Imam Tirmidzi (الإمام الترمذي) - 3891 Hadith
Hadith
Imam Tirmidzi : 2041
حَدَّثَنَا هَارُونُ أَبُو مُوسَى الْمُسْتَمْلِيُّ الْبَغْدَادِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ رُؤْبَةَ التَّغْلَبِيُّ عَنْ عَبْدِ الْوَاحِدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُسْرٍ النَّصْرِيِّ عَنْ وَاثِلَةَ بْنِ الْأَسْقَعِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَرْأَةُ تَحُوزُ ثَلَاثَةَ مَوَارِيثَ عَتِيقَهَا وَلَقِيطَهَا وَوَلَدَهَا الَّذِي لَاعَنَتْ عَلَيْهِهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لَا يُعْرَفُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ حَرْبٍ
Безгә [Һарун Әбу Муса Әл-Мөстәмли Әл-Багдадидан]; безгә [Мөхәммәд бин Харбтан]; безгә ['Гомәр бин Ру'я Әт-Тәглибидан] ['Абдул Вахид бин Абдуллаһ бин Буср Ән Нәшридан] [Вәтсилә бин Әл-Әскадан] ул болай диде: Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам болай диде: "Хатын-кыз өч мирас ала ала: азат ителгән колдан, тапкан баладан һәм ире белән никахлашкан баладан". Бу Хәсән Гарибтан килгән хәдис, без аны бу юлдан, ягъни Мөхәммәд бин Харб хәдисеннән генә беләбез.
Hadith
Imam Tirmidzi : 2042
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَمَرِضْتُ عَامَ الْفَتْحِ مَرَضًا أَشْفَيْتُ مِنْهُ عَلَى الْمَوْتِ فَأَتَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعُودُنِي فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِي مَالًا كَثِيرًا وَلَيْسَ يَرِثُنِي إِلَّا ابْنَتِي أَفَأُوصِي بِمَالِي كُلِّهِ قَالَ لَا قُلْتُ فَثُلُثَيْ مَالِي قَالَ لَا قُلْتُ فَالشَّطْرُ قَالَ لَا قُلْتُ فَالثُّلُثُ قَالَ الثُّلُثُ وَالثُّلُثُ كَثِيرٌ إِنَّكَ إِنْ تَدَعْ وَرَثَتَكَ أَغْنِيَاءَ خَيْرٌ مِنْ أَنْ تَدَعَهُمْ عَالَةً يَتَكَفَّفُونَ النَّاسَ وَإِنَّكَ لَنْ تُنْفِقَ نَفَقَةً إِلَّا أُجِرْتَ فِيهَا حَتَّى اللُّقْمَةَ تَرْفَعُهَا إِلَى فِي امْرَأَتِكَ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أُخَلَّفُ عَنْ هِجْرَتِي قَالَ إِنَّكَ لَنْ تُخَلَّفَ بَعْدِي فَتَعْمَلَ عَمَلًا تُرِيدُ بِهِ وَجْهَ اللَّهِ إِلَّا ازْدَدْتَ بِهِ رِفْعَةً وَدَرَجَةً وَلَعَلَّكَ أَنْ تُخَلَّفَ حَتَّى يَنْتَفِعَ بِكَ أَقْوَامٌ وَيُضَرَّ بِكَ آخَرُونَ اللَّهُمَّ أَمْضِ لِأَصْحَابِي هِجْرَتَهُمْ وَلَا تَرُدَّهُمْ عَلَى أَعْقَابِهِمْ لَكِنْ الْبَائِسُ سَعْدُ ابْنُ خَوْلَةَ يَرْثِي لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ مَاتَ بِمَكَّةَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ لَيْسَ لِلرَّجُلِ أَنْ يُوصِيَ بِأَكْثَرَ مِنْ الثُّلُثِ وَقَدْ اسْتَحَبَّ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ الثُّلُثِ لِقَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالثُّلُثُ كَثِيرٌ
Безгә [Ибн Әбү Гомәр] сөйләде; безгә [Суфиян бин Уяйнә] сөйләде [Әз-Зүһри] әйтте [Әмир бин Сәгъд бин Әбү Ваккаш] әйтте [әтисеннән] ул болай диде: Фәтху Мәккә елында мин авырып киттем һәм үләчәк кебек хис иттем. Шуннан соң Рәсүлүллаһ миңа килде, шуңа күрә мин аңа: «Әй Аллаһның Илчесе, минем байлыгым бик күп, ләкин миңа кызымнан башка беркем дә мирас итеп алмый. Барлык малым белән васыять язарга тиешме?» – дидем. Ул: «Юк», – дип җавап бирде. Мин: «Яки өчтән ике өлешеме?» – дидем. Ул: «Юк», – дип җавап бирде. Мин тагын: «Яки яртысымы?» – дидем. Ул: «Юк», – дидем. Мин тагын: «Аннан соң өчтән бер өлешеме?» – дидем. Ахырда ул: «Өчтән бер өлеше. Ләкин өчтән бер өлеше күп. Чыннан да, варисларыгызны бай калдырсагыз, аларны ярлы калдырып, кешеләрдән соранып торудан яхшырак. Һәм сезгә бүләк бирелмәгән очракта бернәрсә дә сарыф итмәгез, хәтта хатыныгызның авызына салган бер теш ризыкка кадәр. Аннары мин сорадым: "Әй Аллаһның Илчесе, мин һиҗрәттән ташландыммы?" Ул җавап бирде: "Чыннан да, сез миннән соң калмаячаксыз, Аллаһның йөзен өмет иткән гамәлләрне кылмыйча, шуның белән Аның каршында дәрәҗәгезне тагын да югарырак күтәрмичә. Һәм өметләнәм, миннән соң сез үлгәннән соң, кешеләр сездән файда күрерләр, ә башкалар бәлагә дучар булырлар. Әй Аллаһ, дусларымның һиҗрәтен кабул ит һәм аларның ахырын кире какма". Ләкин, Әл-Баис Сәгъд бин Хаулә, Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам, аны мирас итеп алды, шуңа күрә ул Мәккәдә үлде. Әбу Гайсә әйтте: "Хәдис шулай ук Ибн Аббастан да риваять ителә. Бу - Хәсән Сахих хәдис. Һәм бу хәдисне Сәгъд бин Әбу Вакхастан бердән артык риваятьче дә риваять иткән. Белгеч Иму сүзләренчә, бу хәдис гамәлдә кулланыла, ягъни кеше байлыгының өчтән бер өлешеннән артыгын васыять итә алмый. Шул ук вакытта, кайбер галимнәр өчен, Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнең сүзләренә нигезләнеп, васыять өчтән бер өлештән ким булса, бу мөстәхәб - сөннәт - дип санала.
Hadith
Imam Tirmidzi : 2043
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا الْأَشْعَثُ بْنُ جَابِرٍ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّهُ حَدَّثَهُعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الرَّجُلَ لَيَعْمَلُ وَالْمَرْأَةُ بِطَاعَةِ اللَّهِ سِتِّينَ سَنَةً ثُمَّ يَحْضُرُهُمَا الْمَوْتُ فَيُضَارَّانِ فِي الْوَصِيَّةِ فَتَجِبُ لَهُمَا النَّارُ ثُمَّ قَرَأَ عَلَيَّ أَبُو هُرَيْرَةَ{ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصَى بِهَا أَوْ دَيْنٍ غَيْرَ مُضَارٍّ وَصِيَّةً مِنْ اللَّهِ إِلَى قَوْلِهِ ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ }قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ وَنَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ الَّذِي رَوَى عَنْ الْأَشْعَثِ بْنِ جَابِرٍ هُوَ جَدُّ نَصْرِ بْنِ عَلِيٍّ الْجَهْضَمِيِّ
Безгә [Нәшр бин 'Али Әл-Җәһдһәми] сөйләде; безгә ['Абдүш Шәмәд бин 'Абдул Варитс] сөйләде; безгә [Нәшр бин 'Али] әйтте; безгә [Әл-Асиятс бин Җәбир] әйтте, ул [Шияһр бин Хәусяб] әйтте, ул аңа әйтте: Аллаһның Рәсүле саллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: «Чыннан да, ир-ат һәм хатын-кыз алтмыш ел Аллаһка буйсынып эшли алалар, аннары үлем килгәч, икесе дә варислары өчен куркыныч булган эш эшлиләр, шуның белән икесе дә җәһәннәмгә эләгә». Аннары Әбү Һәйрә миңа аятьне укыды: «МИМ БӘ'ДИ ВӘСИЯТИЙ ЙУШАА БИҺАӘ ӘҮ ДАЙНИН ГАЙРА МУДЛАРРИВ ВӘСИЯТИМ МИНАЛЛАҺ - васыятьне үтәгәннән соң яки варисларга зыян китермичә бурычларын түләгәннән соң. - Аллаһ моны Аллаһтан килгән чын шәригать итеп билгеләде. -Ниса сүрәсе: 12- Аллаһның "Заликал Фаузул Әзийм - һәм бу зур җиңү-" сүзе килгәнче. -Ниса сүрәсе: 13- Әбу Гайсә болай дигән: "Бу хәдис - хәсән-шәһих гариб, ә аны Әсгать бин Җәбирдән риваять иткән Нәшр бин Али Нәшр бин Али әл-Җәһдләминең бабасы иде."
Hadith
Imam Tirmidzi : 2044
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا حَقُّ امْرِئٍ مُسْلِمٍ يَبِيتُ لَيْلَتَيْنِ وَلَهُ مَا يُوصِي فِيهِ إِلَّا وَوَصِيَّتُهُ مَكْتُوبَةٌ عِنْدَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ
Безгә [Ибн Әбү Гомәр] сөйләде; безгә [Суфиян] сөйләде, ул [Әййуб] әйтте, ул [Нәфи] әйтте, ул [Ибн Гомәр] әйтте: Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Мөселманның васыять итәргә тиешле малы булганда, аның васыяте аның ягында язылган булмаса, ике көн төн кунарга хакы юк". Әбү Гайсә әйтте: "Бу - Хәсән Сахих хәдис. Шулай ук [Әз-Зүһри]дән [Сәлим]дән [Ибн Гомәр]дән Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән шундый хәдисләр белән риваять ителгән."
Hadith
Imam Tirmidzi : 2045
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا أَبُو قَطَنٍ عَمْرُو بْنُ الْهَيْثَمِ الْبَغْدَادِيُّ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ مِغْوَلٍ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ مُصَرِّفٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ أَبِي أَوْفَىأَوْصَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا قُلْتُ كَيْفَ كُتِبَتْ الْوَصِيَّةُ وَكَيْفَ أَمَرَ النَّاسَ قَالَ أَوْصَى بِكِتَابِ اللَّهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ مَالِكِ بْنِ مِغْوَلٍ
Безгә [Әхмәд бин Мани] сөйләде; безгә [Әбу Катан Әмр бин Әл Хәйтсам әл-Багдадидан] сөйләде; безгә [Мәлик бин Мигъвәл] сөйләде [Тәлхә бин Мөшәррифтан] ул болай диде: Мин бервакыт [Ибн Әбу Әүфәдән]: "Рәсулүллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам үз милке турында васыять кылдымы?" - дип сорадым. Ул: "Юк", - дип җавап бирде. Аннары мин тагын сорадым: "Ни өчен васыять мәҗбүри? Һәм ни өчен ул кешеләргә моны эшләргә кушты?" Ул: "Ул Аллаһ китабы белән васыять кылды", - дип җавап бирде. Әбу Гайсә әйтте: "Бу - Хәсән Сахих Гарибның хәдисе. Без моны Мәлик бин Мигъвәлнең хәдисеннән генә беләбез."
Hadith
Imam Tirmidzi : 2046
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ وَهَنَّادٌ قَالَا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ حَدَّثَنَا شُرَحْبِيلُ بْنُ مُسْلِمٍ الْخَوْلَانِيُّ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ الْبَاهِلِيِّ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي خُطْبَتِهِ عَامَ حَجَّةِ الْوَدَاعِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَعْطَى لِكُلِّ ذِي حَقٍّ حَقَّهُ فَلَا وَصِيَّةَ لِوَارِثٍ الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ وَلِلْعَاهِرِ الْحَجَرُ وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ ادَّعَى إِلَى غَيْرِ أَبِيهِ أَوْ انْتَمَى إِلَى غَيْرِ مَوَالِيهِ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ التَّابِعَةُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ لَا تُنْفِقُ امْرَأَةٌ مِنْ بَيْتِ زَوْجِهَا إِلَّا بِإِذْنِ زَوْجِهَا قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَلَا الطَّعَامَ قَالَ ذَلِكَ أَفْضَلُ أَمْوَالِنَا ثُمَّ قَالَ الْعَارِيَةُ مُؤَدَّاةٌ وَالْمِنْحَةُ مَرْدُودَةٌ وَالدَّيْنُ مَقْضِيٌّ وَالزَّعِيمُ غَارِمٌقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَمْرِو بْنِ خَارِجَةَ وَأَنَسٍ وَهُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ وَرِوَايَةُ إِسْمَعِيلَ بْنِ عَيَّاشٍ عَنْ أَهْلِ الْعِرَاقِ وَأَهْلِ الْحِجَازِ لَيْسَ بِذَلِكَ فِيمَا تَفَرَّدَ بِهِ لِأَنَّهُ رَوَى عَنْهُمْ مَنَاكِيرَ وَرِوَايَتُهُ عَنْ أَهْلِ الشَّامِ أَصَحُّ هَكَذَا قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ قَال سَمِعْتُ أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ يَقُولُ قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ إِسْمَعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ أَصْلَحُ حَدِيثًا مِنْ بَقِيَّةَ وَلِبَقِيَّةَ أَحَادِيثُ مَنَاكِيرُ عَنْ الثِّقَاتِ و سَمِعْت عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ يَقُولُ سَمِعْتُ زَكَرِيَّا بْنَ عَدِيٍّ يَقُولُ قَالَ أَبُو إِسْحَقَ الْفَزَارِيُّ خُذُوا عَنْ بَقِيَّةَ مَا حَدَّثَ عَنْ الثِّقَاتِ وَلَا تَأْخُذُوا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ عَيَّاشٍ مَا حَدَّثَ عَنْ الثِّقَاتِ وَلَا عَنْ غَيْرِ الثِّقَاتِ
Безгә ['Әли бин Хуҗр] һәм [Хәннәд] сөйләделәр, алар икесе дә әйттеләр; безгә [Исмәгыйль бин Айяси] сөйләде; безгә [Шурабил бин Мөслим Әл-Хулани] [Әбу Умама Әл-Бәһили] сөйләде ул болай диде: Мин Аллаһның Илчесенең (Аллаһның аңа рәхмәте һәм сәламе булсын!) Хаҗ Вәда вакытында вәгазендә болай дигәнен ишеттем: "Чыннан да, Аллаһ хаклы һәркемгә үз хакын бирде. Шуңа күрә варислар өчен васыять юк. Баланың язмышы атасына карый. Зина кылучы өчен ул таш белән үтерелә - таш белән үтерелә - һәм хисап Аллаһка калдырыла. Ә кем үзен атасыннан башка кешегә тапшырса яки аның вәлисеннән башка вәлисе булса, аңа Кыямәт көненә кадәр Аллаһның ләгънәте төшәчәк. Хатын иренең рөхсәтеннән башка аның милкенә акча сарыф итә алмый". Аннары аңардан: "Әй Аллаһның Илчесе, ризык та рөхсәт ителмиме?" - дип сорадылар. Ул: "Ашамлык - безнең иң мөһим хәзинәбез", - дип җавап бирде. Аннары ул тагын әйтте: "Ялангач хатын-кызлар җәзаланачак. Бүләкләр кире кагылачак, ә бурычлар кайтарылачак. Һәм залог түләр", - диде. Әбу Гайсә әйтте: "Мәгънәле хәдис Әмрү бин Хариҗә һәм Әнәстән дә риваять ителгән. Бу - Хәсән Сахих хәдис. Һәм бу юлдан тыш, Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнең өммәтеннән дә риваять ителгән. Гыйрак халкыннан Исмәгыйль бин Айяс тарихы. Шул ук вакытта, Хиҗаз халкы тафарруд булган хәдисләргә карата андый түгел - хәдисне сөйләгәндә аерым риваятьче, чөнки Мункарул хәдис - начар хикәяләре булган риваятьчеләр - аны алардан риваять иткәннәр. Һәм Сүрия халкыннан тарих ышанычлырак. Мөхәммәд бин Исмәгыйль шулай дигән. Ул әйтте: "Мин Мөхәммәд бин Исмәгыйльнең әйткәнен ишеттем; мин Әхмәд бин Әл Хәсәннең әйткәнен ишеттем; Әхмәд бин Хәмбәл әйтте; Исмәгыйль бин Айясның башкаларга караганда яхшырак хәдисләре бар иде". Тагын бер сәбәп - Әтс Сиккадан риваять ителгән Мункар хәдисләр. Abdullahәм мин Абдулла бин Абдуррахманның әйткәнен ишеттем; Мин Закария бин Ади әйткәнен ишеттем; Абу Исхак Аль Фазари әйтте: "Аны Аль Бакиядән алыгыз, алар Ац siиккааттан риваять иткән хәдис. Исмәгыйль бине Айясидан хәдис алмагыз, ул аны Ац siиккааттан яки Ац siиккааттан башка хикәяләгәнме.
Hadith
Imam Tirmidzi : 2047
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ غَنْمٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ خَارِجَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَطَبَ عَلَى نَاقَتِهِ وَأَنَا تَحْتَ جِرَانِهَا وَهِيَ تَقْصَعُ بِجِرَّتِهَا وَإِنَّ لُعَابَهَا يَسِيلُ بَيْنَ كَتِفَيَّ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ أَعْطَى كُلَّ ذِي حَقٍّ حَقَّهُ وَلَا وَصِيَّةَ لِوَارِثٍ وَالْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ وَلِلْعَاهِرِ الْحَجَرُ وَمَنْ ادَّعَى إِلَى غَيْرِ أَبِيهِ أَوْ انْتَمَى إِلَى غَيْرِ مَوَالِيهِ رَغْبَةً عَنْهُمْ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ لَا يَقْبَلُ اللَّهُ مِنْهُ صَرْفًا وَلَا عَدْلًاقَالَ و سَمِعْت أَحْمَدَ بْنَ الْحَسَنِ يَقُولُ قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ لَا أُبَالِي بِحَدِيثِ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ قَالَ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ فَوَثَّقَهُ وَقَالَ إِنَّمَا يَتَكَلَّمُ فِيهِ ابْنُ عَوْنٍ ثُمَّ رَوَى ابْنُ عَوْنٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ أَبِي زَيْنَبَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Кутәйбә] сөйләде; безгә [Әбу Әванә] сөйләде, ул [Катада] әйтте, ул [Сияһр бин Хаусяб] әйтте, ул [Габдуррахман бин Ганм] әйтте, ул [Әмр бин Хариҗә] әйтте: Пәйгамбәр галәйһиссәлам бервакыт дөясендә вәгазь сөйләде, мин аның дөясенең муенында утырганда, аның төкере агып, җилкәләрем арасында күбек тамып тора иде. Шуңа күрә мин аның болай дигәнен ишеттем: "Чыннан да, Аллаһ хаклы һәркемгә үз хакын бирде. Шуңа күрә варислар өчен васыять юк. Баланың язмышы атасына карый. Зина кылучы өчен ул таш кебек. Кем дә булса атасыннан башка кеше белән мөнәсәбәттә булса яки валидеен нәфрәт иткән өчен башка кеше белән вәкаләттә булса, аңа Аллаһның ләгънәте төшәчәк һәм Аллаһ аннан кабул итмәячәк, бу сөннәтме яки мәҗбүриме". Әбу Гайсә әйтте: Мин Әхмәт бин Әл Хөсәеннең болай дигәнен ишеттем; Әхмәт бин Хәнбәл әйтте: Мин Шихри бин Хаусяб хәдисе белән кызыксынмыйм. Бервакыт мин Мөхәммәд бин Исмәгыйльдән Шихри бин Хаусяб турында сорадым, ул да аны сиккаһ итеп әйтте, аннары: "Бу турыда фикер әйткән бердәнбер кеше - Ибн 'Аун", - диде. Аннары Ибн 'Аун Хилал бин Әбү Зәйнәптән, Шихри бин Хаусябтан риваять кылды. Әбу Гайсә: "Бу - Хәсән Сахих хәдис", - диде.
Hadith
Imam Tirmidzi : 2048
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ الْهَمْدَانِيِّ عَنْ الْحَارِثِ عَنْ عَلِيٍّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَضَى بِالدَّيْنِ قَبْلَ الْوَصِيَّةِ وَأَنْتُمْ تُقِرُّونَ الْوَصِيَّةَ قَبْلَ الدَّيْنِقَالَ أَبُو عِيسَى وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ عَامَّةِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّهُ يُبْدَأُ بِالدَّيْنِ قَبْلَ الْوَصِيَّةِ
Безгә [Ибн Әбү Гомәр]; безгә [Суфиян бин Уяйнә], [Әбү Исхак Әл Хәмдани], [Әл Харис], [Али], Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәлам васыятьне үтәр алдыннан бурычларны түләүне өстен күргәнен сөйләде. Шул ук вакытта сез васыятьне бурычларны түләүдән өстен күрәсез. Әбү Гайсә болай диде: Күпчелек галимнәр фикеренчә, бу хәдис гамәлдә. Ягъни, васыятьне үтәр алдыннан, сез башта бурычтан башларга тиеш.
Hadith
Imam Tirmidzi : 2049
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ أَبِي حَبِيبَةَ الطَّائِيِّ قَالَ أَوْصَى إِلَيَّ أَخِي بِطَائِفَةٍ مِنْ مَالِهِ فَلَقِيتُ أَبَا الدَّرْدَاءِ فَقُلْتُ إِنَّ أَخِي أَوْصَى إِلَيَّ بِطَائِفَةٍ مِنْ مَالِهِ فَأَيْنَ تَرَى لِي وَضْعَهُ فِي الْفُقَرَاءِ أَوْ الْمَسَاكِينِ أَوْ الْمُجَاهِدِينَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَقَالَ أَمَّا أَنَا فَلَوْ كُنْتُ لَمْ أَعْدِلْ بِالْمُجَاهِدِينَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَثَلُ الَّذِي يَعْتِقُ عِنْدَ الْمَوْتِ كَمَثَلِ الَّذِي يُهْدِي إِذَا شَبِعَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә [Бундар] сөйләде; безгә ['Абдуррахман бин Мәһди] сөйләде; безгә [[Суфиян]] сөйләде [Әбу Исхактан] [Әбу Хәбибә Әс-Таи] әйтте: "Абыем миңа үз милкеннән бер өем мирас итеп бирде. Шуңа күрә мин [Әбу Дарда] янына барып: "Чыннан да, абыем миңа үз милкеннән бер өем мирас итеп бирде. Сез ничек уйлыйсыз, мин аны факыйрьләргә яки ярлыларга, яки Аллаһ юлындагы мүҗәһидләргә бүлеп бирергә тиешме?" – дип сорадым. Ул җавап бирде: "Минемчә, мин мүҗәһидләргә гаделлек күрсәтмәдем. Бервакыт мин Пәйгамбәрнең (салләллаһу галәйһи вәссәлам) болай дигәнен ишеттем: "Үлем тирәсендә колны азат итүче кеше мисалы - тук булганда - аңа бүләк бирүче кеше кебек", – диде. Әбу Гайсә әйтте: "Бу - ышанычлы Хәсән хәдисе."
Hadith
Imam Tirmidzi : 2050
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ أَنَّ عَائِشَةَ أَخْبَرَتْهُأَنَّ بَرِيرَةَ جَاءَتْ تَسْتَعِينُ عَائِشَةَ فِي كِتَابَتِهَا وَلَمْ تَكُنْ قَضَتْ مِنْ كِتَابَتِهَا شَيْئًا فَقَالَتْ لَهَا عَائِشَةُ ارْجِعِي إِلَى أَهْلِكِ فَإِنْ أَحَبُّوا أَنْ أَقْضِيَ عَنْكِ كِتَابَتَكِ وَيَكُونَ لِي وَلَاؤُكِ فَعَلْتُ فَذَكَرَتْ ذَلِكَ بَرِيرَةُ لِأَهْلِهَا فَأَبَوْا وَقَالُوا إِنْ شَاءَتْ أَنْ تَحْتَسِبَ عَلَيْكِ وَيَكُونَ لَنَا وَلَاؤُكِ فَلْتَفْعَلْ فَذَكَرَتْ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ابْتَاعِي فَأَعْتِقِي فَإِنَّمَا الْوَلَاءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ثُمَّ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا بَالُ أَقْوَامٍ يَشْتَرِطُونَ شُرُوطًا لَيْسَتْ فِي كِتَابِ اللَّهِ مَنْ اشْتَرَطَ شَرْطًا لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَلَيْسَ لَهُ وَإِنْ اشْتَرَطَ مِائَةَ مَرَّةٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ عَائِشَةَ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ الْوَلَاءَ لِمَنْ أَعْتَقَ
Безгә [Кутәйбә] сөйләде; безгә [Әл-Ләйтс] әйтте [Ибн Шиһабтан] [Урва] әйтте: [Айшә] аңа Барираның Айшәдән Китаба турында ярдәм сорарга килгәнен, ягъни билгеле бер күләмдә акча түләп азат итү турындагы килешүне, ләкин Айшәнең аны үтәргә вакыты булмаганын хәбәр итте. Аннары Айшә Барирага әйтте: "Хуҗаң янына кайт, әгәр алар минем синең китапларыңны үтәргә риза булсалар һәм синең вәкаләтләрең минем хокукым булса, мин моны һичшиксез эшләрмен". Ахырда Барира моны хуҗаларына әйтте, ләкин алар икеләнделәр, "Әгәр ул теләсә, сине азат итә ала, ләкин синең вәкаләтләрең синең кулыңда кала", диделәр. Аннары Айша моны Аллаһның Илчесе (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) белән сөйләште, һәм Аллаһның Илчесе (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) әйтте: "Әгәр алар Кыйбатуллада булмаган шарт куйсалар, аларга нәрсә булачак? Кем Аллаһның Китабында булмаган шарт куйса, бу шарт аның өчен мәгънәсез, хәтта ул йөз тапкыр шарт куйса да." Әбү Гайсә әйтте: "Бу - Хәсән Сахих хәдис. Һәм бу хәдисне Айшадан бердән артык риваятьче дә риваять иткән. Әһлүл Ими фикеренчә, бу хәдис гамәлдә. Аерым алганда, васыять - азат итүченең милке."
Hadith
Imam Tirmidzi : 2051
حَدَّثَنَا بُنْدَارٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّهَا أَرَادَتْ أَنْ تَشْتَرِيَ بَرِيرَةَ فَاشْتَرَطُوا الْوَلَاءَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوَلَاءُ لِمَنْ أَعْطَى الثَّمَنَ أَوْ لِمَنْ وَلِيَ النِّعْمَةَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ
Безгә [Бундар] сөйләде; безгә ['Абдуррахман бин Мәһди] әйтте; безгә ['Суфиян] ['Мансур] ['Ибраһим] ['Әл Әсвәд] ['Аишә] әйтте: Ул Барира сатып алырга теләгән, ләкин аның эш бирүчесе Әл-Вәлә'ны - аларның даими милеген - таләп иткән, шуңа күрә Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам болай дигән: "Чынлыкта, опека - милек хокуклары - түләүче өчен яки валийун нигъмә - аны азат итүче өчен -". Әбу Гайсә болай диде: "Хәдис шулай ук Ибн Гомәр һәм Әбу Һөрәйрәдән дә риваять ителгән. Бу - Хәсән Сахих хәдис. Әһлул-Ильми фикеренчә, бу хәдис гамәлдә кулланыла.
Hadith
Imam Tirmidzi : 2052
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ بَيْعِ الْوَلَاءِ وَعَنْ هِبَتِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ نَهَى عَنْ بَيْعِ الْوَلَاءِ وَعَنْ هِبَتِهِ وَقَدْ رَوَاهُ شُعْبَةُ وَسُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ وَيُرْوَى عَنْ شُعْبَةَ قَالَ لَوَدِدْتُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ دِينَارٍ حِينَ حَدَّثَ بِهَذَا الْحَدِيثِ أَذِنَ لِي حَتَّى كُنْتُ أَقُومُ إِلَيْهِ فَأُقَبِّلُ رَأْسَهُ وَرَوَى يَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ وَهْمٌ وَهِمَ فِيهِ يَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ وَالصَّحِيحُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَكَذَا رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَتَفَرَّدَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ بِهَذَا الْحَدِيثِ
Безгә [Ибн Әбү Гомәр] сөйләде; безгә [Суфиян бин Уяйнә] әйтте; безгә [Габдуллаһ бин Динар]га ул [Габдуллаһ бин Гомәр]дән Аллаһның Пәйгамбәре саллаһу галәйһи вәссәламнең әл-Вәләне сатуны тыюын һәм аны башкаларга бирүен ишеткәнен сөйләде. Әбу Гайсә әйтте: "Бу - Хәсән Сахих хәдис, без аны Габдуллаһ бин Динарның Ибн Гомәрдән, Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнең әл-Вәләне сатуны яки аларны башкаларга бирүне тыюын белгән хәдисеннән башка белмибез. Бу хәдисне [Шу'ба], [Суфиян Әс-Саури] һәм [Мәлик бин Әнәс] [Габдуллаһ бин Динардан] да риваять иткәннәр. Һәм шулай ук Шу'бадан да риваять ителә, ул болай диде: "Чыннан да, мин Габдуллаһ бин Динар бу хәдисне сөйләгәндә миңа аның башын үбәргә рөхсәт итсә иде". [Яхья бин Сөләйм] шулай ук бу хәдисне [Убәйдулла бин Гомәрдән], [Нәфи]дан [Ибн Гомәрдән] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән риваять иткән, ләкин анда вәхм бар. Ышанычлысы Убәйдулла бин Гомәрдән, Абдулла бин Динардан, Ибн Гомәрдән Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән. Һәм бу шулай ук бердән артык риваятьче тарафыннан Убәйдулла бин Гомәрдән риваять ителгән. Әбу Гайсә болай дигән: Габдулла бин Гомәр бу хәдисне риваять итүдә ялгызы булган.
Hadith
Imam Tirmidzi : 2053
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ خَطَبَنَا عَلِيٌّ فَقَالَمَنْ زَعَمَ أَنَّ عِنْدَنَا شَيْئًا نَقْرَؤُهُ إِلَّا كِتَابَ اللَّهِ وَهَذِهِ الصَّحِيفَةَ صَحِيفَةٌ فِيهَا أَسْنَانُ الْإِبِلِ وَأَشْيَاءٌ مِنْ الْجِرَاحَاتِ فَقَدْ كَذَبَ وَقَالَ فِيهَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةُ حَرَامٌ مَا بَيْنَ عَيْرٍ إِلَى ثَوْرٍ فَمَنْ أَحْدَثَ فِيهَا حَدَثًا أَوْ آوَى مُحْدِثًا فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ لَا يَقْبَلُ اللَّهُ مِنْهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ صَرْفًا وَلَا عَدْلًا وَمَنْ ادَّعَى إِلَى غَيْرِ أَبِيهِ أَوْ تَوَلَّى غَيْرَ مَوَالِيهِ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ لَا يُقْبَلُ مِنْهُ صَرْفٌ وَلَا عَدْلٌ وَذِمَّةُ الْمُسْلِمِينَ وَاحِدَةٌ يَسْعَى بِهَا أَدْنَاهُمْقَالَ أَبُو عِيسَى وَرَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ عَنْ الْحَارِثِ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ عَلِيٍّ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ عَلِيٍّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Безгә [Хәннәд] сөйләде; безгә [Әбу Мөавия] сөйләде [Әл-Амасидан] [Ибраһим әт-Таймидан] ул әйтте: [Аның әтисеннән] ул әйтте: [Али] бервакыт безгә вәгазь сөйләде: "Кем дә кем безнең Аллаһ китабыннан - Коръәннән - һәм бу Сахифәдә дөя тешләреннән яки таштан ясалган әйбердән башка нәрсәбез бар дип уйласа, ул ялганлый", - диде. Һәм үзенең вәгазьендә ул шулай ук әйтте: "Рәсүлуллаһ салләллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Мәдинә шәһәре - изге, ягъни Һар белән Цаур арасындагы урын. Шуңа күрә кем дә булса анда явызлык кылса яки анда явызлык эшләргә ниятләсә, аңа Аллаһның, фәрештәләрнең һәм барлык кешеләрнең ләгънәте тияр. Аллаһ аннан фарыз гамәлләрне дә, сөннәт гамәлләрне дә кабул итмәс." Ә кемнең дә булса атасыннан башка кеше белән туганлыгы булса, яки үз валидее булмаган кеше белән вәкаләт булса, аңа Аллаһның, фәрештәләрнең һәм барлык кешелекнең ләгънәте төшәчәк, һәм ул моны кабул итмәячәк, бу мәҗбүри гамәлме яки сөннәтме. Мөселманнарның зиммәсе бер. Һәм ул тагын да югарырак, иң түбәнрәк булачак." Әбү Гайсә болай диде: "Аларның кайберләре [Әл-Әмәсидән] [Ибраһим әт-Тәмимидән], [Әл-Харис бин Сувайдтан], [Әл-Алидән] шундый хәдисләр белән риваять иттеләр. Әбү Гайсә болай диде: "Бу - ышанычлы Хәсән хәдис. Һәм ул шулай ук Әлидән Пәйгамбәр саллаАллаһу галәйһи вәсәлләмнән берничә ысул белән риваять ителгән."
Hadith
Imam Tirmidzi : 2054
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْجَبَّارِ بْنُ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الْجَبَّارِ الْعَطَّارُ وَسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمَخْزُومِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي فَزَارَةَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ امْرَأَتِي وَلَدَتْ غُلَامًا أَسْوَدَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ لَكَ مِنْ إِبِلٍ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَمَا أَلْوَانُهَا قَالَ حُمْرٌ قَالَ فَهَلْ فِيهَا أَوْرَقُ قَالَ نَعَمْ إِنَّ فِيهَا لَوُرْقًا قَالَ أَنَّى أَتَاهَا ذَلِكَ قَالَ لَعَلَّ عِرْقًا نَزَعَهَا قَالَ فَهَذَا لَعَلَّ عِرْقًا نَزَعَهُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
Безгә ['Абдел-Җаббар бин Әл-Әлә бин Габдел-Җаббар Әл-Әссар] һәм [Сәгыйд бин Габдеррахман Әл-Мәхзуми] әйттеләр: "Безгә [Суфиян] сөйләде, ул [әз-Зүһри], ул [Сәгыйд бин Әл-Мүсәййәб], ул [Әбу Һөрәйрә] әйтте: "Бәну-Фарарадан бер кеше Рәсүлүллаһ салләллаһу галәйһи вәссәламгә килеп: "Әй, Рәсүлүллаһ, аның хатыны кара бала тапты", - диде. Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәлам: "Сезнең дөяләрегез бармы?" - дип сорады. Ир кеше: "Әйе", - дип җавап бирде. Ул тагын сорады: "Тиреләре нинди төстә?" Ир кеше: "Кызыл", - дип җавап бирде. Ул тагын сорады: "Аларның берәрсе яшелме?" - дип җавап бирде ир кеше: "Әйе", - диде. Ул тагын сорады: "Төсе кайдан килә соң?" Ир кеше: "Бәлки, ул йолкып алган тамырлардандыр", - дип җавап бирде. Ниһаять, ул: "Димәк, моның белән дә шулай, бәлки ул чыгарган тамырдандыр", - диде. Әбү Гайсә: "Бу - ышанычлы Хәсән хәдисе", - диде.
Hadith
Imam Tirmidzi : 2055
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ عَلَيْهَا مَسْرُورًا تَبْرُقُ أَسَارِيرُ وَجْهِهِ فَقَالَ أَلَمْ تَرَيْ أَنَّ مُجَزِّزًا نَظَرَ آنِفًا إِلَى زَيْدِ بْنِ حَارِثَةَ وَأُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ فَقَالَ هَذِهِ الْأَقْدَامُ بَعْضُهَا مِنْ بَعْضٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَى ابْنُ عُيَيْنَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ وَزَادَ فِيهِ أَلَمْ تَرَيْ أَنَّ مُجَزِّزًا مَرَّ عَلَى زَيْدِ بْنِ حَارِثَةَ وَأُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ قَدْ غَطَّيَا رُءُوسَهُمَا وَبَدَتْ أَقْدَامُهُمَا فَقَالَ إِنَّ هَذِهِ الْأَقْدَامَ بَعْضُهَا مِنْ بَعْضٍ وَهَكَذَا حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ سُفْيَانَ بْنِ عُيَيْنَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ احْتَجَّ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ بِهَذَا الْحَدِيثِ فِي إِقَامَةِ أَمْرِ الْقَافَةِ
Безгә [Кутайбә], безгә [Әл-Ләйтс], [Ибн Шиһаб], ['Урва], ['Аишә] сөйләгәнчә, Пәйгамбәр галәйһиссәлам бервакыт аны бәхетле, йөзе нурлы хәлдә очраткан һәм: «Сез Мөҗәззизнең Зәйд бин Хариса һәм Усама бин Зәйдкә караганын күрмәдегезме?» – дигән. Ул тагын: «Чыннан да, бу аякның бер өлеше икенче өлештән килә», – дигән. Әбү Гайсә: «Бу – ышанычлы Хәсән хәдисе», – дигән. Ибн Уяйнә бу хәдисне Әз-Зүһридән, Урвадан, Айшәдән риваять иткән һәм өстәп: «Сез Мөҗәззизнең Зәйд бин Хариса һәм Усама бин Зәйдне узып киткәнен күрмәдегезме, аларның икесе дә башларын каплаган, ә аяклары күренә иде», – дигән. Аннары ул: «Чыннан да, бу аяклар, кайберләре икенчесеннән килә», – дигән. Шулай ук, [Сәгыйд бин Абдуррахман] һәм башкалар бу хәдисне [Суфиян бин Уяйнәдән], [Зөһридән], [Урвадан], [Гайшәдән] риваять иткәннәр. Һәм бу хәдис хәсән-сәхих. Кайбер галимнәр бу хәдис белән, атап әйткәндә, Әл-Кафә мәсьәләсен яклау турындагы боерык белән бәхәсләшкәннәр.
Hadith
Imam Tirmidzi : 2056
حَدَّثَنَا أَزْهَرُ بْنُ مَرْوَانَ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَوَاءٍ حَدَّثَنَا أَبُو مَعْشَرٍ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَهَادَوْا فَإِنَّ الْهَدِيَّةَ تُذْهِبُ وَحَرَ الصَّدْرِ وَلَا تَحْقِرَنَّ جَارَةٌ لِجَارَتِهَا وَلَوْ شِقَّ فِرْسِنِ شَاةٍقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَأَبُو مَعْشَرٍ اسْمُهُ نَجِيحٌ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ وَقَدْ تَكَلَّمَ فِيهِ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ قِبَلِ حِفْظِهِ
[Әзһәр бин Мәрван Әл-Бәшри] безгә сөйләгән; [Мөхәммәд бин Сәва] безгә сөйләгән; [Әбу Мәсьяр] безгә [Сәгыйдтән] [Әбу Һөрәйрәдән] Пәйгамбәр саллаллоҳу аләйһи вәссәламнән сөйләгән: "Бер-берегезгә бүләкләр бирегез, чөнки бүләкләр йөрәктәге нәфрәтне бетерә ала, һәм күршегезнең бүләген, хәтта ул кәҗә ботының бер кисәге булса да, кимсетмәгез". Әбу Гайсә болай дигән: "Бу хәдис чылбыр чылбырыннан караганда гариб. Әбу Мисьярга килгәндә, аның исеме Нәҗиһ, ягъни Бәни Һашимның элеккеге колы, һәм кайбер галимнәр моны аның ятлавы ягыннан тикшергәннәр.
Hadith
Imam Tirmidzi : 2057
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ يُوسُفَ الْأَزْرَقُ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْمُكَتَّبُ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَثَلُ الَّذِي يُعْطِي الْعَطِيَّةَ ثُمَّ يَرْجِعُ فِيهَا كَالْكَلْبِ أَكَلَ حَتَّى إِذَا شَبِعَ قَاءَ ثُمَّ عَادَ فَرَجَعَ فِي قَيْئِهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو
Безгә [Әхмәд бин Мани]; безгә [Исхак бин Йосыф Әл-Азрак]; безгә [Хөсәен Әл-Мөкаттаб], ['Әмр бин Сюайб], [Тәүс], [Ибн 'Гомәр], Аллаһның Рәсүле саллаһу галәйһи вәссәламнең болай дигәнен сөйләде: "Бүләк биреп, аннары кире алучы кешенең мисалы туйганчы ашап, төкереп чыгарып, аннары кабат ашаган эт кебек". Әбү Гайсә әйтте: "Хәдис шулай ук Ибн Аббас һәм Габдулла бин Әмрудан да риваять ителә.
Hadith
Imam Tirmidzi : 2058
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ حَدَّثَنِي طَاوُوسٌ عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَابْنِ عَبَّاسٍ يَرْفَعَانِ الْحَدِيثَ قَالَلَا يَحِلُّ لِلرَّجُلِ أَنْ يُعْطِيَ عَطِيَّةً ثُمَّ يَرْجِعُ فِيهَا إِلَّا الْوَالِدَ فِيمَا يُعْطِي وَلَدَهُ وَمَثَلُ الَّذِي يُعْطِي الْعَطِيَّةَ ثُمَّ يَرْجِعُ فِيهَا كَمَثَلِ الْكَلْبِ أَكَلَ حَتَّى إِذَا شَبِعَ قَاءَ ثُمَّ عَادَ فِي قَيْئِهِقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَالَ الشَّافِعِيُّ لَا يَحِلُّ لِمَنْ وَهَبَ هِبَةً أَنْ يَرْجِعَ فِيهَا إِلَّا الْوَالِدَ فَلَهُ أَنْ يَرْجِعَ فِيمَا أَعْطَى وَلَدَهُ وَاحْتَجَّ بِهَذَا الْحَدِيثِ
Безгә [Мөхәммәд бин Басисиар] сөйләде; безгә [Ибн Әбу Әди] әйтте [Хөсәен Әл-Мөәллим] әйтте [Әмр бин Сюайб]; миңа [Тәүс] әйтте [Ибн Гомәр] һәм [Ибн Аббас] әйтте - алар икесе дә бу хәдисне аңлаттылар - ул болай диде: "Бүләк биреп, аннары аны кире алу кешегә хәләл түгел. Атадан кала баласына нәрсә бирүе турында. Бүләк биреп, аннары аны кире алган кеше мисалы туйганчы ашап, косып, аннары косып алган кәҗәгә охшаган". Әбу Гайсә әйтте: "Бу - Хәсән Сахих хәдис. Әси Сяфигый әйтте: "Берәр нәрсә биреп, аннары аны кире алган кешегә хәләл түгел. Атадан кала ул баласына биргәнен кире ала ала". Аннары ул бу хәдис белән бәхәсләште.
Hadith
Imam Tirmidzi : 2059
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاوِيَةَ الْجُمَحِيُّ الْبَصْرِيُّ حَدَّثَنَا صَالِحٌ الْمُرِّيُّ عَنْ هِشَامِ بْنِ حَسَّانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَخَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ نَتَنَازَعُ فِي الْقَدَرِ فَغَضِبَ حَتَّى احْمَرَّ وَجْهُهُ حَتَّى كَأَنَّمَا فُقِئَ فِي وَجْنَتَيْهِ الرُّمَّانُ فَقَالَ أَبِهَذَا أُمِرْتُمْ أَمْ بِهَذَا أُرْسِلْتُ إِلَيْكُمْ إِنَّمَا هَلَكَ مَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ حِينَ تَنَازَعُوا فِي هَذَا الْأَمْرِ عَزَمْتُ عَلَيْكُمْ أَلَّا تَتَنَازَعُوا فِيهِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَعَائِشَةَ وَأَنَسٍ وَهَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ صَالِحٍ الْمُرِّيِّ وَصَالِحٌ الْمُرِّيُّ لَهُ غَرَائِبُ يَنْفَرِدُ بِهَا لَا يُتَابَعُ عَلَيْهَا
Безгә ['Абдуллаһ бин Му'авия Әл Җумаһи Әл Бәшри] сөйләде; безгә [Салих Әл Мурри] сөйләде; [Хисьям бин Хәсән]дән [Мөхәммәд бин Сирин]дән [Әбу Һөрәйрә] әйтте: "Без язмыш турында бәхәсләшкәндә, Пәйгамбәр галәйһиссәлам безнең каршыбызга чыкты, аннары йөзе кызарганчы ачуланды, битләре киселгән анар кебек күренде, аннары сорады: "Сезгә шулай боерылдымы, әллә мин сезгә бу эш өчен җибәрелдемме?" Чыннан да, сездән алдагыларның һәлак булуы бу мәсьәләдәге бәхәсләре аркасында булды. Шуңа күрә мин сезгә бу мәсьәләдә каршылык күрсәтмәскә басым ясыйм". Әбу Гайсә әйтте: "Мәгънәле хәдис Гомәр, Айша һәм Әнәстан да риваять ителгән. Бу хәдис - Гариб, без аны Салих Әл Мурри хәдисендәге бу сәнәд юлыннан гына беләбез, ә Салих Әл Мурриның Гариб турында хәдисе бар, аны ул үзе генә риваять иткән һәм аңа беркем дә иярмәгән."
Hadith
Imam Tirmidzi : 2060
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبِ بْنِ عَرَبِيٍّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ سُلَيْمَانَ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ احْتَجَّ آدَمُ وَمُوسَى فَقَالَ مُوسَى يَا آدَمُ أَنْتَ الَّذِي خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَنَفَخَ فِيكَ مِنْ رُوحِهِ أَغْوَيْتَ النَّاسَ وَأَخْرَجْتَهُمْ مِنْ الْجَنَّةِ قَالَ فَقَالَ آدَمُ وَأَنْتَ مُوسَى الَّذِي اصْطَفَاكَ اللَّهُ بِكَلَامِهِ أَتَلُومُنِي عَلَى عَمَلٍ عَمِلْتُهُ كَتَبَهُ اللَّهُ عَلَيَّ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ قَالَ فَحَجَّ آدَمُ مُوسَىقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُمَرَ وَجُنْدَبٍ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ سُلَيْمَانَ التَّيْمِيِّ عَنْ الْأَعْمَشِ وَقَدْ رَوَى بَعْضُ أَصْحَابِ الْأَعْمَشِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ و قَالَ بَعْضُهُمْ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Безгә [Яхья бин Хәбиб бин Гарәпи] сөйләде; безгә [Әл-Мөгътәмир бин Сөләйман] сөйләде; [әтием] безгә [Сөләйман Әл-Амасидан] [Әбу Салихтан] [Әбу Һөрәйрәдән] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән сөйләде, ул болай диде: «Адәм пәйгамбәр белән Муса телләр алыштылар. Муса әйтте: «Әй Адәм, сине Аллаһ яратты һәм сиңа Үз рухыннан өрде. Ләкин син кешеләрне адаштырдың һәм җәннәттән чыгардың». Аннары Адәм җавап бирде: «Әй Муса, сине Аллаһ Аның сүзе белән пакьләде, син мине кылган гамәлем өчен тәнкыйтьлисеңме һәм Аллаһ күкләрне һәм җирне яратмас борын ук билгеләгән эшем өчен?» «Шулай итеп, Адәм пәйгамбәр Муса турында бәхәсләште», – диде. Әбу Гайсә әйтте: «Хәдис шулай ук Гомәр һәм Җундубтан да риваять ителә. Бу хәдисне бу юлдан караганда, ягъни Әл-Амәштән Сөләйман әт-Тәмими хәдисеннән караганда, хәсән-сәхих гариб хәдис. Әмәшнең кайбер юлдашлары Әмәштән, Әбу Салихтан, Әбу Һөрәйрәдән, Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән охшаш хәдисләр белән риваять иткәннәр. Башкалары [Әл-Әмәштән] [Әбу Салихтан] [Әбу Сәгыйдтән] Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән риваятьләр китерәләр. Бу хәдис Әбу Һөрәйрәдән, Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәламнән берничә юл белән риваять ителгән.
