Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 2521
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَأَعْرِفُ آخِرَ أَهْلِ النَّارِ خُرُوجًا مِنْ النَّارِ وَآخِرَ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولًا الْجَنَّةَ يُؤْتَى بِرَجُلٍ فَيَقُولُ سَلُوا عَنْ صِغَارِ ذُنُوبِهِ وَاخْبَئُوا كِبَارَهَا فَيُقَالُ لَهُ عَمِلْتَ كَذَا وَكَذَا يَوْمَ كَذَا وَكَذَا عَمِلْتَ كَذَا وَكَذَا فِي يَوْمِ كَذَا وَكَذَا قَالَ فَيُقَالُ لَهُ فَإِنَّ لَكَ مَكَانَ كُلِّ سَيِّئَةٍ حَسَنَةً قَالَ فَيَقُولُ يَا رَبِّ لَقَدْ عَمِلْتُ أَشْيَاءَ مَا أَرَاهَا هَا هُنَا قَالَ فَلَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَحِكَ حَتَّى بَدَتْ نَوَاجِذُهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Хәннәд] безгә [Әбу Муавия] сөйләгән, [әл-А'масидан] [әл-Ма'рур бин Сувайдтан] [Әбу Заррдан] ул болай диде: Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Чыннан да, мин беләм, җәһәннәм әһле җәһәннәмнән соңгы булып чыга, ә җәннәт әһле җәннәткә соңгы булып керә. Кыямәт көнендә бер кешене алып килделәр, аннары Ул: "Аның кечкенә гөнаһлары турында сорагыз, зур гөнаһларын яшерегез", - диде. Шуннан соң ул аңардан сорады: "Фәли-фәлән көнне фәлән вакыйга турында беләсезме?" Аннары аңа: "Чыннан да, барлык начар нәрсәләр яхшы нәрсәләр белән алыштырылганда, сез савап алачаксыз", - диделәр. Ул кеше: "Дөрес, әй Раббым, мин монда күргән төрле нәрсәләрне беләм", - диде. Риваят итүче: «Мин Аллаһның Илчесенең (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын!) азу тешләре күренгәнче көлгәнен күрдем», – диде Әбү Гайсә. «Бу хәдис – хәсән-сәхих хәдис».
Hadith
Imam Tirmidzi : 2522
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَذَّبُ نَاسٌ مِنْ أَهْلِ التَّوْحِيدِ فِي النَّارِ حَتَّى يَكُونُوا فِيهَا حُمَمًا ثُمَّ تُدْرِكُهُمْ الرَّحْمَةُ فَيُخْرَجُونَ وَيُطْرَحُونَ عَلَى أَبْوَابِ الْجَنَّةِ قَالَ فَيَرُشُّ عَلَيْهِمْ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْمَاءَ فَيَنْبُتُونَ كَمَا يَنْبُتُ الْغُثَاءُ فِي حِمَالَةِ السَّيْلِ ثُمَّ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَقَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ جَابِرٍ
Безгә [Хәннәд] безгә [Әбу Муавия]дән [әл-А'масидан] [Әбу Суфьяннан] [Җабирдан] ул болай диде: Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам болай диде: "Бер төркем монотеист галимнәр җәһәннәмдә көлгә әйләнгәнче җәзаландылар, аннары аларга мәрхәмәт күрсәтелде, аннары куылдылар һәм җәннәт капкалары алдына куылдылар". Рәсүлүллаһ болай диде: "Аннары җәннәт халкы аларга су сиптеләр, һәм алар су агымы күтәргән нәрсәдә күбек үскән кебек яңадан үстеләр, аннары җәннәткә керделәр". Әбу Гайсә болай диде: "Бу хәдис - хәсән ышанычлы хәдис, ул төрле чыганаклардан Җәбирдән риваять ителгән".
Hadith
Imam Tirmidzi : 2523
حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يُخْرَجُ مِنْ النَّارِ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ الْإِيمَانِقَالَ أَبُو سَعِيدٍ فَمَنْ شَكَّ فَلْيَقْرَأْ{ إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ }قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Сәләмә бин Сьябиб] безгә [Абдурраззак] безгә [Мә'мәр]дән [Зәйд бин Әсләмнән] [Әсә бин Ясардан] [Әбү Сәгыйд әл-Худзри]дән Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнең болай дигәнен әйттеләр: «Иманы бодай кебек авыр булган кеше җәһәннәмнән чыгачак». Әбү Сәгыйд әйтте: «Шикләнгән кеше: «Аллаһ Тәгалә хәтта бодай бөртеге кебек авыр изге гамәлләрне дә җәзаламаячак», – дип укысын». Әбү Гайсә әйтте: «Бу хәдис – хәдис, ышанычлы хәдис».
Hadith
Imam Tirmidzi : 2524
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ نَصْرٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا رِشْدِينُ حَدَّثَنِي ابْنُ أَنْعُمَ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ أَنَّهُ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ رَجُلَيْنِ مِمَّنْ دَخَلَ النَّارَ اشْتَدَّ صِيَاحُهُمَا فَقَالَ الرَّبُّ عَزَّ وَجَلَّ أَخْرِجُوهُمَا فَلَمَّا أُخْرِجَا قَالَ لَهُمَا لِأَيِّ شَيْءٍ اشْتَدَّ صِيَاحُكُمَا قَالَا فَعَلْنَا ذَلِكَ لِتَرْحَمَنَا قَالَ إِنَّ رَحْمَتِي لَكُمَا أَنْ تَنْطَلِقَا فَتُلْقِيَا أَنْفُسَكُمَا حَيْثُ كُنْتُمَا مِنْ النَّارِ فَيَنْطَلِقَانِ فَيُلْقِي أَحَدُهُمَا نَفْسَهُ فَيَجْعَلُهَا عَلَيْهِ بَرْدًا وَسَلَامًا وَيَقُومُ الْآخَرُ فَلَا يُلْقِي نَفْسَهُ فَيَقُولُ لَهُ الرَّبُّ عَزَّ وَجَلَّ مَا مَنَعَكَ أَنْ تُلْقِيَ نَفْسَكَ كَمَا أَلْقَى صَاحِبُكَ فَيَقُولُ يَا رَبِّ إِنِّي لَأَرْجُو أَنْ لَا تُعِيدَنِي فِيهَا بَعْدَ مَا أَخْرَجْتَنِي فَيَقُولُ لَهُ الرَّبُّ لَكَ رَجَاؤُكَ فَيَدْخُلَانِ جَمِيعًا الْجَنَّةَ بِرَحْمَةِ اللَّهِقَالَ أَبُو عِيسَى إِسْنَادُ هَذَا الْحَدِيثِ ضَعِيفٌ لِأَنَّهُ عَنْ رِشْدِينَ بْنِ سَعْدٍ وَرِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ هُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ عَنْ ابْنِ أَنْعُمَ وَهُوَ الْأَفْرِيقِيُّ وَالْأَفْرِيقِيُّ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ
Безгә [Сувайд бин Наср] сөйләде [Абдуллаһ] сөйләде [Рысыдин] миңа [Ибн Әнъум] әйтте [Әбу Госман] аңа [Әбу Һөрәйрә] әйтте Расүлүллаһ саллаһу галәйһи вәссәлам: «Чынлыкта, җәһәннәмгә ике кеше кергән, икесе дә каты тавыш белән кычкырганнар, шуңа күрә Раббы әззә вәҗҗәллә фәрештә Зәбәниягә: «Икесен дә чыгарып җибәрегез!» – дип боерган. Алар икесе дә куылганнан соң, Аллаһ алардан икесеннән дә сораган: «Ни өчен сез икегез дә шулай каты кычкырасыз?» Икесе дә: «Без моны сезнең безгә мәрхәмәт күрсәтүегез өчен эшләдек», – дип җавап биргәннәр. Шуннан соң Аллаһ: «Чыннан да, Минем рәхмәтем икегезгә дә, икегезне дә җибәрегез һәм җәһәннәмдә элеккеге урыннарыгызга ташлагыз», – дигән. Икесе дә киткән, һәм берсе үзен җәһәннәмгә ташлаган, ләкин Аллаһ аны суыткан һәм коткарган, ә икенчесе басып торган һәм үзен ташламаган, аннары Аллаһ әззә вәҗҗәллә аңардан сораган: «Дустың үзен ташлаган кебек, үзеңне ташлаудан нәрсә тыя?» – дип җавап бирде ул. «И Раббым, мине аннан чыгарганнан соң, Син мине җәһәннәмгә кире кайтармаячагыңны чын күңелдән өмет итәм». Шуннан соң Аллаһ әйтте: «Өмет иткәнеңне алырсың». Аннары алар икесе дә Аллаһ рәхмәте белән җәннәткә керделәр». Әбү Гайсә әйтте: «Бу иснад хәдис зәгыйфь, чөнки ул Рисидин бин Саадтан килә. Шул ук вакытта, Рисидин бин Саад Ибн Ән'ум хәдис белгечләре фикеренчә, зәгыйфь кеше, чөнки ул Африка гражданины, ә африкалылар хәдис белгечләре фикеренчә, зәгыйфь.
Hadith
Imam Tirmidzi : 2525
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ ذَكْوَانَ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ الْعُطَارِدِيِّ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَيَخْرُجَنَّ قَوْمٌ مِنْ أُمَّتِي مِنْ النَّارِ بِشَفَاعَتِي يُسَمَّوْنَ الْجَهَنَّمِيُّونَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو رَجَاءٍ الْعُطَارِدِيُّ اسْمُهُ عِمْرَانُ بْنُ تَيْمٍ وَيُقَالُ ابْنُ مِلْحَانَ
Безгә [Мөхәммәд бин Басиар] безгә [Яхья бин Сәгыйд] безгә [Әл Хәсән бин Дзакван]дан [Әбу Раҗа әл-Утаридидан] [Имран бин Хөсәен]дән Пәйгамбәр саллаллоҳу алейһи вәссәламнән ул болай диде: «Минем өммәтемнән бер кеше минем Сяфаатым белән җәһәннәмнән чыгачак, алар «әл-Җәһәннәмиюн» - җәһәннәм кешеләре дип атала». Әбу Гайсә болай диде: «Бу хәдис ышанычлы, ә Әбу Раҗа әл-Утариди турында аның исеме Имран бин Тәим, һәм ул шулай ук Ибн Милхан дип тә атала».
Hadith
Imam Tirmidzi : 2526
حَدَّثَنَا سُوَيْدٌ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ عَنْ يَحْيَى بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا رَأَيْتُ مِثْلَ النَّارِ نَامَ هَارِبُهَا وَلَا مِثْلَ الْجَنَّةِ نَامَ طَالِبُهَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ يَحْيَى بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ وَيَحْيَى بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْحَدِيثِ تَكَلَّمَ فِيهِ شُعْبَةُ وَيَحْيَى بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ هُوَ ابْنُ مَوْهَبٍ وَهُوَ مَدَنِيٌّ
Безгә [Сувайд] безгә [Абдуллаһ] сөйләгән, ул [Яхья бин Убайдуллаһтан] [аның әтисеннән] [Әбу Һөрәйрәдән] ул болай диде: Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам болай диде: "Мин җәһәннәм утыннан мондый - артык курку - аннан качарга теләүчеләрне йоклата дип күрмим. Һәм мин җәннәткә омтылучыларны - җәннәткә омтылу ничек йоклата дип күрмим". Әбу Гайсә болай диде: "Без бу хәдисне Яхъя бин Убайдуллаһ хәдисеннән генә беләбез, ә Яхъя бин Убайдулла күпчелек хәдис белгечләре фикеренчә, зәгыйфь, анда Шөгъбә бу турыда әйткән, һәм Яхъя бин Убайдулла - Ибн Мәүхәб, һәм ул Мәдинәдән".
Hadith
Imam Tirmidzi : 2527
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ الْعُطَارِدِيِّ قَال سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اطَّلَعْتُ فِي الْجَنَّةِ فَرَأَيْتُ أَكْثَرَ أَهْلِهَا الْفُقَرَاءَ وَاطَّلَعْتُ فِي النَّارِ فَرَأَيْتُ أَكْثَرَ أَهْلِهَا النِّسَاءَ
Безгә [Әхмәд бин Мани] безгә [Исмәгыйль бин Ибраһим] безгә [Әййуб]га [Әбу Раҗа әл-Утариди] сөйләгән, ул болай диде: Мин [Ибн Аббас] әйткәнен ишеттем, Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам болай диде: "Мин җәннәткә карадым, аннары анда яшәүчеләрнең күбесе ярлы икәнен күрдем, һәм җәһәннәмне тикшердем, аннары анда яшәүчеләрнең күбесе хатын-кызлар икәнен күрдем".
Hadith
Imam Tirmidzi : 2528
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ وَمُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ وَعَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ قَالُوا حَدَّثَنَا عَوْفٌ هُوَ ابْنُ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ الْعُطَارِدِيِّ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اطَّلَعْتُ فِي النَّارِ فَرَأَيْتُ أَكْثَرَ أَهْلِهَا النِّسَاءَ وَاطَّلَعْتُ فِي الْجَنَّةِ فَرَأَيْتُ أَكْثَرَ أَهْلِهَا الْفُقَرَاءَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهَكَذَا يَقُولُ عَوْفٌ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَيَقُولُ أَيُّوبُ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَكِلَا الْإِسْنَادَيْنِ لَيْسَ فِيهِمَا مَقَالٌ وَيُحْتَمَلُ أَنْ يَكُونَ أَبُو رَجَاءٍ سَمِعَ مِنْهُمَا جَمِيعًا وَقَدْ رَوَى غَيْرُ عَوْفٍ أَيْضًا هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ
Безгә [Мөхәммәд бин Басияр] безгә [Ибн Әби Әди] һәм [Мөхәммәд бин Җәгъфәр] сөйләде, һәм [Габдел Ваһһаб әс-Сакафи] алар әйттеләр, безгә [Әуф] сөйләде, һәм ул Ибн Әби Җәмилә, [Әбу Раҗа әл-Утариди]дән [Имран бин Хөшәйн] ул әйтте, Пәйгамбәр галәйһиссәлам әйтте: "Мин җәһәннәмгә карадым, халыкның күпчелеге хатын-кызлар, ә җәннәткә карадым, халыкның күпчелеге ярлы кешеләр иде". Әбу Гайсә әйтте: "Бу - ышанычлы Хәсән хәдис. Әуф шулай диде, Әбу Раҗадан, Имран бин Хөшәйн, ул. [Әййуб] [Әбу Раҗа]дан, [Ибн Аббас] әйтте. Ике сәнәдтә дә бернинди фикер юк. Әбу Раҗа бу хәдисне ике юлдан да ишеткән булырга мөмкин. Моннан тыш, Әуф бу хәдисне Әбу Раҗадан, Имран бин Хөшәйн, ул риваять иткән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 2529
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ أَهْوَنَ أَهْلِ النَّارِ عَذَابًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ رَجُلٌ فِي أَخْمَصِ قَدَمَيْهِ جَمْرَتَانِ يَغْلِي مِنْهُمَا دِمَاغُهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَأَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ وَأَبِي هُرَيْرَةَ
Безгә [Мәхмүд бин Гайлан] безгә [Вәхәб бин Җәрир]дән [Шу'бадан], [Әбү Исхактан] [ән-Ну'ман бин Басирдан] Аллаһның Рәсүле саллаАллаһу галәйһи вәссәламнең болай дигәнен сөйләде: "Чыннан да, Кыямәт көнендә җәзасы иң җиңел булган җәһәннәм әһеле - ике аягы белән басып торган кеше, алар аркасында аның миен кайната торган ике утлы күмер бар". Әбү Гайсә әйтте: "Бу - ышанычлы Хәсән хәдис. Һәм бу бүлектә - шулай ук әл-Аббас бин Габдел Мутталибтан, Әбү Сәгыйд әл-Худридан, шулай ук Әбү Һөрәйрәдән дә риваять ителгән".
Hadith
Imam Tirmidzi : 2530
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَعْبَدِ بْنِ خَالِدٍ قَال سَمِعْتُ حَارِثَةَ بْنَ وَهْبٍ الْخُزَاعِيَّ يَقُولُسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِأَهْلِ الْجَنَّةِ كُلُّ ضَعِيفٍ مُتَضَعِّفٍ لَوْ أَقْسَمَ عَلَى اللَّهِ لَأَبَرَّهُ أَلَا أُخْبِرُكُمْ بِأَهْلِ النَّارِ كُلُّ عُتُلٍّ جَوَّاظٍ مُتَكَبِّرٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Мәхмүд бин Гайлан] безгә [Әбу Нуъайм] безгә [Суфиян]га [Мәбәд бин Халид] сөйләгән: "Мин [Харитса бин Вахб әл-Хузагый] әйткәнен ишеттем; мин Пәйгамбәрнең (салләллаһу галәйһи вәсәләм) болай дигәнен ишеттем: "Сезгә җәннәт әһеле турында сөйләрменме, ягъни көчсез һәм кимсетелгән һәр кеше, әгәр ул Аллаһ исеме белән берәр нәрсәдә Аллаһка ант итсә, Ул аны төзәтер - бирер. Сез сезгә җәһәннәм әһеле турында сөйләрменме, ягъни гаделсез, кычкырып сөйләүче һәм тәкәббер һәркем турында". Әбу Гайсә әйтте: "Бу - ышанычлы Хәсән хәдисе".
Hadith
Imam Tirmidzi : 2531
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَإِذَا قَالُوهَا مَنَعُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِوَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Хәннәд] безгә [Әбү Муавия] сөйләгән, [әл-Амәси]дән [Әбү Салих]тан [Әбү Һөрәйрә] ул болай диде: Рәсүлүллаһ галәйһиссәлам болай диде: «Миңа кешеләр белән сугышырга боерылды, алар: «Аллаһтан башка гыйбадәт кылырга хаклы илаһ юк», – дип әйткәнче. Әгәр алар шулай дисәләр, алар мине кан коюдан һәм аларның малларын тартып алудан тыйдылар, аларның хакларыннан кала. Әгәр алар көферлекне һәм буйсынмауны яшерсәләр, Аллаһ аларны җәзалаячак». Һәм шул бүлектә – шулай ук Җәбир, Әбү Сәгыйд һәм Ибн Гомәрдән дә риваять ителгән. Әбү Гайсә болай диде: «Бу – ышанычлы Хәсән хәдисе».
Hadith
Imam Tirmidzi : 2532
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَلَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتُخْلِفَ أَبُو بَكْرٍ بَعْدَهُ كَفَرَ مَنْ كَفَرَ مِنْ الْعَرَبِ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ لِأَبِي بَكْرٍ كَيْفَ تُقَاتِلُ النَّاسَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلَّا بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ قَالَ أَبُو بَكْرٍ وَاللَّهِ لَأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الزَّكَاةِ وَالصَّلَاةِ وَإِنَّ الزَّكَاةَ حَقُّ الْمَالِ وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عِقَالًا كَانُوا يُؤَدُّونَهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَى مَنْعِهِفَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلَّا أَنْ رَأَيْتُ أَنَّ اللَّهَ قَدْ شَرَحَ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ لِلْقِتَالِ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهَكَذَا رَوَى شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَرَوَى عِمْرَانُ الْقَطَّانُ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ وَهُوَ حَدِيثٌ خَطَأٌ وَقَدْ خُولِفَ عِمْرَانُ فِي رِوَايَتِهِ عَنْ مَعْمَرٍ
Безгә [Кутайбәгә], безгә [әл-Ләйтскә] [Укайлдан] [әз-Зүһридән], миңа [Убайдуллаһ бин Габдуллаһ бин Үтбә бин Мәсудтан] [Әбү Һөрәйрәдән] ул болай диде: Аллаһның пәйгамбәре саллаһу галәйһи вәссәлам үлгәч, Әбү Бәкер аның урынына хәлифә булды, аннары гарәпләрдән булган кяферләр [Гомәр бин әл-Хәстәб] Әбү Бәкергә: «Ничек кешеләр белән сугышырга мөмкин, ә Аллаһның пәйгамбәре саллаһу галәйһи вәссәлам: «Миңа кешеләр белән сугышырга боерылды, алар: «Аллаһтан башка гыйбадәт кылырга лаеклы илаһ юк», – дип әйткәнче. Кем дә булса: «Аллаһтан башка гыйбадәт кылырга лаеклы илаһ юк», – дип әйтсә, аның малы һәм җаны миннән саклана, аның хакыннан кала, ә әгәр алар көферлекне һәм буйсынмауны яшерсәләр, Аллаһ аларны җәзалаячак», – диде. Әбү Бәкер җавап бирде: "Аллаһ белән ант итәм, мин зәкят белән намаз арасындагы аерманы аеручылар белән сугышачакмын, чөнки зәкят - байлык хакы. Аллаһ белән ант итәм, әгәр алар миңа Аллаһның Рәсүленә (Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) түләргә биргән дөя бавын түләргә баш тартсалар, мин алар белән фетнәләре өчен сугышачакмын". Гомәр ибн әл-Хәттаб әйтте: "Аллаһ белән ант итәм, аның сәясәте Аллаһ Әбү Бәкернең йөрәген алар белән көрәшер өчен ачканга гына бәйле. Шуңа күрә мин аның хаклы икәнен беләм". Әбү Гайсә әйтте: "Бу хәсән-сәхих хәдис. Шулай итеп [Су'аиб ибн Әби Хәмзә] аны [әз-Зухридән] [Убайдулла ибн Габдулладан] [Әбү Һөрәйрәдән] риваять итте. Һәм Имран әл-Каттан бу хәдисне Мә'мәрдән, әз-Зухридән, Әнәс ибн Мәликтән, Әбү Бәкердән риваять итте, һәм бу ялган хәдис". Имран галимнәр тарафыннан Мә'мәрдән риваять ителгәндә бәхәсләште.
Hadith
Imam Tirmidzi : 2533
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَعْقُوبَ الطَّالِقَانِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَأَنْ يَسْتَقْبِلُوا قِبْلَتَنَا وَيَأْكُلُوا ذَبِيحَتَنَا وَأَنْ يُصَلُّوا صَلَاتَنَا فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ حُرِّمَتْ عَلَيْنَا دِمَاؤُهُمْ وَأَمْوَالُهُمْ إِلَّا بِحَقِّهَا لَهُمْ مَا لِلْمُسْلِمِينَ وَعَلَيْهِمْ مَا عَلَى الْمُسْلِمِينَوَفِي الْبَاب عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَقَدْ رَوَاهُ يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ نَحْوَ هَذَا
Безгә [Сәгыйд бин Якуб әс-Таликани] безгә [Ибн әл-Мөбәрәк] безгә [Хөмәйд әс-Сәвил] [Әнәс бин Мәлик] сөйләгән ул болай диде: Рәсүлүллаһ галәйһиссәлам болай диде: "Миңа кешеләр белән сугышырга боерылды, алар: "Аллаһтан башка гыйбадәт кылырга лаеклы илаһ юк, Мөхәммәд Аның колы һәм илчесе", - дип әйткәнче, безнең кыйблабызга йөз тотканчы, корбаннарыбызны ашаганчы һәм безнең догаларыбыз белән намаз укыганчы. Әгәр алар бу эшләрне эшләсәләр, безгә аларның каннарын һәм малларын түгү тыелачак, хаклары булмаганда. Аларның мөселманнарның хокуклары кебек үк хокуклары бар, һәм аларның мөселманнарның бурычлары кебек үк бурычлары бар. Һәм шул бүлектә - шулай ук Муаз бин Җәбәл һәм Әбү Һөрәйрәдән дә риваять ителә. Әбү Гайсә болай диде: "Бу - бу юлдан хәсән-шәһих гариб хәдис. [Яхья бин Әйюб] [Хөмәйдтән] [Әнәстән] шундый хәдис риваять итте".
Hadith
Imam Tirmidzi : 2534
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ سُعَيْرِ بْنِ الْخِمْسِ التَّمِيمِيِّ عَنْ حَبيِبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَصَوْمِ رَمَضَانَ وَحَجِّ الْبَيْتِوَفِي الْبَاب عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ هَذَا وَسُعَيْرُ بْنُ الْخِمْسِ ثِقَةٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ حَنْظَلَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ الْجُمَحِيِّ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ الْمَخْزُومِيِّ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Ибн Әби Гомәр] сөйләгән, безгә [Суфиян бин Уяйнә] сөйләгән, ул [Сугаир бин әл-Химс әт-Тәмими]дән [Хәбиб бин Әби Сабит]дән [Ибн Гомәр] әйткән, ул болай диде: Рәсүлүллаһ галәйһиссәлам болай диде: "Ислам биш нигезгә корылган: Аллаһтан башка гыйбадәткә лаеклы илаһ юклыгына һәм Мөхәммәд Аллаһның илчесе булуына шаһитлек бирү, намаз уку, зәкят бирү, Рамазан аенда ураза тоту һәм Бәйтуллаһка хаҗ кылу". Һәм шул бүлектә - шулай ук Җәрир бин Абдуллаһтан риваять ителгән. Әбу Гайсә болай диде: "Бу - ышанычлы хәдис. Һәм ул бер яктан гына түгел, Ибн Гомәрдән, Пәйгамбәрдән саллаһу галәйһиссәламнән шулай ук риваять ителгән. Шул ук вакытта, хәдис белгечләре фикеренчә, Сугаир бин әл-Химс зикаһ булган. [Әбу Курайб] безгә [Ваки] сөйләде, [Хәнзәлә бин Әби Суфьян әл-Җумаһи]дән, [Икримә бин Халид әл-Мәхзуми]дән [Ибн Гомәр] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән. Әбу Гайсә әйтте: "Бу - ышанычлы Хәсән хәдис".
Hadith
Imam Tirmidzi : 2535
حَدَّثَنَا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ الْخُزَاعِيُّ أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ عَنْ كَهْمَسِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ قَالَأَوَّلُ مَنْ تَكَلَّمَ فِي الْقَدَرِ مَعْبَدٌ الْجُهَنِيُّ قَالَ فَخَرَجْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَتَّى أَتَيْنَا الْمَدِينَةَ فَقُلْنَا لَوْ لَقِينَا رَجُلًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلْنَاهُ عَمَّا أَحْدَثَ هَؤُلَاءِ الْقَوْمُ قَالَ فَلَقِينَاهُ يَعْنِي عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ وَهُوَ خَارِجٌ مِنْ الْمَسْجِدِ قَالَ فَاكْتَنَفْتُهُ أَنَا وَصَاحِبِي قَالَ فَظَنَنْتُ أَنَّ صَاحِبِي سَيَكِلُ الْكَلَامَ إِلَيَّ فَقُلْتُ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّ قَوْمًا يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَيَتَقَفَّرُونَ الْعِلْمَ وَيَزْعُمُونَ أَنْ لَا قَدَرَ وَأَنَّ الْأَمْرَ أُنُفٌ قَالَ فَإِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنِّي مِنْهُمْ بَرِيءٌ وَأَنَّهُمْ مِنِّي بُرَءَاءُ وَالَّذِي يَحْلِفُ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ أَنْفَقَ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا مَا قُبِلَ ذَلِكَ مِنْهُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ ثُمَّ أَنْشَأَ يُحَدِّثُ فَقَالَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ كُنَّا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَ رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ لَا يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلَا يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ حَتَّى أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَلْزَقَ رُكْبَتَهُ بِرُكْبَتِهِ ثُمَّ قَالَ يَا مُحَمَّدُ مَا الْإِيمَانُ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ فَمَا الْإِسْلَامُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَإِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَحَجُّ الْبَيْتِ وَصَوْمُ رَمَضَانَ قَالَ فَمَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنَّكَ إِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فِي كُلِّ ذَلِكَ يَقُولُ لَهُ صَدَقْتَ قَالَ فَتَعَجَّبْنَا مِنْهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ قَالَ فَمَتَى السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَمَا أَمَارَتُهَا قَالَ أَنْ تَلِدَ الْأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ أَصْحَابَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ قَالَ عُمَرُ فَلَقِيَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ بِثَلَاثٍ فَقَالَ يَا عُمَرُ هَلْ تَدْرِي مَنْ السَّائِلُ ذَاكَ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ مَعَالِمَ دِينِكُمْحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا كَهْمَسُ بْنُ الْحَسَنِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ عَنْ كَهْمَسٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ وَفِي الْبَاب عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ نَحْوُ هَذَا عَنْ عُمَرَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالصَّحِيحُ هُوَ ابْنُ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ
Безгә [Әбу Аммар әл-Хөсәен бин Һурайс әл-Хуза'и] безгә [Ваки] сөйләгән, [Кахмас бин әл-Хәсән]дән [Абдуллаһ бин Бурайда]дан [Яхья бин Я'мәр] ул болай диде: Язмыш фәне турында беренче булып сөйләшкән кеше Мә'бәд әл-Җүһәни иде. Яхъя болай диде: "Мин Хөмәйд бин Абдуррахман әл-Химьяри белән Мәдинәгә барып җиттек, аннары без: "Әгәр без Пәйгамбәрнең сәхабәләреннән бер кешене очратсак, аннан шул кешеләр сөйләгән нәрсә турында сорар идек", - дидек. Яхъя болай диде: "Без аның белән, ягъни [Абдуллаһ бин Гомәр], ул мәчеттән чыгып килгәндә очраштык. Аннары дустым белән мин аның белән очраштык". Мин дустым сөйләшүне миңа тапшырыр дип уйладым, шуңа күрә: "Әй, Әбу Абдуррахман, чыннан да бер халык Коръән укый һәм белем эзли, аннары язмыш юк дип әйтә, һәм бу мәсьәлә яңа - язмыш һәм Аллаһның белеме алдыннан түгел -" - дидем. Шулай итеп, Абдуллаһ бин Гомәр җавап бирде: «Бу кешеләр белән очрашкач, аларга мин дә, алар да мине дә ташлап китәләр дип әйт. Аллаһ коллары ант иткән Зат белән ант итәм, әгәр сезнең берәрегез Өхүд тавы кебек алтын сарыф итсә, аның сәдакалары, әлбәттә, яхшы һәм начар язмышка ышанмаганчы кабул ителмәячәк». Яхъя әйтте: «Аннары ул хәдисне сөйли башлады һәм әйтте: ['Гомәр бин әл-Хәстәб] әйтте: «Без Аллаһның Рәсүле саллаһу галәйһи вә сәлләм янында булганда, киемнәре бик ак, чәчләре бик кара, юлда бернинди эз дә күренмәгән бер кеше килде. Без аны пәйгамбәр (Аллаһның аңа рәхмәте һәм сәламе булсын!) янына килеп, тезен аның тезенә терәп: «Әй Мөхәммәд, иман нәрсә ул?» – дип сораганчы белмәдек. Ул җавап бирде: «Аллаһка, Аның фәрештәләренә, китапларына, Ахырәт көненә һәм яхшы һәм начар язмышка ышану». Ул сорады: «Ислам нәрсә ул?» Ул җавап бирде: "Аллаһтан башка гыйбадәт кылырга лаеклы илаһ юклыгына һәм Мөхәммәд Аның колы һәм илчесе булуына шаһитлек бирү, намаз уку, зәкят бирү, хаҗ кылу һәм Рамазан аенда ураза тоту." Ул сорады: "Ихсан нәрсә ул?" Ул җавап бирде: "Аллаһка Аны күргән кебек гыйбадәт кылу, чөнки син Аны күрмәсәң дә, Ул сине күрә." Гомәр әйтте: "Һәр җавапка ул: "Син хаклы", - диде. Гомәр әйтте: "Без аңа гаҗәпләндек, ул аңардан сорады, һәм ул раслады." Ул тагын сорады: "Кыямәт көне кайчан булачак?" Ул җавап бирде: "Сорау бирелгән кеше сораучыдан яхшырак белми." Ул сорады: "Алайса, аның билгеләре нинди?" Ул җавап бирде: "Кол үз хуҗасы өчен бала тапса, һәм син ялан аяклы, ялангач, ярлы, көтүче кәҗәнең биналар төзү белән мактануын күрсәң." Гомәр әйтте: "Шуннан соң өч көннән соң Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вә сәлләм минем яныма килде һәм әйтте: "Әй Гомәр, сорау бирүче кем икәнен беләсеңме? Бу Җәбраил, ул сиңа дини белемнәреңне өйрәтергә килә". Безгә [Әхмәд бин Мөхәммәд] безгә [Ибн әл Мөбарәк] безгә [Кәхмәс бин әл Хәсән] бу иснадка охшатып сөйләде. Безгә [Мөхәммәд бин әл Мутсанна] безгә [Мө'аз бин Му'аз] безгә [Кәхмәс]дән бу иснадка охшатып һәм аның мәгънәсен сөйләде. Һәм шул бүлектә - шулай ук Талха бин Убайдулла, Әнәс бин Мәлик һәм Әбү Һөрәйрәдән дә риваять ителгән. Әбү Гайсә болай диде: "Бу хәдис - хәсән-сәхих хәдис. Һәм ул Гомәрдән бер юл белән генә риваять ителмәгән. Бу хәдис Ибн Гомәрдән Пәйгамбәр галәйһиссәламнән риваять ителгән, һәм ышанычлысы шунда ки, хәдис Ибн Гомәрдән, Гомәрдән, Пәйгамбәр галәйһиссәламнән риваять ителгән."
Hadith
Imam Tirmidzi : 2536
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ الْمُهَلَّبِيُّ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَدِمَ وَفْدُ عَبْدِ الْقَيْسِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا إِنَّا هَذَا الْحَيَّ مِنْ رَبِيعَةَ وَلَسْنَا نَصِلُ إِلَيْكَ إِلَّا فِي أَشْهُرِ الْحَرَامِ فَمُرْنَا بِشَيْءٍ نَأْخُذُهُ عَنْكَ وَنَدْعُو إِلَيْهِ مَنْ وَرَاءَنَا فَقَالَ آمُرُكُمْ بِأَرْبَعٍ الْإِيمَانِ بِاللَّهِ ثُمَّ فَسَّرَهَا لَهُمْ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَأَنْ تُؤَدُّوا خُمْسَ مَا غَنِمْتُمْحَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَأَبُو جَمْرَةَ الضُّبَعِيُّ اسْمُهُ نَصْرُ بْنُ عِمْرَانَ وَقَدْ رَوَاهُ شُعْبَةُ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ أَيْضًا وَزَادَ فِيهِ أَتَدْرُونَ مَا الْإِيمَانُ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ وَذَكَرَ الْحَدِيثَ سَمِعْت قُتَيْبَةَ بْنَ سَعِيدٍ يَقُولُ مَا رَأَيْتُ مِثْلَ هَؤُلَاءِ الْفُقَهَاءِ الْأَشْرَافِ الْأَرْبَعَةِ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَاللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ وَعَبَّادِ بْنِ عَبَّادٍ الْمُهَلَّبِيِّ وَعَبْدِ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيِّ قَالَ قُتَيْبَةُ كُنَّا نَرْضَى أَنْ نَرْجِعَ مِنْ عِنْدِ عَبَّادٍ كُلَّ يَوْمٍ بِحَدِيثَيْنِ وَعَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ هُوَ مِنْ وَلَدِ الْمُهَلَّبِ بْنِ أَبِي صُفْرَةَ
Безгә [Кутәйбә] безгә [Әббәд бин Әббәд әл-Мөхәлләби] [Әбу Җәмрә]дән [Ибн Аббас]дан ул болай диде: Габдел Кайсның делегациясе Рәсүлүллаһка килеп: «Чыннан да, бу авыл Рабиа авылыннан читтә, һәм без сезне хәрәм айлардан башка зиярәт кылмыйбыз, шуңа күрә безгә сездән алган әйберне эшләргә боерыгыз, һәм без артыбыздагыларны шуңа чакырырбыз», - диде ул; «Мин сезгә дүрт нәрсәне боерам: Аллаһка иман китерү», - диде, аннары ул аны алар өчен аңлатты, атап әйткәндә: «Аллаһтан башка гыйбадәт кылырга лаеклы илаһ юклыгына һәм мин Аллаһның илчесе икәнемә шаһитлек бирү, намаз уку, зәкят бирү, ганимәт малыгызның биштән бер өлешен бирү». Безгә [Кутәйбә] безгә [Хәммәд бин Зәйд] [Әбу Җәмрә]дән [Ибн Аббас] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вә сәлләмнән шулай сөйләде. Әбу Гайсә әйтте: Бу - ышанычлы Хәсән хәдис, һәм Әбү Җәмрә Әдл Длабаиның исеме Нәдлр бин Имран. [Шу'ба] да аны [Әбү Җәмрәдән] риваять иткән. Һәм ул моңа өстәп: "Син иманның нәрсә икәнен беләсеңме? Аңлатма: Аллаһтан башка гыйбадәт кылырга лаеклы илаһ юклыгына һәм мин Аллаһның илчесе икәнемә шаһитлек бирү..." дип әйткән һәм хәдиснең камиллеген искә алган. Мин Кутайба бин Сәиднең: "Мин алар кебек дүрт абруйлы фәкыйһне күргәнем юк: Мәлик бин Әнәс, әл-Ләйтс бин Сәгъд, Әббад бин Әббад әл-Мөхәллаби һәм Габдел Ваһһаб әс-Сәкафи", - дигәнен ишеттем. Кутайба: "Без һәр көнне Әббад яныннан ике хәдис белән кайтырга әзербез", - дигән. Әббад бин Әббад әл-Мөхәллаб бин Әби Шуфра улларының берсе булган.
Hadith
Imam Tirmidzi : 2537
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ الْبَغْدَادِيُّ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ مِنْ أَكْمَلِ الْمُؤْمِنِينَ إِيمَانًا أَحْسَنُهُمْ خُلُقًا وَأَلْطَفُهُمْ بِأَهْلِهِوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ وَلَا نَعْرِفُ لِأَبِي قِلَابَةَ سَمَاعًا مِنْ عَائِشَةَ وَقَدْ رَوَى أَبُو قِلَابَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ رَضِيعٍ لِعَائِشَةَ عَنْ عَائِشَةَ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ وَأَبُو قِلَابَةَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ الْجَرْمِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ ذَكَرَ أَيُّوبُ السَّخْتِيَانِيُّ أَبَا قِلَابَةَ فَقَالَ كَانَ وَاللَّهِ مِنْ الْفُقَهَاءِ ذَوِي الْأَلْبَابِ
Безгә [Әхмәд бин Мани әл-Багдадий] безгә [Исмәгыйль бин Уләйя] безгә [Халид әл-Хәззза] [Әбү Киләбәдә] [Гайсә] әйтте, ул әйтте, Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Чыннан да, иң камил иманлы кешеләр арасында иң яхшы әхлаклы һәм гаиләләренә иң йомшак мөнәсәбәттә булганнары". Һәм шул бүлектә - шулай ук Әбү Һөрәйрә һәм Әнәс бин Мәликтән дә риваять ителгән. Әбү Гайсә әйтте: "Бу хәдис ышанычлы, һәм без Әбү Киләбаның аны Айсәдән ишеткәнен белмибез. Әбү Киләбәдә Габдулла бин Язид, Айсәнең әмере буенча, Айсәдән бу хәдискә өстәп риваять кылган. Әбү Киләбәдә Габдулла бин Зәйд әл-Җәрми безгә Ибн Әби Гомәр сөйләгән, Суфиян сөйләгән, ул әйтте, Әйюб һәм Сәхтияни Әбү Киләбәдә искә алынган, ул әйтте: "Аллаһ белән ант итәм, ул гыйлемле фәкихләрдән".
Hadith
Imam Tirmidzi : 2538
حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ اللَّهِ هُرَيْمُ بْنُ مِسْعَرٍ الْأَزْدِيُّ التِّرْمِذِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَطَبَ النَّاسَ فَوَعَظَهُمْ ثُمَّ قَالَ يَا مَعْشَرَ النِّسَاءِ تَصَدَّقْنَ فَإِنَّكُنَّ أَكْثَرُ أَهْلِ النَّارِ فَقَالَتْ امْرَأَةٌ مِنْهُنَّ وَلِمَ ذَاكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ لِكَثْرَةِ لَعْنِكُنَّ يَعْنِي وَكُفْرِكُنَّ الْعَشِيرَ قَالَ وَمَا رَأَيْتُ مِنْ نَاقِصَاتِ عَقْلٍ وَدِينٍ أَغْلَبَ لِذَوِي الْأَلْبَابِ وَذَوِي الرَّأْيِ مِنْكُنَّ قَالَتْ امْرَأَةٌ مِنْهُنَّ وَمَا نُقْصَانُ دِينِهَا وَعَقْلِهَا قَالَ شَهَادَةُ امْرَأَتَيْنِ مِنْكُنَّ بِشَهَادَةِ رَجُلٍ وَنُقْصَانُ دِينِكُنَّ الْحَيْضَةُ تَمْكُثُ إِحْدَاكُنَّ الثَّلَاثَ وَالْأَرْبَعَ لَا تُصَلِّيوَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ
Безгә [Әбу Габдуллаһ Хөрәйм бин Мисъар Әл-Әзди әт-Тирмизи] безгә [Габдуллаһ бин Мөхәммәд]дән [Сөһәйл бин Әбу Салих]дән [аның әтисеннән] [Әбу Һөрәйрә]дән Аллаһның Рәсүле саллаһу галәйһи вәссәламнең үзенең сәхабәләре алдында вәгазь сөйләгәнен һәм аларга нәсыйхәт биргәнен, аннары: "Әй хатын-кызлар, инфак бирегез, чөнки сез җәһәннәм әһеленең иң күп саны", - дигәнен сөйләде. Хатын-кызларның берсе: "Ни өчен бу, әй Аллаһның Илчесе?" - дип сорады. Ул: "Сез күп ләгънәт әйтәсез, ягъни ирегезнең нигъмәтләрен инкяр итәсез", - дип җавап бирде, аннары: "Һәм мин акылы һәм дине аз булган кешеләр арасында сездән дә күбрәк йөрәкле һәм акыллы кешеләр барлыгын күрмим", - диде. Хатын-кызларның берсе: "Хатын-кызларда дин һәм акыл җитмәү сәбәбе нидә?" - дип сорады. Ул җавап бирде: «Сезнең ике хатын-кызның шаһитлеге ир-атның шаһитлеге белән бертигез, ә сезнең динегезнең кимчелеге шунда ки, сезнең айлык вакытыгыз берегезнең өч-дүрт көн намаз укуына комачаулый ала». Бу бүлектә Әбү Сәгыйд һәм Ибн Гомәрдән хәдис бар, Әбү Гайсә болай диде: «Бу хәдис бу сэнадтан хәсән-шәһих гариб».
Hadith
Imam Tirmidzi : 2539
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسَبْعُونَ بَابًا أَدْنَاهَا إِمَاطَةُ الْأَذَى عَنْ الطَّرِيقِ وَأَرْفَعُهَا قَوْلُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهَكَذَا رَوَى سُهَيْلُ بْنُ أَبِي صَالِحٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَرَوَى عُمَارَةُ بْنُ غَزِيَّةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْإِيمَانُ أَرْبَعَةٌ وَسِتُّونَ بَابًا قَالَ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرَ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Безгә [Әбу Кураиб] безгә [Ваки] сөйләде, ул [Суфияннән] [Сөһәйл бин Әби Салихтан] [Габдуллаһтан] [Әбу Салихтан] [Әбу Һөрәйрәдән] ул әйтте; Рәсүлүллаһ галәйһиссәлам әйтте: «Иман җитмеш өч бүлектән тора, иң түбәне - юлдан куркынычларны - мәсәлән, чәнечкеләрне - бетерү, ә иң югарысы - сүз; «Аллаһтан башка гыйбадәт кылырга лаеклы илаһ юк». Бу - ышанычлы Хәсән хәдис. Шулай итеп, Суһәйл бин Әби Салих Абдуллаһ бин Динардан, ул Әбу Салихтан, Әбу Һөрәйрәдән риваять кылган. Һәм Өмәрә бин Газия бу хәдисне Әбу Салихтан, Әбу Һөрәйрәдән, Пәйгамбәр саллаһу галәйһиссәламнән риваять кылган, ул болай дигән: «Иман алтмыш дүрт бүлектән тора». Әбу Гайсә әйтте: «[Кутәйбә] безгә сөйләде, [Бәкәр бин Музар] безгә сөйләде, [Өмәрә бин Газиядән] [Әбу Салихтан] [Әбу Һөрәйрәдән] Пәйгамбәр саллаһу галәйһиссәламнән».
Hadith
Imam Tirmidzi : 2540
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ وَأَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ بِرَجُلٍ وَهُوَ يَعِظُ أَخَاهُ فِي الْحَيَاءِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحَيَاءُ مِنْ الْإِيمَانِقَالَ أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ فِي حَدِيثِهِ إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعَ رَجُلًا يَعِظُ أَخَاهُ فِي الْحَيَاءِ قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي بَكْرَةَ وَأَبِي أُمَامَةَ
Безгә [Ибн Әби Гомәр] һәм [Әхмәд бин Мани] әйткәннәр, һәм мәгънәсе бер үк, икесе дә әйткәннәр: безгә [Суфиян бин Уяйнә] әйткәннәр, [әз-Зүһри] әйткәннәр, [Сәлим] әйткәннәр, [аның әтисе] әйткәннәр: Рәсүлүллаһ галәйһиссәлам бер ир яныннан үтеп бара, ул кардәшенә оят мәсьәләләрендә киңәш бирә, аннары Рәсүлүллаһ галәйһиссәлам: "Оят иманның бер өлеше", - дигән. Әхмәд бин Мани үз хәдисе турында болай дигән: "Чыннан да, Пәйгамбәр салләллаһу галәйһиссәлам бер ирнең кардәшенә оят мәсьәләсендә киңәш бирүен ишеткән", - шуңа күрә ул: "Бу - ышанычлы Хәсән хәдис. Һәм бу бүлектә - шулай ук Әбу Бәкраһ һәм Әбу Умамадан да риваять ителгән", - дигән.
