Imam Tirmidzi : 2941
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ قَال سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُمَرِضْتُ فَأَتَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعُودُنِي وَقَدْ أُغْمِيَ عَلَيَّ فَلَمَّا أَفَقْتُ قُلْتُ كَيْفَ أَقْضِي فِي مَالِي فَسَكَتَ عَنِّي حَتَّى نَزَلَتْ{ يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلَادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَغْدَادِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ وَفِي حَدِيثِ الْفَضْلِ بْنِ الصَّبَّاحِ كَلَامٌ أَكْثَرُ مِنْ هَذَا
Atugambye [‘Abd bin Humaid] atugambye [Yahya bin Adam] atugambye [Ibn ‘Uyainah] okuva ku [Muhammad bin Al Munkadir] yagamba nti; Nawulira [Jabir bin Abdullah] ng’agamba nti; ‘Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yajja okunkyalira nga ndi mulwadde era nga nzirika. Oluvannyuma lw’okuddamu okutegeera, nnabuuza nti; ‘Obugagga bwange bwonna ndibumala ntya?’. yasirika, okukkakkana nga Aya ekka: Allah yabalagira ku bikwata ku -okugaba obusika eri- abaana bammwe. Kwe kugamba, omugabo gw’omwana omulenzi gwe gumu n’ogw’abawala babiri. QS An-Nisa`: 11. Abu Isa yagamba nti hadith eno ntuufu. Era kibadde kyogerwa abantu abasukka mu omu okuva ku Muhammad bin Al Munkadir, atubuulidde [Al Fadlal bin Ash Shabbah] atubuulidde [Sufyan bin Uyainah] okuva ku [Ibnu Munkadir] okuva ku [Jabir] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam bwetyo, era mu hadith ya Al Fadlal bin Ash Shabbah mulimu ebigambo bingi okusinga bino.
Imam Tirmidzi : 2942
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا حَبَّانُ بْنُ هِلَالٍ حَدَّثَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَبِي الْخَلِيلِ عَنْ أَبِي عَلْقَمَةَ الْهَاشِمِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَلَمَّا كَانَ يَوْمُ أَوْطَاسٍ أَصَبْنَا نِسَاءً لَهُنَّ أَزْوَاجٌ فِي الْمُشْرِكِينَ فَكَرِهَهُنَّ رِجَالٌ مِنَّا فَأَنْزَلَ اللَّهُ{ وَالْمُحْصَنَاتُ مِنْ النِّسَاءِ إِلَّا مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ
Atugambye [‘Abd bin Humaid] atugambye [Habban bin HIilal] atugambye [Hammam bin Yahya] atubuulidde [Qatadah] okuva ku [Abu Al Khalil] okuva ku [Abu ‘Alqamah Al Hasyimi] okuva ku [Abu Sa’id Al Khudri] yagamba nti; 'Olutalo lw'Abaautha bwe lwabalukawo, twegatta n'abakazi abaali mu buwambe nga babbaabwe baali bashirikii, kale abamu ku ffe twabakyawa. Awo Allah n’abikkula aya eno nti: Era era kiziyiziddwa mmwe okuwasa abakazi abafumbo, okuggyako abaddu be mulina. QS An-Nisa`: 24. Abu Isa yagamba nti hadith eno ntuufu.
Imam Tirmidzi : 2943
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا عُثْمَانُ الْبَتِّيُّ عَنْ أَبِي الْخَلِيلِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ أَصَبْنَا سَبَايَا يَوْمَ أَوْطَاسٍ لَهُنَّ أَزْوَاجٌ فِي قَوْمِهِنَّ فَذَكَرُوا ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَزَلَتْ { وَالْمُحْصَنَاتُ مِنْ النِّسَاءِ إِلَّا مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ } قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهَكَذَا رَوَى الثَّوْرِيُّ عَنْ عُثْمَانَ الْبَتِّيِّ عَنْ أَبِي الْخَلِيلِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ وَلَيْسَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَنْ أَبِي عَلْقَمَةَ وَلَا أَعْلَمُ أَنَّ أَحَدًا ذَكَرَ أَبَا عَلْقَمَةَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ إِلَّا مَا ذَكَرَ هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ وَأَبُو الْخَلِيلِ اسْمُهُ صَالِحُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ
Atugambye [Ahmad bin Mani’] atugambye [Husyaim] atubuulidde [Uthman Al Batti’] okuva ku [Abu Al Khalil] okuva ku [Abu Sa’id Al Khudri] yagamba nti; ‘Twasobya ku bakazi abasibe mu lutalo lwa Authas, so nga balina abaami mu kika kyabwe, kino baakiyogerako eri Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam olwo aya n’ebikkula nti: ‘Era era kigaaniddwa gye muli okuwasa abakazi abafumbo, okuggyako abaddu be mulina’. QS An-Nisa`: 24. Abu Isa yagamba nti; Hadiisi eno ye Hasan. Kino kye kyayogerwa [Ats Tsauri] okuva ku [Uthman Al Batti] okuva ku [Abu Al Khalil] okuva ku [Abu Sa’id Al Khudri] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam nga mu hadith waggulu, naye mu hadith eno tekigambibwa nti: ‘Okuva mu Alqamah’. Simanyi muntu yenna ayogera ku ‘Alqamah mu hadith eno okujjako Hammam ya Qatadah. Abu Al Khalil erinnya lye ye Salih bin Abu Maryam.
Imam Tirmidzi : 2944
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى الصَّنْعَانِيُّ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي بَكْرِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْكَبَائِرِ قَالَ الشِّرْكُ بِاللَّهِ وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ وَقَتْلُ النَّفْسِ وَقَوْلُ الزُّورِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ وَرَوَاهُ رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ عَنْ شُعْبَةَ وَقَالَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ وَلَا يَصِحُّ
Atubuulidde [Muhammad bin Abdul A’la Ash Shan’ani] atugambye [Khalid bin Al Harith] okuva ku [Syu’bah] atubuulidde [’Ubaidullah bin Abu Bakr bin Anas] okuva ku [Anas bin Malik] okuva ewa Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yayogera ku bibi ebinene, yagamba nti: ‘Okukwataganya abakozi ne Allah, okujeemera abazadde, okwetta, era ebigambo bulimba'. Abu Isa yagamba nti hadith eno hasan shahih gharib. Era [Rauh bin Ubadah] yakinyumya okuva ku [Syu’bah] era yakigamba okuva ku [Abdullah bin Abu Bakr] era si kituufu.
Imam Tirmidzi : 2945
حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ بَصْرِيٌّ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ حَدَّثَنَا الْجُرَيْرِيُّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَا أُحَدِّثُكُمْ بِأَكْبَرِ الْكَبَائِرِ قَالُوا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ الْإِشْرَاكُ بِاللَّهِ وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ قَالَ وَجَلَسَ وَكَانَ مُتَّكِئًا قَالَ وَشَهَادَةُ الزُّورِ أَوْ قَالَ قَوْلُ الزُّورِ قَالَ فَمَا زَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُهَا حَتَّى قُلْنَا لَيْتَهُ سَكَتَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ
Atugambye [Humaid bin Mas’adah Bashri] atugambye [Bisyr bin Al Mufadlal] atubuulidde [Al Jurairi] okuva ku [Abdurrahman bin Abu Bakrah] okuva ku [kitaawe] yagamba nti; Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba: ‘Nkubuulire ebibi ebisinga obunene?’. emikwano ne baddamu nti; ‘Mazima ggwe Omubaka wa Allah!’. Yagamba nti: ‘Okugatta abakolagana ne Allah, okujeemera bazadde be, - oyo eyali yeesigamye emabega olwo n’atuula n’agenda mu maaso n’okwogera kwe - obujulizi obw’obulimba oba okugamba nti; ebigambo eby’obulimba, ‘Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam yasigala agamba nti okutuusa lwe twasuubira nti ajja kukoma. Abu Isa yagamba nti hadith eno hasan shahih gharib.
Imam Tirmidzi : 2946
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدِ بْنِ مُهَاجِرِ بْنِ قُنْفُذٍ الْتَّيْمِيِّ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُنَيْسٍ الْجُهَنِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ مِنْ أَكْبَرِ الْكَبَائِرِ الشِّرْكُ بِاللَّهِ وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ وَالْيَمِينُ الْغَمُوسُ وَمَا حَلَفَ حَالِفٌ بِاللَّهِ يَمِينَ صَبْرٍ فَأَدْخَلَ فِيهَا مِثْلَ جَنَاحِ بَعُوضَةٍ إِلَّا جُعِلَتْ نُكْتَةً فِي قَلْبِهِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَأَبُو أُمَامَةَ الْأَنْصَارِيُّ هُوَ ابْنُ ثَعْلَبَةَ وَلَا نَعْرِفُ اسْمَهُ وَقَدْ رَوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحَادِيثَ
Atugambye [‘Abd bin Humaid] atugambye [Yunus bin Muhammad] atubuulidde [Al Laits bin Sa’d] okuva ku [Hisyam bin Sa’d] okuva ku [Muhammad bin Zaid bin Muhajir bin Qunfudz E Taimi] okuva ku [Abu Umamah Al Ansari] okuva ku [Abdullah bin Unais al Juhany] yagamba nti; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yagamba: ‘Mazima, mu bibi ebisinga obunene mu bibi eby’amaanyi mulimu okussaako Allah emikwano, okujeemera bazadde b’omuntu, ekirayiro ekisuula omukozi mu geyena -mu bulimba-, n’ekirayiro omuntu ky’alayira kubanga awaliriziddwa, era akitwala -mu butassa kitiibwa- ng’ebiwaawaatiro by’ ensiri, okuggyako -ekirayiro kye- ejja kufuulibwa embalabe enjeru mu mutima gwe okutuusa ku lunaku lw’omusango’. Abu Isa yagamba nti hadith eno hasan shahih gharib.
Imam Tirmidzi : 2947
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ فِرَاسٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْكَبَائِرُ الْإِشْرَاكُ بِاللَّهِ وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ أَوْ قَالَ الْيَمِينُ الْغَمُوسُ شَكَّ شُعْبَةُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atubuulidde [Muhammad bin Basyr] atubuulidde [Muhammad bin Ja’far] atubuulidde [Syu’bah] okuva ku [Firas] okuva ku [Ash Sya’bi] okuva ku [Abdullah bin ‘Amru] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Ebibi ebinene kwe kugatta abakozi ne Allah, okujeemera bazadde b’omuntu’. oba okugamba nti: ‘Obujulizi obw’obulimba’. Syu’bah yali abuusabuusa - ku bikwata ku kusoma hadith -. Abu Isa yagamba nti hadith eno ntuufu.
Imam Tirmidzi : 2948
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ أَنَّهَا قَالَتْيَغْزُو الرِّجَالُ وَلَا تَغْزُو النِّسَاءُ وَإِنَّمَا لَنَا نِصْفُ الْمِيرَاثِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى{ وَلَا تَتَمَنَّوْا مَا فَضَّلَ اللَّهُ بِهِ بَعْضَكُمْ عَلَى بَعْضٍ }قَالَ مُجَاهِدٌ وَأَنْزَلَ فِيهَا{ إِنَّ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ }وَكَانَتْ أُمُّ سَلَمَةَ أَوَّلَ ظَعِينَةٍ قَدِمَتْ الْمَدِينَةَ مُهَاجِرَةًقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ مُرْسَلٌ وَرَوَاهُ بَعْضُهُمْ عَنْ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ مُرْسَلٌ أَنَّ أُمَّ سَلَمَةَ قَالَتْ كَذَا وَكَذَا
Atugambye [Ibn Abu Umar] atubuulidde [Sufyan] okuva ku [Ibn Abu Najih] okuva ku [Mujahid] okuva ku [Umm Salamah] yagamba; 'Abasajja baagenda mu lutalo, ate abakazi ne batagenda, era -omugabo- gwaffe gwali kitundu kyokka ku busika'. awo Allah yasindika era temukwatirwa buggya ku ebyo Allah by’awadde abamu ku mmwe okusinga abalala. QS An-Nisa`: 32, Mujahid yagambye nti; Mu nsonga eno, olunyiriri luno oluddako lwabikkulwa. Mazima abasajja n’abakazi basiraamu, abasajja n’abakazi bakkiriza. QS An-Nisa`: 35, Umm Salamah ye mukyala eyasooka okusenguka okugenda e Madiina. Abu Isa yagamba nti hadith eno mursal.
Imam Tirmidzi : 2949
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ رَجُلٍ مِنْ وَلَدِ أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ قَالَتْيَا رَسُولَ اللَّهِ لَا أَسْمَعُ اللَّهَ ذَكَرَ النِّسَاءَ فِي الْهِجْرَةِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ أَنِّي لَا أُضِيعُ عَمَلَ عَامِلٍ مِنْكُمْ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ }
[Ibn Abu Umar] yatunyumiza [Sufyan] okuva ku [’Amr bin Dinar] okuva ku [a] mutabani wa Umm Salamah, okuva ku [Umm Salamah] yagamba; 'Ayi Omubaka wa Allah, saawulira Allah ng'ayogera ku bakazi mu kusenguka.' Awo Allah Ta’ala n’asika Kale Mukama waabwe n’akkiriza okusaba kwe -ng’agamba-: ‘Mazima siyonoona bikolwa by’abo abakola ebirungi mu mmwe, oba basajja oba bakazi, -kubanga- abamu ku mmwe muli bazzukulu ba balala. QS Ali Imran: 195. Omuwandiisi w’ebitabo.
Imam Tirmidzi : 2950
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْهِ وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَقَرَأْتُ عَلَيْهِ مِنْ سُورَةِ النِّسَاءِ حَتَّى إِذَا بَلَغْتُ { فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هَؤُلَاءِ شَهِيدًا } غَمَزَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ فَنَظَرْتُ إِلَيْهِ وَعَيْنَاهُ تَدْمَعَانِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رَوَى أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ وَإِنَّمَا هُوَ إِبْرَاهِيمُ عَنْ عَبِيدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ
Atugambye [Hannad] atubuulidde [Abu Al Ahwash] okuva ku [Al A’masy] okuva ku [Ibrahim] okuva ku [‘Alqamah] yagamba; [Abdullah] yagamba nti; 'Omubaka wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam yandagira okusoma - Qur'an - ku lulwe, bwe yali ku kituuti, olwo nasoma aya okuva mu Surah an Nisa`, bwekituuka ku Aya Kale kiki ekigenda okubaawo - abatakkiriza - kinaaba, singa tuleeta omujulizi - omutume - okuva mu buli kitundu era ne tukuleeta - Muhammad - ng'omujulizi ku lwabwe - ng'abantu bo - QS An-Nisa`: 41, yanziyiza n’akabonero - akalaga omukono gwe ne ndaba amaziga mu maaso ge’. Abu Isa yagambye nti; Ekyo kye kyayogerwa Abu Al Ahwash okuva ku Al A’masy okuva ku Ibrahim okuva ku ‘Alqamah okuva ku Abdullah era kyokka nti yali [Ibrahim] okuva ku [’Abidah] okuva ku [Abdullah].
Imam Tirmidzi : 2951
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَبِيدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اقْرَأْ عَلَيَّ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَقْرَأُ عَلَيْكَ وَعَلَيْكَ أُنْزِلَ قَالَ إِنِّي أُحِبُّ أَنْ أَسْمَعَهُ مِنْ غَيْرِي فَقَرَأْتُ سُورَةَ النِّسَاءِ حَتَّى إِذَا بَلَغْتُ{ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هَؤُلَاءِ شَهِيدًا }قَالَ فَرَأَيْتُ عَيْنَيْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَهْمِلَانِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ أَبِي الْأَحْوَصِ حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ نَحْوَ حَدِيثِ مُعَاوِيَةَ بْنِ هِشَامٍ
Atugambye [Mahmud bin Ghailan] atugambye [Mu’awiyah bin Hisham] atubuulidde [Sufyan Ats Tsauri] okuva ku [Al A’masy] okuva ku [Ibrahim] okuva ku [’Abidah] okuva ku [Abdullah] yagamba nti; Rasulullah sallallaahu alahi wasallam yangamba nti: ‘Soma - Qur’an - ku lwange’. Naddamu nti; ‘Ayi Omubaka wa Allah, nsobole okugisoma, nga Qur’an ekubikkuliddwa?’. yagamba nti: ‘Nze nsinga kwagala kukiwulira okuva mu bantu abalala’. awo nasoma ebbaluwa an Nisa`, bwenatuuka ku Aya Era twabaleetera -Muhammad- nga abajulizi gyebali -nga abantu bo-. QS An-Nisa`: 41, nalaba amaaso ge nga gajjudde amaziga'. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno ntuufu okusinga hadith ya Al Ahwash. Atugambye [Suwaid bin Nashr] atubuulidde [Ibnu Al Mubarak] okuva ku [Sufyan] okuva ku [Al A’masy] nga hadith ya Mu’awiyah bin Hisham.
Imam Tirmidzi : 2952
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَعْدٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الرَّازِيِّ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ قَالَصَنَعَ لَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ طَعَامًا فَدَعَانَا وَسَقَانَا مِنْ الْخَمْرِ فَأَخَذَتْ الْخَمْرُ مِنَّا وَحَضَرَتْ الصَّلَاةُ فَقَدَّمُونِي فَقَرَأْتُ قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ لَا أَعْبُدُ مَا تَعْبُدُونَ وَنَحْنُ نَعْبُدُ مَا تَعْبُدُونَ قَالَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقْرَبُوا الصَّلَاةَ وَأَنْتُمْ سُكَارَى حَتَّى تَعْلَمُوا مَا تَقُولُونَ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ
[Abd bin Humaid] yatunyumiza [Abdurahman bin Sa’d] okuva ku [Abu Ja’far Ar Razi] okuva ku [Atha` bin As Sa`ib] okuva ku [Abu Abdurrahman As Sulami] okuva ku [Ali bin Abu Talib] yagamba; ‘Abdurrahman bin ‘Auf yali ateekateeka emmere n’okutugabula omwenge, okutuusa lwe twagutamiira. Ekiseera ky’okusaba bwe kyatuuka, ne bansika mbeere omukulembeze, olwo ne nsoma; Gamba -Muhammad-: Abange abatakkiriza, nze sisinza bye musinza, era naffe tujja kusinza ebyo bye musinza’. Olwo Allah n’abikkula aya eno nti: ‘Abange mmwe abakkiriza, temusaala nga mutamidde okutuusa nga mutegedde bye mwogera’. QS An-Nisa`: 43. Abu Isa yagamba nti hadith eno ye hasan sahih gharib.
Imam Tirmidzi : 2953
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ أَنَّهُ حَدَّثَهُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الزُّبَيْرِ حَدَّثَهُأَنَّ رَجُلًا مِنْ الْأَنْصَارِ خَاصَمَ الزُّبَيْرَ فِي شِرَاجِ الْحَرَّةِ الَّتِي يَسْقُونَ بِهَا النَّخْلَ فَقَالَ الْأَنْصَارِيُّ سَرِّحْ الْمَاءَ يَمُرُّ فَأَبَى عَلَيْهِ فَاخْتَصَمُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلزُّبَيْرِ اسْقِ يَا زُبَيْرُ وَأَرْسِلْ الْمَاءَ إِلَى جَارِكَ فَغَضِبَ الْأَنْصَارِيُّ وَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْ كَانَ ابْنَ عَمَّتِكَ فَتَغَيَّرَ وَجْهُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ يَا زُبَيْرُ اسْقِ وَاحْبِسْ الْمَاءَ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَى الْجُدُرِ فَقَالَ الزُّبَيْرُ وَاللَّهِ إِنِّي لَأَحْسِبُ هَذِهِ الْآيَةَ نَزَلَتْ فِي ذَلِكَ{ فَلَا وَرَبِّكَ لَا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ }الْآيَةَقَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ قَدْ رَوَى ابْنُ وَهْبٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ وَيُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ نَحْوَ هَذَا الْحَدِيثِ وَرَوَى شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ الزُّبَيْرِ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ
Atugambye [Qutaibah] atugambye [Al Laits bin Sa’d] okuva ku [Ibn Shihab] okuva ku [’Urwah bin Zubair] yatugambye nti [Abdullah bin Zubair] yamugamba, nti Ansar omu yalina obutakkaanya ne Zubair ku ntambula y’amazzi agagenda okukozesebwa okufukirira enkindu z’ensukusa, Ansar bwe yagamba; 'Amazzi gakulukuta'. Wabula Zubair yali tayagala - yakibuusa amaaso -. Olwo ne beemulugunya eri Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alahi wasallam, n’agamba Zubair nti: ‘Owange Zubair yiwa amazzi, era amazzi gakulukule eri baliraanwa bo’. Aba Ansar baanyiiga ne bagamba nti; ‘Ayi Omubaka wa Allah, ye mujja wo?’. -Bw’awulira bino, ffeesi ye yakyuka, ng’egamba nti: ‘Ayi Zubair, giyiwe amazzi gadde mu lusuku’. Eya Allah, aya eno ngitwala nga yassibwa mu nkolagana n’ekyo ekyaliwo, Kale lwa Rabb wo, bo - mu bukulu - tebakkiriza okutuusa nga bakufudde omulamuzi w’ensonga gye bakaayana. QS An-Nisa`: 65. Abu Isa yagamba nti; ‘Nnawulira Muhammad ng’agamba nti; [Ibn Wahab] yanyumya hadith eno okuva ku [Al Laits bin Sa’d] ne [Yunus] okuva ku [Az Zuhri] okuva ku [’Urwah] okuva ku [Abdullah bin Az Zubair] nga hadith eno. [Syu’aib bin Abu Hamzah] yanyumya okuva ku [Az Zuhri] okuva ku [‘Urwah] okuva ku [Az Zubair] nga tayogera nti: ‘Okuva ku Abdullah bin Az Zubair’.
Imam Tirmidzi : 2954
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ قَال سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ يَزِيدَ يُحَدِّثُ عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ فِي هَذِهِ الْآيَةِ { فَمَا لَكُمْ فِي الْمُنَافِقِينَ فِئَتَيْنِ } قَالَ رَجَعَ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ أُحُدٍ فَكَانَ النَّاسُ فِيهِمْ فَرِيقَيْنِ فَرِيقٌ يَقُولُ اقْتُلْهُمْ وَفَرِيقٌ يَقُولُ لَا فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ { فَمَا لَكُمْ فِي الْمُنَافِقِينَ فِئَتَيْنِ } وَقَالَ إِنَّهَا طِيبَةُ وَقَالَ إِنَّهَا تَنْفِي الْخَبَثَ كَمَا تَنْفِي النَّارُ خَبَثَ الْحَدِيدِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيَدَ هُوَ الْأَنْصَارِيُّ الْخَطْمِيُّ وَلَهُ صُحْبَةٌ
atugambye [Muhammad bin Basyar] atugambye [Muhammad bin Ja’far] atubuulidde [Syu’bah] okuva ku [Adi bin Tsabit] yagamba; Nawulira [Abdullah bin Yazid] ng’anyumya okuva eri [Zaid bin Tsabit] ku aya; Kale lwaki mwawulwamu ebibinja bibiri mu kwolekera bannanfuusi. QS An-Nisa`: 88, Zaid yagambye nti; ‘Baswahaaba ba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam bwebakomawo okuva mu lutalo lw’e Uhud, baawulwamu ebibinja bibiri, abamu ku bo ne bagamba nti: ‘Mulwane -mutte-’! ate abalala ne bagamba nti; 'Tokikola'. Olwo ne kikka Kale lwaki mwawulwamu ebibinja bibiri mu kwolekera bannanfuusi'. QS An-Niaa`: 88, Zaid yagambye nti; 'Aya eno ebudaabuda'. Zaid yagambye nti; 'Aya eno era esobola okuggyawo obubi ng'omuliro bwe guggyawo obusagwa mu kyuma.' Abu Isa yagamba nti hadith eno hasan sahih.
Imam Tirmidzi : 2955
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ حَدَّثَنَا شَبَابَةُ حَدَّثَنَا وَرْقَاءُ بْنُ عُمَرَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَجِيءُ الْمَقْتُولُ بِالْقَاتِلِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ نَاصِيَتُهُ وَرَأْسُهُ بِيَدِهِ وَأَوْدَاجُهُ تَشْخَبُ دَمًا يَقُولُ يَا رَبِّ هَذَا قَتَلَنِي حَتَّى يُدْنِيَهُ مِنْ الْعَرْشِ قَالَ فَذَكَرُوا لِابْنِ عَبَّاسٍ التَّوْبَةَ فَتَلَا هَذِهِ الْآيَةَ { وَمَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا فَجَزَاؤُهُ جَهَنَّمُ } قَالَ مَا نُسِخَتْ هَذِهِ الْآيَةُ وَلَا بُدِّلَتْ وَأَنَّى لَهُ التَّوْبَةُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عَمْرِو بْنَ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ نَحْوَهُ وَلَمْ يَرْفَعْهُ
Kitugambye nti [Al Hasan bin Muhammad Az Za’farani] atugambye [Syababah] atubuulidde [Warqa` bin Umar] okuva ku [’Amru bin Dinar] okuva ku [Ibn Abbas] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alahi wasallam yagamba nti: ‘Omuntu eyattibwa n’omutemu bajja kutunula ku lunaku lw’enkomerero, so ng’ate omutemu ajja kusitula omutwe mu gwe emikono, ng’omusaayi gukulukuta okuva mu bulago bwe, olwo n’agamba nti; ‘Ayi Mukama, omuntu ono ansse,’ okutuusa lwe yasemberera ‘arsh,’ Olwo abantu ne bagamba Ibn Abbas - omutemu anaasonyiyibwa?, Bwatyo Ibn Abbas n’asoma aya; Era oyo atta omukkiriza mu bugenderevu, empeera ejja kuba Jahannam. QS An-Nisa`: 93, aya eno tekyusiddwa wadde okukyusibwa, n'olwekyo ayinza atya okufuna okusonyiyibwa?'. Abu Isa yagamba nti hadith eno hasan.
Imam Tirmidzi : 2956
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي رِزْمَةَ عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ مَرَّ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سُلَيْمٍ عَلَى نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَعَهُ غَنَمٌ لَهُ فَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ قَالُوا مَا سَلَّمَ عَلَيْكُمْ إِلَّا لِيَتَعَوَّذَ مِنْكُمْ فَقَامُوا فَقَتَلُوهُ وَأَخَذُوا غَنَمَهُ فَأَتَوْا بِهَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَتَبَيَّنُوا وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَى إِلَيْكُمْ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا } قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَفِي الْبَاب عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ
Atugambye [‘Abd bin Humaid] atugambye [Abdul Aziz bin Abu Rimzah] okuva ku [Isra’il] okuva ku [Simak bin Harb] okuva ku [Ikrimah] okuva ku [Ibn Abbas] yagamba nti; ‘Omuntu okuva e Banu Sulaim yayita ku baswahaaba ba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam abawerako ng’asitudde embuzi ye, olwo omuntu oyo n’abalamusa, naye ne baddamu nti; 'Teyakulamusa, wabula yayagala kukuddukirako'. Awo ne bayimirira ne bamutta ne batwala embuzi ye. Oluvannyuma lw’ekyo baamutwala eri Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam, olwo aya n’ekka; Abange mmwe abakkiriza, bwe mugenda - okulwana - mu kkubo lya Allah, olwo mwegendereze era togamba muntu akugamba nti ‘salam’ nti: ‘Toli mukkiriza. QS An-Nisa`: 94. Abu Isa yagamba nti; Hadiisi eno ye Hasan. Mu mbeera eno, waliwo hadith efaananako bwetyo okuva ewa Usamah bin Zaid.
Imam Tirmidzi : 2957
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { لَا يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ } الْآيَةَ جَاءَ عَمْرُو ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَكَانَ ضَرِيرَ الْبَصَرِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا تَأْمُرُنِي إِنِّي ضَرِيرُ الْبَصَرِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى هَذِهِ الْآيَةَ { غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ } الْآيَةَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِيْتُونِي بِالْكَتِفِ وَالدَّوَاةِ أَوْ اللَّوْحِ وَالدَّوَاةِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَيُقَالُ عَمْرُو ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ وَيُقَالُ عَبْدُ اللَّهِ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ وَهُوَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَائِدَةَ وَأُمُّ مَكْتُومٍ أُمُّهُ
Atugambye [Mahmud bin Ghailan] atugambye [Waki’] atubuulidde [Sufyan] okuva ku [Abu Ishaq] okuva ku [Al Barra` bin ‘Azib] yagamba nti; 'Bwe kyakka -aya- Tekyali kyekimu wakati w'abakkiriza abaatuula -abataali mu lutalo-. QS An-Nisa`: 95, ‘Amru bin Ummi Maktum yasemberera Nabbi sallallaahu alahi wasallam - yali muzibe wa maaso - olwo n’agamba nti; ‘Ayi Omubaka wa Allah, kiki kyewandilagidde - mu kifo ky’okulwana - eri omuzibe w’amaaso nga nze?’. awo Allah n’abikkula aya eno, olwo n’agamba nti: ‘Mpa olubaawo n’ekiyumba kya yinki’. Abu Isa yagamba nti hadith eno ntuufu. 'Amru bin Ummi Maktum era ayitibwa Abdullah bin Ummi Maktum, amannya ge amatuufu ye Abdullah bin Za`idah, ate Ummi Maktum ye nnyina.
Imam Tirmidzi : 2958
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ الزَّعْفَرَانِيُّ حَدَّثَنَا الْحَجَّاجُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْكَرِيمِ سَمِعَ مِقْسَمًا مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ قَالَ { لَا يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ } عَنْ بَدْرٍ وَالْخَارِجُونَ إِلَى بَدْرٍ لَمَّا نَزَلَتْ غَزْوَةُ بَدْرٍ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَحْشِ وَابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ إِنَّا أَعْمَيَانِ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَهَلْ لَنَا رُخْصَةٌ فَنَزَلَتْ { لَا يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ } وَ { فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَاهِدِينَ } { عَلَى الْقَاعِدِينَ دَرَجَةً } فَهَؤُلَاءِ الْقَاعِدُونَ غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ { وَفَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَاهِدِينَ عَلَى الْقَاعِدِينَ أَجْرًا عَظِيمًا } دَرَجَاتٍ مِنْهُ عَلَى الْقَاعِدِينَ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ غَيْرِ أُولِي الضَّرَرِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَمِقْسَمٌ يُقَالُ هُوَ مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ وَيُقَالُ هُوَ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ وَكُنْيَتُهُ أَبُو الْقَاسِمِ
Atubuulidde [Al Hasan bin Muhammad Az Za’farani] atugambye [Al Hajjaj bin Muhammad] okuva ku [Ibnu Juraij] atugambye [Abdul Karim] yawulira [Miqsam] eyali omuddu owa Abdullah bin Al Harith ng’amugamba okuva eri [Ibnu Abbas] yagamba nti; 'Si kye kimu wakati w'abakkiriza abaatudde wansi - abataali mu lutalo - nga tebannafuna budde bumala okuva mu lutalo lwa Badr n'abo abagenda e Badr.' Mu lutalo lw’e Badr, Abdullah bin Jahsy ne Ibnu Ummi Maktum baagamba nti; ‘Ayi Omubaka wa Allah, ffembi tuli bazibe, tulina obuweerero?’. Awo olunyiriri ne lukka: Tewali benkanankana wakati w’abakkiriza abatuula wansi - abatalina kwetaba mu kulwana - abatalina myaka. QS An Nisa`: 95 nâ€TMaya nti Allah akulembeza abo abafuba jihad nâ€TMobugagga nâ€TMobulamu bwabwe okusinga abo abatuula ku ddaala lye limu. QS An Nisa`; 95, abeetabye mu lutalo tebakaddiye. Eri buli omu ku bo, Allah asuubiza empeera ennungi - eggulu - era Allah asinga abo abafuba jihad okusinga abo abatuula n’empeera ennene, QS An Nisa`; 95, nga kino kiri waggulu diguli eziwerako okusinga abo abataali mu lutalo mu bakkiriza abatalina myaka.’ Abu Isa yagambye nti; Hadith eno ye Hasan Gharib okuyita mu sanad eno okuva mu hadith ya Ibn Abbas. Miqsam yali muddu wa Abdullah bin Al Harith, abalala bagamba nti yali muddu wa Ibn Abbas. Kun-yah ye yali Abu Al Qasim.
Imam Tirmidzi : 2959
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ حَدَّثَنِي سَهْلُ بْنُ سَعْدٍ قَالَ رَأَيْتُ مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ جَالِسًا فِي الْمَسْجِدِ فَأَقْبَلْتُ حَتَّى جَلَسْتُ إِلَى جَنْبِهِ فَأَخْبَرَنَا أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْلَى عَلَيْهِ { لَا يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ } { وَالْمُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ } قَالَ فَجَاءَهُ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ وَهُوَ يُمْلِيهَا عَلَيَّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاللَّهِ لَوْ أَسْتَطِيعُ الْجِهَادَ لَجَاهَدْتُ وَكَانَ رَجُلًا أَعْمَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَخِذُهُ عَلَى فَخِذِي فَثَقُلَتْ حَتَّى هَمَّتْ تَرُضُّ فَخِذِي ثُمَّ سُرِّيَ عَنْهُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْهِ { غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ } قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ هَكَذَا رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ نَحْوَ هَذَا وَرَوَى مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ قَبِيصَةَ بْنِ ذُؤَيْبٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَفِي هَذَا الْحَدِيثِ رِوَايَةُ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ التَّابِعِينَ رَوَاهُ سَهْلُ بْنُ سَعْدٍ الْأَنْصَارِيُّ عَنْ مَرْوَانَ بْنِ الْحَكَمِ وَمَرْوَانُ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مِنْ التَّابِعِينَ
Atugambye [‘Abd bin Humaid] atubuulidde [Ya’qub bin Ibrahim bin Sa’d] okuva ku [Kitawe] okuva ku [Salih bin Kaisan] okuva ku [Ibn Shihab] agambye [Sahal bin Sa’d] yagamba nti; Nalaba [Marwan bin Al Hakam] ng’atudde mu muzikiti, olwo ne mmusemberera ne ntuula ku mabbali ge, olwo n’atugamba nti [Zaid bin Thabit] yali amugambye nti Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yamulagira nti: Tewali kye kimu wakati w’abakkiriza abatuula wansi - abatetaba mu kulwana - n’abo abafuba okukola jihad mu kkubo lya Allah. QS An Nisa' nga bwe kiri; 95. Zaid yagamba nti; Awo Ibn Ummi Maktum n’ajja gy’ali ng’andagirira, n’agamba nti; 'Ayi Omubaka wa Allah, singa nsobola okulwanyisa jihad, mazima ddala nandirwana jihad'. -Yali muzibe- Olwo Allah n’abikkula Omubaka we sallallaahu ‘alaihi wasallam aya, ng’okugulu kwe kuli ku kugulu kwange, okugulu kwe kwawulira nga kuzitowa ku lwange okutuusa okugulu kwange katono okumenyeka, olwo n’asanyusibwa olw’ekyo, Allah n’abikkula: Oyo atalina myaka. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno ntuufu. Kino kye kyayogerwa abantu abawerako okuva ku Az Zuhri okuva ku Sahal bin Sa’d nga bwekiri mu hadith waggulu. [Ma’mar] yanyumya hadiisi eno okuva ku [Az Zuhri] okuva ku [Qabishah bin Dzu`aib] okuva ku [Zaid bin Thabit]. Era mu hadith eno, waliwo n’ebyafaayo bya mukwano gwa Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam okuva mu tabi’in eyayogerwa Sahl bin Sa’d Al Ansari okuva ku Marwan bin Hakam. Marwan tawulirangako ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam kubanga yali tabi’in.
Imam Tirmidzi : 2960
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَال سَمِعْتُ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي عَمَّارٍ يُحَدِّثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَابَاهُ عَنْ يَعْلَى بْنِ أُمَيَّةَ قَالَ قُلْتُ لِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ إِنَّمَا قَالَ اللَّهُ { أَنْ تَقْصُرُوا مِنْ الصَّلَاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمْ } وَقَدْ أَمِنَ النَّاسُ فَقَالَ عُمَرُ عَجِبْتُ مِمَّا عَجِبْتَ مِنْهُ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ صَدَقَةٌ تَصَدَّقَ اللَّهُ بِهَا عَلَيْكُمْ فَاقْبَلُوا صَدَقَتَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atugambye [‘Abd bin Humaid] atugambye [Abdurrazzaq] atugambye [Ibn Juraij] yagamba nti; Nawulira [Abdurrahman bin Abdullah bin Abu ‘Ammar] ng’anyumya okuva eri [Abdullah bin Babah] okuva ku [Ya’la bin Umayyah] yagamba nti; Lumu nagamba [Umar bin Khaththab] nti Allah yagamba nti: Kale tewali nsonga lwaki osoma dduwa zo, bwoba otya okulumbibwa abatakkiriza QS An-Nisa`: 101, olwo Umar yaddamu; ‘Nze nneewuunya nga ggwe. awo kino nakituusa eri Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alahi wasallam, n’addamu nti: ‘Kino kye sadaaka Allah kye yabawa, kale mukkirize sadaaka ze’. Abu Isa yagamba nti hadith eno ntuufu.