Imam Tirmidzi : 2861
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقْرَأُ{ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atwebele [Mahmud bin Ghailan] atwebele [Abu Ahmad Az Zubairi] atwebele [Sufyan] ukufuma kuli [Abu Ishaq] ukufuma kuli [Al Aswad bin Yazid] ukufuma kuli [Abdullah bin Mas'ud], ukuti Rasulullah uuli onse alebelenga. isambililo?-'. Abu Isa atile; Iyi hadith ya cine cine.
Imam Tirmidzi : 2862
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ هِلَالٍ الصَّوَّافُ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ الضُّبَعِيُّ عَنْ هَارُونَ الْأَعْوَرِ عَنْ بُدَيْلِ بْنِ مَيْسَرَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَقِيقٍ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقْرَأُ{ فَرُوحٌ وَرَيْحَانٌ وَجَنَّةُ نَعِيمٍ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ هَارُونَ الْأَعْوَرِ
Calondolwelwe kuli ifwe [Bishr bin Hilal Ash Shawwaf] ukuti [Ja'far bin Sulaiman Adl Dluba'i] ukufuma kuli [Harun Al A'war] ukufuma kuli [Budail bin Maisarah] ukufuma kuli [Abdullah bin Shaqiq] ukufuma kuli ['Aishah] ukuti Kasesema sallallahu 'Alaihi''AWALLAM atile: -Eico akakwata umutende no kulya na Paradise wa nsansa-'. Abu Isa atile; Iyi hadishi ni hadishi, tatuishiba kano fye ukufuma ku hadishi ya kwa Harun Al’war.
Imam Tirmidzi : 2863
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ قَالَ قَدِمْنَا الشَّامَ فَأَتَانَا أَبُو الدَّرْدَاءِ فَقَالَأَفِيكُمْ أَحَدٌ يَقْرَأُ عَلَيَّ قِرَاءَةَ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ فَأَشَارُوا إِلَيَّ فَقُلْتُ نَعَمْ قَالَ كَيْفَ سَمِعْتَ عَبْدَ اللَّهِ يَقْرَأُ هَذِهِ الْآيَةَ{ وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى }قَالَ قُلْتُ سَمِعْتُهُ يَقْرَؤُهَا{ وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى }وَالذَّكَرِ وَالْأُنْثَى فَقَال أَبُو الدَّرْدَاءِ وَأَنَا وَاللَّهِ هَكَذَا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَؤُهَا وَهَؤُلَاءِ يُرِيدُونَنِي أَنْ أَقْرَأَهَا{ وَمَا خَلَقَ }فَلَا أُتَابِعُهُمْقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهَكَذَا قِرَاءَةُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ{ وَاللَّيْلِ إِذَا يَغْشَى وَالنَّهَارِ إِذَا تَجَلَّى }وَالذَّكَرِ وَالْأُنْثَى
Atwebele ukuti [Hannad] atushimikile [Abu Muawiyah] ukufuma kuli [Al’Amasy] ukufuma kuli [Ibrahim] ukufuma kuli [Alqamah] atile; 'Twafikile mu Sham, lyene twaile ku Abu Ad Darda', aipwishe; 'Bushe kuli umo pali imwe uwingatemwa ukunbelenga iciputulwa ca kwa Abdullah?'. ‘Alkama atile; ‘Lyene abantu balinsontele, lyene nayaswike ukuti; 'Ee'. Abu Ad Darda` aipwishe ukuti; ‘Bushe mulekutika shani kuli [Abdula] alebelenga ici cikomo; 'Bushe bushe kuti mwacita ifyo?' ‘Alkama atile; Nayaswike ukuti; ‘Naumfwile alebelenga; 'Pa mulandu wa bushiku ilyo bwafimba -ubushiku bwa kasuba-, kabili pa mulandu wa kupanga umwaume no mwanakashi-'. QS Ilyashi lyonse; 1, 3. [Abu Ad Darda`] atile; Pa mulandu wa kwa Lesa, naumfwile Lesa alebelenga nga filya fine, lelo abantu balefwaya ukuti ndebelenga; 'WA MAA KHALAQA,' lelo nshaumfwile kuli bene'. Abu Isa atile; Iyi hadith ya cine cine. Na kabili ukubelenga kwa kwa Abdullah; 'WAL LAILI IDZAA YAGHSYAA WAN NAHAARI IDZAA TAJALLAA WAD DZAKARA WAL UNTSAA'. Pa bushiku ilyo bufimba -ubushiku bwa kasuba-, Na kasuba ilyo bwabengeshima, Ne cibumbwa ca mwaume no mwanakashi-'. QS Ilyashi lyonse; 1-3.
Imam Tirmidzi : 2864
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَأَقْرَأَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي أَنَا الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِينُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atwebele ukuti [Abdula bin Humaid] atubuulile [‘Ubaidula bin Musa] ukufuma kuli [Israela] ukufuma kuli [Abu Ishaq] ukufuma kuli [Abdula bin Yazid] ukufuma kuli [Abdula bin Mas’ud] atile; Mu cine cine nine Kapeela wa fya kulya uuli ne maka kabili uwa maka nga nshi-'. Abu Isa atile; Iyi hadith ya cine cine.
Imam Tirmidzi : 2865
حَدَّثَنَا أَبُو زُرْعَةَ وَالْفَضْلُ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ بِشْرٍ عَنْ الْحَكَمِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَرَأَ{ وَتَرَى النَّاسَ سُكَارَى وَمَا هُمْ بِسُكَارَى }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَلَا نَعْرِفُ لِقَتَادَةَ سَمَاعًا مِنْ أَحَدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا مِنْ أَنَسٍ وَأَبِي الطُّفَيْلِ وَهَذَا عِنْدِي مُخْتَصَرٌ إِنَّمَا يُرْوَى عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَقَرَأَ{ يَا أَيُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّكُمْ }الْحَدِيثَ بِطُولِهِ وَحَدِيثُ الْحَكَمِ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ عِنْدِي مُخْتَصَرٌ مِنْ هَذَا الْحَدِيثِ
Atwebele [Abu Zura] na [Al Fadhal bin Abu Talib] na bambi, batile; Ukufuma kuli [Al Hakam bin Abdul Malik] ukufuma kuli [Qatadah] ukufuma kuli [‘Imran bin Hushain] ukuti Kasesema alebelenga ukuti: ‘Mulemona abantu abakolwa, Abu Isa atile; Iyi hadith ni hasan, tatuishibe ukuti Qatadah aliumfwilepo ukufuma kuli umo uwa bacibusa ba kwa Kasesema ukufumyako fye kuli Anas na Abu Thufail, kabili mu matontonkanyo yandi iyi hadith ni fye ya kupenda, iyi hadith yalilondolwelwe fye ukufuma kuli [Qatadah] ukufuma kuli [Al Hasan] atile ukufuma kuli [Ine, Twali pamo na Kasesema pa lwendo, lyene abelengele ukuti: ‘Mwe bantu, mutiine Rabb wenu-’. ne lyashi lya kale ilya kulemba, ilyo natontonkanya ukuti hadith ya kwa Al Hakam bin Abdul Malik ni ciputulwa ca iyi hadith.
Imam Tirmidzi : 2866
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ أَنْبَأَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ قَال سَمِعْتُ أَبَا وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بِئْسَمَا لِأَحَدِهِمْ أَوْ لِأَحَدِكُمْ أَنْ يَقُولَ نَسِيتُ آيَةَ كَيْتَ وَكَيْتَ بَلْ هُوَ نُسِّيَ فَاسْتَذْكِرُوا الْقُرْآنَ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَهُوَ أَشَدُّ تَفَصِّيًا مِنْ صُدُورِ الرِّجَالِ مِنْ النَّعَمِ مِنْ عُقُلِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atwebele [Mahmud bin Ghailan] atushimikile [Abu Dawud] atwebele [Syu’ba] ukufuma [ku Mansur] atile; Naumfwile [Abu Wa`il] ukufuma kuli [Abdullah] ukufuma kuli Kasesema, atile: ‘Cingaba shani icabipa kuli umo uwa bene nelyo umo uwa imwe ukulanda; 'Nalubile ici cikomo na ici,' mu cine cine ali uwaluba - uwapangwa ne mibele ya kuluba - eico ukusunga mu mutwe Qur’an, pa mulandu wa Uyo uo umweo wandi uli mu minwe yakwe, ukukakulwa kwa Qur’an ukufuma mu mitima ya bantu kwabipisha ukucila ngamila ukukabulwa ukufuma ku fipimo fya iko’. Abu Isa atile; Iyi hadith ya cine cine.
Imam Tirmidzi : 2867
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلَّالُ وَغَيْرُ وَاحِدٍ قَالُوا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدٍ الْقَارِيِّ أَخْبَرَاهُ أَنَّهُمَا سَمِعَا عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ يَقُولُمَرَرْتُ بِهِشَامِ بْنِ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ وَهُوَ يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاسْتَمَعْتُ قِرَاءَتَهُ فَإِذَا هُوَ يَقْرَأُ عَلَى حُرُوفٍ كَثِيرَةٍ لَمْ يُقْرِئْنِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكِدْتُ أُسَاوِرُهُ فِي الصَّلَاةِ فَنَظَرْتُ حَتَّى سَلَّمَ فَلَمَّا سَلَّمَ لَبَّبْتُهُ بِرِدَائِهِ فَقُلْتُ مَنْ أَقْرَأَكَ هَذِهِ السُّورَةَ الَّتِي سَمِعْتُكَ تَقْرَؤُهَا فَقَالَ أَقْرَأَنِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ لَهُ كَذَبْتَ وَاللَّهِ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَهُوَ أَقْرَأَنِي هَذِهِ السُّورَةَ الَّتِي تَقْرَؤُهَا فَانْطَلَقْتُ أَقُودُهُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي سَمِعْتُ هَذَا يَقْرَأُ سُورَةَ الْفُرْقَانِ عَلَى حُرُوفٍ لَمْ تُقْرِئْنِيهَا وَأَنْتَ أَقْرَأْتَنِي سُورَةَ الْفُرْقَانِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسِلْهُ يَا عُمَرُ اقْرَأْ يَا هِشَامُ فَقَرَأَ عَلَيْهِ الْقِرَاءَةَ الَّتِي سَمِعْتُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَكَذَا أُنْزِلَتْ ثُمَّ قَالَ لِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اقْرَأْ يَا عُمَرُ فَقَرَأْتُ بِالْقِرَاءَةِ الَّتِي أَقْرَأَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَكَذَا أُنْزِلَتْ ثُمَّ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ أُنْزِلَ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍ فَاقْرَءُوا مَا تَيَسَّرَ مِنْهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ إِلَّا أَنَّهُ لَمْ يَذْكُرْ فِيهِ الْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ
Caebelwe kuli ifwe [Al Hasan bin Ali Al Khallal] na bambi, batile; atile [Abdurrazzaq] atwebele [Ma’mar] ukufuma kuli [Az Zuhri] ukufuma kuli [‘Urwah bin Az Zubair] ukufuma kuli [Al Miswar bin Makhramah] na [Abdurrahman bin Abd Al Qari‘] bonse babili balishimikile ukuti bonse babili baumfwile [Umar bin Al Khathab] alelanda; 'Pa nshita ilyo umukalamba wa bashilika acili uwa mweo, napitilepo pali Hisyam bin Hakim bin Hizam, pali ilya nshita alebelenga Al Furqan, kabili naumfwile ukubelenga kwakwe, abelengele ifiputulwa ifingi ifyo umukalamba wa bashilika acili alebelengapo kuli ine, ukufika na lintu aposha, pa numa ya kuposha nafumishe ica kufwala cakwe, naipusha; 'Pa numa naumfwile mulebelenga kalata -Al Qur'an-, nani abelengele kalata -Al Qur'an- kuli imwe?' Ayaswike ukuti; Ni Rasulullah uwali no kubelenga kuli ine. Natile kuli wene; 'Ubufi. Na Lesa, Lesa, Lesa, na kabili abelengele kalata iyo mwabelengele kuli ine.' Nalibuukile no kumutungulula kuli Kasesema, natile; 'O Mutumwa wa kwa Lesa, naumfwile alebelenga kalata wa kwa Al Furqan ne fya kubelenga ifingi ifyo taubelengele kuli ine, ilyo iwe ulebelenga kalata wa kwa Al Furqan kuli ine'. Kasesema atile: ‘Lekeni aye, we Umar, no kubelenga, we Hisham’. Hisyam na kabili abelengele ukubelenga uko naumfwile, lyene Kasesema atile: ‘E fyo - Surah Al Furqan - yasokolwelwe'. Lyena Kasesema anjebele ukuti: ‘Belengeni, we Umar,’ Na kabili nabelengele ukubelenga uko Kasesema anbelengele, lyena Kasesema atile: ‘Nga filya fine - Surah Al Furqan - yasokolwelwe’. Pa numa ya ico Kasesema atile: ‘Mu cine cine, iyi Qur’an yasokolwelwe mu malembo cinelubali, kanshi belengeni ifyo fyayanguka ukufuma muli yene’. Abu Isa atile; Iyi hadith ya cine cine. [Malik bin Anas] ukufuma [Az Zurhi] ne cikomo cimo cine no bupilibulo, lelo wene talandile ukuti: ‘Alul Miswar bin Al Makhramah’.
Imam Tirmidzi : 2868
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ قَالَلَقِيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جِبْرِيلَ فَقَالَ يَا جِبْرِيلُ إِنِّي بُعِثْتُ إِلَى أُمَّةٍ أُمِّيِّينَ مِنْهُمْ الْعَجُوزُ وَالشَّيْخُ الْكَبِيرُ وَالْغُلَامُ وَالْجَارِيَةُ وَالرَّجُلُ الَّذِي لَمْ يَقْرَأْ كِتَابًا قَطُّ قَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّ الْقُرْآنَ أُنْزِلَ عَلَى سَبْعَةِ أَحْرُفٍوَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَحُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأُمِّ أَيُّوبَ وَهِيَ امْرَأَةُ أَبِي أَيُّوبَ الْأَنْصَارِيِّ وَسَمُرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي جُهَيْمِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ الصِّمَّةِ وَعَمْرِو بْنِ الْعَاصِ وَأَبِي بَكْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ
Atwebele [Ahmad bin Mani’] atwebele [Al Hasan bin Musa] atwebele [Syaiban] ukufuma kuli [Ashim] ukufuma kuli [Zirr bin Hubaisy] ukufuma kuli [Ubay bin Ka’ab] atile; Umukalamba wa citungu akumanya Gabriele, lyena atile; 'O Jibril, mu cine cine natumilwe ku cilonganino ca bantu abashasambilila, pa kati kabo pali abakosa, abakote, abakote, abalumendo abanono na banakashi na bantu abashaishiba ukubelenga nangu panono.' Gabriele atile; ‘O Muhamadi, mu cine cine Qur’an yasokolwelwe mu malembo cinelubali’. Muli iyi nshita, kuli ama hadith ayapalana ukufuma kuli Umar, Hudzaifah bin Al Yaman, Abu Hurairah, Umm Ayyub, umukashi wa kwa Abu Ayyub Al Ansari, Samura, Ibn Abas, Abu Juhaim bin Al Harith bin Ash Shimmah, 'Amru bin Al 'Ash na Abu Bakrah. Abu Isa atile; Iyi hadith ya cine cine. Kabili alondolwele ukufuma kuli Ubay bin Ka'b ukupitila mu fikomo ifingi.
Imam Tirmidzi : 2869
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ نَفَّسَ عَنْ أَخِيهِ كُرْبَةً مِنْ كُرَبِ الدُّنْيَا نَفَّسَ اللَّهُ عَنْهُ كُرْبَةً مِنْ كُرَبِ يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَمَنْ سَتَرَ مُسْلِمًا سَتَرَهُ اللَّهُ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَمَنْ يَسَّرَ عَلَى مُعْسِرٍ يَسَّرَ اللَّهُ عَلَيْهِ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَاللَّهُ فِي عَوْنِ الْعَبْدِ مَا كَانَ الْعَبْدُ فِي عَوْنِ أَخِيهِ وَمَنْ سَلَكَ طَرِيقًا يَلْتَمِسُ فِيهِ عِلْمًا سَهَّلَ اللَّهُ لَهُ طَرِيقًا إِلَى الْجَنَّةِ وَمَا قَعَدَ قَوْمٌ فِي مَسْجِدٍ يَتْلُونَ كِتَابَ اللَّهِ وَيَتَدَارَسُونَهُ بَيْنَهُمْ إِلَّا نَزَلَتْ عَلَيْهِمْ السَّكِينَةُ وَغَشِيَتْهُمْ الرَّحْمَةُ وَحَفَّتْهُمْ الْمَلَائِكَةُ وَمَنْ أَبْطَأَ بِهِ عَمَلُهُ لَمْ يُسْرِعْ بِهِ نَسَبُهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَكَذَا رَوَى غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَ هَذَا الْحَدِيثِ وَرَوَى أَسْبَاطُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ حُدِّثْتُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ بَعْضَ هَذَا الْحَدِيثِ
Atwebele [Mahmud bin Ghailan] atushimikile [Abu Usamah] atushimikile [Al’Amasy] ukufuma kuli [Abu Salih] ukufuma kuli [Abu Hurairah] atile; Umuntu uuli onse uwafumyapo amafya ya kwa munyina umo ukufuma ku mafya ayengi aya calo, ninshi Allah akafumyapo amafya ukufuma ku mafya ayengi pa Bushiku bwa Kubuuka, onse uufimba insoni sha muMuslim, ninshi Allah akafimba insoni shakwe ku fintu fimo ifya pano isonde, ninshi Lesa akafimba insoni shakwe ku fintu fimo ifya pano isonde, e Lesa alekabila Ici cikalenga ifintu ukuyanguka kuli wene muli ici calo na ku numa, Allah akaafwa umubomfi nga ca kuti fye umubomfi aleafwa umunyina, onse uutwala inshila ya kufwaya ukwishiba, ninshi Allah akalenga inshila ukuyanguka kuli wene ku mulu, te bantu abaikala mu mosque, ukubelenga Icitabo ca kwa Allah no kulisambilila pa kati kabo, lelo ca ukucingilila, kabili uuli onse imilimo yakwe iyacepa, ninshi ubumi bwakwe bukaba ubwacepa’. Abu Isa atile; Iyi e lyashi lya kale ilya balondolola ukufuma kuli Al A'masy ukufuma kuli Abu Salih ukufuma kuli Abu Hurairah ukufuma kuli Kasesema saw. [Asbath bin Muhamadi] alondolwele ukufuma kuli [Al’Amasy], atile; Nalishibishiwe ukufuma kuli [Abu Salih] ukufuma kuli [Abu Hurairah] ukufuma kuli Kasesema, lyena alandile pa ciputulwa ca iyi hadith.
Imam Tirmidzi : 2870
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ أَسْبَاطِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْقُرَشِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ مُطَرِّفٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِي كَمْ أَقْرَأُ الْقُرْآنَ قَالَ اخْتِمْهُ فِي شَهْرٍ قُلْتُ إِنِّي أُطِيقُ أَفْضَلَ مِنْ ذَلِكَ قَالَ اخْتِمْهُ فِي عِشْرِينَ قُلْتُ إِنِّي أُطِيقُ أَفْضَلَ مِنْ ذَلِكَ قَالَ اخْتِمْهُ فِي خَمْسَةَ عَشَرَ قُلْتُ إِنِّي أُطِيقُ أَفْضَلَ مِنْ ذَلِكَ قَالَ اخْتِمْهُ فِي عَشْرٍ قُلْتُ إِنِّي أُطِيقُ أَفْضَلَ مِنْ ذَلِكَ قَالَ اخْتِمْهُ فِي خَمْسٍ قُلْتُ إِنِّي أُطِيقُ أَفْضَلَ مِنْ ذَلِكَ قَالَ فَمَا رَخَّصَ لِيقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ يُسْتَغْرَبُ مِنْ حَدِيثِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَرُوِي عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَمْ يَفْقَهْ مَنْ قَرَأَ الْقُرْآنَ فِي أَقَلَّ مِنْ ثَلَاثٍ وَرُوِي عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ اقْرَأْ الْقُرْآنَ فِي أَرْبَعِينَ و قَالَ إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَلَا نُحِبُّ لِلرَّجُلِ أَنْ يَأْتِيَ عَلَيْهِ أَكْثَرُ مِنْ أَرْبَعِينَ يَوْمًا وَلَمْ يَقْرَأْ الْقُرْآنَ لِهَذَا الْحَدِيثِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ لَا يُقْرَأُ الْقُرْآنُ فِي أَقَلَّ مِنْ ثَلَاثٍ لِلْحَدِيثِ الَّذِي رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَخَّصَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ وَرُوِي عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ أَنَّهُ كَانَ يَقْرَأُ الْقُرْآنَ فِي رَكْعَةٍ يُوتِرُ بِهَا وَرُوِي عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ أَنَّهُ قَرَأَ الْقُرْآنَ فِي رَكْعَةٍ فِي الْكَعْبَةِ وَالتَّرْتِيلُ فِي الْقِرَاءَةِ أَحَبُّ إِلَى أَهْلِ الْعِلْمِ
Pa numa ya kutweba [‘Ubaid bin Asbati bin Muhamadi Al Qurasy] atile; anjebele [Tata] ukufuma kuli [Mutarrif] ukufuma kuli [Abu Ishaq] ukufuma kuli [Abu Burdah] ukufuma kuli [Abdullah bin Amru] atile; Natile; 'O Mutumwa wa kwa Lesa, ni lilali mfwile ukugaya Koran?' Ayaswike ukuti: ‘Muleshimikila cila mweshi’. Natile; 'Nali no kuba uwa maka kabili uwacilapo ukucila pali ifyo'. Atile: ‘Mushimikile mu nshiku amakumi yabili’. Natile; 'Nangu kuti nacita bwino ukucila pali ifyo'. Atile: ‘Mushimikile mu nshiku ikumi limo na shisano’. Natile; 'Nangu kuti nacita bwino ukucila pali ifyo'. Atile: ‘Mushimikile mu nshiku ikumi’. Natile; 'Nangu kuti nacita bwino ukucila pali ifyo'. Atile: ‘Mushimikile mu nshiku shisano’. Abula atile; 'Pa numa ya ico tampeele ukutuusha'. Abu Isa atile; Ici citabo ca kwa Abu Burdah ukufuma kuli Abdullah bin ‘Amru. Iyi hadith na kabili yalondolwelwe ukupitila mu cikomo cimbi ukufuma kuli Abdullah. Kabili calembwa ukufuma kuli Abdullah bin 'Amru ukufuma kuli Kasesema, atile: 'Umo tekuti aumfwikishe uubelenga -ubelenga- Qur'an pa nshiku ishinono ukucila pali shitatu'. Calondolwelwe ukufuma kuli Abdullah bin 'Amru ukuti Kasesema atile kuli wene: 'Belengeni -ukubelenga- Koran mu nshiku amakumi yane'. Ishaki Ibrahimu atile; ‘Ukushintilila pali iyi hadith, tatutemwa nga ca kuti inshiku amakumi yane shapita pa muntu umo ilyo ashilabelengapo Koran. Abasambilila bamo batila Qur’an tailingile ukusansalikwa mu nshiku ishinono ukucila pali shitatu, ukulingana na hadith iyalondolwelwe ukufuma kuli Kasesema. Pali ino nshita, abasambilila bambi bamo balapeela ukutuusha muli ili lyashi. Calondolwelwe ukufuma kuli Uthman bin Affan ukuti abelengele Koran mu ciputulwa cimo ica nshita. Calondolwelwe ukufuma kuli Sai bin Jubair ukuti alebelenga Koran mu rak’ah umo mupepi na Kaaba. Kabili abasambilila balatemwa ukubelenga tartil.
Imam Tirmidzi : 2871
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي النَّضْرِ الْبَغْدَادِيُّ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحَسَنِ هُوَ ابْنُ شَقِيقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُبَارَكِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ سِمَاكِ بْنِ الْفَضْلِ عَنْ وَهْبِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍوأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُ اقْرَأْ الْقُرْآنَ فِي أَرْبَعِينَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ سِمَاكِ بْنِ الْفَضْلِ عَنْ وَهْبِ بْنِ مُنَبِّهٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو أَنْ يَقْرَأَ الْقُرْآنَ فِي أَرْبَعِينَ
Atwebele ukuti [Abu Bakr bin Abu An Nadlr Al Baghdadi] atwebele [Ali bin Al Hasan bin Syaqiq] ukufuma kuli [Abdullah bin Al Mubarak] ukufuma kuli [Ma’mar] ukufuma kuli [Wahab bin Al Fadll] ukufuma kuli [Wahab bin Munabbih] ukufuma kuli [Abdullah bin ‘A] atile kuli [Abdullah bin ‘A] kuti kuli wene: 'Ukubelenga Al-Qur'an pa nshiku amakumi yane-'. Abu Isa atile; Iyi hadith yalicindama. Abalondolola bamo balondolwele ukufuma kuli Ma'mar ukufuma kuli Simak bin Al Fadll ukufuma kuli Wahab bin Munabbih ukuti Kasesema alandile kuli Abdullah bin 'Amru ukubelenga Koran pa nshiku amakumi yane'.
Imam Tirmidzi : 2872
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا الْهَيْثَمُ بْنُ الرَّبِيعِ حَدَّثَنَا صَالِحٌ الْمُرِّيُّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْعَمَلِ أَحَبُّ إِلَى اللَّهِ قَالَ الْحَالُّ الْمُرْتَحِلُ قَالَ وَمَا الْحَالُّ الْمُرْتَحِلُ قَالَ الَّذِي يَضْرِبُ مِنْ أَوَّلِ الْقُرْآنِ إِلَى آخِرِهِ كُلَّمَا حَلَّ ارْتَحَلَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَإِسْنَادُهُ لَيْسَ بِالْقَوِيِّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا صَالِحٌ الْمُرِّيُّ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا عِنْدِي أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ نَصْرِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ الْهَيْثَمِ بْنِ الرَّبِيعِ
Atwebele ukuti [Nashr bin Ali Al Jahdlami] atubuulile [Al Haitsam bin Rabi’] atubuulile [Salih Al Murri] ukufuma ku [Qatadah] ukufuma kuli [Zurarah bin Aufa] ukufuma kuli [Ibn Abbas] atile; Umuntu wa beta; 'O Mutumwa wa kwa Lesa, ni ncito nshi iyo Lesa atemwa sana?' ayaswike ukuti: ‘ALI ALULWE na ALULWE’. Aipwishe ukuti; 'Cinshi cipilibula ukutila AL HALLU na AL MUTAHLU?' Ayaswike ati: ‘Uyo muntu uwatwalilila ukubelenga -lyonse ukubelenga- ukufuma pa kutendeka kwa Qur’an ukufika ku mpela, pa numa ya -ukubelenga Qur’an-, atendeka na kabili’. Abu Isa atile; Iyi hadishi ni gharib, tatuishiba ukufuma kuli hadishi wa kwa Ibn Abbas kano fye ukufuma kuli uyu mulongo, lintu sanad tayakosa. Atwebele ukuti [Muhammad bin Basyar] atushimikile [Musulumi bin Ibrahim] atushimikile [Salih Al Murri] ukufuma kuli [Qatadah] ukufuma kuli [Zurarah bin Aufa] ukufuma kuli Kasesema uuli no bupilibulo bumo bwine, lelo talandilepo pali Ibn Abbas. Abu Isa atile; Mu kumona kwandi, iyi hadishi yali iya cine ukucila hadishi wa kwa Nashr bin Ali ukufuma kuli Al Haitsam bin Rabi’.
Imam Tirmidzi : 2873
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الشِّخِّيرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍوأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَمْ يَفْقَهْ مَنْ قَرَأَ الْقُرْآنَ فِي أَقَلَّ مِنْ ثَلَاثٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ
Camwebele [Mahmud bin Ghailan] atwebele ukuti [Umukalamba wa bashilika] atwebele [Umukalamba wa bashilika] ukufuma kuli [Qatadah] ukufuma kuli [Yazid bin Abdullah bin Asy Syikhir] ukufuma kuli [Abdullah bin 'Amru] ukuti Kasesema uuli onse atile: ukucepako pa nshiku shitatu’. Abu Isa atile; Iyi hadith ya cine cine. Atwebele ukuti [Muhamadi bin Basyar] atubuulile [Muhamadi bin Ja’far] atubuulile [Syu’ba] ne sanad imo ine.
Imam Tirmidzi : 2874
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَالَ فِي الْقُرْآنِ بِغَيْرِ عِلْمٍ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atile [Sufyan] ukufuma kuli [Abdul A’la] ukufuma kuli [Sa’id bin Jubair] ukufuma kuli [Ibn Abbas], atile; Umuntu onse uulanda pali Qur’an ukwabula ukwishiba, lyene ipekanishisheni ukupoka icifulo cakwe muli helo’. Abu Isa atile; Iyi hadith ya cine cine.
Imam Tirmidzi : 2875
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ عَمْرٍو الْكَلْبِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ اتَّقُوا الْحَدِيثَ عَنِّي إِلَّا مَا عَلِمْتُمْ فَمَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ وَمَنْ قَالَ فِي الْقُرْآنِ بِرَأْيِهِ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ
Atwebele [Sufyan bin Waki’], atushimikile [Suwaid bin ‘Amru Al Kalbi] atushimikile [Abu ‘Awanah] ukufuma kuli [Abdul A’la] ukufuma kuli [Sa’id bin Jubair] ukufuma kuli [Ibn Abbas] ukufuma kuli Kasesema sallallaahu ‘alaihi washibe ukufuma kuli ine, atile: ‘Uwaishiba ukufuma kuli ine, atile: mwi shina lyandi, lyena mube abaiteyanya ukupoka icifulo cakwe muli helo kabili onse uulanda pali Qur’an ne mimwene yakwe, lyena mube abaiteyanya ukupoka icifulo cakwe muli helo’. Abu Isa atile; Iyi hadishi ni Hasani.
Imam Tirmidzi : 2876
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا حَبَّانُ بْنُ هِلَالٍ حَدَّثَنَا سُهَيْلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَهُوَ ابْنُ أَبِي حَزْمٍ أَخُو حَزْمٍ الْقُطَعِيِّ حَدَّثَنَا أَبُو عِمْرَانَ الْجَوْنِيُّ عَنْ جُنْدَبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَالَ فِي الْقُرْآنِ بِرَأْيِهِ فَأَصَابَ فَقَدْ أَخْطَأَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَقَدْ تَكَلَّمَ بَعْضُ أَهْلِ الْحَدِيثِ فِي سُهَيْلِ بْنِ أَبِي حَزْمٍ وَهَكَذَا رُوِيَ عَنْ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ أَنَّهُمْ شَدَّدُوا فِي هَذَا فِي أَنْ يُفَسَّرَ الْقُرْآنُ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَأَمَّا الَّذِي رُوِيَ عَنْ مُجَاهِدٍ وَقَتَادَةَ وَغَيْرِهِمَا مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُمْ فَسَّرُوا الْقُرْآنَ فَلَيْسَ الظَّنُّ بِهِمْ أَنَّهُمْ قَالُوا فِي الْقُرْآنِ أَوْ فَسَّرُوهُ بِغَيْرِ عِلْمٍ أَوْ مِنْ قِبَلِ أَنْفُسِهِمْ وَقَدْ رُوِيَ عَنْهُمْ مَا يَدُلُّ عَلَى مَا قُلْنَا أَنَّهُمْ لَمْ يَقُولُوا مِنْ قِبَلِ أَنْفُسِهِمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مَهْدِيٍّ الْبَصْرِيُّ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ مَا فِي الْقُرْآنِ آيَةٌ إِلَّا وَقَدْ سَمِعْتُ فِيهَا شَيْئًا حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ قَالَ مُجَاهِدٌ لَوْ كُنْتُ قَرَأْتُ قِرَاءَةَ ابْنِ مَسْعُودٍ لَمْ أَحْتَجْ إِلَى أَنْ أَسْأَلَ ابْنَ عَبَّاسٍ عَنْ كَثِيرٍ مِنْ الْقُرْآنِ مِمَّا سَأَلْتُ
Atwebele [‘Abd bin Humaid] atubuulile [Habban bin Hilal] atubuulile [Suhail bin Abdullah] wene ni Ibn Abu Hazm umunyina Hazm Al Qutha’I, atubuulile [Abu Imran Al Jauni] ukufuma kuli [Jundub bin Abdullah] atile; Umuntu uuli onse uwalanda pa lwa Qur’an ne mimwene yakwe, ninshi acili alufyanya nangu ca kuti imimwene yakwe yalilungama’. Abu Isa atile; Iyi hadith yalicindama, bamo abasambilila pa lwa hadith balalanda pali Suhail bin Abu Hazm, kabili eico calandwa ukufuma ku basambi bamo ukufuma ku fibusa fya kwa Kasesema na bambi, ukuti bali abakosa muli ici cipusho, e kutila pa lwa kupilibula Qur’an ukwabula ukwishiba, lintu Qatajah yali narraid ukufuma ku bambi. abasambilila, ukuti bapilibula Qur’an te pa mulandu wa mimwene ya bufi iyaba muli bene, lyene batila pa lwa Qur’an nelyo ukuipilibula ukwabula umulandu wa kwishiba nelyo ukufuma kuli bene, calilandwa ukufuma kuli bene, ukukuma ku bushininkisho ubulanga ifyo twasosa, ukuti tabasosele pa lwa Qur’an ukufuma kuli bene umulandu wa kwishiba ukwabula. Uyu muntu uwafuma ku Ma’mar ukufuma ku Qatadah atile; 'Takuli nangu cimo ica cikomo ca Qur'an kano fye nga naumfwa ifyo cilimo'. Atile Ibn Abu Umar atile Sufyan bin Uyaina ukufuma ku Al’Amasy atile; Mujahidi atile; 'Nga nabelengele ukubelenga kwa kwa Ibn Mas'ud, lyena nshakabe na kabili ukuipusha Ibn Abbas pa fintu ifingi ukufuma muli Qur'an, nga fintu naipusha'.
Imam Tirmidzi : 2877
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ صَلَّى صَلَاةً لَمْ يَقْرَأْ فِيهَا بِأُمِّ الْقُرْآنِ فَهِيَ خِدَاجٌ هِيَ خِدَاجٌ غَيْرُ تَمَامٍ قَالَ قُلْتُ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ إِنِّي أَحْيَانًا أَكُونُ وَرَاءَ الْإِمَامِ قَالَ يَا ابْنَ الْفَارِسِيِّ فَاقْرَأْهَا فِي نَفْسِكَ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى قَسَمْتُ الصَّلَاةَ بَيْنِي وَبَيْنَ عَبْدِي نِصْفَيْنِ فَنِصْفُهَا لِي وَنِصْفُهَا لِعَبْدِي وَلِعَبْدِي مَا سَأَلَ يَقْرَأُ الْعَبْدُ فَيَقُولُ{ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ }فَيَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى حَمِدَنِي عَبْدِي فَيَقُولُ{ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ }فَيَقُولُ اللَّهُ أَثْنَى عَلَيَّ عَبْدِي فَيَقُولُ{ مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ }فَيَقُولُ مَجَّدَنِي عَبْدِي وَهَذَا لِي وَبَيْنِي وَبَيْنَ عَبْدِي{ إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ }وَآخِرُ السُّورَةِ لِعَبْدِي وَلِعَبْدِي مَا سَأَلَ يَقُولُ{ اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ رَوَى شُعْبَةُ وَإِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ هَذَا الْحَدِيثِ وَرَوَى ابْنُ جُرَيْجٍ وَمَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي السَّائِبِ مَوْلَى هِشَامِ بْنِ زُهْرَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ هَذَا وَرَوَى ابْنُ أَبِي أُوَيْسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي وَأَبُو السَّائِبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ هَذَا أَخْبَرَنَا بِذَلِكَ مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى وَيَعْقُوبُ بْنُ سُفْيَانَ الْفَارِسِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ أَبِي أُوَيْسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنِي أَبِي وَأَبُو السَّائِبِ مَوْلَى هِشَامِ بْنِ زُهْرَةَ وَكَانَا جَلِيسَيْنِ لِأَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ صَلَّى صَلَاةً لَمْ يَقْرَأْ فِيهَا بِأُمِّ الْقُرْآنِ فَهِيَ خِدَاجٌ غَيْرُ تَمَامٍ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِ إِسْمَعِيلَ بْنِ أَبِي أُوَيْسٍ أَكْثَرُ مِنْ هَذَا وَسَأَلْتُ أَبَا زُرْعَةَ عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ كِلَا الْحَدِيثَيْنِ صَحِيحٌ وَاحْتَجَّ بِحَدِيثِ ابْنِ أَبِي أُوَيْسٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ الْعَلَاءِ
Camwebele ukuti [Qutaibah] atwebele [Abdul Aziz bin Muhammad] ukufuma kuli [Alala bin Abdurrahman] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [Abu Hurairah] ukuti Umutumwa wa kwa Lesa atile: ‘Umuntu onse uupepa ukwabula ukubelenga icitabo cakwe ica mapepo, uushalinga, kabili tali uwapwililika’. Abu Al Ala` atile; Natile; 'O Abu Hurairah, inshita shimo ndapepa ku numa ya imamu'. Abu Huraira atile; 'O Ibn Al Farisi, belengeni mwe bene, inshita imo naumfwile Umutumwa wakwa Lesa atila: 'Lesa Ta'ala atile: Nalipaatulako ipepo pakati ka Ine no Mubomfi Wandi mu fiputulwa fibili, iciputulwa kuli Ine na cimbi ku mubomfi Wandi, kabili umubomfi Wandi alikwata insambu sha kusanga ifyo alelomba. Nga ca kuti umubomfi abelenga ukuti: “Ukubelenga ukuti: “Lesa Tabaraka atila; Umubomfi wandi alalumbanya ine. Nga nabelenga ukuti ‘Umubomfi wandi alapepa ine’. Nga nabelenga ‘Umubomfi wandi,’ Allah atila: ‘Umubomfi wandi alancindika, kabili ici ca kuli Ine, pa kati ka Ine no mubomfi Wandi; IYYAAKA NA’BUDU WA IYYAAKA NASTA’IIN kabili ku mpela ya kalata ku mubomfi wandi kabili umubomfi wandi alikwata insambu sha kusanga ifyo alelomba, abelenga ukuti: Abu Isa atile; Iyi hadishi ni Hasani. [Syu’bah], [Isma’il bin Ja’far] na bambi balondolwele ukufuma kuli [Alala’ bin Abdurrahman] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [Abu Hurairah] ukufuma kuli Kasesema sallau’alaahi wasallam nga iyi hadith. [Ibn Juraij] na [Malik bin Anas] balondolwele ukufuma kuli [Alala bin Abdurrahman] ukufuma kuli [Abu Hurairah] ukufuma kuli Kasesema nga ifi. Calishimikilwe kuli ifwe ukuti [Muhammad bin Yahya] na [Ya’qub bin Sufyan Al Farisi], bonse babili batile; atile [Isma’il bin Abu Uwais] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [Alala bin Abdurrahman] atile kuli ine [wishi] na [Abu As Sa’ib] umusha wa kale uwa kwa Hisham bin Zuhrah, bonse babili bali ifibusa fya kwa Abu Hurairah, ukufuma kuli Kasesema atile: - lyena ipepo lyakwe lyalibulisha, kabili tapwililike'. Takuli ukulumbulwa mu hadishi ya kwa Isamil ukucila pali uyo matan, kabili naipushe Abu Zura pali iyi hadishi, ayaswike ukuti; 'Ama hadith yonse yabili ya cine'. Lyena apingwilepo na Hadith wa kwa Ibn Abu Uwais ukufuma kuli wishi ukufuma ku Al Ala`.
Imam Tirmidzi : 2878
أَخْبَرَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَعْدٍ أَنْبَأَنَا عَمْرُو بْنُ أَبِي قَيْسٍ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ عَبَّادِ بْنِ حُبَيْشٍ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ قَالَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ جَالِسٌ فِي الْمَسْجِدِ فَقَالَ الْقَوْمُ هَذَا عَدِيُّ بْنُ حَاتِمٍ وَجِئْتُ بِغَيْرِ أَمَانٍ وَلَا كِتَابٍ فَلَمَّا دُفِعْتُ إِلَيْهِ أَخَذَ بِيَدِي وَقَدْ كَانَ قَالَ قَبْلَ ذَلِكَ إِنِّي لَأَرْجُو أَنْ يَجْعَلَ اللَّهُ يَدَهُ فِي يَدِي قَالَ فَقَامَ فَلَقِيَتْهُ امْرَأَةٌ وَصَبِيٌّ مَعَهَا فَقَالَا إِنَّ لَنَا إِلَيْكَ حَاجَةً فَقَامَ مَعَهُمَا حَتَّى قَضَى حَاجَتَهُمَا ثُمَّ أَخَذَ بِيَدِي حَتَّى أَتَى بِي دَارَهُ فَأَلْقَتْ لَهُ الْوَلِيدَةُ وِسَادَةً فَجَلَسَ عَلَيْهَا وَجَلَسْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ مَا يُفِرُّكَ أَنْ تَقُولَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَهَلْ تَعْلَمُ مِنْ إِلَهٍ سِوَى اللَّهِ قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ ثُمَّ تَكَلَّمَ سَاعَةً ثُمَّ قَالَ إِنَّمَا تَفِرُّ أَنْ تَقُولَ اللَّهُ أَكْبَرُ وَتَعْلَمُ أَنَّ شَيْئًا أَكْبَرُ مِنْ اللَّهِ قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَإِنَّ الْيَهُودَ مَغْضُوبٌ عَلَيْهِمْ وَإِنَّ النَّصَارَى ضُلَّالٌ قَالَ قُلْتُ فَإِنِّي جِئْتُ مُسْلِمًا قَالَ فَرَأَيْتُ وَجْهَهُ تَبَسَّطَ فَرَحًا قَالَ ثُمَّ أَمَرَ بِي فَأُنْزِلْتُ عِنْدَ رَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ جَعَلْتُ أَغْشَاهُ آتِيهِ طَرَفَيْ النَّهَارِ قَالَ فَبَيْنَمَا أَنَا عِنْدَهُ عَشِيَّةً إِذْ جَاءَهُ قَوْمٌ فِي ثِيَابٍ مِنْ الصُّوفِ مِنْ هَذِهِ النِّمَارِ قَالَ فَصَلَّى وَقَامَ فَحَثَّ عَلَيْهِمْ ثُمَّ قَالَ وَلَوْ صَاعٌ وَلَوْ بِنِصْفِ صَاعٍ وَلَوْ بِقَبْضَةٍ وَلَوْ بِبَعْضِ قَبْضَةٍ يَقِي أَحَدُكُمْ وَجْهَهُ حَرَّ جَهَنَّمَ أَوْ النَّارِ وَلَوْ بِتَمْرَةٍ وَلَوْ بِشِقِّ تَمْرَةٍ فَإِنَّ أَحَدَكُمْ لَاقِي اللَّهَ وَقَائِلٌ لَهُ مَا أَقُولُ لَكُمْ أَلَمْ أَجْعَلْ لَكَ سَمْعًا وَبَصَرًا فَيَقُولُ بَلَى فَيَقُولُ أَلَمْ أَجْعَلْ لَكَ مَالًا وَوَلَدًا فَيَقُولُ بَلَى فَيَقُولُ أَيْنَ مَا قَدَّمْتَ لِنَفْسِكَ فَيَنْظُرُ قُدَّامَهُ وَبَعْدَهُ وَعَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ ثُمَّ لَا يَجِدُ شَيْئًا يَقِي بِهِ وَجْهَهُ حَرَّ جَهَنَّمَ لِيَقِ أَحَدُكُمْ وَجْهَهُ النَّارَ وَلَوْ بِشِقِّ تَمْرَةٍ فَإِنْ لَمْ يَجِدْ فَبِكَلِمَةٍ طَيِّبَةٍ فَإِنِّي لَا أَخَافُ عَلَيْكُمْ الْفَاقَةَ فَإِنَّ اللَّهَ نَاصِرُكُمْ وَمُعْطِيكُمْ حَتَّى تَسِيرَ الظَّعِينَةُ فِيمَا بَيْنَ يَثْرِبَ وَالْحِيرَةِ أَوْ أَكْثَرَ مَا تَخَافُ عَلَى مَطِيَّتِهَا السَّرَقَ قَالَ فَجَعَلْتُ أَقُولُ فِي نَفْسِي فَأَيْنَ لُصُوصُ طَيِّيءٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ وَرَوَى شُعْبَةُ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ عَبَّادِ بْنِ حُبَيْشٍ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ عَبَّادِ بْنِ حُبَيْشٍ عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْيَهُودُ مَغْضُوبٌ عَلَيْهِمْ وَالنَّصَارَى ضُلَّالٌ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ بِطُولِهِ
Alitushimikile [‘Abd bin Humaid] atushimikile [Abdurahman bin Sa’d] atushimikile [‘Amru bin Abu Qais] ukufuma kuli [Simak bin Harb] ukufuma kuli [‘Abbad bin Hubaisy] ukufuma kuli [Adi bin Hatim] atile; Naishile ku kumona Rasulullah, ilyo aleikala mu mosque, abantu batile; 'Uyu ni Adi bin Hatimu'. Naishile ukwabula ukushininkisha ukuti nkacingililwa nelyo kalata. Ilyo napeelwe kuli wene, abuulile ukuboko kwandi, ilyo cishilacitika, atile; 'Mucine cine, ndesubila icine cine ukuti Allah akabika ukuboko kwakwe muli ine'. Adi atile; ‘Aiminine, lyene umwanakashi no mwana wakwe bamusangene. Bonse babili batile; 'Tulemufwaya'. Eico aiminine na bo babili, ukufika na lintu apwishishe ifyo balekabila bonse babili, pa numa ya ico ansendele ukuboko ukufika na lintu antwala ku ncende yakwe iya kwikalamo, umubomfi umo alimupekanishishe umupilo, aikele panshi kabili naikele pa ntanshi yakwe. Apepele no kulumbanya Lesa, lyene aipwishe ukuti: ‘Cinshi cilenga ukuti mupata ukulanda ukuti, bushe mwalishiba ukuti kuli balesa ukucila pali Lesa?’ Nayaswike ukuti; 'Awe'. lyena alandile pa kashita kamo, lyena atile: ‘Mu cine cine muletina fye ukulanda ukuti ALLAAH AKBAR kabili mwalishiba ukuti kuli icintu icacilapo pali Lesa’. Adi atile; Nayaswike ukuti; 'Awe'. Yatile: ‘Mu cine cine, abaYuda balitukwa lintu Abena Kristu balipumfyanishiwa’. Adi atile; Nayaswike ukuti; 'Naishile nga Musulumi'. Adi atile; Lyene namwene icinso cakwe calemweka pa mulandu wa nsansa, lyene alandile umuntu umo ukuti ansende, lyene nabikwe mu ng’anda ya umo uwa ba Ansar. Pa mpela ya kasuba, naile kuli wene. Ubushiku bumo akasuba, nali mupepi nankwe, mu kupumikisha ibumba lya bantu abafwele ifya kufwala fya nkumbabulili fyaishile kuli wene. Adi atile; 'Lyene apepele, aiminine no kubakoselesha -ukupeela ifya bupe-, pa numa ya ico atile: 'Nangu fye ni sha umo', iciputulwa ca sha', ukuboko ukunono nelyo ukuboko ukunono, umo uwa imwe acingilila icinso cakwe ukufuma ku kukaba kwa mulilo wa pe nelyo helo, nangu fye ni pa bushiku bumo, nangu fye ni ciputulwa ca bushiku kuli wene, mu cine cine kuti ine umo atile kuli imwe kabili umo uwa imwe; ‘Bushe nshamulenga ukumfwa no kumona?’ Ayaswike ukuti; 'Ukulungika'. Aipwishe ukuti: ‘Bushe nshakupeele ubunonshi no bana?’ Ayaswike ati: ‘E fyo caba’. Aipwishe ukuti: ‘Ni -cisuma- nshi ico wacitile kuli iwe wine?’ e lyo aloleshe ku numa, ku ntanshi, ku kulyo na ku kuso, lelo tasangile nangu cimo ica kucingilila icinso cakwe ku kukaba kwa mulilo. Lekeni umo pali imwe acingilile icinso cakwe ukufuma ku mulilo wa pe nangu fye ne ciputulwa ca nshita, nga tacikwata, lyene na mashiwi ayasuma, mu cine cine nshasakamikwa pa lwa bupiina kuli imwe pantu Allah e kwafwilisha kwenu kabili kapeela wenu, ukufikila abanakashi bengaenda pa kati ka Yathrib na Hairah nelyo ukucilapo, ukwabula umwenso wa kuti ifipe fyabo kuti fyaibiwa’. Adi atile; Natile kuli ine wine; ‘Nga kanshi abaibe ba Thayyi bali kwi’? Abu Isa atile; Iyi hadishi ni Hasan Gharib, twaishiba fye ukufuma ku hadishi ya kwa Simak bin Harb. [Syu’bah] alondolwele ukufuma kuli [Simak bin Harb] ukufuma kuli [‘Abbad bin Hubaisy] ukufuma kuli [Adi bin Hatim] ukufuma kuli Kasesema saw mu butali. Catwebelwe ukuti [Muhamadi bin Al Mutsana] na [Muhamadi bin Basyar] bonse babili batile; atile: ‘AbaYuda balitukwa kabili Abena Kristu balilufiwa’. Lyene alandile pali hadith mu kulungatika.
Imam Tirmidzi : 2879
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَابْنُ أَبِي عَدِيٍّ وَمُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَعَبْدُ الْوَهَّابِ قَالُوا حَدَّثَنَا عَوْفُ بْنُ أَبِي جَمِيلَةَ الْأَعْرَابِيُّ عَنْ قَسَامَةَ بْنِ زُهَيْرٍ عَنْ أَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى خَلَقَ آدَمَ مِنْ قَبْضَةٍ قَبَضَهَا مِنْ جَمِيعِ الْأَرْضِ فَجَاءَ بَنُو آدَمَ عَلَى قَدْرِ الْأَرْضِ فَجَاءَ مِنْهُمْ الْأَحْمَرُ وَالْأَبْيَضُ وَالْأَسْوَدُ وَبَيْنَ ذَلِكَ وَالسَّهْلُ وَالْحَزْنُ وَالْخَبِيثُ وَالطَّيِّبُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Atwebele [Muhamadi bin Basyar] atwebele [Yahya bin Sa’id] na [Ibn Abu Adi] na [Muhamadi bin Ja’far] na [Abdul Wahhab], batile; atile [‘Auf bin Abu Jamilah Al’Arabi] ukufuma kuli [Kasamah bin Zuhair] ukufuma kuli [Abu Musa Al’Asy’ari] atile; Mu cine cine, Lesa Ta’ala alengele Adamu ukufuma ku minwe yasendelwe ukufuma pano isonde lyonse, lyene aba mu lupwa lwa kwa Adamu baishile ukulingana ne cipimo ca calo - impanga -, pa kati kabo pali abo abakwata inkanda iyafitulukila, iyabuuta kabili iyafiita. Kabili pa kati kabo pali na kabili aba bucibusa, aba bulanda, aba bukali kabili abasuma’. Abu Isa atile; Iyi hadith ya cine cine.
Imam Tirmidzi : 2880
حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قَوْلِهِ { ادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا } قَالَ دَخَلُوا مُتَزَحِّفِينَ عَلَى أَوْرَاكِهِمْ أَيْ مُنْحَرِفِينَ
Atwebele [‘Abd bin Humaid] atwebele [Abdurrazzaq] ukufuma kuli [Ma’mar] ukufuma kuli [Hammam bin Munabbih] ukufuma kuli [Abu Hurairah] atile; Atile: ‘Baingile balekukula pa fifuba fyabo, icipilibula ukupilibuka’.