkulu’. Umar yazzeemu nti; 'Nkimanyi bulungi aya eno lwe yabikkulwa, yabikkulirwa ku lunaku lwa 'Arafah olukwatagana n'Olwokutaano'. Abu Isa yagamba nti hadith eno ntuufu.
Imam Tirmidzi : 2970
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَمَّارِ بْنِ أَبِي عَمَّارٍ قَالَقَرَأَ ابْنُ عَبَّاسٍ{ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمْ الْإِسْلَامَ دِينًا }وَعِنْدَهُ يَهُودِيٌّ فَقَالَ لَوْ أُنْزِلَتْ هَذِهِ عَلَيْنَا لَاتَّخَذْنَا يَوْمَهَا عِيدًا قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَإِنَّهَا نَزَلَتْ فِي يَوْمِ عِيدٍ فِي يَوْمِ جُمْعَةٍ وَيَوْمِ عَرَفَةَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ
Kibadde kitukwatako ['Abd bin Humaid] atutegeezezza [Yazid bin Harun] atutegeezezza [Hammad bin Salamah] okuva ku ['Ammar bin Abu 'Ammar] yagamba; [Ibn Abbas] lumu yasoma nti: Leero nkutuukirizza eddiini yo, era nkumalirizza ekisa kyange ku ggwe, era nkusiimye Obusiraamu ng’eddiini yo, so nga ku mabbali ge waaliwo Omuyudaaya eyagamba nti; 'Singa olunyiriri luno lwatubikkulirwa, olunaku lw'okubikkulirwa kwalwo twandifudde embaga'. Ibn Abbas yaddamu nti; ‘Mazima aya eno yassibwa ku lunaku lw’embaga, kwe kugamba ku Lwokutaano ku lunaku lwa ‘Arafah’. Abu Isa yagamba nti hadith eno hasan gharib.
Imam Tirmidzi : 2971
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمِينُ الرَّحْمَنِ مَلْأَى سَحَّاءُ لَا يُغِيضُهَا اللَّيْلُ وَالنَّهَارُ قَالَ أَرَأَيْتُمْ مَا أَنْفَقَ مُنْذُ خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ فَإِنَّهُ لَمْ يَغِضْ مَا فِي يَمِينِهِ وَعَرْشُهُ عَلَى الْمَاءِ وَبِيَدِهِ الْأُخْرَى الْمِيزَانُ يَرْفَعُ وَيَخْفِضُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَتَفْسِيرُ هَذِهِ الْآيَةِ{ وَقَالَتْ الْيَهُودُ يَدُ اللَّهِ مَغْلُولَةٌ غُلَّتْ أَيْدِيهِمْ وَلُعِنُوا بِمَا قَالُوا بَلْ يَدَاهُ مَبْسُوطَتَانِ يُنْفِقُ كَيْفَ يَشَاءُ }وَهَذَا حَدِيثٌ قَدْ رَوَتْهُ الْأَئِمَّةُ نُؤْمِنُ بِهِ كَمَا جَاءَ مِنْ غَيْرِ أَنْ يُفَسَّرَ أَوْ يُتَوَهَّمَ هَكَذَا قَالَ غَيْرُ وَاحِدٍ مِنْ الْأَئِمَّةِ مِنْهِمْ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَابْنُ عُيَيْنَةَ وَابْنُ الْمُبَارَكِ أَنَّهُ تُرْوَى هَذِهِ الْأَشْيَاءُ وَيُؤْمَنُ بِهَا وَلَا يُقَالُ كَيْفَ
Atugambye [Ahmad bin Mani’] atugambye [Yazid bin Harun] atubuulidde [Muhammad bin Ishaq] okuva ku [Abu Az Zinnad] okuva ku [Al A’raj] okuva ku [Abu Hurairah] yagamba nti; Rasulullah sallallaahu ‘alahi wasallam yagamba nti: ‘Omukono gwa Ar Rahman ogwa ddyo gugaggawaliddemu eby’okulya n’emikisa egitajja kukendeera misana wadde ekiro. Omanyi by’atuwadde okuva eggulu n’ensi lwe byasooka okutondebwa? Mu butuufu, buli kintu ekiri mu mukono gwe ogwa ddyo tekikendeera, ‘Nnamulondo ye eri waggulu w’amazzi ate mu mukono omulala waliwo minzaani - eby’okulya - oluusi ebisituka ate oluusi ne bigwa’. Abu Isa yagambye nti; Hadisi eno Hadisi eno ntuufu, era enzivuunula y’aya y’Abayudaaya egamba nti; 'Emikono gya Allah gisibiddwa emiguwa, mu butuufu emikono gyabwe gye gisibiddwa era be bakolimirwa olw'ebyo bye boogedde. -Si bwe kiri-, naye emikono gya Katonda gyombi giggule; Amala nga bwayagala QS Al Ma`idah: 64. Hadiisi eno yayogerwa ba imam, tugikkiririzaamu nga bweri, awatali kutaputibwa wadde okubalirirwa. Kino kye kyayogerwa okuva mu ba imam abawerako nga Sufyan Ats Tsauri, Malik bin Anas, Ibnu ‘Uyainah ne Ibnu Al Mubarak, baagamba nti; 'Bino byonna byanyumibwa era ne bikkirizibwa nga tebabuuziddwa ngeri ki'.
Imam Tirmidzi : 2972
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا الْحَارِثُ بْنُ عُبَيْدٍ عَنْ سَعِيدٍ الْجُرَيْرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحْرَسُ حَتَّى نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ { وَاللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنْ النَّاسِ } فَأَخْرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأْسَهُ مِنْ الْقُبَّةِ فَقَالَ لَهُمْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ انْصَرِفُوا فَقَدْ عَصَمَنِي اللَّهُ حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَرَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الْجُرَيْرِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحْرَسُ وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنْ عَائِشَةَ
Atugambye [‘Abd bin Humaid] atugambye [Muslim bin Ibrahim] atubuulidde [Al Harith bin ‘Ubaid] okuva ku [Sa’id Al Jurairi] okuva ku [Abdullah bin Shaqiq] okuva ku [’Aisyah] yagamba nti; Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam bulijjo yakuumibwa - banne okuva mu kutaataaganyizibwa kw’abatakkiriza - okutuusa aya eno lwe yakka, Allah akukuuma okuva ku - okutaataaganyizibwa kw’abantu. QS Al Ma`idah: 67, Awo Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam n’aggya omutwe gwe mu kisenge n’agamba baswahaaba nti: ‘Abange abantu, musaasaane, kubanga Allah yankuuma’. Atugambye [Nashr bin Ali] atubuulidde [Muslim bin Ibrahim] ne sanad n’ekigendererwa kye kimu. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno ya gharib. Abamu ku bo baanyumya hadiisi eno okuva mu Al Jurairi okuva ku Abdulah bin Syaqiq, yagamba nti; Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam bulijjo yali akuumibwa, naye tebakyogerako mu hadith; 'Okuva ewa Aisyah'.
Imam Tirmidzi : 2973
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا شَرِيكٌ عَنْ عَلِيِّ بْنِ بَذِيمَةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا وَقَعَتْ بَنُو إِسْرَائِيلَ فِي الْمَعَاصِي نَهَتْهُمْ عُلَمَاؤُهُمْ فَلَمْ يَنْتَهُوا فَجَالَسُوهُمْ فِي مَجَالِسِهِمْ وَوَاكَلُوهُمْ وَشَارَبُوهُمْ فَضَرَبَ اللَّهُ قُلُوبَ بَعْضِهِمْ بِبَعْضٍ وَلَعَنَهُمْ{ عَلَى لِسَانِ دَاوُدَ وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ ذَلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ }قَالَ فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَانَ مُتَّكِئًا فَقَالَ لَا وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ حَتَّى تَأْطُرُوهُمْ عَلَى الْحَقِّ أَطْرًاقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ يَزِيدُ وَكَانَ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ لَا يَقُولُ فِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمِ بْنِ أَبِي الْوَضَّاحِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ بَذِيمَةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ وَبَعْضُهُمْ يَقُولُ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُرْسَلٌ
Atugambye [Abdullah bin Abdurrahman] atugambye [Yazid bin Harun] atubuulidde [Sharik] okuva ku [Ali bin Badzimah] okuva ku [Abu ‘Ubaidah] okuva ku [Abdullah bin Mas’ud] yagamba nti; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Aba Bani Isra’il bwe beenyigira mu bikolwa eby’obugwenyufu, abamanyi baabwe baabagaana, naye tebaaziyizibwa. Olwo abamanyi baabwe ne babawerekera ku majlis yaabwe, ne beegatta ku kulya n’okunywa nabo, olwo Allah n’atabula emitima gyabwe n’abakolimira ng’ayita mu bigambo bya Dawud ne Isa mutabani wa Maria, kubanga baali bajeemu era ne bamenya QS Al Ma`idah; 78. Ibn Mas’ud yagamba nti; Awo Omubaka wa Allah (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) n’atuula n’agamba nti: “Oyo mwoyo gwange gwe guli mu ngalo ze, okutuusa lwe bakyuka okuva ku mazima.” Abdullah bin Abdurrahman yagambye nti; Yazid yagambye nti; Sufyan Ats Thauri teyagambye nti; “Okuva ewa Abdullah.” Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno ye hasan gharib. Hadith eno era yayogerwa okuva ku [Muhammad bin Muslim bin Abu Al Wadlah] okuva ku [Ali bin Badzimah] okuva ku [Abu ‘Ubaidah] okuva ku [Abdullah] okuva ku Nabbi (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) nga hadith eyo waggulu. Abamu ku bo baagambye nti; Okuva ku ‘Ubaidah okuva ewa Nabbi (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) mu mursal.
Imam Tirmidzi : 2974
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ بَذِيمَةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ بَنِي إِسْرَائِيلَ لَمَّا وَقَعَ فِيهِمْ النَّقْصُ كَانَ الرَّجُلُ فِيهِمْ يَرَى أَخَاهُ عَلَى الذَّنْبِ فَيَنْهَاهُ عَنْهُ فَإِذَا كَانَ الْغَدُ لَمْ يَمْنَعْهُ مَا رَأَى مِنْهُ أَنْ يَكُونَ أَكِيلَهُ وَشَرِيبَهُ وَخَلِيطَهُ فَضَرَبَ اللَّهُ قُلُوبَ بَعْضِهِمْ بِبَعْضٍ وَنَزَلَ فِيهِمْ الْقُرْآنُ فَقَالَ{ لُعِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ عَلَى لِسَانِ دَاوُدَ وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ ذَلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ فَقَرَأَ حَتَّى بَلَغَ وَلَوْ كَانُوا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالنَّبِيِّ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مَا اتَّخَذُوهُمْ أَوْلِيَاءَ وَلَكِنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ فَاسِقُونَ }قَالَ وَكَانَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَّكِئًا فَجَلَسَ فَقَالَ لَا حَتَّى تَأْخُذُوا عَلَى يَدِ الظَّالِمِ فَتَأْطُرُوهُ عَلَى الْحَقِّ أَطْرًاحَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ وَأَمْلَاهُ عَلَيَّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمِ بْنِ أَبِي الْوَضَّاحِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ بَذِيمَةَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ
Atugambye [Bundar] atugambye [Abdurrahman bin Mahdi] atubuulidde [Sufyan] okuva ku [Ali bin Badzimah] okuva ku [Abu Ubaidah] yagamba nti; Rasulullah Sallallahu ‘alahi wasallam yagamba: ‘Abaana ba Isirayiri bwe baakubwa ebbula, omu ku bo yalaba muganda we ng’akola ekibi, olwo n’amulemesa, naye enkeera teyamugaana ku bye yali alabye -eggulo-, yatuuka n’okumuwerekera okulya, okunywa n’okubeera n’abantu. Olwo Allah n’atabula emitima gyabwe ne bannaabwe, era Allah n’abikkula aya ebakwatako nti: Abatakkiriza okuva mu baana ba Isirayiri bakolimiddwa n’ebigambo bya Dawudi ne ‘Isa omwana wa Maria. Kino kyaliwo kubanga baali bajeemu era nga bulijjo basukka ekkomo lye Yasoma okutuusa lwe yatuuka ku bigambo bye: Singa baali bakkiririza mu Allah, mu Nabbi -Musa- ne mu ebyo ebyamubikkulirwa -Nabbi-, tebanditwalidde bamushiriku ng’abayambi, naye abasinga obungi ku bo baali bantu babi. QS Al Ma`idah, omuwandiisi w’ebitabo; 78-81. Rasulullah Sallallahu ‘alahi wasallam yali yeesigamye emabega, olwo n’atuula wansi n’agamba nti: ‘Nedda, - tojja kusimattuka bye baayitamu - kale olung’amya abakozi b’ebibi olwo mu butuufu n’obakyusa okuva ku mazima’. Atugambye [Bundar] atubuulidde [Abu Dawud Ath Thayalisi] era yantegeeza. Kitubuuliddwa [Muhammad bin Muslim bin Abu Al Wadlah] okuva ku [Ali bin Badzimah] okuva ku [Abu 'Ubaidah] okuva ku [Abdullah] okuva ku Nabbi sallallaahu 'alaihi wasallam nga hadith waggulu.
Imam Tirmidzi : 2975
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ أَخْبَرَنَا إِسْرَائِيلُ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُرَحْبِيلَ أَبِي مَيْسَرَةَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَنَّهُ قَالَاللَّهُمَّ بَيِّنْ لَنَا فِي الْخَمْرِ بَيَانَ شِفَاءٍ فَنَزَلَتْ الَّتِي فِي الْبَقَرَةِ{ يَسْأَلُونَكَ عَنْ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ }الْآيَةَ فَدُعِيَ عُمَرُ فَقُرِئَتْ عَلَيْهِ فَقَالَ اللَّهُمَّ بَيِّنْ لَنَا فِي الْخَمْرِ بَيَانَ شِفَاءٍ فَنَزَلَتْ الَّتِي فِي النِّسَاءِ{ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقْرَبُوا الصَّلَاةَ وَأَنْتُمْ سُكَارَى }فَدُعِيَ عُمَرُ فَقُرِئَتْ عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ بَيِّنَ لَنَا فِي الْخَمْرِ بَيَانَ شِفَاءٍ فَنَزَلَتْ الَّتِي فِي الْمَائِدَةِ{ إِنَّمَا يُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمْ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ فِي الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ إِلَى قَوْلِهِ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ }فَدُعِيَ عُمَرُ فَقُرِئَتْ عَلَيْهِ فَقَالَ انْتَهَيْنَا انْتَهَيْنَاقَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ عَنْ إِسْرَائِيلَ هَذَا الْحَدِيثُ مُرْسَلٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي مَيْسَرَةَ عَمْرِو بْنِ شُرَحْبِيلَ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ قَالَ اللَّهُمَّ بَيِّنْ لَنَا فِي الْخَمْرِ بَيَانَ شِفَاءٍ فَذَكَرَ نَحْوَهُ وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ
Atugambye [Abdullah bin Abdurrahman] atugambye [Muhammad bin Yusuf] atugambye [Isra`il] atugambye [Abu Ishaq] okuva ku ['Amru bin Syurahbil Abu Maisarah] okuva ku [Umar bin Al Khaththab] yasaala; 'Ayi Allah, tuwe ennyonyola ku khamr nga erimu ennyonyola emala'. Awo aya mu Surah Al Baqarah n’ekka; Bakubuuza ku wayini ne zzaala. QS Al Baqarah: 219, olwo Umar n’ayitiddwa n’amusomerwa. Oluvannyuma lw’ekyo n’asaba; 'Ayi Allah, tuwe ennyonyola ku khamr nga erimu ennyonyola emala'. Awo ne wajja aya mu nnukuta An Nisa` Abange mmwe abakkiriza, temusemberera kusaba nga mutamidde QS An Nisa`: 43. Ekiddako yasaba; 'Ayi Allah, tuwe ennyonyola ku khamr nga erimu ennyonyola emala'. Awo aya mu Surah Al Mai’idah n’ekka. Mu butuufu, sitaani agenderera okuleeta obulabe n’obukyayi mu mmwe olw’okunywa omwenge n’okuzannya zzaala, -okutuusa lw’agamba nti - olwo mukomye - okukola omulimu ogwo - QS Al Ma`idah: 91. Umar olwo n’agamba nti; 'Tuyimirira, tuyimirira'. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno nayo yayogerwa okuva mu Isra`il mu ngeri ya mursal. Atugambye [Muhammad bin Al Ala`] atubuulidde [Waki’] okuva ku [Isra`il] okuva ku [Abu Ishaq] okuva ku [Abu Maisarah ‘Amru bin Syurahbil] nti [Umar bin Al Khaththab] yagamba; 'Ayi Allah, Ayi Allah, tuwe ennyonyola ku wayini n'ennyinyonnyola emala'. Olwo n’ayogera nga waggulu, naye hadith eno ntuufu okusinga hadith ya Muhammad bin Yusuf.
Imam Tirmidzi : 2976
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْبَرَاءِ قَالَ مَاتَ رِجَالٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ أَنْ تُحَرَّمَ الْخَمْرُ فَلَمَّا حُرِّمَتْ الْخَمْرُ قَالَ رِجَالٌ كَيْفَ بِأَصْحَابِنَا وَقَدْ مَاتُوا يَشْرَبُونَ الْخَمْرَ فَنَزَلَتْ { لَيْسَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جُنَاحٌ فِيمَا طَعِمُوا إِذَا مَا اتَّقَوْا وَآمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ } قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْبَرَاءِ أَيْضًا
Atugambye [‘Abd bin Humaid] atubuulidde [‘Ubaidullah bin Musa] okuva ku [Isra`il] okuva ku [Abu Ishaq] okuva ku [Al Bara`] yagamba; ‘Baswahaba ba Nabbi sallallaahu alahi wasallam abawerako baafa nga khamr tennafuulibwa haram, nga khamr yali haram, abantu nebabuuza; 'Ate mikwano gyaffe, baafa nga baagala nnyo okunywa khamr?' awo olunyiriri ne lukka nti: Tewali kibi eri abo abakkiriza era nebakola ebikolwa ebituufu kubanga balya emmere gye baalidde emabegako, bwe baba nga batya Katonda era nga bakkiriza, era nga bakola ebikolwa ebituufu. QS Al Ma`idah: 93. Abu Isa yagamba nti hadith eno ntuufu.
Imam Tirmidzi : 2977
حَدَّثَنَا بِذَلِكَ بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ قَالَ قَالَ الْبَرَاءُمَاتَ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُمْ يَشْرَبُونَ الْخَمْرَ فَلَمَّا نَزَلَ تَحْرِيمُهَا قَالَ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَيْفَ بِأَصْحَابِنَا الَّذِينَ مَاتُوا وَهُمْ يَشْرَبُونَهَا فَنَزَلَتْ{ لَيْسَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جُنَاحٌ فِيمَا طَعِمُوا }الْآيَةَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atugambye [Bundar] bw’atyo, atugambye [Muhammad bin Ja’far] atugambye [Syu’bah] okuva ku [Abu Ishaq] yagamba; [Al Barra`] yagamba nti; ‘Abamu ku baswahaaba ba Nabbi sallallaahu alahi wasallam baafa nga baagala nnyo okunywa khamr, aya eyagigaana bwe yakka, abamu ku baswahaaba nebabuuza nti; 'Ate mikwano gyaffe, baafa nga baagala nnyo okunywa -khamr-?' Bwatyo olunyiriri lwakka nti: Tewali kibi eri abo abakkiriza era nga bakola ebikolwa ebituufu kubanga balya emmere gye baalidde emabegako, bwe baba nga beewaayo era nga balina okukkiriza era nga bakola ebikolwa ebituufu. QS Al Ma`idah: 93. Abu Isa yagamba nti hadith eno ntuufu.
Imam Tirmidzi : 2978
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي رِزْمَةَ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ الَّذِينَ مَاتُوا وَهُمْ يَشْرَبُونَ الْخَمْرَ لَمَّا نَزَلَ تَحْرِيمُ الْخَمْرِ فَنَزَلَتْ{ لَيْسَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جُنَاحٌ فِيمَا طَعِمُوا إِذَا مَا اتَّقَوْا وَآمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atugambye [‘Abd bin Humaid] atubuulidde [Abdul Aziz bin Abu Rizmah] okuva ku [Isra`il] okuva ku [Simak] okuva ku [Ikrimah] okuva ku [Ibn Abbas] yagamba; Mikwano gyabuuzizza nti; ‘Ayi Omubaka wa Allah, olowooza ki ku bantu abafudde, nga banywa omwenge ng’okugaana omwenge tekunnaba kugwa?,’ Awo aya n’ekka. Tewali kibi eri abo abakkiriza era nebakola ebikolwa ebituufu kubanga balya emmere gye baalidde emabegako, bwe baba nga batya Katonda era nga bakkiriza, era nga bakola ebikolwa ebituufu. QS Al Ma`idah: 93. Abu Isa yagamba nti; Hadiisi eno ntuufu.
Imam Tirmidzi : 2979
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { لَيْسَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جُنَاحٌ فِيمَا طَعِمُوا إِذَا مَا اتَّقَوْا وَآمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ } قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْتَ مِنْهُمْ قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atugambye [Sufyan bin Waki’] atubuulidde [Khalid bin Makhlad] okuva ku [Ali bin Mushir] okuva ku [Al A’masy] okuva ku [Ibrahim] okuva ku [‘Alqamah] okuva ku [Abdullah] yagamba; 'Aya bwe yabikkulirwa, tewali kibi eri abo abakkiriza era nga bakola ebikolwa ebituufu kubanga balya emmere gye baalidde emabegako, bwe baba nga batya Katonda era nga balina okukkiriza era nga bakola ebikolwa ebituufu.' QS Al Ma`idah: 93, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yangamba nti: ‘Ggwe omu ku bo’. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno ntuufu.
Imam Tirmidzi : 2980
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ أَبُو حَفْصٍ الْفَلَّاسُ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ سَعْدٍ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ رَجُلًا أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي إِذَا أَصَبْتُ اللَّحْمَ انْتَشَرْتُ لِلنِّسَاءِ وَأَخَذَتْنِي شَهْوَتِي فَحَرَّمْتُ عَلَيَّ اللَّحْمَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ{ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُحَرِّمُوا طَيِّبَاتِ مَا أَحَلَّ اللَّهُ لَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ وَكُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمْ اللَّهُ حَلَالًا طَيِّبًا }قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَرَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ سَعْدٍ مُرْسَلًا لَيْسَ فِيهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَرَوَاهُ خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ عِكْرِمَةَ مُرْسَلًا
Atugambye ['Amru bin Ali Abu Hafsh Al Fallas] atugambye [Abu 'Ashim] atugambye [Uthman bin Sa'd] atugambye [Ikrimah] okuva ku [Ibn Abbas] nti waliwo eyajja eri Nabbi sallallaahu 'alaihi wasallam nagamba nti; ‘Ayi Omubaka wa Allah, bwe ndya ennyama, olwo ne ngisaasaanya ku bakazi, olwo obwagazi bwange bujja kunfuga, n’olwekyo nneegaana ennyama’. Kale Allah yabikkula aya eno mmwe abakkiriza, ebintu ebirungi Allah bye yabafuula ebikkirizibwa temubifuula bimenya mateeka, era temusukkulumye ku kkomo. Mazima Allah tayagala abo abasukkulumye ku kkomo. Era mulye halal n’emmere ennungi okuva mu ebyo Allah by’abawadde. QS Al Maa`idah: 87-88 nga bwe kiri. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno ye hasan gharib. Era abamu ku bo baakinyumya okuva ku Uthman bin Sa’d mursally nga tebakyogerako; 'Okuva ewa Ibn Abbas'. [Khalid Al Hadza’] naye yakinyumya okuva ku [Ikrimah] mu ngeri ya mursal.