Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 201
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بُرْقَانَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ الْأَصَمِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ آمُرَ فِتْيَتِي أَنْ يَجْمَعُوا حُزَمَ الْحَطَبِ ثُمَّ آمُرَ بِالصَّلَاةِ فَتُقَامَ ثُمَّ أُحَرِّقَ عَلَى أَقْوَامٍ لَا يَشْهَدُونَ الصَّلَاةَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَأَبِي الدَّرْدَاءِ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَمُعَاذِ بْنِ أَنَسٍ وَجَابِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُمْ قَالُوا مَنْ سَمِعَ النِّدَاءَ فَلَمْ يُجِبْ فَلَا صَلَاةَ لَهُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ هَذَا عَلَى التَّغْلِيظِ وَالتَّشْدِيدِ وَلَا رُخْصَةَ لِأَحَدٍ فِي تَرْكِ الْجَمَاعَةِ إِلَّا مِنْ عُذْرٍ
беҙгә [Ханнад] әйтте; Һөйләне беҙгә [Ваки'] [Джафәр бин Бурҡан] [Йәзид бин Әл Әшәм] [Әбү Хөрәйрә] пәйғәмбәребеҙҙән, саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм, ул әйтте: «Мин ысынлап та үҙемдең йәштәремә утын йыйырға ҡушырға теләйем, һуңынан мин намаҙҙарҙы ҡорорға ҡушам, шунан һуң мин намаҙҙарҙа ҡатнашмайым». Әбү Иса әйтте; «Был сүрәлә шулай уҡ Ғабдулла бин Мәсғүд, Әбү Дарҙа, Ибнү Аббас, Мөәҙ бин Әнәс һәм Джәбир риүәйәттәре лә бар». Әбү Иса әйтте; — Әбү Һүрәйрәнең был хәҙисе хәсән сахих. Пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләренән күп төрлө риүәйәт ителгән, улар: «Кем аҙанды ишетһә лә, аҙанды ҡабул итмәһә, уға доға юҡ», — тигән. Ә ҡайһы бер ғалимдар әйтә; 'Был бик һыҙыҡ өҫтөнә алына һәм был түгел һәм еңел түгел, кемдер өсөн йәмәғәт намаҙҙарын ҡалдырырға, һылтауҙар менән генә'.
Hadith
Imam Tirmidzi : 202
قَالَ مُجَاهِدٌوَسُئِلَ ابْنُ عَبَّاسٍ عَنْ رَجُلٍ يَصُومُ النَّهَارَ وَيَقُومُ اللَّيْلَ لَا يَشْهَدُ جُمْعَةً وَلَا جَمَاعَةً قَالَ هُوَ فِي النَّارِقَالَ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ هَنَّادٌ حَدَّثَنَا الْمُحَارِبِيُّ عَنْ لَيْثٍ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ وَمَعْنَى الْحَدِيثِ أَنْ لَا يَشْهَدَ الْجَمَاعَةَ وَالْجُمُعَةَ رَغْبَةً عَنْهَا وَاسْتِخْفَافًا بِحَقِّهَا وَتَهَاوُنًا بِهَا
[Мөжәһит] әйтте; «Бер ваҡыт [Ибн Аббастан] көндөҙ ураҙа тотоп, төндә намаҙ уҡыған, әммә мәсеттә йома намаҙына һәм йәмәғәт намаҙына йөрөмәгән кеше тураһында һорағандар?» тип яуап биргән: «Ул кеше тамуҡта». Ул әйтте; — Беҙгә [Ханнад] әйткән; беҙгә [Әл Мөхәриби] [Әл-Ләйтс] [Мөжәһит]-тән һөйләне, ул әйтте; «Был хәҙистең мәғәнәһе шунда: йома намаҙына һәм йәмәғәт намаҙына нәфрәт менән йөрөргә, шулай уҡ үҙ хоҡуҡтарын кәметергә һәм кәмһетергә ярамай».
Hadith
Imam Tirmidzi : 203
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا يَعْلَى بْنُ عَطَاءٍ حَدَّثَنَا جَابِرُ بْنُ يَزِيدَ بْنِ الْأَسْوَدِ الْعَامِرِيُّ عَنْ أَبِيهِ قَالَشَهِدْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَجَّتَهُ فَصَلَّيْتُ مَعَهُ صَلَاةَ الصُّبْحِ فِي مَسْجِدِ الْخَيْفِ قَالَ فَلَمَّا قَضَى صَلَاتَهُ وَانْحَرَفَ إِذَا هُوَ بِرَجُلَيْنِ فِي أُخْرَى الْقَوْمِ لَمْ يُصَلِّيَا مَعَهُ فَقَالَ عَلَيَّ بِهِمَا فَجِيءَ بِهِمَا تُرْعَدُ فَرَائِصُهُمَا فَقَالَ مَا مَنَعَكُمَا أَنْ تُصَلِّيَا مَعَنَا فَقَالَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا كُنَّا قَدْ صَلَّيْنَا فِي رِحَالِنَا قَالَ فَلَا تَفْعَلَا إِذَا صَلَّيْتُمَا فِي رِحَالِكُمَا ثُمَّ أَتَيْتُمَا مَسْجِدَ جَمَاعَةٍ فَصَلِّيَا مَعَهُمْ فَإِنَّهَا لَكُمَا نَافِلَةٌقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ مِحْجَنٍ الدِّيلِيِّ وَيَزِيدَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ يَزِيدَ بْنِ الْأَسْوَدِ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ قَالُوا إِذَا صَلَّى الرَّجُلُ وَحْدَهُ ثُمَّ أَدْرَكَ الْجَمَاعَةَ فَإِنَّهُ يُعِيدُ الصَّلَوَاتِ كُلَّهَا فِي الْجَمَاعَةِ وَإِذَا صَلَّى الرَّجُلُ الْمَغْرِبَ وَحْدَهُ ثُمَّ أَدْرَكَ الْجَمَاعَةَ قَالُوا فَإِنَّهُ يُصَلِّيهَا مَعَهُمْ وَيَشْفَعُ بِرَكْعَةٍ وَالَّتِي صَلَّى وَحْدَهُ هِيَ الْمَكْتُوبَةُ عِنْدَهُمْ
беҙгә [Әхмәт бин Мәни] әйткән; беҙгә һөйләне [Хөсәйем] әйтте; беҙгә хәбәр итте [Йәғлә бин Әсә`] тигән; беҙгә [Джәбир бин Йәзид бин Әл Әсүәд Әл Әмириҙән] [атаһынан] һөйләне, ул әйтте; — Бер ваҡыт пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм менән хаж ҡылдым, шунан уның менән бергә Әл-Хәйф мәсетендә иртәнге намаҙҙы уҡыным. Ул әйтте; — Иртәнге намаҙын уҡып бөтөп, әйләнеп ҡараһа, ҡапыл уның менән бергә йәмәғәт намаҙына ҡушылмаған икенсе ырыуҙан ике кеше күренде. Шуға күрә ул: «Шул ике кешене бында алып килегеҙ!» шуға күрә уларҙы тамырҙары ҡалтыранған килеш Пәйғәмбәребеҙ алдына килтерҙеләр. Ул: «Беҙҙең менән бергә намаҙ уҡырға һиңә нимә ҡамасаулай?» улар яуап бирҙе: «Эй, Аллаһ Рәсүле, беҙ үҙебеҙҙең урында намаҙ уҡыныҡ», — тине ул: «Быны эшләмәгеҙ, әгәр ҙә һеҙ үҙегеҙҙең урында намаҙ уҡығанһығыҙ икән, тимәк, һеҙ йәмәғәт намаҙҙары уҡыған мәсеткә киләһегеҙ, һуңынан улар менән бергә намаҙ уҡығыҙ, сөнки был һеҙҙең икегеҙ өсөн дә нәфилә өсөн сауап буласаҡ». Ул әйтте; — Был бүлектә Михжан Әд Дили һәм Йәзид бин Әмирҙән дә тарих бар. Әбү Иса әйтте; — Йәзид бин Әл Әсүәдтең хәҙистәре хәсән сахих, был фекерҙә күп ғалимдар. Был фекерҙе шулай уҡ Суфьян Ац Цаури, Сәфиғи, Әхмәт һәм Исхаҡ та тота. Улар әйтте; «Әгәр ҙә берәй кеше яңғыҙы ғына намаҙ уҡыған, ә һуңынан йәмәғәт менән намаҙ уҡығанын күрһә, ул бөтә намаҙҙарын йәмәғәт менән ҡабатлаһын». Әгәр ҙә бер кеше мәғриб намаҙын яңғыҙы уҡып, йәмәғәт менән уҡыһа, улар: «Улар менән бергә намаҙ уҡыһын һәм уны үтәһен, ә яңғыҙы уҡыған намаҙ улар өсөн фарҙлү», — тиҙәр.
Hadith
Imam Tirmidzi : 204
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ النَّاجِيِّ الْبَصْرِيِّ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَجَاءَ رَجُلٌ وَقَدْ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَيُّكُمْ يَتَّجِرُ عَلَى هَذَا فَقَامَ رَجُلٌ فَصَلَّى مَعَهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي أُمَامَةَ وَأَبِي مُوسَى وَالْحَكَمِ بْنِ عُمَيْرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَهُوَ قَوْلُ غَيْرِ وَاحِدٍ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ مِنْ التَّابِعِينَ قَالُوا لَا بَأْسَ أَنْ يُصَلِّيَ الْقَوْمُ جَمَاعَةً فِي مَسْجِدٍ قَدْ صَلَّى فِيهِ جَمَاعَةٌ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ و قَالَ آخَرُونَ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يُصَلُّونَ فُرَادَى وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَمَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ يَخْتَارُونَ الصَّلَاةَ فُرَادَى وَسُلَيْمَانُ النَّاجِيُّ بَصْرِيٌّ وَيُقَالُ سُلَيْمَانُ بْنُ الْأَسْوَدِ وَأَبُو الْمُتَوَكِّلِ اسْمُهُ عَلِيُّ بْنُ دَاوُدَ
беҙгә [Ханнад] әйтте; беҙгә [Әбдәх] [Сәғит бин Әбү Аруба] [Сөләймән Ән Нәжи Әл Бәшриҙән] [Әбү Әл Мөтәүәккил] [Әбү Сәғит]тән һөйләне, ул әйтте; — Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһис-сәләм намаҙ уҡығанда бер кеше килде, шунан: «Кем был кеше менән сауҙа итергә - сауап эҙләргә теләй?» һуңынан бер кеше тороп, уның менән бергә намаҙ уҡыны'. Ул әйтте; «Был бүлектә Әбү Үмәмә, Әбү Муса һәм Әл-Хәкәм бин Ғүмәрҙән дә тарих бар». Әбү Иса әйтте; Әбү Сәғиттең хәҙистәре хәсән дәрәжәһенә эйә, был фекерҙе пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләренең береһе генә түгел, ә саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм һәм табиғиндәр араһынан булғандарҙан тыш ҡабул иткән. Улар әйтте; 'Улар өсөн йәмәғәт намаҙын мәсеттә уҡыу ярай, унда йәмәғәт намаҙҙары үткәрелгән'. Был фекерҙе Әхмәт менән Исхаҡ ҡабул иткән. Шул арала башҡа ғалимдар: «Айырым намаҙ уҡыһындар», — тигән. Был фекерҙе Суфьян Ац Цаури, бин Әл Мөбәрәк, Мәлик һәм Сяфии ҡабул итә. Улар айырым намаҙ уҡыуҙы һайлаған. Сөләймән Ән Нәжи — Басра ҡалаһынан, уны Сөләймән бин Әл Әсүәд тип йөрөтәләр. Шул арала Әбү Әл Мөтәүәккилдең исеме Али бин Дауыт.
Hadith
Imam Tirmidzi : 205
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ حَكِيمٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ شَهِدَ الْعِشَاءَ فِي جَمَاعَةٍ كَانَ لَهُ قِيَامُ نِصْفِ لَيْلَةٍ وَمَنْ صَلَّى الْعِشَاءَ وَالْفَجْرَ فِي جَمَاعَةٍ كَانَ لَهُ كَقِيَامِ لَيْلَةٍقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسٍ وَعُمَارَةَ بْنِ رُوَيْبَةَ وَجُنْدَبِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سُفْيَانَ الْبَجَلِيِّ وَأُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ وَأَبِي مُوسَى وَبُرَيْدَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُثْمَانَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ عَنْ عُثْمَانَ مَوْقُوفًا وَرُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ عُثْمَانَ مَرْفُوعًا
беҙгә [Мәхмүт бин Ғәйлән] әйткән; беҙгә [Бисир бин Әс Сари] әйткән; беҙгә [Суфьян] [Усман бин Хәкимдән] [Ғәбдүррәхмән бин Әбү Әмрә] [Усман бин Әфән] тарафынан һөйләне, ул әйтте; «Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһис-сәләм әйтте: «Кем йәмәғәт менән уҡыған кешегә ярты төн намаҙ уҡыуының сауабын аласаҡ, аҡшам һәм иртәнге намаҙҙы йәмәғәт менән уҡыған кешегә бер төн намаҙ уҡыуының сауабын аласаҡ». Ул әйтте; «Был сүрәлә шулай уҡ Ибн Ғүмәр, Әбү Һүрәйрә, Әнәс, Үмәрә бин Рүәйбә, Джундаб бин Абдулла бин Суфьян Әл-Бәжәли, Өбәй бин Ҡәғб, Әбү Муса һәм Бурайҙа риүәйәттәре лә бар». Әбү Иса әйтте; Усмандың хәҙистәре хәсән сахих. Был хәҙис шулай уҡ Ғосмандан Әбдүррәхмән бин Әбү Әмрәнән мәүҡүф рәүештә риүәйәт ителгән. Һәм был хәҙис тә Усмандан күп яҡтан риүәйәт ителгән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 206
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ جُنْدَبِ بْنِ سُفْيَانَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ صَلَّى الصُّبْحَ فَهُوَ فِي ذِمَّةِ اللَّهِ فَلَا تُخْفِرُوا اللَّهَ فِي ذِمَّتِهِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
беҙгә [Мөхәммәт бин Басыйәр] әйткән; беҙгә [Йәзид бин Һарун] әйткән; беҙгә [Дауыт бин Әбү Һинд] [Әл-Хәсәндән] [Джундаб бин Суфьяндан] Пәйғәмбәребеҙҙән саллаллаһу ғәләйһи үсәлләмдән хәбәр иткән: «Кем дә кем иртәнге намаҙҙы уҡый, ул Аллаһтың гарантияһында, шуға күрә Аллаһтың гарантияһын юҡҡа сығармағыҙ».
Hadith
Imam Tirmidzi : 207
حَدَّثَنَا عَبَّاسٌ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ كَثِيرٍ أَبُو غَسَّانَ الْعَنْبَرِيُّ عَنْ إِسْمَعِيلَ الْكَحَّالِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَوْسٍ الْخُزَاعِيِّ عَنْ بُرَيْدَةَ الْأَسْلَمِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَشِّرْ الْمَشَّائِينَ فِي الظُّلَمِ إِلَى الْمَسَاجِدِ بِالنُّورِ التَّامِّ يَوْمَ الْقِيَامَةِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مَرْفُوعٌ هُوَ صَحِيحٌ مُسْنَدٌ وَمَوْقُوفٌ إِلَى أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يُسْنَدْ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
беҙгә [Ғаббас Әл Әнбәри] әйтте; беҙгә [Яхъя бин Ҡацир Әбү Ғассан Әл-Әнбәри] [Исмәғил Әл-Кәххәл] [Ғабдулла бин Аус Әл-Хузаи] [Бурайда Әл-Әсләми] пәйғәмбәребеҙҙән һөйләне, ул әйтте: «Ҡараңғылыҡта йөрөгәндәргә һөйөнөслө хәбәр бирегеҙ. Терелеү'. Әбү Иса әйтте; «Был хәҙис ошо юлдан ғәриб, әммә мәрфу» һәм уның сәнәде дөрөҫ. Ул тик Пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләренә генә барып еткән, ә Пәйғәмбәребеҙгә барып етмәгән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 208
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْرُ صُفُوفِ الرِّجَالِ أَوَّلُهَا وَشَرُّهَا آخِرُهَا وَخَيْرُ صُفُوفِ النِّسَاءِ آخِرُهَا وَشَرُّهَا أَوَّلُهَاقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأُبَيٍّ وَعَائِشَةَ وَالْعِرْبَاضِ بْنِ سَارِيَةَ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يَسْتَغْفِرُ لِلصَّفِّ الْأَوَّلِ ثَلَاثًا وَلِلثَّانِي مَرَّةً
беҙгә [Ҡотәйба] әйтте; беҙгә [Ғәбдел Әзиз бин Мөхәммәт] [Сөхәйл бин Әбү Сәлихтән] [атаһынан] [Әбү Һүрәйрәнән] һөйләне, ул әйтте; — Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһис-сәләм әйтте: «Намаҙ уҡыған ирҙәрҙең иң яҡшы рәттәре — алғыһы, ә иң насары — һуңғыһы». Ә иң яҡшы рәт ҡатын-ҡыҙҙар намаҙ уҡый - артҡы, ә иң насар - алғы рәт'. Ул әйтте; «Был сүрәлә шулай уҡ Джәбир, Ибн Ғаббас, Әбү Сәғит, Үбәй, Ғәйсиә, Ирбәҙл бин Сәрия һәм Әнәс риүәйәттәре лә бар». Әбү Иса әйтте; — Әбү Һүрәйрәнең был хәҙисе хәсән сахих. Һәм шулай уҡ риүәйәт ителгән: Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм беренсе рәттәгеләрҙән өс тапҡыр, икенсе рәттәгеләрҙән ике тапҡыр ғәфү үтенгән».
Hadith
Imam Tirmidzi : 209
و قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ أَنَّ النَّاسَ يَعْلَمُونَ مَا فِي النِّدَاءِ وَالصَّفِّ الْأَوَّلِ ثُمَّ لَمْ يَجِدُوا إِلَّا أَنْ يَسْتَهِمُوا عَلَيْهِ لَاسْتَهَمُوا عَلَيْهِقَالَ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ سُمَيٍّ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ نَحْوَهُ
Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм әйткән: «Әгәр кешеләр аҙанды һәм беренсе рәтте үтәгән өсөн сауапты белһә, йәрәбә тартырға тура килмәһә, улар уны алмаҫ ине, ысынлап та, йәрәбә тартыр ине», — тигән. Ул әйтте; ' [Исхаҡ бин Муса] беҙгә [Мәғн] әйтеменән һөйләне; беҙгә [Мәлик] [Сөмәйҙән] [Әбү Шәлихтән] [Әбү Һүрәйрәнән] Пәйғәмбәребеҙҙән хәҙистәгесә һөйләне. Ҡотәйбә лә беҙгә [Мәликтән] хәҙистәгесә һөйләне».
Hadith
Imam Tirmidzi : 210
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُسَوِّي صُفُوفَنَا فَخَرَجَ يَوْمًا فَرَأَى رَجُلًا خَارِجًا صَدْرُهُ عَنْ الْقَوْمِ فَقَالَ لَتُسَوُّنَّ صُفُوفَكُمْ أَوْ لَيُخَالِفَنَّ اللَّهُ بَيْنَ وُجُوهِكُمْقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَالْبَرَاءِ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَعَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مِنْ تَمَامِ الصَّلَاةِ إِقَامَةُ الصَّفِّ وَرُوِيَ عَنْ عُمَرَ أَنَّهُ كَانَ يُوَكِّلُ رِجَالًا بِإِقَامَةِ الصُّفُوفِ فَلَا يُكَبِّرُ حَتَّى يُخْبَرَ أَنَّ الصُّفُوفَ قَدْ اسْتَوَتْ وَرُوِيَ عَنْ عَلِيٍّ وَعُثْمَانَ أَنَّهُمَا كَانَا يَتَعَاهَدَانِ ذَلِكَ وَيَقُولَانِ اسْتَوُوا وَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ تَقَدَّمْ يَا فُلَانُ تَأَخَّرْ يَا فُلَانُ
беҙгә [Ҡотәйба] әйтте; беҙгә [Әбү Әүәнә] [Симаҡ бин Хәрбтән] [Ән Нуғман бин Басыйырҙан] һөйләне, ул әйтте; Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вәсалләм беҙҙең доға юлдарын тура итеп ҡуллана торғайны. Шулай итеп, бер көндө ул сығып, күкрәге башҡаларҙан нығыраҡ алға ҡалҡып торған кешене күреп: «Һеҙ сафтарығыҙҙы турайтығыҙ, юғиһә Аллаһ һеҙҙе бүлер», — тигән. Имам Тирмиҙи әйткән: «Был сүрәлә шулай уҡ Джәбир бин Самра, Әл-Барра, Джәбир бин Абдулла, Әнәс, Әбү Һүрәйрә һәм Ғәйсә» хәҙистәре бар. Әбү Иса әйтте; — Нуғман бин Басыирҙың был хәҙисе хәсәнле. Пәйғәмбәребеҙҙән риүәйәт ителгән: «Намаҙ камиллығының бер өлөшө – намаҙ рәттәрен тура итеү». Шулай уҡ Ғүмәрҙән хәбәр ителә: ул бер нисә кешегә намаҙ һыҙығын турайтырға ҡуша, ә ул намаҙ һыҙығы тура тигән хәбәр килмәйенсә тәкбир башламай. Ғәли менән Усмандан да риүәйәт ителгән: улар икеһе лә һәр ваҡыт быға иғтибар иткән. Икеһе лә: «Намаҙ һыҙыҡтарығыҙҙы тура итегеҙ», — тигән. Али ҡайһы саҡта; — Алға, шулай һәм шулай, артҡа, шулай һәм шулай.
Hadith
Imam Tirmidzi : 211
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ أَبِي مَعْشَرٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِيَلِيَنِّي مِنْكُمْ أُولُو الْأَحْلَامِ وَالنُّهَى ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ وَلَا تَخْتَلِفُوا فَتَخْتَلِفَ قُلُوبُكُمْ وَإِيَّاكُمْ وَهَيْشَاتِ الْأَسْوَاقِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ وَأَبِي مَسْعُودٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَالْبَرَاءِ وَأَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ مَسْعُودٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ يُعْجِبُهُ أَنْ يَلِيَهُ الْمُهَاجِرُونَ وَالْأَنْصَارُ لِيَحْفَظُوا عَنْهُ قَالَ وَخَالِدٌ الْحَذَّاءُ هُوَ خَالِدُ بْنُ مِهْرَانَ يُكْنَى أَبَا الْمُنَازِلِ قَالَ و سَمِعْت مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يَقُولُ يُقَالُ إِنَّ خَالِدًا الْحَذَّاءَ مَا حَذَا نَعْلًا قَطُّ إِنَّمَا كَانَ يَجْلِسُ إِلَى حَذَّاءٍ فَنُسِبَ إِلَيْهِ قَالَ وَأَبُو مَعْشَرٍ اسْمُهُ زِيَادُ بْنُ كُلَيْبٍ
беҙгә [Нәшр бин Ғәли Әл Джахдләми] әйтте; беҙгә [Йәзид бин Зүрәй] әйткән; беҙгә [Хәлид Әл Хадза`] [Әбү Мәҫйәрҙән] [Ибраһимдан] [Әлҡәмәнән] [Ғабдуллаһтан] Пәйғәмбәребеҙҙән саллаллаһу ғәләйһи үсәлләмдән һөйләне, ул әйтте: «Минең арттағы кеше һеҙҙең арала иң белемлеһе һәм олоһо булһын, унан һуң унан һуң, унан һуң унан һуң». Күңелдәрегеҙ ҡапма-ҡаршы булғанға тиклем бәхәсләшмәгеҙ. Ә баҙарҙарҙағы шау-шыуҙан ситтә тороғоҙ». Ул әйтте; «Был сүрәлә шулай уҡ Өбәй бин Ҡәғб, Әбү Мәсғүт, Әбү Сәғит, Әл-Бара һәм Әнәс риүәйәттәре лә бар». Шулай уҡ пәйғәмбәребеҙҙән риүәйәт ителә: ул үҙенең артында торғандар мөһәжирҙәр һәм ансарҙар булһа, улар уны һаҡлай алһын өсөн өҫтөнлөк бирә». Ул әйтте; 'Хәлид Әл Хадза' - Халид бин Миһран, уға Әбү Әл Мәназил ҡушаматы бирелгән. Ул әйтте; — Мөхәммәт бин Исмәғилдең әйткәнен ишеттем; — Халид Әл Хадза` бер ҡасан да аяҡ кейеме кеймәгән, тиҙәр. Ул аяҡ кейемендә ултырырға күнеккән, тик уны шулай ҡушаматы алғансы'. Ул әйтте; — Әбү Мәсйәрҙең исеме Зияд бин Ҡулайб ине.
Hadith
Imam Tirmidzi : 212
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ يَحْيَى بْنِ هَانِئِ بْنِ عُرْوَةَ الْمُرَادِيِّ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ مَحْمُودٍ قَالَصَلَّيْنَا خَلْفَ أَمِيرٍ مِنْ الْأُمَرَاءِ فَاضْطَرَّنَا النَّاسُ فَصَلَّيْنَا بَيْنَ السَّارِيَتَيْنِ فَلَمَّا صَلَّيْنَا قَالَ أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ كُنَّا نَتَّقِي هَذَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَوَفِي الْبَاب عَنْ قُرَّةَ بْنِ إِيَاسٍ الْمُزَنِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يُصَفَّ بَيْنَ السَّوَارِي وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَقَدْ رَخَّصَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ فِي ذَلِكَ
беҙгә [Ханнад] әйтте; беҙгә [Вәкиғ] [Суфьяндан] [Яхъя бин Хани` бин Үрүә Әл Мурадиҙан] [Ғабдул Хәмит бин Мәхмүттән] һөйләне, ул әйтте; — Беҙ бер ваҡыт етәксебеҙҙең береһе артында намаҙ уҡыныҡ, унан халыҡ этәрҙе — тарайтты — ике бағана араһында намаҙ уҡығансы. Беҙ намаҙ уҡып бөткәс [Әнәс бин Мәлик] әйтте; «Беҙ пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм заманында бындай нәмәләрҙән ҡасып йәшәнек». Ул әйтте; «Был сүрәлә шулай уҡ Ҡөрьә бин Ияс Әл Музаниҙан хәҙис бар». Әбү Иса әйтте; — Әнәстән килгән был хәҙис хәсән сахих. Ҡайһы бер ғалимдар ике руғана араһында намаҙ һыҙығы яһауға ышана. Был фекерҙе имам Әхмәт һәм Исхаҡ ҡабул итә, әммә ҡайһы бер башҡа белгестәр еңеллек бирә.
Hadith
Imam Tirmidzi : 213
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ حُصَيْنٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ قَالَأَخَذَ زِيَادُ بْنُ أَبِي الْجَعْدِ بِيَدِي وَنَحْنُ بِالرَّقَّةِ فَقَامَ بِي عَلَى شَيْخٍ يُقَالُ لَهُ وَابِصَةُ بْنُ مَعْبَدٍ مِنْ بَنِي أَسَدٍ فَقَالَ زِيَادٌ حَدَّثَنِي هَذَا الشَّيْخُ أَنَّ رَجُلًا صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ وَالشَّيْخُ يَسْمَعُ فَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُعِيدَ الصَّلَاةَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيِّ بْنِ شَيْبَانَ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ وَابِصَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ وَقَدْ كَرِهَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يُصَلِّيَ الرَّجُلُ خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ وَقَالُوا يُعِيدُ إِذَا صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ وَقَدْ قَالَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يُجْزِئُهُ إِذَا صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَقَدْ ذَهَبَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ إِلَى حَدِيثِ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ أَيْضًا قَالُوا مَنْ صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ يُعِيدُ مِنْهُمْ حَمَّادُ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ وَابْنُ أَبِي لَيْلَى وَوَكِيعٌ وَرَوَى حَدِيثَ حُصَيْنٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ غَيْرُ وَاحِدٍ مِثْلَ رِوَايَةِ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ زِيَادِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ وَفِي حَدِيثِ حُصَيْنٍ مَا يَدُلُّ عَلَى أَنَّ هِلَالًا قَدْ أَدْرَكَ وَابِصَةَ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْحَدِيثِ فِي هَذَا فَقَالَ بَعْضُهُمْ حَدِيثُ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ رَاشِدٍ عَنْ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ أَصَحُّ وَقَالَ بَعْضُهُمْ حَدِيثُ حُصَيْنٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ زِيَادِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ أَصَحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا عِنْدِي أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَمْرِو ابْنِ مُرَّةَ لِأَنَّهُ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ حَدِيثِ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ زِيَادِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ وَابِصَةَ
беҙгә [Ханнад] әйтте; беҙгә [Әбү Әл Әхүәш] [Хөшәйән] [Хилал бин Ясафтан] әйтте; Зияд бин Әбү Әл Джәғд беҙ батҡаҡлы ерҙә - ташҡын һыуҙары йәрәхәттәре ҡалдырған - булғанда ҡулымдан тотто. Шунан ул мине ғәҙәттә Бәни Әсәдтән [Вәбишәх бин Мәғбәд] тип аталған шәйех менән осрашырға алып барҙы. Әбри әйтте; — Был шәйех миңә һөйләне, бер ваҡыт бер кеше рәт артында яңғыҙы ғына намаҙ уҡый ине, шәйех Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм иргә намаҙҙы ҡабатларға ҡушҡанын ишетте. Әбү Иса әйтте; — Был бүлектә шулай уҡ Ғәли бин Сәйбән һәм Ибн Ғәббәстең тарихы ла бар. Әбү Иса әйтте; — Был Вәбишә хәҙис Хәсән дәрәжәһендә. Ҡайһы бер ғалимдар имам артында яңғыҙы намаҙ уҡый, тиҙәр; «Әгәр ҙә намаҙы имам артында яңғыҙы уҡылһа, ул ҡабатларға тейеш». Был фекерҙе Әхмәт менән Исхаҡ ҡабул иткән. Ҡайһы бер ғалимдар: «Әгәр ҙә ул имам артында яңғыҙы намаҙ уҡыһа, был етә», — ти. Был фекерҙе Суфьян Ац Цаури, бин Әл Мөбәрәк һәм Сәфии ҡабул иткән. Ҡуфанан килгән ҡайһы бер ғалимдар ҙа Вәбишә бин Мәғбәдтең хәҙисенә йәбешә, тиҙәр; «Кем рәт артында яңғыҙы намаҙ уҡый, шул намаҙын ҡаза ҡылырға тейеш». Был фекерҙе тотоусылар араһында Хәммәд бин Сөләймән, Ибн Әбү Ләйлә һәм Вәкиғ бар. Хилал бин Ясафтан Хөшәйен хәҙис бер нисә кешенән риүәйәт ителгән, мәҫәлән, Әбү Әл Әхүәш тарихы, Зияд бин Әбү Әл Джәғдтән, Вәбишәх бин Мәғбәдтән. Был Хөшәйен хәҙисендә Хилалдың ҡасандыр Вәбишә менән осрашыуы тураһында күрһәтмә бар. Был осраҡта хәҙис белгестәре араһында бәхәс килеп сыҡты, ҡайһы берҙәре әйтте; — Әмру бин Мүррәнән, Хилал бин Ясафтан, Әмру бин Рисыдиндан, Вәбишәх бин Мәғбәдтән риүәйәт ителгән хәҙис дөрөҫөрәк. ә икенселәр: «Хилал бин Ясафтан, Зияд бин Әбү Әл-Джадтан, Вәбишәх бин Мәғбәдтән риүәйәт ителгән Хөшәйн хәҙистәре дөрөҫөрәк», — ти. Әбү Иса әйтте; — Минеңсә, был хәҙис Амру бин Мурра хәҙисенә ҡарағанда дөрөҫөрәк. Сөнки был хәҙис тә Хилал бин Ясафтың хәҙисенән башҡа, Зияд бин Әбү Әл-Джәғдтән, Вәбишәхтән риүәйәт ителгән.
Hadith
Imam Tirmidzi : 214
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ هِلَالِ بْنِ يَسَافٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ رَاشِدٍ عَنْ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍأَنَّ رَجُلًا صَلَّى خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُعِيدَ الصَّلَاةَقَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يَقُولُ إِذَا صَلَّى الرَّجُلُ خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ فَإِنَّهُ يُعِيدُ
беҙгә [Мөхәммәт бин Басыйәр] әйткән; беҙгә [Мөхәммәт бин Джәғфәр] әйтте; беҙгә [Сыуба] [Әмру бин Мүррәнән] [Хилал бин Ясафтан] [Әмру бин Рәсид] [Вәбишәх бин Мәғбәдтән] әйтте; «Бер кеше рәт артында яңғыҙы намаҙ уҡый ине, шул саҡта пәйғәмбәребеҙ уға намаҙҙы ҡабатларға ҡушты». Әбү Иса әйтте; — Мин Әл-Джәрүдтең әйткәнен ишеттем; — Мин Вакиның әйткәнен ишеттем; — Әгәр ҙә ир рәт артында яңғыҙы намаҙ уҡыһа, тимәк, ҡабатларға тейеш.
Hadith
Imam Tirmidzi : 215
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنْ الْعَطَّارُ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَصَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِرَأْسِي مِنْ وَرَائِي فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَنَسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ قَالُوا إِذَا كَانَ الرَّجُلُ مَعَ الْإِمَامِ يَقُومُ عَنْ يَمِينِ الْإِمَامِ
беҙгә [Ҡотәйба] әйтте; беҙгә [Дауыт бин Абдуррахман Әл Атсар] [Ғәмру бин Динарҙан] [Ҡурайб] Ибн Аббастың [Ибнү Аббастан] хеҙмәтсеһенән һөйләне, ул әйтте; — Бер төндә пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм менән намаҙ уҡый инем, уның һул яғында торҙом, шул саҡта Аллаһ Рәсүле ғәләйһис-сәләм башымды арттан тотоп, уң яғына борҙо. Әбү Иса әйтте; — Был бүлектә Әнәстән дә тарих бар. Әбү Иса әйтте; — Ибн Ғәббәстән килгән был хәҙис хәсән сахих. Был хәҙис пәйғәмбәребеҙҙең сәхәбәләренән һәм уларҙан һуң килгәндәр араһынан ғалимдар тарафынан ғәмәлгә ашырылған. Улар әйтте; «Әгәр ҙә ир имам менән бергә намаҙ уҡыһа, уң яғына ултырып намаҙ уҡырға тейеш».
Hadith
Imam Tirmidzi : 216
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ قَالَ أَنْبَأَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ قَالَأَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كُنَّا ثَلَاثَةً أَنْ يَتَقَدَّمَنَا أَحَدُنَاقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَجَابِرٍ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ سَمُرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا كَانُوا ثَلَاثَةً قَامَ رَجُلَانِ خَلْفَ الْإِمَامِ وَرُوِيَ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ أَنَّهُ صَلَّى بِعَلْقَمَةَ وَالْأَسْوَدِ فَأَقَامَ أَحَدَهُمَا عَنْ يَمِينِهِ وَالْآخَرَ عَنْ يَسَارِهِ وَرَوَاهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ تَكَلَّمَ بَعْضُ النَّاسِ فِي إِسْمَعِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ الْمَكِّيِّ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ
беҙгә [Бундар Мөхәммәт бин Басыйәр] әйткән; беҙгә [Мөхәммәт бин Әбү Әди] һөйләне, ул әйтте; беҙгә [Исмәғил бин Мөслим] [Әл Хәсәндән] [Самра бин Джундабтан] хәбәр итте, ул әйтте; «Әгәр ҙә беҙ өс кеше булһаҡ, Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләм беҙгә берәүбеҙ имам булып алға сығырға ҡушты». Әбү Иса әйтте; «Был сүрәлә Ибн Мәсғүд, Джәбир һәм Әнәс бин Мәликтән дә хәҙистәр бар». Әбү Иса әйтте; — Был Самра хәҙисе хәсән ғәриб дәрәжәһендә, был хәҙисте фән белгестәре ғәмәлгә ашыра. Өс кеше булһа, рухани артында ике кеше тора, тигәндәр. Ибн Мәсғүдтән риүәйәт ителә: ул бер ваҡыт Әлкәмә һәм Әл Әсүәд менән намаҙ уҡыған, уларҙың береһе уң яҡта, икенсеһе һул яҡта торған. Ул шулай уҡ пәйғәмбәребеҙҙән саллаллаһу ғәләйһи вәсалләм риүәйәт итә. Ә ҡайһы бер ғалимдар Исмәғил бин Мөслим Әл Мәккиҙе ятлау йәһәтенән фекер алышалар.
Hadith
Imam Tirmidzi : 217
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ إِسْحَقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ جَدَّتَهُ مُلَيْكَةَ دَعَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِطَعَامٍ صَنَعَتْهُ فَأَكَلَ مِنْهُ ثُمَّ قَالَ قُومُوا فَلْنُصَلِّ بِكُمْ قَالَ أَنَسٌ فَقُمْتُ إِلَى حَصِيرٍ لَنَا قَدْ اسْوَدَّ مِنْ طُولِ مَا لُبِسَ فَنَضَحْتُهُ بِالْمَاءِ فَقَامَ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَصَفَفْتُ عَلَيْهِ أَنَا وَالْيَتِيمُ وَرَاءَهُ وَالْعَجُوزُ مِنْ وَرَائِنَا فَصَلَّى بِنَا رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ انْصَرَفَقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا كَانَ مَعَ الْإِمَامِ رَجُلٌ وَامْرَأَةٌ قَامَ الرَّجُلُ عَنْ يَمِينِ الْإِمَامِ وَالْمَرْأَةُ خَلْفَهُمَا وَقَدْ احْتَجَّ بَعْضُ النَّاسِ بِهَذَا الْحَدِيثِ فِي إِجَازَةِ الصَّلَاةِ إِذَا كَانَ الرَّجُلُ خَلْفَ الصَّفِّ وَحْدَهُ وَقَالُوا إِنَّ الصَّبِيَّ لَمْ تَكُنْ لَهُ صَلَاةٌ وَكَأَنَّ أَنَسًا كَانَ خَلْفَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحْدَهُ فِي الصَّفِّ وَلَيْسَ الْأَمْرُ عَلَى مَا ذَهَبُوا إِلَيْهِ لِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَقَامَهُ مَعَ الْيَتِيمِ خَلْفَهُ فَلَوْلَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَعَلَ لِلْيَتِيمِ صَلَاةً لَمَا أَقَامَ الْيَتِيمَ مَعَهُ وَلَأَقَامَهُ عَنْ يَمِينِهِ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ مُوسَى بْنِ أَنَسٍ عَنْ أَنَسٍ أَنَّهُ صَلَّى مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَقَامَهُ عَنْ يَمِينِهِ وَفِي هَذَا الْحَدِيثِ دَلَالَةٌ أَنَّهُ إِنَّمَا صَلَّى تَطَوُّعًا أَرَادَ إِدْخَالَ الْبَرَكَةِ عَلَيْهِمْ
беҙгә һөйләне [Исхаҡ Әл Ансари] әйтте; беҙгә һөйләне [Мә'н] әйтте; беҙгә [Мәлик бин Әнәс] [Исхаҡ бин Абдулла бин Әбү Талха] [Әнәс бин Мәлик] өләсәһе -Мөләйкә- Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм үҙе бешергән мәжлескә саҡырғанын һөйләне. Шунан ашап: «Тор, намаҙ уҡырбыҙ», — тигән. Әнәс әйтте; — Шунан мин күптән ҡулланылғанға күрә ҡара төҫтәге матыбыҙға баҫтым. Мин дә һыу һиптем. Шунан һуң Рәсүлуллаһ шәлләллаһу ғәләйһис-сәләм уның өҫтөндә торҙоҡ, мин һәм бер етем бала уның артында һыҙыҡ төҙөнөк, ә уның артында ата-әсәләр -өләсәйҙәр- булыр ине. Ул беҙҙең менән ике рәҡәғәт намаҙ уҡыны ла китте». Әбү Иса әйтте; — Әнәстән килгән был хәҙис хәсән сахих. Был хәҙисте лә күпселек ғалимдар ғәмәлгә ашыра, улар: «Әгәр имам ир һәм ҡатын менән булһа, ир имамдың уң яғында тора, ә ҡатын икеһенең артында тора», тиҙәр. Был хәҙис менән бәхәсләшеүселәр ҙә бар: кемдер рәт артында ғына намаҙ уҡырға ярай. Шулай уҡ: «Бәләкәй балаларҙың намаҙҙары иҫәпләнмәгән, шуға күрә Әнәс ул ваҡытта Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм артында яңғыҙы ғына рәт артында намаҙ уҡыған кеүек ине», — тинеләр. Әммә был проблема улар аңлағанса асыҡ булмай, сөнки ул ваҡытта Пәйғәмбәребеҙ Әнәсте артында бәләкәй бала менән бергә урынлаштыра. Әгәр ҙә пәйғәмбәребеҙ етемдең намаҙҙарын һанамаһа, уны, һис шикһеҙ, Әнәс менән бергә ултыртмаҫ ине, ә Пәйғәмбәребеҙ уны – Әнәсте – уң яғына ҡуйыр ине». Шулай уҡ Муса бин Әнәстең, Әнәстең риүәйәтенән, ул бер ваҡыт Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм менән намаҙ уҡыған, һуңынан уны уң яғына ултыртҡан», — тип риүәйәт ителә. Был хәҙистә улар менән бергә сөннәт намаҙҙарын уҡыған, улар бәрәкәт алыр тип өмөтләнеп, тигән дәлил бар».
Hadith
Imam Tirmidzi : 218
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ و حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ رَجَاءٍ الزُّبَيْدِيِّ عَنْ أَوْسِ بْنِ ضَمْعَجٍ قَال سَمِعْتُ أَبَا مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيَّ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَؤُمُّ الْقَوْمَ أَقْرَؤُهُمْ لِكِتَابِ اللَّهِ فَإِنْ كَانُوا فِي الْقِرَاءَةِ سَوَاءً فَأَعْلَمُهُمْ بِالسُّنَّةِ فَإِنْ كَانُوا فِي السُّنَّةِ سَوَاءً فَأَقْدَمُهُمْ هِجْرَةً فَإِنْ كَانُوا فِي الْهِجْرَةِ سَوَاءً فَأَكْبَرُهُمْ سِنًّا وَلَا يُؤَمُّ الرَّجُلُ فِي سُلْطَانِهِ وَلَا يُجْلَسُ عَلَى تَكْرِمَتِهِ فِي بَيْتِهِ إِلَّا بِإِذْنِهِقَالَ مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ قَالَ ابْنُ نُمَيْرٍ فِي حَدِيثِهِ أَقْدَمُهُمْ سِنًّا قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَمَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ وَعَمْرِو بْنِ سَلَمَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي مَسْعُودٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا أَحَقُّ النَّاسِ بِالْإِمَامَةِ أَقْرَؤُهُمْ لِكِتَابِ اللَّهِ وَأَعْلَمُهُمْ بِالسُّنَّةِ وَقَالُوا صَاحِبُ الْمَنْزِلِ أَحَقُّ بِالْإِمَامَةِ و قَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا أَذِنَ صَاحِبُ الْمَنْزِلِ لَغَيْرِهِ فَلَا بَأْسَ أَنْ يُصَلِّيَ بِهِ وَكَرِهَهُ بَعْضُهُمْ وَقَالُوا السُّنَّةُ أَنْ يُصَلِّيَ صَاحِبُ الْبَيْتِ قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَقَوْلُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا يُؤَمُّ الرَّجُلُ فِي سُلْطَانِهِ وَلَا يُجْلَسُ عَلَى تَكْرِمَتِهِ فِي بَيْتِهِ إِلَّا بِإِذْنِهِ فَإِذَا أَذِنَ فَأَرْجُو أَنَّ الْإِذْنَ فِي الْكُلِّ وَلَمْ يَرَ بِهِ بَأْسًا إِذَا أَذِنَ لَهُ أَنْ يُصَلِّيَ بِهِ
беҙгә [Ханнад] әйтте; беҙгә [Әбү Мөғәвиә] [Әл-Әл-Әмәси]ҙән әйтте; һәм беҙгә [Мәхмүт бин Ғәйлән] әйтте; беҙгә [Әбү Мөғәүиә] һәм [Ғабдулла бин Нумайыр] [Әл-Әмәси] [Исмәғил бин Раджа Әз Зөбәйер] [Әүс бин Дләмғәж] тарафынан һөйләне, ул әйтте; «Мин [Әбү Мәсғүд Әл-Әнсари] әйткәнен ишеттем; — Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһис-сәләм әйткән: «Кемдең берәй халыҡтың имамы булырға иң хоҡуғы бар, шул Ҡөрьәнде иң оҫта уҡый». Әгәр улар уҡыуҙа бер үк булһа, тимәк, сөннәтте иң яҡшы аңлаған кеше. Әгәр улар сөннәттә бер үк булһа, тимәк, беренсе булып һижрәт итә. Әгәр улар эмиграцияла бер үк булһа, тимәк, иң олоһо иң олоһо. Бер кем дә икенсе кешенең власть аҫтында рухани булмаһын һәм уның рөхсәтенән башҡа уның өйөндәге айырым урынында ултырмаһын». Мәхмүт бин Ғәйлән әйткән; Ибн Нумайр үҙенең хәҙисендә: «Йәш буйынса иң олоһо», — тигән. Әбү Иса әйтте; — Был бүлектә шулай уҡ Әбү Сәғит Әл-Худри, Әнәс бин Мәлик, Малик бин Әл-Хүәйрит һәм Әмру бин Сәләмәнән дә тарих бар. Әбү Иса әйтте; — Әбү Мәсғүттең был хәҙисе сәләхле. Был хәҙисте фән белгестәре ғәмәлгә ашыра, тиҙәр; «Рухани булырға иң хоҡуҡлы кеше Ҡөрьәнде иң яҡшы уҡый һәм сөннәт менән иң яҡшы таныш кеше». Улар ҙа әйтте; — Йорт хужаһының рухани булырға хоҡуғы бар. Ҡайһы берҙәре әйтте; 'Әгәр ҙә өй хужаһы башҡаларға рөхсәт бирһә, уның менән намаҙ уҡыуҙа бер ниндәй ҙә насарлыҡ юҡ'. Әммә башҡалар быны раҫланы, улар: «Сөннәт – имам булған йорт хужаһы», — тинеләр. Имам Әхмәт бин Хәмбал әйткән; — Аллаһ Илсеһенең һүҙҙәре: «Бер кем дә икенсе кешенең хакимлығы аҫтында имам булмаһын һәм уның рөхсәтенән башҡа уның өйөндәге айырым урынында ултырмаһын». Әгәр ҙә рөхсәт ителә икән, тимәк, рөхсәт һәр кем өсөн тип өмөтләнәм. Артабан үҙе – йорт хужаһы – рөхсәт итһә, намаҙ уҡырға ярай, тип раҫланы.
Hadith
Imam Tirmidzi : 219
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا الْمُغِيرَةُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَمَّ أَحَدُكُمْ النَّاسَ فَلْيُخَفِّفْ فَإِنَّ فِيهِمْ الصَّغِيرَ وَالْكَبِيرَ وَالضَّعِيفَ وَالْمَرِيضَ فَإِذَا صَلَّى وَحْدَهُ فَلْيُصَلِّ كَيْفَ شَاءَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ وَأَنَسٍ وَجَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَمَالِكِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي وَاقِدٍ وَعُثْمَانَ بْنِ أَبِي الْعَاصِ وَأَبِي مَسْعُودٍ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ قَوْلُ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ اخْتَارُوا أَنْ لَا يُطِيلَ الْإِمَامُ الصَّلَاةَ مَخَافَةَ الْمَشَقَّةِ عَلَى الضَّعِيفِ وَالْكَبِيرِ وَالْمَرِيضِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَبُو الزِّنَادِ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ ذَكْوَانَ وَالْأَعْرَجُ هُوَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ هُرْمُزَ الْمَدِينِيُّ وَيُكْنَى أَبَا دَاوُدَ
беҙгә [Ҡотәйба] әйтте; беҙгә [Әл Мөғирә бин Әбдүррәхмән] [Әбү Әз Зинадтан] [Әл Әғраждан] [Әбү Һүрәйрәнән] әйткән: «Әгәр ҙә һеҙҙең берегеҙ имам булһа, еңеләйтегеҙ, сөнки улар араһында бәләкәй балалар, ҡарттар, көсһөҙҙәр һәм ауырыуҙар бар. Шуға күрә, әгәр ул яңғыҙы намаҙ уҡыһа, үҙе теләгәнсә уҡыһын». Әбү Иса әйтте; «Был сүрәлә шулай уҡ Әди бин Хәтим, Әнәс, Джәбир бин Самра, Мәлик бин Абдулла, Әбү Вәкид, Усман бин Әбү Әл Әш, Әбү Мәсғүд, Джәбир бин Абдулла һәм Ибнү Аббас риүәйәттәре лә бар». Әбү Һүрәйрәнән килгән был хәҙис Хәсән Сәхих. Был фекерҙе күп ғалимдар, улар көсһөҙҙәргә, ҡарттарға һәм ауырыуҙарға ауырлыҡ һалыуҙан ҡурҡып, намаҙҙы оҙайтмауҙы хуп күрә». Әбү Иса әйтте; Әбү Әз Зинадтың исеме Абдулла бин Дзакван, ә Әл Әғраж — Абдуррахман бин Хөрмүз Әл Мәдини, шулай уҡ Әбү Дауыт ҡушаматы ла бар.
Hadith
Imam Tirmidzi : 220
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَخَفِّ النَّاسِ صَلَاةً فِي تَمَامٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَاسْمُ أَبِي عَوَانَةَ وَضَّاحٌ قَالَ أَبُو عِيسَى سَأَلْتُ قُتَيْبَةَ قُلْتُ أَبُو عَوَانَةَ مَا اسْمُهُ قَالَ وَضَّاحٌ قُلْتُ ابْنُ مَنْ قَالَ لَا أَدْرِي كَانَ عَبْدًا لِامْرَأَةٍ بِالْبَصْرَةِ
беҙгә [Ҡотәйба] әйтте; беҙгә [Әбү Әүәнә] [Ҡатада]нан [Әнәс бин Мәликтән] һөйләне, ул әйтте; «Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһис-сәләм, камил булһа ла, иң еңел намаҙ уҡыған кеше булған». Әбү Иса әйтте; — Был хәҙис хәсән сахих. Әбү Әүәнәнең исеме Вадлдлаһ булған. Әбү Иса әйтте; — Мин бер ваҡыт Ҡотәйбәнән һорағайным; Әбү Әүнәнең исеме кем?» тип яуап бирҙе ул: «Вадлдлаһ». Мин тағы: «Кемдең балаһы?» Ул: «Белмәйем, Басрала бер ҡатындың ҡоло булған», — тип яуап бирҙе.
