Imam Tirmidzi : 2901
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَطَاءٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْمَرَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحَجُّ عَرَفَاتٌ الْحَجُّ عَرَفَاتٌ الْحَجُّ عَرَفَاتٌ أَيَّامُ مِنًى ثَلَاثٌ { فَمَنْ تَعَجَّلَ فِي يَوْمَيْنِ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ وَمَنْ تَأَخَّرَ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ } وَمَنْ أَدْرَكَ عَرَفَةَ قَبْلَ أَنْ يَطْلُعَ الْفَجْرُ فَقَدْ أَدْرَكَ الْحَجَّ قَالَ ابْنُ أَبِي عُمَرَ قَالَ سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ وَهَذَا أَجْوَدُ حَدِيثٍ رَوَاهُ الثَّوْرِيُّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَطَاءٍ وَلَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ بُكَيْرِ بْنِ عَطَاءٍ
Atugambye [Ibn Abu Umar] atubuulidde [Sufyan bin 'Uyainah] okuva ku [Sufyan Ats Tsauri] okuva ku [Bukair bin Atha`] okuva ku [Abdurrahman bin Ya'mar] yagamba nti; Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba: ‘Hijja eri - wuquf in- arafah, Hijja eri - wuquf in- arafah, Hijja eri - wuquf in- arafah, n’ennaku ssatu mu Mina, oyo yenna ayagala okuva amangu - okuva e Mina - oluvannyuma lw’ennaku bbiri, olwo tewali kibi gy’ali, era oyo ayagala okulwawo - okugenda kwe okuva mu nnaku ezo ebbiri - olwo tewali kibi ku ye QS Al-Baqarah: 203. Era oyo yenna asisinkana Arafat nga tebunnakya, kitegeeza nti asisinkanye Hijja’. Ibn Umar yagambye nti; Sufyan bin 'Uyainah yagamba nti; Eno ye hadith esinga obulungi eyayogerwa Ats Tsauri. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno ntuufu. [Syu’bah] naye yakinyumya okuva ku [Bukair bin Atha`], tukimanyi okuva mu hadith ya Bukair bin Atha` yokka.
Imam Tirmidzi : 2902
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبْغَضُ الرِّجَالِ إِلَى اللَّهِ الْأَلَدُّ الْخَصِمُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ
Atunyumizza [Ibn Abu Umar] atunyumizza [Sufyan] okuva ku [Ibn Juraij] okuva ku [Ibn Abu Awalkah] okuva ku [’Aisyah] yagamba; Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba: ‘Abantu Allah b’asinga okukyawa bebo abawakanya era abakambwe.’ Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno ye Hasan.
Imam Tirmidzi : 2903
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ كَانَتْ الْيَهُودُ إِذَا حَاضَتْ امْرَأَةٌ مِنْهُمْ لَمْ يُؤَاكِلُوهَا وَلَمْ يُشَارِبُوهَا وَلَمْ يُجَامِعُوهَا فِي الْبُيُوتِ فَسُئِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ ذَلِكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى { وَيَسْأَلُونَكَ عَنْ الْمَحِيضِ قُلْ هُوَ أَذًى } فَأَمَرَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُؤَاكِلُوهُنَّ وَيُشَارِبُوهُنَّ وَأَنْ يَكُونُوا مَعَهُنَّ فِي الْبُيُوتِ وَأَنْ يَفْعَلُوا كُلَّ شَيْءٍ مَا خَلَا النِّكَاحَ فَقَالَتْ الْيَهُودُ مَا يُرِيدُ أَنْ يَدَعَ شَيْئًا مِنْ أَمْرِنَا إِلَّا خَالَفَنَا فِيهِ قَالَ فَجَاءَ عَبَّادُ بْنُ بِشْرٍ وَأُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرَاهُ بِذَلِكَ وَقَالَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلَا نَنْكِحُهُنَّ فِي الْمَحِيضِ فَتَمَعَّرَ وَجْهُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ قَدْ غَضِبَ عَلَيْهِمَا فَقَامَا فَاسْتَقْبَلَتْهُمَا هَدِيَّةٌ مِنْ لَبَنٍ فَأَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي أَثَرِهِمَا فَسَقَاهُمَا فَعَلِمَا أَنَّهُ لَمْ يَغْضَبْ عَلَيْهِمَا قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ
Atugambye [‘Abd bin Humaid] agambye nti [Sulaiman bin Harb] atugambye [Hammad bin Salamah] okuva ku [Thabit] okuva ku [Anas] yagamba nti; ‘Singa omukazi yali mu nsonga mu bayudaaya, tebaamuwa mmere wadde ekyokunywa era nebatamwegatta naye awaka, olwo Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’abuuzibwa ku nsonga eyo, olwo Allah Ta’ala n’aggyawo aya eno: ‘Bakubuuza ku nsonga z’ensonga. Gamba nti: ‘Okugenda mu nsonga kivundu’. QS Al-Baqarah: 222. Oluvannyuma lw’ekyo Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam yabalagira okubawa emmere, ekyokunywa n’okubeera awamu awaka, n’okukola ekintu kyonna okuggyako okwegatta. Awo Abayudaaya ne bagamba nti; Muhammad yali tayagala kuleka kintu kyonna mu nsonga zaffe naye mazima ddala yandikaayana naffe'. Anas n’agamba nti; ‘Oluvannyuma lw’ekyo ‘Abbad bin Bisyr ne Usaid bin Hudlair bajja okulaba Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, bombi ne bamutegeeza ku nsonga eno, bombi ne bagamba nti; ‘Ayi Omubaka wa Allah, tetwamwegatta naye mu nsonga ze?’. Feesi ya Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yakyuka okutuusa lwe twalowooza nti yabanyiize bombi, bombi nebayimirira, olwo n’aweebwa ekirabo ky’amata, oluvannyuma lw’ekyo Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam n’atuma omubaka okusisinkana bombi, era n’abawa bombi eky’okunywa, bombi ne bakimanya nti teyanyiiga’. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno ntuufu. Atugambye [Muhammad bin Abdul A’la] atubuulidde [Abdurrahman bin Mahdi] okuva ku [Hamad bin Salamah] okuva ku [Tsabit] okuva ku [Anas] amakulu ga hadith eyo waggulu.
Imam Tirmidzi : 2904
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ سَمِعَ جَابِرًا يَقُولُ كَانَتْ الْيَهُودُ تَقُولُ مَنْ أَتَى امْرَأَتَهُ فِي قُبُلِهَا مِنْ دُبُرِهَا كَانَ الْوَلَدُ أَحْوَلَ فَنَزَلَتْ { نِسَاؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ فَأْتُوا حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ } قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atugambye [Ibn Abu Umar] atugambye [Sufyan] okuva ku [Ibn Al Munkadir] yawulidde [Jabir] yagamba nti; Abayudaaya ne bagamba nti; 'Buli anaakwata ku mukyala we ebitundu bye eby'ekyama ng'asinziira emabega, omwana we ajja kumusala amaaso.' Awo olunyiriri ne lukka nti: ‘Abakyala bammwe -balinga- ensi mw’olima, kale mujje mu nsi mw’olima wadde nga mwagala’. QS Al-Baqarah: 223. Abu Isa yagamba nti; Hadiisi eno ntuufu.
Imam Tirmidzi : 2905
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ ابْنِ خُثَيْمٍ عَنْ ابْنِ سَابِطٍ عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قَوْلِهِ { نِسَاؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ فَأْتُوا حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ } يَعْنِي صِمَامًا وَاحِدًا قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَابْنُ خُثَيْمٍ هُوَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ وَابْنُ سَابِطٍ هُوَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَابِطٍ الْجُمَحِيُّ الْمَكِّيُّ وَحَفْصَةُ هِيَ بِنْتُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَيُرْوَى فِي سِمَامٍ وَاحِدٍ
Atubuulidde [Muhammad bin Basyar] atubuulidde [Abdurrahman bin Mahdi] atubuulidde [Sufyan] okuva ku [Ibn Khutsaim] okuva ku [Ibn Sabith] okuva ku [Hafshah bint Abdurrahman] okuva ku [Ummu Salamah] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ku bigambo bya Allah: ‘Abakyala bammwe balinga- ensi mwe muli lima, Kale jjangu ku ttaka mw’olima ebirime byo mu ngeri yonna gy’oyagala’. QS Al-Baqarah: 223, kwe kugamba shimam wahid -ekinnya kimu-'. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno ntuufu. Ibnu Khutsaim ye Abdullah bin Uthman bin Khutsaim, ate Ibnu Sabith ye Abdurrahman bin Abdullah bin Sabith Al Jumahi Al Makki ate Hafshah muwala wa Abdurrahman bin Abu Bakr Ash Shiddiq’. Era kyogerwako n’ebigambo bino: Simam wahid -ekinnya kimu-.
Imam Tirmidzi : 2906
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْأَشْعَرِيُّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ أَبِي الْمُغِيرَةِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ جَاءَ عُمَرُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلَكْتُ قَالَ وَمَا أَهْلَكَكَ قَالَ حَوَّلْتُ رَحْلِي اللَّيْلَةَ قَالَ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا قَالَ فَأُنْزِلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذِهِ الْآيَةَ { نِسَاؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ فَأْتُوا حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ } أَقْبِلْ وَأَدْبِرْ وَاتَّقِ الدُّبُرَ وَالْحَيْضَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَيَعْقُوبُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْأَشْعَرِيُّ هُوَ يَعْقُوبُ الْقُمِّيُّ
Atugambye [‘Abd bin Humaid] atugambye [Al Hasan bin Musa] atubuulidde [Ya’qub bin Abdullah Al Asy’ari] okuva ku [Ja’far bin Abu Al Mughirah] okuva ku [Sa’id bin Jubair] okuva ku [Ibn Abbas] yagamba nti; ‘Umar yajja eri Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam, olwo n’agamba nti; 'Ayi Omubaka wa Allah, nja kuzikirizibwa'. Yabuuza nti: ‘Kiki ekyakusaanyaawo?’. Umar yagambye nti; 'Nnakyusizza mount yange ekiro ekikeesezza olwaleero'. Wabula Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam teyaddamu, olwo aya n’ekka: ‘Abakyala bammwe -balinga- ettaka mwe mulima, kale mujje ku ttaka mwe mulima nga bwe mwagala’. QS Al-Baqarah: 223, otunule mu maaso oba emabega, era obeere wala n’ennywanto n’okugenda mu nsonga’. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno ye hasan gharib. Ya’qub bin Abdullah Al Asy’ari ye Ya’qub Al Qummi.
Imam Tirmidzi : 2907
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا الْهَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ عَنْ الْمُبَارَكِ بْنِ فَضَالَةَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ مَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ أَنَّهُ زَوَّجَ أُخْتَهُ رَجُلًا مِنْ الْمُسْلِمِينَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَانَتْ عِنْدَهُ مَا كَانَتْ ثُمَّ طَلَّقَهَا تَطْلِيقَةً لَمْ يُرَاجِعْهَا حَتَّى انْقَضَتْ الْعِدَّةُ فَهَوِيَهَا وَهَوِيَتْهُ ثُمَّ خَطَبَهَا مَعَ الْخُطَّابِ فَقَالَ لَهُ يَا لُكَعُ أَكْرَمْتُكَ بِهَا وَزَوَّجْتُكَهَا فَطَلَّقْتَهَا وَاللَّهِ لَا تَرْجِعُ إِلَيْكَ أَبَدًا آخِرُ مَا عَلَيْكَ قَالَ فَعَلِمَ اللَّهُ حَاجَتَهُ إِلَيْهَا وَحَاجَتَهَا إِلَى بَعْلِهَا فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى { وَإِذَا طَلَّقْتُمْ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ إِلَى قَوْلِهِ وَأَنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ } فَلَمَّا سَمِعَهَا مَعْقِلٌ قَالَ سَمْعًا لِرَبِّي وَطَاعَةً ثُمَّ دَعَاهُ فَقَالَ أُزَوِّجُكَ وَأُكْرِمُكَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ الْحَسَنِ وَهُوَ عَنْ الْحَسَنِ غَرِيبٌ وَفِي هَذَا الْحَدِيثِ دَلَالَةٌ عَلَى أَنَّهُ لَا يَجُوزُ النِّكَاحُ بِغَيْرِ وَلِيٍّ لِأَنَّ أُخْتَ مَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ كَانَتْ ثَيِّبًا فَلَوْ كَانَ الْأَمْرُ إِلَيْهَا دُونَ وَلِيِّهَا لَزَوَّجَتْ نَفْسَهَا وَلَمْ تَحْتَجْ إِلَى وَلِيِّهَا مَعْقِلِ بْنِ يَسَارٍ وَإِنَّمَا خَاطَبَ اللَّهُ فِي هَذِهِ الْآيَةِ الْأَوْلِيَاءَ فَقَالَ { لَا تَعْضُلُوهُنَّ أَنْ يَنْكِحْنَ أَزْوَاجَهُنَّ } فَفِي هَذِهِ الْآيَةِ دَلَالَةٌ عَلَى أَنَّ الْأَمْرَ إِلَى الْأَوْلِيَاءِ فِي التَّزْوِيجِ مَعَ رِضَاهُنَّ
[Abd bin Humaid] yatunyumiza [Al Hasyim bin Al Qasim] okuva ku [Al Mubarak bin Fadlalah] okuva ku [Al Hasan] okuva ku [Ma’qil bin Yasar] nti mu kiseera ky’omubaka wa Allah (okusaasira n’emirembe bibeere ku ye), yawasa mwannyina omusajja okuva mu basiraamu, olwo n’abeera ne bba okumala akaseera, oluvannyuma lw’ekyo n’amunoba bw’atyo, ekiseera kye ekya Iddah bwe kyaggwaako, kyazuuka nti bba yamusubwa era vice versa, mukyala we yamusubwa, olwo n’asaba omukono gwe mu bufumbo nate n’abo abaamusaba omukono mu bufumbo, bwatyo Ma’qil n’amugamba nti: Ayi omusirusiru, nkuwadde ekitiibwa naye era mmufumbidde, olwo n’omunoba, by Allah tajja kudda gy’oli nate emirembe gyonna, eno y’enkomerero yo omukisa.' Omunyumya yagamba nti; ‘Awo Allah n’amanya obwetaavu bw’omwami eri mukyala we n’obwetaavu bw’omukyala eri bba okutuusa Allah Tabaraka wa Ta’ala lwe yabikkula aya eno: ‘Bwe mugaana abakyala bammwe, olwo baba basemberedde enkomerero ya iddah yaabwe’. QS Al-Baqarah: 231 okutuuka ku aya ‘Nga temumanyi’. Ma’qil bwe yawulira aya eno, n’agamba nti; 'Nnawulira era ne ngondera Rabb wange, olwo n'amuyita - bba wa mwannyina - n'agamba nti; 'Nkufumbirwa era nkuwa ekitiibwa'. Abu Isa yagambye nti; Hadith eno ye hasan sahih, era ebadde eyogerwa okuva mu makubo agawerako okuva ku Al Hasan, newankubadde nga hadith okuva ewa Al Hasan ya gharib, hadith eno eraga nti tekikkirizibwa kuwasa nga tolina mukuumi, kubanga mwannyina wa Ma’qil bin Yasar yafuuka dda nnamwandu, singa ensonga zimukwasibwa - muganda we - nga tayise mu mukuumi we, mazima ddala ajja kufumbirwa yekka era teyeetaaga omukuumi we, kwe kugamba Ma’qil bin Yasar, aya eno Allah ayogera ku bakuumi ng’ekigambo kye: ‘Kale mmwe - abakuumi - temubalemesa kuddamu kuwasa n’abaami baabwe abagenda okufumbirwa’. QS Al Baqarah: 232. Aya eno bujulizi obulaga nti obufumbo bw’omukazi bukwasibwa abakuumi be n’okwagala kwe.
Imam Tirmidzi : 2908
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ قَالَ ح و حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ الْقَعْقَاعِ بْنِ حَكِيمٍ عَنْ أَبِي يُونُسَ مَوْلَى عَائِشَةَ قَالَ أَمَرَتْنِي عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنْ أَكْتُبَ لَهَا مُصْحَفًا فَقَالَتْ إِذَا بَلَغْتَ هَذِهِ الْآيَةَ فَآذِنِّي { حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلَاةِ الْوُسْطَى } فَلَمَّا بَلَغْتُهَا آذَنْتُهَا فَأَمْلَتْ عَلَيَّ حَافِظُوا عَلَى الصَّلَوَاتِ وَالصَّلَاةِ الْوُسْطَى وَصَلَاةِ الْعَصْرِ وَقُومُوا لِلَّهِ قَانِتِينَ وَقَالَتْ سَمِعْتُهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِي الْبَاب عَنْ حَفْصَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atubuulidde [Qutaibah] okuva ku [Malik bin Anas] yagamba nti; -era ayogerwa okuva mu kkubo eddala- atugambye [Al Ansari] atugambye [Ma’nu] atubuulidde [Malik] okuva ku [Zaid bin Aslam] okuva ku [Al Qa’qa’ bin Hakim] okuva ku [Abu Yunus] eyali omuddu wa ‘Aisha, yagamba; ['Aisha] radliallahu 'anha lumu yandagira mmuwandiikire mushaf, yagamba nti; 'Bw'omala okutuuka ku aya eno, mbuulira nti: 'Kuuma essaala zo zonna, era -kuuma- edduwa ya wustha'. QS Al Baqarah: 238. Bwe natuuka ku aya eno, namugamba, olwo n’andagira nti: ‘Kuuma esswala zo zonna, -kuuma- eswala ya wusthaa n’esswala ya ‘Asr, yimirira ku lwa Allah -mu ssaala zo- n’obwetoowaze''. ‘Aisha yagamba nti; ‘Nkiwulidde okuva eri Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam’. Mu mbeera eno, waliwo hadith efaananako bwetyo okuva mu Hafshah. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno ntuufu.
Imam Tirmidzi : 2909
حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ صَلَاةُ الْوُسْطَى صَلَاةُ الْعَصْرِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atugambye [Humaid bin Mas’adah] atugambye [Yazid bin Zurai’] okuva ku [Sa’id] okuva mu [Qatadah] atugambye [Al Hasan] okuva ku [Samurah bin Jundub] nti Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Esswala ya Wusthaa ye sswala ya Asr’. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno ntuufu.
Imam Tirmidzi : 2910
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي حَسَّانَ الْأَعْرَجِ عَنْ عَبِيدَةَ السَّلْمَانِيِّ أَنَّ عَلِيًّا حَدَّثَهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَوْمَ الْأَحْزَابِ اللَّهُمَّ امْلَأْ قُبُورَهُمْ وَبُيُوتَهُمْ نَارًا كَمَا شَغَلُونَا عَنْ صَلَاةِ الْوُسْطَى حَتَّى غَابَتْ الشَّمْسُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ عَلِيٍّ وَأَبُو حَسَّانَ الْأَعْرَجُ اسْمُهُ مُسْلِمٌ
Atugambye [Hannad] atugambye [Abdah] okuva ku [Sa’id] okuva ku [Qatadah] okuva ku [Abu Hassan Al A’raj] okuva ku [’Abidah As Salmani] nti [Ali] amugambye nti Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba mu lutalo lwa Ahzab nti: ‘Ayi Allah, jjuza entaana zaabwe n’amayumba gaabwe omuliro, nga bwe babadde batudde ffe okuva ku kusaba wusthaa okutuusa enjuba lw'egwa'. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno ntuufu. Era era kyogerwa okuyita mu sanad endala okuva ewa Ali. Abu Hassan Al A'raj erinnya lye Musiraamu.
Imam Tirmidzi : 2911
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ وَأَبُو دَاوُدَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ عَنْ زُبَيْدٍ عَنْ مُرَّةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةُ الْوُسْطَى صَلَاةُ الْعَصْرِ وَفِي الْبَاب عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَأَبِي هَاشِمِ بْنِ عُتْبَةَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
[Mahmud bin Ghailan] atunyumizza [Abu An Nadlr] ne [Abu Dawud] okuva ku [Muhammad bin Talhah bin Musharrif] okuva ku [Zubaid] okuva ku [Murrah] okuva ku [Abdullah bin Mas’ud] yagamba nti; Omubaka wa Allah shallallahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Esswala ya Wustaa ye sswala ya Asr’. Mu mbeera eno, waliwo hadith efaananako bwetyo okuva ewa Zaid bin Thabit, Abu Hashim bin ‘Utbah ne Abu Hurairah. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno ye hasan sahih.
Imam Tirmidzi : 2912
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ وَيَزِيدُ بْنُ هَارُونَ وَمُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ الْحَارِثِ بْنِ شُبَيْلٍ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الشَّيْبَانِيِّ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ قَالَ كُنَّا نَتَكَلَّمُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الصَّلَاةِ فَنَزَلَتْ { وَقُومُوا لِلَّهِ قَانِتِينَ } فَأُمِرْنَا بِالسُّكُوتِ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ نَحْوَهُ وَزَادَ فِيهِ وَنُهِينَا عَنْ الْكَلَامِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو عَمْرٍو الشَّيْبَانِيُّ اسْمُهُ سَعْدُ بْنُ إِيَاسٍ
Atugambye [Ahmad bin Mani’] atugambye [Marwan bin Mu’awiyah] ne [Yazid bin Harun] ne [Muhammad bin ‘Ubaid] okuva ku [Isma’il bin Abu Khalid] okuva ku [Al Harith bin Syubail] okuva ku [Abu ‘Amru Asy Syaibani] okuva ku [Zaid bin Arqam] yagamba; "Edda, mu kiseera kya Nabbi sallallaahu 'alaihi wasallam, twasobola okunyumya nga tusaba, olwo aya n'ekka: 'Muyimirire Allah - mu sswala yo - n'obwetoowaze''. QS Al Baqarah: 238. Olwo n'atulagira tusirike'. Atugambye [Ahmad bin Mani'] atugambye [Husyaim] atubuulidde [Isma'il." bin Abu Khalid] nga hadith eno, era n’agattako nti: ‘Era twagaaniddwa okwogera’.
Imam Tirmidzi : 2913
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ السُّدِّيِّ عَنْ أَبِي مَالِكٍ عَنْ الْبَرَاءِ { وَلَا تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ } قَالَ نَزَلَتْ فِينَا مَعْشَرَ الْأَنْصَارِ كُنَّا أَصْحَابَ نَخْلٍ فَكَانَ الرَّجُلُ يَأْتِي مِنْ نَخْلِهِ عَلَى قَدْرِ كَثْرَتِهِ وَقِلَّتِهِ وَكَانَ الرَّجُلُ يَأْتِي بِالْقِنْوِ وَالْقِنْوَيْنِ فَيُعَلِّقُهُ فِي الْمَسْجِدِ وَكَانَ أَهْلُ الصُّفَّة لَيْسَ لَهُمْ طَعَامٌ فَكَانَ أَحَدُهُمْ إِذَا جَاعَ أَتَى الْقِنْوَ فَضَرَبَهُ بِعَصَاهُ فَيَسْقُطُ مِنْ الْبُسْرِ وَالتَّمْرِ فَيَأْكُلُ وَكَانَ نَاسٌ مِمَّنْ لَا يَرْغَبُ فِي الْخَيْرِ يَأْتِي الرَّجُلُ بِالْقِنْوِ فِيهِ الشِّيصُ وَالْحَشَفُ وَبِالْقِنْوِ قَدْ انْكَسَرَ فَيُعَلِّقُهُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ تَعَالَى { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا كَسَبْتُمْ وَمِمَّا أَخْرَجْنَا لَكُمْ مِنْ الْأَرْضِ وَلَا تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ وَلَسْتُمْ بِآخِذِيهِ إِلَّا أَنْ تُغْمِضُوا فِيهِ } قَالَ لَوْ أَنَّ أَحَدَكُمْ أُهْدِيَ إِلَيْهِ مِثْلُ مَا أَعْطَاهُ لَمْ يَأْخُذْهُ إِلَّا عَلَى إِغْمَاضٍ أَوْ حَيَاءٍ قَالَ فَكُنَّا بَعْدَ ذَلِكَ يَأْتِي أَحَدُنَا بِصَالِحِ مَا عِنْدَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ صَحِيحٌ وَأَبُو مَالِكٍ هُوَ الْغِفَارِيُّ وَيُقَالُ اسْمُهُ غَزْوَانُ وَقَدْ رَوَى سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَنْ السُّدِّيِّ شَيْئًا مِنْ هَذَا
Atugambye [Abdullah bin Abdurrahman] atugambye [‘Ubaidullah bin Musa] okuva ku [Isra`il] okuva ku [As Suddi] okuva ku [Abu Malik] okuva ku [Al Barra`] nti ‘Era temulonda bibi n’oluvannyuma mubisaasaanya’. QS Al Baqarah: 267, Al Barra` yategeezezza nti; 'Aya eno yatubikkulirwa, ggwe Ansar, twali bannannyini date, buli muntu yaleetanga amakungula ge ag'ensukusa okusinziira ku bungi bwazo, omusajja n'aleeta ekikolo kimu oba bibiri n'abiwanika mu muzikiti, so ng'ate abantu b'omu luggya lw'omuzikiti - Abasufi ba Ahlus - tebaalina kyakulya, singa omu ku bo awulira enjala, nga bajja ku bikoola by'ensukusa ne bazikuba n'emiggo okutuusa ensujju ento n’enjuki ne zigwa, olwo ne bazirya, so ng’ate abo abatayagala birungi ne bajja n’ekikolo ky’ensukusa enkalu, embi n’ekikolo ky’ensukusa ezimenyese, ne baziwanika mu muzikiti, olwo Allah ow’ekisa ennyo n’abikkula aya eno nti: ‘Abange mmwe abakkiriza, mumalira mu kkubo lya Allah okuva mu birungi bye mufunye ne mu ebyo bye twabafulumya okuva ku nsi. Era temulonda kibi n’okisaasaanyamu, so nga tokitwala okuggyako okukikuba amaaso.’ QS Al Baqarah: 267. Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yagamba: ‘Singa omu ku mmwe yaweebwa ebyo ebyaweebwa omulala, teyabitwala okuggyako okuziba amaaso oba okuswala,’ Al Barra` bwe yagamba; 'Oluvannyuma lw'ekyo, buli omu ku ffe yajja n'ennaku ezisinga obulungi ze yalina'. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno hasan gharib ntuufu. Abu Malik ye Al Ghifari - okuva mu bantu ba Ghifar - era era ayitibwa Ghazwan. [Sufyan Ats Tsauri] anyumya ekitundu ku hadith eno okuva mu [As Suddi].
Imam Tirmidzi : 2914
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ مُرَّةَ الْهَمْدَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ لِلشَّيْطَانِ لَمَّةً بِابْنِ آدَمَ وَلِلْمَلَكِ لَمَّةً فَأَمَّا لَمَّةُ الشَّيْطَانِ فَإِيعَادٌ بِالشَّرِّ وَتَكْذِيبٌ بِالْحَقِّ وَأَمَّا لَمَّةُ الْمَلَكِ فَإِيعَادٌ بِالْخَيْرِ وَتَصْدِيقٌ بِالْحَقِّ فَمَنْ وَجَدَ ذَلِكَ فَلْيَعْلَمْ أَنَّهُ مِنْ اللَّهِ فَلْيَحْمَدْ اللَّهَ وَمَنْ وَجَدَ الْأُخْرَى فَلْيَتَعَوَّذْ بِاللَّهِ مِنْ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ ثُمَّ قَرَأَ { الشَّيْطَانُ يَعِدُكُمْ الْفَقْرَ وَيَأْمُرُكُمْ بِالْفَحْشَاءِ } الْآيَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَهُوَ حَدِيثُ أَبِي الْأَحْوَصِ لَا نَعْلَمُهُ مَرْفُوعًا إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي الْأَحْوَصِ
Atugambye [Hannad] atubuulidde [Abul Ahwas] okuva ku [Atha` bin As Sa`ib] okuva ku [Murrah Al Hamdani] okuva ku [Abdullah bin Mas’ud] yagamba nti; Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Mazima sitaani alina ebiwujjo eby’okweraliikirira eri abaana n’abazzukulu ba Adam, era ne Bamalayika nabo balina ew’okuwuubaala, so nga n’okuwuuba kwa Sitaani bulijjo kusuubiza ebibi era ne beegaana amazima, so nga n’ensowera za Bamalayika bulijjo zisuubiza ebirungi n’okukakasa amazima, oyo yenna afuna kino - ekiwujjo kya malayika - olwo manya nti ddala kiva eri Allah era mutendereze Allah, naye oyo yenna afuna ekintu ekirala kyonna - okuwuubaala kwa sitaani - olwo addukire Allah okuva ku sitaani eyakolimirwa era osome aya eno: ‘Sitaani asuubiza -okukutiisa- obwavu era n’akulagira okukola ebibi -eby’obusiru-’. QS Al Baqarah: 268. Abu Isa yagamba nti; Hadith eno ye Hasan Gharib, ye hadith ya Abul Ahwas, tetugimanyiko marfu' okujjako okuva mu hadith ya Abul Ahwas.
Imam Tirmidzi : 2915
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا فُضَيْلُ بْنُ مَرْزُوقٍ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ اللَّهَ طَيِّبٌ لَا يَقْبَلُ إِلَّا طَيِّبًا وَإِنَّ اللَّهَ أَمَرَ الْمُؤْمِنِينَ بِمَا أَمَرَ بِهِ الْمُرْسَلِينَ فَقَالَ { يَا أَيُّهَا الرُّسُلُ كُلُوا مِنْ الطَّيِّبَاتِ وَاعْمَلُوا صَالِحًا إِنِّي بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ } وَقَالَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ } قَالَ وَذَكَرَ الرَّجُلَ يُطِيلُ السَّفَرَ أَشْعَثَ أَغْبَرَ يَمُدُّ يَدَهُ إِلَى السَّمَاءِ يَا رَبِّ يَا رَبِّ وَمَطْعَمُهُ حَرَامٌ وَمَشْرَبُهُ حَرَامٌ وَمَلْبَسُهُ حَرَامٌ وَغُذِّيَ بِالْحَرَامِ فَأَنَّى يُسْتَجَابُ لِذَلِكَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَإِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ فُضَيْلِ بْنِ مَرْزُوقٍ وَأَبُو حَازِمٍ هُوَ الْأَشْجَعِيُّ اسْمُهُ سَلْمَانُ مَوْلَى عَزَّةَ الْأَشْجَعِيَّةِ
Atugambye [‘Abd bin Humaid] atugambye [Abu Nu’aim] atubuulidde [Fudlail bin Marzuq] okuva ku [Adi bin Thabit] okuva ku [Abu Hazim] okuva ku [Abu Hurairah] yagamba nti; Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba: ‘Abange abantu, mazima Allah mulungi era akkiriza ebyo ebirungi byokka, mazima Allah yalagira abakkiriza nga bwe yalagira abatume, yagamba nti: ‘Abange abatume, mulye ku birungi era mukole ebikolwa ebirungi, mazima mmanyi bye mukola’. Era yagamba nti: ‘Mmwe abakkiriza, mulye ebirungi okuva mu mmere gye mbawadde’. Awo n’ayogera ku muntu eyali alwawo olugendo lwe, enviiri ze nga zikutuse n’enfuufu, yagolola emikono gye mu bbanga ng’asaba; ‘Ayi Rabb, Ayi Rabbi,’ nga emmere ye haram, ekyokunywa kye haram, engoye ze haram era nga zibikkiddwa ebintu bya haram, olwo essaala ze zinaddibwamu zitya’. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno ye hasan gharib. Tukimanyi okuva mu hadith ya Fudlail bin Marzuq yokka. Abu Hazim ye Al Asyja’i, amannya ge ye Salman, eyali omuddu wa ‘Azzah Al Asyja’i.
Imam Tirmidzi : 2916
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ السُّدِّيِّ قَالَ حَدَّثَنِي مَنْ سَمِعَ عَلِيًّا يَقُولُ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ { إِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ } الْآيَةَ أَحْزَنَتْنَا قَالَ قُلْنَا يُحَدِّثُ أَحَدُنَا نَفْسَهُ فَيُحَاسَبُ بِهِ لَا نَدْرِي مَا يُغْفَرُ مِنْهُ وَلَا مَا لَا يُغْفَرُ فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ بَعْدَهَا فَنَسَخَتْهَا { لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ }
Atugambye [‘Abd bin Humaid] atugambye [‘Ubaidullah bin Musa] okuva ku [Isra`il] okuva ku [As Suddi] yagamba; ang’ambye [abantu] edda abaawulira [Ali] ng’agamba nti; ‘Aya eno bw’eneekka, bw’ozaala ebiri mu mutima gwo oba n’obikweka, mazima Allah ajja kukola okubalirira naawe ku bikwata ku bikolwa byo. Kale Allah asonyiwa oyo gw’ayagala era n’abonerereza oyo gw’ayagala’. QS Al-Baqarah: 284, aya eno etunakuwaza’. Ali yayongeddeko nti; Twagamba nti; ‘Omu ku ffe ne yeeyomba n’oluvannyuma n’akibalirira, tetumanyi bisonyiyibwa n’ebitasonyiyibwa, oluvannyuma lw’ekyo, aya eno n’ekka n’agisoma nti: ‘Allah tazitoowerera muntu okuggyako okusinziira ku busobozi bwe. afuna empeera -okuva mu bikolwa ebirungi- by’akolera era afuna ekibonerezo -mu bibi- by’akola’. QS Al Baqarah: Ebiwandiiko 286.
Imam Tirmidzi : 2917
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى وَرَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ عَنْ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أُمَيَّةَ أَنَّهَا سَأَلَتْ عَائِشَةَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى { إِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ } وَعَنْ قَوْلِهِ { مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ } فَقَالَتْ مَا سَأَلَنِي عَنْهَا أَحَدٌ مُنْذُ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هَذِهِ مُعَاتَبَةُ اللَّهِ الْعَبْدَ فِيمَا يُصِيبُهُ مِنْ الْحُمَّى وَالنَّكْبَةِ حَتَّى الْبِضَاعَةُ يَضَعُهَا فِي كُمِّ قَمِيصِهِ فَيَفْقِدُهَا فَيَفْزَعُ لَهَا حَتَّى إِنَّ الْعَبْدَ لَيَخْرُجُ مِنْ ذُنُوبِهِ كَمَا يَخْرُجُ التِّبْرُ الْأَحْمَرُ مِنْ الْكِيرِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ عَائِشَةَ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ
Nga atubuulidde [‘Abd bin Humaid] atubuulidde [Al Hasan bin Musa] ne [Rauh bin ‘Ubadah] okuva ku [Hammad bin Salamah] okuva ku [Ali bin Zaid] okuva mu [’Umaiyah] yabuuza [’Aishah] ku bigambo bya Allah Ta’ala nti: Singa ozaala ebiri mu mutima gwo oba n’obikweka, mazima Allah ajja kubalirira naawe ku bikolwa byammwe. QS Al-Baqarah: 284, n’ebigambo bye: Oyo yenna akola ebibi, mazima ajja kusasulwa n’obubi obwo. QS An-Nisaa`: 123. ‘Aisyah yaddamu nti: ‘Tewali muntu yenna ambuuzizza ku nsonga eno okuva lwe nabuuza Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam, yagamba nti: ‘Kuno kwe kunenya kwa Allah eri omuddu olw’omusujja n’emitawaana egyamutuukako, okutuusa ebintu - ebimu ku by’obugagga - ebyateekebwa mu mikono gy’engoye ze olwo ne bibula, okutuusa yali munakuwavu nnyo ku nsonga eyo, okutuusa omuweereza lwe yava ddala mu bibi bye ng’obuwundo bw’ebyuma obumyufu obuva mu kifuba’. Abu Isa yagambye nti; Hadith eno ye hasan shahih gharib okuva mu hadith ya 'Aisyah, tugimanyi okuva mu hadith ya Hammad bin Salamah yokka.
Imam Tirmidzi : 2918
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ آدَمَ بْنِ سُلَيْمَانَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةَ { إِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ } قَالَ دَخَلَ قُلُوبَهُمْ مِنْهُ شَيْءٌ لَمْ يَدْخُلْ مِنْ شَيْءٍ فَقَالُوا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا فَأَلْقَى اللَّهُ الْإِيمَانَ فِي قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى { آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ } الْآيَةَ { لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ { رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ { رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا } الْآيَةَ قَالَ قَدْ فَعَلْتُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَآدَمُ بْنُ سُلَيْمَانَ يُقَالُ هُوَ وَالِدُ يَحْيَى بْنِ آدَمَ
Atugambye [Mahmud bin Ghailan] atugambye [Waki’] atubuulidde [Sufyan] okuva ku [Adam bin Sulaiman] okuva ku [Sa’id bin Jubair] okuva ku [Ibn Abbas] yagamba nti; 'Aya eno bw'eneekka, bw'ozaala ebiri mu mutima gwo oba n'obikweka, mazima Allah ajja kukubalirira ku bikolwa byo'. QS Al-Baqarah: 284. Ibn Abbas yagamba nti; ‘Waliwo ekintu ekyayingira mu mitima gyabwe nga tewali kirala, nebagamba Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, olwo n’agamba nti: ‘Gamba nti: Tuwulira era tugondera’. Olwo Allah n’asika okukkiriza mu mitima gyabwe. Oluvannyuma lw’ekyo, Allah Tabaaraka wa Ta’ala yabikkula aya eno: Omubaka akkiririza mu Qur’an eyamussibwa okuva ewa Mukama we, era n’abo abakkiriza n’ebirala bwe batyo, Allah tazitoowerera muntu okuggyako okusinziira ku busobozi bwe. afuna empeera - okuva mu bikolwa ebirungi - by’afuba era n’afuna ekibonerezo - okuva mu bibi - by’akola. -baasaba-: ‘Mukama waffe, totubonereza bwe twerabira oba nga tulina omusango. Yagamba nti: ‘Nkikoze. Mukama waffe, totuteekako mugugu munene nga bwe wassa ku abo abaatusooka. yagamba nti: ‘Nkikoze. Ayi Rabb waffe, totugumiikiriza bye tutasobola kugumiikiriza. tusonyiwe; tusonyiwe; era tusaasire n’ebirala, n’agamba nti: ‘Nkikoze’. Abu Isa yagambye nti; Hadiisi eno ntuufu. Hadiisi eno era yayogerwa ng’eyita mu kkubo eddala okuva ewa Ibn Abbas. Mu mbeera eno, waliwo hadith efaananako bwetyo okuva ewa Abu Hurairah radliallahu 'anhu. Abamu bagamba nti Adam bin Sulaiman yali mutabani we Yahya bin Adam.
Imam Tirmidzi : 2919
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ وَهُوَ الْخَزَّازُ وَيَزِيدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ كِلَاهُمَا عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ قَالَ يَزِيدُ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ وَلَمْ يَذْكُرْ أَبُو عَامِرٍ الْقَاسِمَ قَالَتْ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ قَوْلِهِ { فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاءَ الْفِتْنَةِ وَابْتِغَاءَ تَأْوِيلِهِ } قَالَ فَإِذَا رَأَيْتِيهِمْ فَاعْرِفِيهِمْ و قَالَ يَزِيدُ فَإِذَا رَأَيْتُمُوهُمْ فَاعْرِفُوهُمْ قَالَهَا مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atugambye [Muhammad bin Basyar] atugambye [Abu Dawud Ath Thayalisi] atubuulidde [Abu 'Amir Al Kahzzar] ne [Yazid bin Ibrahim] okuva ku [Ibnu Abu Awalkah], Yazid yagamba okuva ku Ibn Abu Awalkah okuva ku [Al Qasim bin Muhammad] okuva ku ['Aisyah], -so nga Abu Amir teyayogera Al Qasim-, 'Aisyah yagamba nti; Omubaka wa Allah yagamba ku kigambo kya Allah. Ate abantu abo abali mu mitima gyabwe abagala okusobya, olwo nebagoberera ezimu ku Aya eziri mutasyaabihat zazo okuleeta okuvuma n’okunoonya ta’wil. QS Ali Imraan: 7, yagamba nti: ‘Bw’oba obalaba, bamanye’. Yazid yagasseeko nti: ‘Bw’oba oziraba, zitegeere ‘emirundi ebiri oba esatu’. Abu Isa yagamba nti hadith eno ntuufu.
Imam Tirmidzi : 2920
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ هَذِهِ الْآيَةِ{ هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُحْكَمَاتٌ }إِلَى آخِرِ الْآيَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا رَأَيْتُمْ الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ فَأُولَئِكَ الَّذِينَ سَمَّاهُمْ اللَّهُ فَاحْذَرُوهُمْقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرُوِي عَنْ أَيُّوبَ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ عَائِشَةَ هَكَذَا رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ عَائِشَةَ وَلَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ وَإِنَّمَا ذَكَرَ يَزِيدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التُّسْتَرِيُّ عَنْ الْقَاسِمِ فِي هَذَا الْحَدِيثِ وَابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ هُوَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ سَمِعَ مِنْ عَائِشَةَ أَيْضًا
Atugambye [‘Abd bin Humaid] atugambye [Abu Al Walid Ath Thayalisi] atugambye [Yazid bin Ibrahim] atugambye [Ibnu Abu Awalkah] okuva ku [Al Qasim bin Muhammad] okuva ku [’Aisyah] yagamba nti; Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam lumu yabuuzibwa ku Aya eno: Yeyo eyakubikkula Ekitabo - Qur’an. Mu bigirimu mulimu aya eziri muhkamaat. QS Ali ‘Imraan: 7, yagamba nti: ‘Bw’olaba abantu abagoberera ezimu ku Aya eziri mutasyabihat okuva mu Qur’an, bebo Allah be yayogerako -mu Aya eno-, n’olwekyo musaana okubeegendereza’. Abu Isa yagambye nti; nti hadith eno ntuufu. Era kyayogerwa okuva ku [Ayyub] okuva ku [Ibn Abu Awalkah] okuva ku [Aisyah] bwati, tewali muntu n’omu anyumizza hadith eno okuva ewa Ibn Abu Awalkah okuva e Aisyah era nga tagyogerako okuva ku Al Qasim bin Muhammad era ayogera ku Yazid bin Ibrahim At Tustari yekka okuva ewa Al Qasim mu hadith eno, era Ibnu Abu Awalkah ye Abdullah bin Ubaidullah bin Abu Awalkah, naye yakiwulira okuva ewa Aisyah.