Imam Tirmidzi : 201
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بُرْقَانَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ الْأَصَمِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ آمُرَ فِتْيَتِي أَنْ يَجْمَعُوا حُزَمَ الْحَطَبِ ثُمَّ آمُرَ بِالصَّلَاةِ فَتُقَامَ ثُمَّ أُحَرِّقَ عَلَى أَقْوَامٍ لَا يَشْهَدُونَ الصَّلَاةَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي الدَّرْدَاءِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَمُعَاذِ بْنِ أَنَسٍ وَجَابِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُمْ قَالُوا مَنْ سَمِعَ النِّدَاءَ فَلَمْ يُجِبْ فَلَا صَلَاةَ لَهُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ هَذَا عَلَى التَّغْلِيظِ وَالتَّشْدِيدِ وَلَا رُخْصَةَ لِأَحَدٍ فِي تَرْكِ الْجَمَاعَةِ إِلَّا مِنْ عُذْرٍ
[Hanadi] u hi hlamuserile; [Waki’] u hi hlamuserile ku suka eka [Ja’far bin Burqan] ku suka eka [Yazid bin Al Asham] ku suka eka [Abu Hurairah] ku suka eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, u te: ‘Hakunene ndzi lava ku lerisa majaha ya mina ku hlengeleta tihunyi, kutani ndzi lerisa leswaku xikhongelo xi simekiwa, endzhaku ka sweswo ndzi hisa tindlu ta lava va nga hlanganyeliki eka xikhongelo xa nhlengeletano’. Abu Isa u te; 'Eka ndzima leyi ku tlhela ku va na xitlhokovetselo lexi humaka eka Abdullah bin Mas'ud, Abu Darda, Ibn Abbas, Mu'adh bin Anas na Jabir'. Abu Isa u te; 'Hadith leyi ya Abu Hurairah i hasan sahih.' Swi hlamuseriwe kusuka eka vanghana va Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam hi tindlela to tala, va te, ‘Loyi a twaka xirhambo xa xikhongelo naswona a nga hlamuli xirhambo xa xona, kutani a ku na xikhongelo xa yena’. Naswona van'wana va swidyondzeki va te; 'Leswi swi kandziyisiwa swinene naswona akuri na ku olova eka munhu ku tshika xikhongelo xa vandlha handle ka xivangelo'.
Imam Tirmidzi : 202
قَالَ مُجَاهِدٌوَسُئِلَ ابْنُ عَبَّاسٍ عَنْ رَجُلٍ يَصُومُ النَّهَارَ وَيَقُومُ اللَّيْلَ لَا يَشْهَدُ جُمْعَةً وَلَا جَمَاعَةً قَالَ هُوَ فِي النَّارِقَالَ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ هَنَّادٌ حَدَّثَنَا الْمُحَارِبِيُّ عَنْ لَيْثٍ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ وَمَعْنَى الْحَدِيثِ أَنْ لَا يَشْهَدَ الْجَمَاعَةَ وَالْجُمُعَةَ رَغْبَةً عَنْهَا وَاسْتِخْفَافًا بِحَقِّهَا وَتَهَاوُنًا بِهَا
[Mujahid] u te; '[Ibn Abbas] u tshame a vutisiwile hi wanuna loyi a a titsona swakudya ninhlikanhi a tlhela a khongela nivusiku, kambe a nga yi eka swikhongelo swa Ravuntlhanu ni swikhongelo swa nhlengeletano emosque?' a hlamula a ku, 'Munhu yoloye u le tiheleni'. U te; ‘Hi byeriwe hi [Hannad] a ku; u hi byerile [Al Muharibi] ku suka eka [AL Laits] ku suka eka [Mujahid] u te; 'Nhlamuselo ya hadith leyi hileswaku munhu anga pfumeleriwi kuva kona eka swikhongelo swa Ravuntlhanu na swikhongelo swa nhlengeletano hi rivengo, xikan’we naku hunguta naku tekela ehansi timfanelo ta yena’.
Imam Tirmidzi : 203
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا يَعْلَى بْنُ عَطَاءٍ حَدَّثَنَا جَابِرُ بْنُ يَزِيدَ بْنِ الْأَسْوَدِ الْعَامِرِيُّ عَنْ أَبِيهِ قَالَشَهِدْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَجَّتَهُ فَصَلَّيْتُ مَعَهُ صَلَاةَ الصُّبْحِ فِي مَسْجِدِ الْخَيْفِ قَالَ فَلَمَّا قَضَى صَلَاتَهُ وَانْحَرَفَ إِذَا هُوَ بِرَجُلَيْنِ فِي أُخْرَى الْقَوْمِ لَمْ يُصَلِّيَا مَعَهُ فَقَالَ عَلَيَّ بِهِمَا فَجِيءَ بِهِمَا تُرْعَدُ فَرَائِصُهُمَا فَقَالَ مَا مَنَعَكُمَا أَنْ تُصَلِّيَا مَعَنَا فَقَالَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا قَدْ صَلَّيْنَا فِي رِحَالِنَا قَالَ فَلَا تَفْعَلَا إِذَا صَلَّيْتُمَا فِي رِحَالِكُمَا ثُمَّ أَتَيْتُمَا مَسْجِدَ جَمَاعَةٍ فَصَلِّيَا مَعَهُمْ فَإِنَّهَا لَكُمَا نَافِلَةٌقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ مِحْجَنٍ الدِّيلِيِّ وَيَزِيدَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ يَزِيدَ بْنِ الْأَسْوَدِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالُوا إِذَا صَلَّى الرَّجُلُ وَحْدَهُ ثُمَّ أَدْرَكَ الْجَمَاعَةَ فَإِنَّهُ يُعِيدُ الصَّلَوَاتِ كُلَّهَا فِي الْجَمَاعَةِ وَإِذَا صَلَّى الرَّجُلُ الْمَغْرِبَ وَحْدَهُ ثُمَّ أَدْرَكَ الْجَمَاعَةَ قَالُوا فَإِنَّهُ يُصَلِّيهَا مَعَهُمْ وَيَشْفَعُ بِرَكْعَةٍ وَالَّتِي صَلَّى وَحْدَهُ هِيَ الْمَكْتُوبَةُ عِنْدَهُمْ
hi byerile [Ahmad bin Mani’] u te; u hi byerile [Husyaim] u te; u hi vikile [Ya'la bin 'Atha`] u te; u hi byerile [Jabir bin Yazid bin Al Aswad Al ‘Amiri] ku suka eka [tata wakwe] u te; 'Ndzi tshame ndzi endla Hajj na Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam, kutani ndzi khongela xikhongelo xa nimixo na yena emosque ya Al Khaif.' U te; ‘Loko a heta ku endla xikhongelo xa nimixo ivi a hundzuluka, hi xitshuketa ku ve ni vavanuna vambirhi lava humaka eka rixaka rin’wana lava a va nga hlanganyeli na yena eka xikhongelo xa vandlha. Hiloko a ku: ‘Tisa vanhu volavo vambirhi laha!’ hikwalaho va tisiwa emahlweni ka Muprofeta loko misiha ya vona yi ri karhi yi rhurhumela. U te: ‘I yini lexi ku sivelaka ku khongela na hina?’ va hlamurile, ‘Oho Murhumiwa wa Allah, hi khongerile ematshan’wini ya hina,’ a ku: ‘U nga swi endli, loko u swi endlile ematshan’wini ya wena, kutani u ta emosque leyi endlaka swikhongelo swa nhlengeletano kutani u khongela na vona, hikuva sweswo swi ta va hakelo ya nafilah eka n’wina havumbirhi bya n’wina’. U te; 'Eka ndzima leyi kutlhela kuva na matimu kusuka eka Mihjan Ad Dili na Yazid bin Amir'. Abu Isa u te; 'Hadith ya Yazid bin Al Aswad i hasan ya ntiyiso, lawa i mavonelo ya swidyondzi swo tala.' Mavonelo lawa ya tlhela ya khomiwa hi Sufyan Ats Tsauri, Syafi’i, Ahmad na Ishaq’. Va ku; ‘Loko wanuna a khongerile a ri yexe ivi a tikuma a khongela evandlheni, kutani a a phindhe swikhongelo swa yena hinkwaswo evandlheni. Naswona loko wanuna a khongela Maghrib a ri yexe ivi a khongela hi nhlengeletano, kutani va ku, ‘A a khongele na vona a swi hetisisa, kasi xikhongelo lexi a xi endlaka a ri yexe i fardlu eka vona’.
Imam Tirmidzi : 204
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ النَّاجِيِّ الْبَصْرِيِّ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَجَاءَ رَجُلٌ وَقَدْ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَيُّكُمْ يَتَّجِرُ عَلَى هَذَا فَقَامَ رَجُلٌ فَصَلَّى مَعَهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي مُوسَى وَالْحَكَمِ بْنِ عُمَيْرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ مِنْ التَّابِعِينَ قَالُوا لَا بَأْسَ أَنْ يُصَلِّيَ الْقَوْمُ جَمَاعَةً فِي مَسْجِدٍ قَدْ صَلَّى فِيهِ جَمَاعَةٌ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ آخَرُونَ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يُصَلُّونَ فُرَادَى وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَمَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ يَخْتَارُونَ الصَّلَاةَ فُرَادَى وَسُلَيْمَانُ النَّاجِيُّ بَصْرِيٌّ وَيُقَالُ سُلَيْمَانُ بْنُ الْأَسْوَدِ وَأَبُو الْمُتَوَكِّلِ اسْمُهُ عَلِيُّ بْنُ دَاوُدَ
hi byerile [Hannad] u te; u hi byerile [Abdah] ku suka eka [Sa’id bin Abu Arubah] ku suka eka [Sulaiman An Naji Al Bashri] ku suka eka [Abu Al Mutawakkil] ku suka eka [Abu Sa’id] u te; 'Munhu un'wana u tile loko Murhumiwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam a ri karhi a khongela, kutani a ku: 'I mani loyi a lavaka ku xaviselana - ku lava hakelo - na munhu loyi?' kutani wanuna un'wana a yima a khongela na yena'. U te; 'Eka ndzima leyi kutlhela kuva na matimu kusuka eka Abu Umamah, Abu Musa na Al Hakam bin Umair'. Abu Isa u te; Hadith ya 'Abu Sa'id yi na xiyimo xa hasan, lawa i mavonelo lama tekiweke ku nga ri ntsena hi un'wana wa vanghana va Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam na ku hambana na lava humaka exikarhi ka ti tabi'in. Va ku; 'Swi lulamile leswaku va endla swikhongelo swa nhlengeletano eka mosque laha ku khomeriweke swikhongelo swa nhlengeletano eka yona'. Mavonelo lawa a ma khomiwile hi Ahmad na Ishaq. Swidyondzi swin'wana, hambiswiritano, swi te, "Va fanele ku endla xikhongelo hi voxe." Mavonelo lawa a ma khomiwe hi Sufyan Ats Thauri, ibn Al Mubarak, Malik na Syafi’i. Va hlawule ku khongela ha un’we-un’we. Sulaiman An Naji a a huma eBasrah naswona a a tiviwa tanihi Sulaiman ibn Al Aswad. Vito ra Abu Al Mutawakkil a ku ri Ali ibn Dawud.
Imam Tirmidzi : 205
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ حَكِيمٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ شَهِدَ الْعِشَاءَ فِي جَمَاعَةٍ كَانَ لَهُ قِيَامُ نِصْفِ لَيْلَةٍ وَمَنْ صَلَّى الْعِشَاءَ وَالْفَجْرَ فِي جَمَاعَةٍ كَانَ لَهُ كَقِيَامِ لَيْلَةٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَعُمَارَةَ بْنِ رُوَيْبَةَ وَجُنْدَبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُفْيَانَ الْبَجَلِيِّ وَأُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ وَأَبِي مُوسَى وَبُرَيْدَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُثْمَانَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ عَنْ عُثْمَانَ مَوْقُوفًا وَرُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ عُثْمَانَ مَرْفُوعًا
hi byerile [Mahmud bin Ghailan] u te; u hi byerile [Bisyr bin As Sari] u te; u hi byerile [Sufyan] ku suka eka [Uthman bin Hakim] ku suka eka [Abdurrahman bin Abu Amrah] ku suka eka [Uthman bin ‘Affan] u te; 'Murhumiwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam u te: 'Loyi a endlaka xikhongelo xa Isha hi nhlengeletano u ta kuma hakelo yo khongela hafu ya vusiku, naswona mani na mani loyi a endlaka swikhongelo swa madyambu na nimixo hi nhlengeletano u ta kuma hakelo ya ku khongela vusiku byin'we'. U te; 'Eka ndzima leyi ku tlhela ku va na switlhokovetselo leswi humaka eka Ibn Umar, Abu Hurairah, Anas, Umarah bin Ruwaibah, Jundab bin Abdullah bin Sufyan Al Bajali, Ubai bin Ka'ab, Abu Musa na Buraidah'. Abu Isa u te; Hadith ya 'Uthman i hasan ya ntiyiso. Hadith leyi yi tlhele yi hlamuseriwa ku suka eka Abdurrahman bin Abu Amrah ku suka eka Uthman hi ndlela ya mauquf. Naswona hadith leyi yi tlhele yi hlamuseriwa ku suka eka Uthman hi tindlela to tala.
Imam Tirmidzi : 206
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ جُنْدَبِ بْنِ سُفْيَانَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ صَلَّى الصُّبْحَ فَهُوَ فِي ذِمَّةِ اللَّهِ فَلَا تُخْفِرُوا اللَّهَ فِي ذِمَّتِهِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
hi byerile [Muhammad bin Basysyar] u te; u hi byerile [Yazid bin Harun] u te; u vikile eka hina [Dawud bin Abu Hind] ku suka eka [Al Hasan] ku suka eka [Jundab bin Sufyan] ku suka eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, u te: ‘Loyi a khongelaka xikhongelo xa nimixo u le ka xitiyisekiso xa Allah, hikwalaho u nga herisi xitiyisekiso xa Allah’.
Imam Tirmidzi : 207
حَدَّثَنَا عَبَّاسٌ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ كَثِيرٍ أَبُو غَسَّانَ الْعَنْبَرِيُّ عَنْ إِسْمَعِيلَ الْكَحَّالِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَوْسٍ الْخُزَاعِيِّ عَنْ بُرَيْدَةَ الْأَسْلَمِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَشِّرْ الْمَشَّائِينَ فِي الظُّلَمِ إِلَى الْمَسَاجِدِ بِالنُّورِ التَّامِّ يَوْمَ الْقِيَامَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مَرْفُوعٌ هُوَ صَحِيحٌ مُسْنَدٌ وَمَوْقُوفٌ إِلَى أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يُسْنَدْ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
hi byerile [Abbas Al Anbari] u te; u hi byerile [Yahya bin Katsir Abu Ghassan Al Anbari] ku suka eka [Isma’il Al Kahhal] ku suka eka [Abdullah bin Aus Al Khuza’i] ku suka eka [Buraidah Al Aslami] ku suka eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, u te: ‘Nyikani mahungu lamanene eka lava fambaka emunyameni wa vusiku va kongoma emosque hi ku vonakala loku hetisekeke hi Siku ra Ku pfuka ka vafi'. Abu Isa u te; ‘Hadith leyi i gharib kusuka eka layini leyi, kambe i mafu’ naswona sanad ya yona i ya ntiyiso. Yi fikelele ntsena eka vanghana va Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam naswona a yi fikanga eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam’.
Imam Tirmidzi : 208
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْرُ صُفُوفِ الرِّجَالِ أَوَّلُهَا وَشَرُّهَا آخِرُهَا وَخَيْرُ صُفُوفِ النِّسَاءِ آخِرُهَا وَشَرُّهَا أَوَّلُهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأُبَيٍّ وَعَائِشَةَ وَالْعِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَسْتَغْفِرُ لِلصَّفِّ الْأَوَّلِ ثَلَاثًا وَلِلثَّانِي مَرَّةً
hi byerile [Qutaibah] u te; u hi byerile [Abdul Aziz bin Muhammad] ku suka eka [Suhail bin Abu Salih] ku suka eka [tata wa yena] ku suka eka [Abu Hurairah] u te; 'Murhumiwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam u te: 'Layini ya kahle ya vavanuna lava khongelaka hi leyi nga emahlweni kasi yo biha ngopfu i yo hetelela.' Naswona layini ya kahle swinene ya vavasati lava khongelaka hi leyi nga endzhaku kasi yo biha ngopfu hi leyi nga emahlweni’. U te; 'Eka ndzima leyi ku tlhela ku va na switlhokovetselo leswi humaka eka Jabir, Ibn Abbas, Abu Sa'id, Ubai, 'Aisyah, Irbadl bin Sariyah na Anas'. Abu Isa u te; 'Hadith leyi ya Abu Hurairah i hasan ya ntiyiso.' Naswona ku tlhele ku hlamuseriwa leswaku Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u kombele ku rivaleriwa eka lava nga eka layini yo sungula kanharhu, na layini ya vumbirhi kambirhi’.
Imam Tirmidzi : 209
و قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ أَنَّ النَّاسَ يَعْلَمُونَ مَا فِي النِّدَاءِ وَالصَّفِّ الْأَوَّلِ ثُمَّ لَمْ يَجِدُوا إِلَّا أَنْ يَسْتَهِمُوا عَلَيْهِ لَاسْتَهَمُوا عَلَيْهِقَالَ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ سُمَيٍّ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ نَحْوَهُ
Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u te: ‘Loko vanhu a va tiva hakelo yo hetisisa xirhambo xa xikhongelo na layini yo sungula, kutani a va nga ta yi kuma handle ka loko va fanele ku hoxa vuhlolotwana, hakunene a va ta hoxa vuhlolotwana leswaku va byi kuma’. U te; ’ [Ishaq bin Musa] u hi hlamuserile ku suka eka [Ma’n] a ku; u hi byerile [Malik] ku suka eka [Sumai] ku suka eka [Abu Shalih] ku suka eka [Abu Hurairah] ku suka eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam tanihi le ka hadith. Naswona [Qutaibah] u tlhele a hi byela ku suka eka [Malik] tanihi le ka hadith’.
Imam Tirmidzi : 210
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُسَوِّي صُفُوفَنَا فَخَرَجَ يَوْمًا فَرَأَى رَجُلًا خَارِجًا صَدْرُهُ عَنْ الْقَوْمِ فَقَالَ لَتُسَوُّنَّ صُفُوفَكُمْ أَوْ لَيُخَالِفَنَّ اللَّهُ بَيْنَ وُجُوهِكُمْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَالْبَرَاءِ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مِنْ تَمَامِ الصَّلَاةِ إِقَامَةُ الصَّفِّ وَرُوِيَ عَنْ عُمَرَ أَنَّهُ كَانَ يُوَكِّلُ رِجَالًا بِإِقَامَةِ الصُّفُوفِ فَلَا يُكَبِّرُ حَتَّى يُخْبَرَ أَنَّ الصُّفُوفَ قَدْ اسْتَوَتْ وَرُوِيَ عَنْ عَلِيٍّ وَعُثْمَانَ أَنَّهُمَا كَانَا يَتَعَاهَدَانِ ذَلِكَ وَيَقُولَانِ اسْتَوُوا وَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ تَقَدَّمْ يَا فُلَانُ تَأَخَّرْ يَا فُلَانُ
hi byerile [Qutaibah] u te; u hi byerile [Abu Awanah] ku suka eka [Simak bin Harb] ku suka eka [An Nu’man bin Basyir] u te; 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam a a tolovele ku lulamisa milayeni ya hina ya xikhongelo. Kutani siku rin’wana u humile kutani a vona munhu loyi xifuva xa yena a xi humela emahlweni ku tlula van’wana, u te: ‘Mi lulamisa swirhendzevutana swa n’wina kutani Allah u ta mi avanyisa.’ Imam Tirmidhi u te, ‘Eka ndzima leyi kutlhela kuva na ti hadiths kusuka eka Jabir bin Samrah, Al Barra, Jabir bin Abdullah, Anas, Abu Hurairah na ‘Aisyah’. Abu Isa u te; 'Hadith leyi ya Nu'man bin Basyir i hasan ya ntiyiso.' Ku hlamuseriwe kusuka eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, leswaku u te: ‘Xiphemu xa ku hetiseka ka xikhongelo i ku lulamisa tilayini ta xikhongelo’. Ku tlhela ku hlamuseriwa ku suka eka Umar leswaku u lerise vavanuna van’wana ku lulamisa milayeni ya xikhongelo, naswona a nga sungulanga takbir ku kondza a kuma mahungu ya leswaku milayeni ya xikhongelo yi lulamile. Ku tlhela ku hlamuseriwa ku suka eka Ali na Uthman leswaku minkarhi hinkwayo a va nyikela nyingiso eka leswi. Havumbirhi bya vona va ku, "Lunghisa milayeni ya wena ya xikhongelo." Ali minkarhi yin'wana a ku, "Yana emahlweni, Wena mufana, tlhelela endzhaku, Wena mufana."
Imam Tirmidzi : 211
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ أَبِي مَعْشَرٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِيَلِيَنِّي مِنْكُمْ أُولُو الْأَحْلَامِ وَالنُّهَى ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ وَلَا تَخْتَلِفُوا فَتَخْتَلِفَ قُلُوبُكُمْ وَإِيَّاكُمْ وَهَيْشَاتِ الْأَسْوَاقِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ وَأَبِي مَسْعُودٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَالْبَرَاءِ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ مَسْعُودٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يُعْجِبُهُ أَنْ يَلِيَهُ الْمُهَاجِرُونَ وَالْأَنْصَارُ لِيَحْفَظُوا عَنْهُ قَالَ وَخَالِدٌ الْحَذَّاءُ هُوَ خَالِدُ بْنُ مِهْرَانَ يُكْنَى أَبَا الْمُنَازِلِ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ يُقَالُ إِنَّ خَالِدًا الْحَذَّاءَ مَا حَذَا نَعْلًا قَطُّ إِنَّمَا كَانَ يَجْلِسُ إِلَى حَذَّاءٍ فَنُسِبَ إِلَيْهِ قَالَ وَأَبُو مَعْشَرٍ اسْمُهُ زِيَادُ بْنُ كُلَيْبٍ
hi byerile [Nashr bin Ali Al Jahdlami] u te; u hi byerile [Yazid bin Zurai’] u te; u hi byerile [Khalid Al Hadza`] ku suka eka [Abu Ma'syar] ku suka eka [Ibrahim] ku suka eka [Alqamah] ku suka eka [Abdullah] ku suka eka Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam, u te: 'Munhu loyi a nga endzhaku ka mina a a ve loyi a nga ni vutivi ni mudyuhari ngopfu exikarhi ka n'wina, kutani endzhaku ka yena, kutani endzhaku ka yena.' Naswona mi nga kaneti ku kondza timbilu ta n’wina ti nga twanani. Naswona tshama ekule na mpfilumpfilu wa timakete'. U te; 'Eka ndzima leyi ku tlhela ku va na switlhokovetselo leswi humaka eka Ubai bin Ka'ab, Abu Mas'ud, Abu Sa'id, Al Bara na Anas'. Swi tlhele swi hlamuseriwa eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam leswaku u tsakela loko lava nga endzhaku ka yena ku ri Muhajirin na Ansar, leswaku va ta kota ku n’wi rindza.’ U te; ‘Khalid Al Hadza` i Khalid bin Mihran, u thyiwile vito ra xirhangiso ra Abu Al Manazil’. U te; ‘Ndzi twe Muhammad bin Isma’il a ku; 'Ku vuriwa leswaku Khalid Al Hadza` a nga si tshama a ambala swiambalo. A a tolovele ku tshama hi swihlangi swa yena ku kondza a thyiwa vito ra xirhangiso hi ndlela yaleyo'. U te; 'Vito ra Abu Ma'syar i Ziyad bin Kulaib'.
Imam Tirmidzi : 212
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ يَحْيَى بْنِ هَانِئِ بْنِ عُرْوَةَ الْمُرَادِيِّ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ مَحْمُودٍ قَالَصَلَّيْنَا خَلْفَ أَمِيرٍ مِنْ الْأُمَرَاءِ فَاضْطَرَّنَا النَّاسُ فَصَلَّيْنَا بَيْنَ السَّارِيَتَيْنِ فَلَمَّا صَلَّيْنَا قَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ كُنَّا نَتَّقِي هَذَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَوَفِي الْبَاب عَنْ قُرَّةَ بْنِ إِيَاسٍ الْمُزَنِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يُصَفَّ بَيْنَ السَّوَارِي وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَقَدْ رَخَّصَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي ذَلِكَ
[Hanadi] u hi hlamuserile; [Waki’] u hi hlamuserile ku suka eka [Sufyan] ku suka eka [Yahya bin Hani` bin Urwah Al Muradi] ku suka eka [Abdul Hamid bin Mahmud] loyi a nga te; 'Hi tshame hi khongela endzhaku ka un'wana wa varhangeri va hina, kutani vanhu va hi tshikilela - va hungutekile - ku kondza hi khongela exikarhi ka tiphuphu timbirhi.' Endzhaku ka loko hi hete ku khongela [Anas bin Malik] u te; 'Hi papalate swilo swo tano hi nkarhi wa Murhumiwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam'.' U te; 'Eka ndzima leyi kutlhela kuva na hadith kusuka eka Qurrah bin Iyas Al Muzani'. Abu Isa u te; 'Hadith leyi ya Anas i hasan sahih.' Swidyondzi swin’wana swi swi teka swi ri makrooh ku fola layini leswaku u khongela exikarhi ka tiphuphu timbirhi. Leri i vonelo ra Imam Ahmad na Ishaq, kambe swidyondzeki swin’wana swi nyika ku olova’.
Imam Tirmidzi : 213
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ حُصَيْنٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ قَالَأَخَذَ زِيَادُ بْنُ أَبِي الْجَعْدِ بِيَدِي وَنَحْنُ بِالرَّقَّةِ فَقَامَ بِي عَلَى شَيْخٍ يُقَالُ لَهُ وَابِصَةُ بْنُ مَعْبَدٍ مِنْ بَنِي أَسَدٍ فَقَالَ زِيَادٌ حَدَّثَنِي هَذَا الشَّيْخُ أَنَّ رَجُلًا صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ وَالشَّيْخُ يَسْمَعُ فَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُعِيدَ الصَّلَاةَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيِّ بْنِ شَيْبَانَ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ وَابِصَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يُصَلِّيَ الرَّجُلُ خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ وَقَالُوا يُعِيدُ إِذَا صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَقَدْ قَالَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يُجْزِئُهُ إِذَا صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَقَدْ ذَهَبَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ إِلَى حَدِيثِ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ أَيْضًا قَالُوا مَنْ صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ يُعِيدُ مِنْهُمْ حَمَّادُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ وَابْنُ أَبِي لَيْلَى وَوَكِيعٌ وَرَوَى حَدِيثَ حُصَيْنٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ غَيْرُ وَاحِدٍ مِثْلَ رِوَايَةِ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ زِيَادِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ وَفِي حَدِيثِ حُصَيْنٍ مَا يَدُلُّ عَلَى أَنَّ هِلَالًا قَدْ أَدْرَكَ وَابِصَةَ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْحَدِيثِ فِي هَذَا فَقَالَ بَعْضُهُمْ حَدِيثُ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ رَاشِدٍ عَنْ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ أَصَحُّ وَقَالَ بَعْضُهُمْ حَدِيثُ حُصَيْنٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ زِيَادِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا عِنْدِي أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَمْرِو ابْنِ مُرَّةَ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ حَدِيثِ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ زِيَادِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ وَابِصَةَ
hi byerile [Hannad] u te; u hi byerile [Abu Al Ahwash] ku suka eka [Hushain] ku suka eka [Hilal bin Yasaf] u te; Ziyad bin Abu Al Ja'd u ndzi khomile hi voko loko hi ri emisaveni leyi nga ni ndzhope - leyi nga ni swivati hi mati ya ndhambi -. Kutani u ndzi teke ndzi ya hlangana na sheikh loyi hi ntolovelo a vuriwaka [Wabishah bin Ma’bad] ku suka eka Bani Asad. Abri u te; 'Sheikh loyi u ndzi byerile, nkarhi wun'wana wanuna a ri karhi a khongela a ri yexe endzhaku ka layini, sheikh u twe Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam a lerisa wanuna loyi ku phindha xikhongelo xa yena'. Abu Isa u te; 'Eka ndzima leyi kutlhela kuva na matimu kusuka eka Ali bin Syaiban na Ibn Abbas'. Abu Isa u te; 'Hadith leyi ya Wabishah yi le ka degree ya hasan.' Swidyondzi swin’wana swi khongela swi ri swoxe endzhaku ka imam, va vula leswaku; 'U fanele ku phindha xikhongelo xa yena loko xi endliwa ari yexe endzhaku ka imam'. Mavonelo lawa ma tekiwe hi Ahmad na Ishaq. Naswona swidyondzeki swin’wana, ‘Loko a khongela ari yexe endzhaku ka imam kutani swiringanerile’. Mavonelo lawa ya tekiwile hi Sufyan Ats Tsauri, bin Al Mubarak na Syafi’i. Swidyondzi swin’wana leswi humaka eKufa na swona swi namarhela hadith ya Wabishah bin Ma’bad, va vule tano; 'Loyi a khongelaka ari yexe endzhaku ka layini kutani u fanele ku hunguta xikhongelo xa yena'. Exikarhi ka lava va nga na vonelo leri ku na Hammad bin Sulaiman, Ibn Abu Laila na Waki’. Hadith ya Hushain ku suka eka Hilal bin Yasaf yi hlamuseriwa hi vanhu vo hlayanyana, ku fana na ku hlamuseriwa ka Abu Al Ahwash, ku suka eka Ziyad bin Abu Al Ja’d, ku suka eka Wabishah bin Ma’bad. Eka hadith leyi ya Hushain ku na xikombiso xa leswaku Hilal u tshame a hlangana na Wabishah. Eka mhaka leyi ku na ku nga twanani exikarhi ka vativi va hadith, van’wana va vona va ri; 'Hadith leyi hlamuseriweke ku suka eka 'Amru bin Murrah, ku suka eka Hilal bin Yasaf, ku suka eka 'Amru bin Risydin, ku suka eka Wabishah bin Ma'bad i ya ntiyiso swinene.' kasi van’wana va ri, ‘Hadith ya Hushain leyi hlamuseriweke ku suka eka Hilal bin Yasaf, ku suka eka Ziyad bin Abu Al Ja’d, ku suka eka Wabishah bin Ma’bad i ya ntiyiso swinene’. Abu Isa u te; 'Hi ku vona ka mina hadith leyi i ya ntiyiso ku tlula hadith ya Amru bin Murrah.' Hikuva yi tlhele yi hlamuseriwa ku suka eka ti hadith tin’wana handle ka Hilal bin Yasaf, ku suka eka Ziyad bin Abu Al Ja’d, ku suka eka Wabishah’.
Imam Tirmidzi : 214
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ رَاشِدٍ عَنْ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍأَنَّ رَجُلًا صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُعِيدَ الصَّلَاةَقَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يَقُولُ إِذَا صَلَّى الرَّجُلُ خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ فَإِنَّهُ يُعِيدُ
hi byerile [Muhammad bin Basysyar] u te; u hi byerile [Muhammad bin Ja’far] u te; u hi byerile [Syu’bah] ku suka eka [‘Amru bin Murrah] ku suka eka [Hilal bin Yasaf] ku suka eka [Amru bin Rasyid] ku suka eka [Wabishah bin Ma’bad] u te; 'Munhu un'wana a a khongela a ri yexe endzhaku ka layini, kutani Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam a n'wi lerisa ku phindha xikhongelo'. Abu Isa u te; 'Ndzi twe 'Al Jarud a ku; 'Ndzi twile Waki' ku vula; 'Loko wanuna a khongela ari yexe endzhaku ka layini, kutani ufanele ku swi phindha'.
Imam Tirmidzi : 215
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنْ الْعَطَّارُ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَصَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِرَأْسِي مِنْ وَرَائِي فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ قَالُوا إِذَا كَانَ الرَّجُلُ مَعَ الْإِمَامِ يَقُومُ عَنْ يَمِينِ الْإِمَامِ
hi byerile [Qutaibah] u te; u hi byerile [Daud bin Abdurrahman Al Atthar] ku suka eka [’Amru bin Dinar] ku suka eka [Kuraib] nandza wa Ibn Abbas ku suka eka [Ibnu Abbas], u vurile; 'Vusiku byin'wana a ndzi khongela na Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam, a ndzi yime hi tlhelo ra yena ra ximatsi, kutani Murhumiwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam u khome nhloko ya mina hi le ndzhaku a yi hundzuluxela etlhelo ra yena ra xinene.' Abu Isa u te; 'Eka ndzima leyi ku tlhela ku va na matimu lama humaka eka Anas'. Abu Isa u te; 'Hadith leyi ku suka eka Ibn Abbas i hasan ya ntiyiso.' Hadith leyi a yi endliwa hi vativi va sayense ku suka exikarhi ka vanghana va Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam na lava va nga ta endzhaku ka vona. Va ku; 'Loko wanuna a khongela na imam, u fanele ku khongela hi tlhelo ra yena ra xinene'.
Imam Tirmidzi : 216
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ قَالَأَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كُنَّا ثَلَاثَةً أَنْ يَتَقَدَّمَنَا أَحَدُنَاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَجَابِرٍ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ سَمُرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا كَانُوا ثَلَاثَةً قَامَ رَجُلَانِ خَلْفَ الْإِمَامِ وَرُوِيَ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ أَنَّهُ صَلَّى بِعَلْقَمَةَ وَالْأَسْوَدِ فَأَقَامَ أَحَدَهُمَا عَنْ يَمِينِهِ وَالْآخَرَ عَنْ يَسَارِهِ وَرَوَاهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ تَكَلَّمَ بَعْضُ النَّاسِ فِي إِسْمَعِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ الْمَكِّيِّ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ
hi byerile [Bundar Muhammad bin Basysyar] u te; u hi byerile [Muhammad bin Abu Adi] u te; u vikile eka hina [Isma’il bin Muslim] ku suka eka [Al Hasan] ku suka eka [Samrah bin Jundab] u te; 'Loko a hi ri vanharhu, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam u hi lerisile leswaku un'we wa hina u fanele ku ta emahlweni tani hi imam'. Abu Isa u te; 'Eka ndzima leyi kutlhela kuva na ti hadiths kusuka eka Ibn Mas'ud, Jabir na Anas bin Malik'. Abu Isa u te; 'Hadith leyi ya Samrah yi le ka digiri ya hasan gharib, hadith leyi yi endliwa hi vativi va sayense.' Va ku, ‘Loko ku ri vanhu vanharhu, kutani vanhu vambirhi va yima endzhaku ka muprista’. Ku hlamuseriwe eka Ibn Mas’ud leswaku u tshame a khongela na Alqamah na Al Aswad, un’wana wa vona a yime hi tlhelo ra xinene kasi un’wana a yime hi tlhelo ra ximatsi. U tlhele a hlamusela ku suka eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam. Naswona swidyondzi swin’wana swi vulavula hi Isma’il bin Muslim Al Makki hi ku ya hi ku nhlokohata ka yena.
Imam Tirmidzi : 217
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ جَدَّتَهُ مُلَيْكَةَ دَعَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِطَعَامٍ صَنَعَتْهُ فَأَكَلَ مِنْهُ ثُمَّ قَالَ قُومُوا فَلْنُصَلِّ بِكُمْ قَالَ أَنَسٌ فَقُمْتُ إِلَى حَصِيرٍ لَنَا قَدْ اسْوَدَّ مِنْ طُولِ مَا لُبِسَ فَنَضَحْتُهُ بِالْمَاءِ فَقَامَ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَصَفَفْتُ عَلَيْهِ أَنَا وَالْيَتِيمُ وَرَاءَهُ وَالْعَجُوزُ مِنْ وَرَائِنَا فَصَلَّى بِنَا رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ انْصَرَفَقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا كَانَ مَعَ الْإِمَامِ رَجُلٌ وَامْرَأَةٌ قَامَ الرَّجُلُ عَنْ يَمِينِ الْإِمَامِ وَالْمَرْأَةُ خَلْفَهُمَا وَقَدْ احْتَجَّ بَعْضُ النَّاسِ بِهَذَا الْحَدِيثِ فِي إِجَازَةِ الصَّلَاةِ إِذَا كَانَ الرَّجُلُ خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ وَقَالُوا إِنَّ الصَّبِيَّ لَمْ تَكُنْ لَهُ صَلَاةٌ وَكَأَنَّ أَنَسًا كَانَ خَلْفَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحْدَهُ فِي الصَّفِّ وَلَيْسَ الْأَمْرُ عَلَى مَا ذَهَبُوا إِلَيْهِ لِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَقَامَهُ مَعَ الْيَتِيمِ خَلْفَهُ فَلَوْلَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَعَلَ لِلْيَتِيمِ صَلَاةً لَمَا أَقَامَ الْيَتِيمَ مَعَهُ وَلَأَقَامَهُ عَنْ يَمِينِهِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ مُوسَى بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَنَسٍ أَنَّهُ صَلَّى مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَقَامَهُ عَنْ يَمِينِهِ وَفِي هَذَا الْحَدِيثِ دَلَالَةٌ أَنَّهُ إِنَّمَا صَلَّى تَطَوُّعًا أَرَادَ إِدْخَالَ الْبَرَكَةِ عَلَيْهِمْ
hi byerile [Ishaq Al Ansari] u te; u hi byerile [Ma'n] u te; u hi byerile [Malik bin Anas] ku suka eka [Ishaq bin Abdullah bin Abu Talha] ku suka eka [Anas bin Malik] leswaku kokwa wa yena wa xisati -Mulaikah- u rhambe Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam eka nkhuvo lowu a wu swekeke. Kutani a dya a ku: ‘Yimani, hi ta khongela’. Anas u te; 'Kutani ndzi yime ehenhla ka mat ya hina leyi a yi ri ya ntima hikuva a yi tirhisiwa nkarhi wo leha.' Ndzi tlhele ndzi yi fafazela hi mati. Endzhaku ka sweswo, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam u yime ehenhla ka yona, mina na n'wana la nga riki na vatswari hi vumbe layini endzhaku ka yena, kasi endzhaku ka yena a ku ta va na vatswari -vakokwana-. U khongele na hina ti- rak’ah timbirhi ivi a famba.’ Abu Isa u te; 'Hadith leyi ku suka eka Anas i hasan ya ntiyiso.' Hadith leyi yi tlhela yi endliwa hi swidyondzi swo tala, va ri, ‘Loko imam a ri na wanuna na wansati, kutani wanuna u yima etlhelo ra xinene ra imam kasi wansati a ri endzhaku ka vona vambirhi. Vanhu van’wana va kanetana na hadith leyi leswaku swa pfumeleriwa leswaku munhu a khongela endzhaku ka layini a ri yexe. Va tlhele va ku, ‘Swikhongelo swa vana lavatsongo a swi hlayiwanga, kutani a swi fana na loko Anas hi nkarhi wolowo a a khongela endzhaku ka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam a ri yexe endzhaku ka layini. Kambe xiphiqo lexi a xi nga ri erivaleni hilaha a va swi twisisa hakona, hikuva hi nkarhi wolowo Muprofeta u veke Anas swin’we ni n’wana lontsongo endzhaku ka yena. Loko Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam a nga hlayanga swikhongelo swa n’wana wa xisiwana, hakunene a a nga ta n’wi veka na Anas, naswona Muprofeta a a ta va a n’wi vekile hakunene - Anas - exineneni xa yena.’ Switlhele swi hlamuseriwa kusuka eka Musa bin Anas, kusuka eka Anas, leswaku u tshame a khongela na Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, kutani a n’wi veka etlhelo ra yena ra xinene’. Eka hadith leyi ku na vumbhoni bya leswaku u khongele xikhongelo xa sunnah na vona hi ntshembo wa leswaku va ta kuma mikateko.
Imam Tirmidzi : 218
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ و حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ رَجَاءٍ الزُّبَيْدِيِّ عَنْ أَوْسِ بْنِ ضَمْعَجٍ قَال سَمِعْتُ أَبَا مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيَّ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَؤُمُّ الْقَوْمَ أَقْرَؤُهُمْ لِكِتَابِ اللَّهِ فَإِنْ كَانُوا فِي الْقِرَاءَةِ سَوَاءً فَأَعْلَمُهُمْ بِالسُّنَّةِ فَإِنْ كَانُوا فِي السُّنَّةِ سَوَاءً فَأَقْدَمُهُمْ هِجْرَةً فَإِنْ كَانُوا فِي الْهِجْرَةِ سَوَاءً فَأَكْبَرُهُمْ سِنًّا وَلَا يُؤَمُّ الرَّجُلُ فِي سُلْطَانِهِ وَلَا يُجْلَسُ عَلَى تَكْرِمَتِهِ فِي بَيْتِهِ إِلَّا بِإِذْنِهِقَالَ مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالَ ابْنُ نُمَيْرٍ فِي حَدِيثِهِ أَقْدَمُهُمْ سِنًّا قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَمَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ وَعَمْرِو بْنِ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي مَسْعُودٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا أَحَقُّ النَّاسِ بِالْإِمَامَةِ أَقْرَؤُهُمْ لِكِتَابِ اللَّهِ وَأَعْلَمُهُمْ بِالسُّنَّةِ وَقَالُوا صَاحِبُ الْمَنْزِلِ أَحَقُّ بِالْإِمَامَةِ و قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا أَذِنَ صَاحِبُ الْمَنْزِلِ لَغَيْرِهِ فَلَا بَأْسَ أَنْ يُصَلِّيَ بِهِ وَكَرِهَهُ بَعْضُهُمْ وَقَالُوا السُّنَّةُ أَنْ يُصَلِّيَ صَاحِبُ الْبَيْتِ قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَقَوْلُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا يُؤَمُّ الرَّجُلُ فِي سُلْطَانِهِ وَلَا يُجْلَسُ عَلَى تَكْرِمَتِهِ فِي بَيْتِهِ إِلَّا بِإِذْنِهِ فَإِذَا أَذِنَ فَأَرْجُو أَنَّ الْإِذْنَ فِي الْكُلِّ وَلَمْ يَرَ بِهِ بَأْسًا إِذَا أَذِنَ لَهُ أَنْ يُصَلِّيَ بِهِ
hi byerile [Hannad] u te; u hi byerile [Abu Mu’awiyah] ku suka eka [Al A’masy] u te; naswona u hi byerile [Mahmud bin Ghailan] u te; u hi byerile [Abu Mu’awiyah] na [Abdullah bin Numair] ku suka eka [Al A’masy] ku suka eka [Isma’il bin Raja` Az Zubair] ku suka eka [Aus bin Dlam’aj] u te; ‘Ndzi twe [Abu Mas’ud Al Ansari] a ku; 'Murhumiwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam u te: 'Loyi a nga na mfanelo yo va imam ya vanhu hi yena loyi a nga na vuswikoti byo hlaya Qur'an.' Loko va fana eka ku hlaya kutani loyi a twisisaka Sunnah ku antswa. Loko va fana eka Sunnah kutani va sungula ku rhurha. Loko vafana eka ku rhurha kutani lonkulu hi yena wa khale swinene. Ku nga vi na munhu loyi a nga muprista hi matimba ya un'wana naswona a nga tshami endhawini ya yena yo hlawuleka endlwini ya yena handle ka mpfumelelo wa yena'. Mahmud bin Ghailan u te; Ibn Numair u boxe eka hadith ya yena, "Loyi a kuleke ngopfu hi malembe." Abu Isa u te; "Eka ndzima leyi ku tlhela ku va na ku hlamuseriwa ku suka eka Abu Sa'id Al Khudri, Anas bin Malik, Malik bin Al Huwairits na 'Amr bin Salamah'. Abu Isa u te; "Hadith leyi ya Abu Mas'ud i hasan sahih. Hadith leyi yi endliwa hi swidyondzi, va ri; "Loyi a nga na mfanelo yo va imam ngopfu hi loyi a nga na vuswikoti byo hlaya Qur'an na loyi a twisisaka sunnah ku antswa." Va tlhela va ku; "N'wini wa yindlu u na mfanelo yo va imam." Van’wana va vona va te; "Loko n'wini wa yindlu a nyika van'wana mpfumelelo kutani a ku na khombo ku khongela na yena." Kambe van'wana va swi teke swi ri makrooh, va te, "Sunnah i ya n'wini wa yindlu ku va imam." Imam Ahmad bin Hanbal u te; "Marito ya Murhumiwa wa Allah shallallahu 'alaihi wasallam: 'A nga kona loyi a faneleke ku va imam eka matimba ya un'wana naswona a nga fanelanga ku tshama endhawini ya yena ya lunghelo endlwini ya yena handle ka mpfumelelo wa yena." Loko swi pfumeleriwa kutani ndzi tshemba leswaku mpfumelelo i wa vanhu hinkwavo'. Kutani a vula leswaku swa pfumeleriwa ku rhangela xikhongelo loko yena - n'wini wa yindlu - a swi pfumelela.
Imam Tirmidzi : 219
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَمَّ أَحَدُكُمْ النَّاسَ فَلْيُخَفِّفْ فَإِنَّ فِيهِمْ الصَّغِيرَ وَالْكَبِيرَ وَالضَّعِيفَ وَالْمَرِيضَ فَإِذَا صَلَّى وَحْدَهُ فَلْيُصَلِّ كَيْفَ شَاءَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ وَأَنَسٍ وَجَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَمَالِكِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي وَاقِدٍ وَعُثْمَانَ بْنِ أَبِي الْعَاصِ وَأَبِي مَسْعُودٍ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ اخْتَارُوا أَنْ لَا يُطِيلَ الْإِمَامُ الصَّلَاةَ مَخَافَةَ الْمَشَقَّةِ عَلَى الضَّعِيفِ وَالْكَبِيرِ وَالْمَرِيضِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَبُو الزِّنَادِ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ ذَكْوَانَ وَالْأَعْرَجُ هُوَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ هُرْمُزَ الْمَدِينِيُّ وَيُكْنَى أَبَا دَاوُدَ
hi byerile [Qutaibah] u te; u hi byerile [Al Mughirah bin Abdurrahman] ku suka eka [Abu Az Zinad] ku suka eka [Al A’raj] ku suka eka [Abu Hurairah] leswaku Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u te: ‘Loko un’wana wa n’wina a hundzuka imam kutani endlani leswaku swi olova, hikuva exikarhi ka vona ku na vana lavatsongo, lava dyuhaleke, lava tsaneke na lava vabyaka. Kutani loko a khongela a ri yexe, a a khongele hilaha a lavaka hakona'. Abu Isa u te; 'Eka ndzima leyi ku tlhela ku va na switlhokovetselo leswi humaka eka Adi bin Hatim, Anas, Jabir bin Samrah, Malik bin Abdullah, Abu Waqid, Uthman bin Abu Al ‘Ash, Abu Mas’ud, Jabir bin Abdullah na Ibnu Abbas’. Hadith leyi yi humaka eka Abu Hurairah i Hasan Sahih. Leri i vonelo ra swidyondzi swo tala, va tsakela ku nga lehisi xikhongelo hi ku chava ku tikisela lava tsaneke, lava dyuhaleke ni lava vabyaka.’ Abu Isa u te; ‘Vito ra Abu Az Zinad akuri Abdullah bin Dzakwan, kasi Al A’raj akuri Abdurrahman bin Hurmuz Al Madini, naswona utlhele a thyiwa vito ra xirhangiso ra Abu Dawud’.
Imam Tirmidzi : 220
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَخَفِّ النَّاسِ صَلَاةً فِي تَمَامٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَاسْمُ أَبِي عَوَانَةَ وَضَّاحٌ قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ قُتَيْبَةَ قُلْتُ أَبُو عَوَانَةَ مَا اسْمُهُ قَالَ وَضَّاحٌ قُلْتُ ابْنُ مَنْ قَالَ لَا أَدْرِي كَانَ عَبْدًا لِامْرَأَةٍ بِالْبَصْرَةِ
hi byerile [Qutaibah] u te; u hi byerile [Abu Awanah] ku suka [Qatadah] ku suka eka [Anas bin Malik] u te; 'Murhumiwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam a kuri munhu loyi a khongela hi ku olova swinene hambi leswi a a hetisekile'. Abu Isa u te; 'Hadith leyi i hasan ya ntiyiso.' Vito ra Abu Awanah a ku ri Wadldlah'. Abu Isa u te; ‘Ndzi tshame ndzi vutisa Qutaibah; Xana vito ra Abu Awanah i mani?' a hlamula a ku, 'Wadldlah'. Ndzi vutisile nakambe ndzi ku, 'N'wana wa mani?' A hlamula a ku, 'A ndzi swi tivi, eBasra a a ri hlonga ra wansati'.