Imam Tirmidzi : 181
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَنْ عَوْنِ بْنِ أَبِي جُحَيْفَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَرَأَيْتُ بِلَالًا يُؤَذِّنُ وَيَدُورُ وَيُتْبِعُ فَاهُ هَا هُنَا وَهَا هُنَا وَإِصْبَعَاهُ فِي أُذُنَيْهِ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قُبَّةٍ لَهُ حَمْرَاءَ أُرَاهُ قَالَ مِنْ أَدَمٍ فَخَرَجَ بِلَالٌ بَيْنَ يَدَيْهِ بِالْعَنَزَةِ فَرَكَزَهَا بِالْبَطْحَاءِ فَصَلَّى إِلَيْهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمُرُّ بَيْنَ يَدَيْهِ الْكَلْبُ وَالْحِمَارُ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ حَمْرَاءُ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى بَرِيقِ سَاقَيْهِقَالَ سُفْيَانُ نُرَاهُ حِبَرَةً قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي جُحَيْفَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَسْتَحِبُّونَ أَنْ يُدْخِلَ الْمُؤَذِّنُ إِصْبَعَيْهِ فِي أُذُنَيْهِ فِي الْأَذَانِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ وَفِي الْإِقَامَةِ أَيْضًا يُدْخِلُ إِصْبَعَيْهِ فِي أُذُنَيْهِ وَهُوَ قَوْلُ الْأَوْزَاعِيِّ وَأَبُو جُحَيْفَةَ اسْمُهُ وَهْبُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ السُّوَائِيُّ
[Mahmud bin Ghailan] u hlamusele na hina; [Abdurrazaq] u yelana na hina; [Sufyan Ats Thauri] u hi hlamuserile ku suka eka [‘Aun bin Abu Juhaifah] ku suka eka [tata wakwe] loyi a vuleke: ‘Ndzi vone Bilal a ri karhi a vitana Adhan loko a ri karhi a hundzuluxa nomu wakwe hi tlhelo leri ni leri, loko tintiho ta yena ti ri etindleveni ta yena. Naswona Murhumiwa wa Allah (ku rhula na mikateko ya Allah a swi ve eka yena) a a ri eka dome ya yena yo tshwuka hi nkarhi wolowo. Ndzi ehleketa leswaku u te, ‘Hi dzovo.’ Kutani Bilal a huma exigwitsirisini a rhwale fumu leritsongo, a ri namarheta emisaveni leyi pfulekeke. Endzhaku ka sweswo Murhumiwa wa Allah (ku rhula na mikateko ya Allah a swi ve ehenhla ka yena) u khongerile a langute tlhelo ra fumu, kutani mbyana na mbhongolo swi hundza emahlweni ka yena. A a ambale nguvu yo tshwuka naswona a swi fana ni loko ndzi vona ku hatima ka milenge yakwe.’ Sufyan u te: 'Hi ehleketa leswaku a ku ri hibrah - xiambalo lexi endliweke hi silika na voya.' Abu Isa u te; 'Hadith leyi kusuka eka Abu Juhaifah i hasan ya ntiyiso.' Hadith leyi yi endliwa hi va-ulama, va swi tsakela loko mu’ezzin a nghenisa tintiho ta yena etindleveni ta yena hi nkarhi wa ku vitaniwa ka xikhongelo. Hi nkarhi wolowo, mudyondzi un’wana u te, ‘Naswona i sunnah ku nghenisa tintiho etindleveni ta yena hi nkarhi wa iqamah.’ Leri i vonelo leri tekiweke hi Al Auza'i. Naswona vito ra Abu Juhaifah i Wahb bin Abdullah As Suwa’i’.
Imam Tirmidzi : 182
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْرَائِيلَ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ بِلَالٍ قَالَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُثَوِّبَنَّ فِي شَيْءٍ مِنْ الصَّلَوَاتِ إِلَّا فِي صَلَاةِ الْفَجْرِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي مَحْذُورَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ بِلَالٍ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي إِسْرَائِيلَ الْمُلَائِيِّ وَأَبُو إِسْرَائِيلَ لَمْ يَسْمَعْ هَذَا الْحَدِيثَ مِنْ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ قَالَ إِنَّمَا رَوَاهُ عَنْ الْحَسَنِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ وَأَبُو إِسْرَائِيلَ اسْمُهُ إِسْمَعِيلُ بْنُ أَبِي إِسْحَقَ وَلَيْسَ هُوَ بِذَاكَ الْقَوِيِّ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي تَفْسِيرِ التَّثْوِيبِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ التَّثْوِيبُ أَنْ يَقُولَ فِي أَذَانِ الْفَجْرِ الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنْ النَّوْمِ وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدَ و قَالَ إِسْحَقُ فِي التَّثْوِيبِ غَيْرَ هَذَا قَالَ التَّثْوِيبُ الْمَكْرُوهُ هُوَ شَيْءٌ أَحْدَثَهُ النَّاسُ بَعْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَذَّنَ الْمُؤَذِّنُ فَاسْتَبْطَأَ الْقَوْمَ قَالَ بَيْنَ الْأَذَانِ وَالْإِقَامَةِ قَدْ قَامَتْ الصَّلَاةُ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ قَالَ وَهَذَا الَّذِي قَالَ إِسْحَقُ هُوَ التَّثْوِيبُ الَّذِي قَدْ كَرِهَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ وَالَّذِي أَحْدَثُوهُ بَعْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالَّذِي فَسَّرَ ابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ أَنَّ التَّثْوِيبَ أَنْ يَقُولَ الْمُؤَذِّنُ فِي أَذَانِ الْفَجْرِ الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنْ النَّوْمِ وَهُوَ قَوْلٌ صَحِيحٌ وَيُقَالُ لَهُ التَّثْوِيبُ أَيْضًا وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ وَرَأَوْهُ وَرُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ فِي صَلَاةِ الْفَجْرِ الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنْ النَّوْمِ وَرُوِيَ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ دَخَلْتُ مَعَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ مَسْجِدًا وَقَدْ أُذِّنَ فِيهِ وَنَحْنُ نُرِيدُ أَنْ نُصَلِّيَ فِيهِ فَثَوَّبَ الْمُؤَذِّنُ فَخَرَجَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ مِنْ الْمَسْجِدِ وَقَالَ اخْرُجْ بِنَا مِنْ عِنْدِ هَذَا الْمُبْتَدِعِ وَلَمْ يُصَلِّ فِيهِ قَالَ وَإِنَّمَا كَرِهَ عَبْدُ اللَّهِ التَّثْوِيبَ الَّذِي أَحْدَثَهُ النَّاسُ بَعْدُ
hi byerile [Ahmad bin Mani’] u te; u hi byerile [Abu Ahmad Az Zubair] u te; u hi byerile [Abu Isra`il] ku suka eka [Al Hakam] ku suka eka [Abdurrahman bin Abu Laila] ku suka eka [Bilal] u te; 'Murhumiwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam u te: 'U nga tshuki u endla tastwib - yawn - hi nkarhi wa xikhongelo handle ka xikhongelo xa nimixo'. U te; 'Eka ndzima leyi kutlhela kuva na matimu kusuka eka Abu Mahdlurah'. Abu Isa u te; 'A hi tivi hi hadith ya Bilal handle ka ku suka eka Abu Isra'il Al Mula'I, naswona Abu Isma'il a nga si tshama a twa hadith leyi ku suka eka Al Hakam bin Utaibah'. U te; 'I yena ntsena loyi a hlamuseleke hadith leyi ku suka eka Al Hasan bin Umarah, ku suka eka Al Hakam bin Utaibah.' Naswona vito ra Abu Isma’il i Isma’il bin Abu Ishaq. Hambiswiritano, hi ku ya hi vativi va hadith, a a nga ri munhu wo tiya. Swidyondzeki swa hambana hi ku hlamusela lafadz tatswib, van'wana va vona va vula leswaku tastwid i, munhu un'wana a vula eka adhan xikhongelo xa nimixo ASH SHALATU KHAIRUN MINAN NAUM -xikhongelo xa antswa ku tlula vurhongo-. Leri i vonelo leri tekiweke hi bin Al Mubarak na Ahmad. Hi nkarhi wolowo, Ishaq a ri na vonelo rin’wana mayelana na tatswib, u vurile; 'Tatswib leyi vengiwaka i nchumu lowu tumbuluxiweke hi vanhu endzhaku ka Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam, loko mu'ezzin a endle xirhambo xa xikhongelo kutani vanhu a va loloha ku xi hetisisa, u vule exikarhi ka xirhambo xa xikhongelo na iqamah; QAD QAAMATISH PRAYER - HAYYA 'ALA ASH PRAYER - HAYYA 'ALAL FALAH -xikhongelo xi simekiwile, a hi simekeni xikhongelo, a hi yeni eku hluleni-'. U te; 'Leswi Ishaq a swi vuleke a ku ri modele wa tatswib leyi tumbuluxiweke endzhaku ka Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam naswona a yi vengiwa hi vativi va sayense'. Leswi bin Al Mubarak na Ahmad va swi hlamuseleke a ku ri leswaku tatswib a ku ri mbulavulo wa mu’adzin eka xirhambo xa nimixo xa xikhongelo; ASH SHALATU KHAIRUN MINAN NAUM -xikhongelo xa antswa ku tlula vurhongo-'. Leri i vonelo lerinene. Sweswo hi swona leswi vuriwaka tatswid tani hi leswi swi tekiweke no hlawuriwa hi vativi va sayense. Ku hlamuseriwe ku suka eka Ibn Umar leswaku eka xikhongelo xa nimixo xirhambo xa xikhongelo u te; ASH SHALATU KHAIRUN MINAN NAUM -xikhongelo xa antswa ku tlula vurhongo-. Ku hlamuseriwe ku suka eka Mujahid leswaku u te; 'Mina na Abdullah bin Umar hi nghene emosque loko xirhambo xa xikhongelo xi vuriwile, kambe mu'ezzin u te tatswib.' Kutani Abdullah bin Umar u humile emosque kutani a ku; 'Huma na mina etlhelo ka mugwinehi loyi!' naswona a nga khongelanga eka yona’. U te; 'Tatswid yin'we ntsena leyi Abdullah a yi vengaka i -tatswib- leyi vumbiwaka hi vanhu'.
Imam Tirmidzi : 183
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ وَيَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زِيَادِ بْنِ أَنْعُمٍ الْأَفْرِيقِيِّ عَنْ زِيَادِ بْنِ نُعَيْمٍ الْحَضْرَمِيِّ عَنْ زِيَادِ بْنِ الْحَارِثِ الصُّدَائِيِّ قَالَأَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أُؤَذِّنَ فِي صَلَاةِ الْفَجْرِ فَأَذَّنْتُ فَأَرَادَ بِلَالٌ أَنْ يُقِيمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَخَا صُدَاءٍ قَدْ أَذَّنَ وَمَنْ أَذَّنَ فَهُوَ يُقِيمُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ زِيَادٍ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ الْأَفْرِيقِيِّ وَالْأَفْرِيقِيُّ هُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُهُ قَالَ أَحْمَدُ لَا أَكْتُبُ حَدِيثَ الْأَفْرِيقِيِّ قَالَ وَرَأَيْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يُقَوِّي أَمْرَهُ وَيَقُولُ هُوَ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ مَنْ أَذَّنَ فَهُوَ يُقِيمُ
hi byerile [Hannad] u te; u hi byerile [Abdah] na [Ya’la bin Ubaid] ku suka eka [Abdurrahman bin Ziyad bin An’um Al Afriqi] ku suka eka [Ziyad bin Nu’aim Al Hadlrami] ku suka eka [Ziyad bin Al Harith Ash Shudafi] u te; 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam u ndzi lerisile ku vitana ku khongela hi ku hatlisa kutani ndzi tlhele ndzi vitana ku khongela. Kutani Bilal u lave ku vula iqamah, kambe Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam u tlhele a ku: ‘Makwerhu Shuda’ u vule xirhambo xa xikhongelo, kutani hi yena loyi a nga na mfanelo yo endla iqamah’. U te; 'Eka ndzima leyi kutlhela kuva na matimu kusuka eka Ibn Umar'. Abu Isa u te; 'Hi tiva hadith ya Ziyad kusuka eka hadith leyi hlamuseriweke hi Al Afriqi, naswona kuya hi vativi va hadith Al Afriqi ari munhu wo tsana.' U tsanisiwile hi Yahya bin Sa'id bin Al Qaththan na van'wana'. Ahmad u te; 'A ndzi tsalanga hadith ya Al Afriqi'. U te; 'Ndzi vone Muhammad bin Isma'il a tiyisa vonelo ra yena.' U ehleketa leswaku leswi swi le kusuhi na ti hadith tin’wana, hadith leyi yi tlhela yi endliwa hi vativi va sayense, leswaku loyi a endlaka xirhambo xa xikhongelo hi yena a endlaka iqamah’.
Imam Tirmidzi : 184
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ يَحْيَى الصَّدَفِيِّ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤَذِّنُ إِلَّا مُتَوَضِّئٌ
hi byerile [Ali bin Hujr] u te; u hi byerile [Al Walid bin Muslim] ku suka eka [Mu’awiyah bin Yahya Ash Shadafi] ku suka eka [Az Zuhri] ku suka eka [Abu Hurairah] ku suka eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, u te: ‘A swi pfumeleriwi ku endla xirhambo xa xikhongelo handle ka lava va endleke ku hlamba’.
Imam Tirmidzi : 185
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ عَنْ يُونُسَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَلَا يُنَادِي بِالصَّلَاةِ إِلَّا مُتَوَضِّئٌقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ الْحَدِيثِ الْأَوَّلِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ لَمْ يَرْفَعْهُ ابْنُ وَهْبٍ وَهُوَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ الْوَلِيدِ بْنِ مُسْلِمٍ وَالزُّهْرِيُّ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْأَذَانِ عَلَى غَيْرِ وُضُوءٍ فَكَرِهَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَإِسْحَقُ وَرَخَّصَ فِي ذَلِكَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ
hi byerile [Yahya bin Musa] u te; u hi byerile [Abdullah bin Wahb] ku suka eka [Yunus] ku suka eka [Ibn Shihab] u te; ’ [Abu Hurairah] u te; 'A swi fanelanga ku endla xirhambo xa xikhongelo handle ka vanhu lava nga hlamba.' Abu Isa u te; 'Hadith leyi yina ntiyiso kutlula hadith yosungula'. Abu Isa u te; 'Naswona a nga kona loyi a nga na hadith ya Abu Hurairah leyi tirhaka eka Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam handle ka Ibn Wahb, kambe hadith leyi i ya ntiyiso ku tlula hadith leyi hlamuseriweke hi Al Walid Ibn Muslim. Hi nkarhi wolowo Az Zuhri na yena a nga twanga eka Abu Hurairah. Swidyondzi a swi pfumelelani hi nawu mayelana na ku vitaniwa ka xikhongelo loku endliwaka handle ko rhanga hi ku hlamba. Van’wana va vona va swi tiyisisile, vonelo leri ri tekiwile hi Syafi’i na Ishaq. Loko van’wana va nyikile ku ntshunxeka, vonelo leri ri tekiwile hi Sufyan Ats Tsauri, bin Al Mubarak na Ahmad’.
Imam Tirmidzi : 186
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا إِسْرَائِيلُ أَخْبَرَنِي سِمَاكُ بْنُ حَرْبٍ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ سَمُرَةَ يَقُولُكَانَ مُؤَذِّنُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُمْهِلُ فَلَا يُقِيمُ حَتَّى إِذَا رَأَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ خَرَجَ أَقَامَ الصَّلَاةَ حِينَ يَرَاهُقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَحَدِيثُ إِسْرَائِيلَ عَنْ سِمَاكٍ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَهَكَذَا قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِنَّ الْمُؤَذِّنَ أَمْلَكُ بِالْأَذَانِ وَالْإِمَامُ أَمْلَكُ بِالْإِقَامَةِ
hi byerile [Yahya bin Musa] u te; u hi byerile [Abdurrazaq] u te; u vikile eka hina [Isra’il] a ku; u ndzi tivise [Simak bin Harb] leswaku u twe [Jabir bin Samrah] a ku; 'Mu'adzin wa Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam a nga hatlanga a vitana iqamah, kutani loko a vona Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam a huma, u tlhele a yi huwelela'. Abu Isa u te; 'Hadith ya Jabir bin Samrah i hasan ya ntiyiso, kasi hi nga yi tivi hadith ya Isra'il handle ka ku suka eka ndlela leyi'. Swidyondzi swin’wana swi ri; 'Mu'adzin una timfanelo totala eka ku kumisisa nkarhi wa ku vitaniwa ka xikhongelo, kasi imam una timfanelo totala eka ku kumisisa nkarhi wa iqamah'.
Imam Tirmidzi : 187
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى تَسْمَعُوا تَأْذِينَ ابْنِ أُمِّ مَكْتُومٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَعَائِشَةَ وَأُنَيْسَةَ وَأَنَسٍ وَأَبِي ذَرٍّ وَسَمُرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْأَذَانِ بِاللَّيْلِ فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا أَذَّنَ الْمُؤَذِّنُ بِاللَّيْلِ أَجْزَأَهُ وَلَا يُعِيدُ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا أَذَّنَ بِلَيْلٍ أَعَادَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ بِلَالًا أَذَّنَ بِلَيْلٍ فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُنَادِيَ إِنَّ الْعَبْدَ نَامَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَالصَّحِيحُ مَا رَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَغَيْرُهُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يُؤَذِّنَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ وَرَوَى عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي رَوَّادٍ عَنْ نَافِعٍ أَنَّ مُؤَذِّنًا لِعُمَرَ أَذَّنَ بِلَيْلٍ فَأَمَرَهُ عُمَرُ أَنْ يُعِيدَ الْأَذَانَ وَهَذَا لَا يَصِحُّ أَيْضًا لِأَنَّهُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ عُمَرَ مُنْقَطِعٌ وَلَعَلَّ حَمَّادَ بْنَ سَلَمَةَ أَرَادَ هَذَا الْحَدِيثَ وَالصَّحِيحُ رِوَايَةُ عُبَيْدِ اللَّهِ وَغَيْرِ وَاحِدٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَالزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَلَوْ كَانَ حَدِيثُ حَمَّادٍ صَحِيحًا لَمْ يَكُنْ لِهَذَا الْحَدِيثِ مَعْنًى إِذْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَإِنَّمَا أَمَرَهُمْ فِيمَا يُسْتَقْبَلُ و قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ وَلَوْ أَنَّهُ أَمَرَهُ بِإِعَادَةِ الْأَذَانِ حِينَ أَذَّنَ قَبْلَ طُلُوعِ الْفَجْرِ لَمْ يَقُلْ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ حَدِيثُ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَأَخْطَأَ فِيهِ حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ
hi byerile [Qutaibah] u te; u hi byerile [Al Laits] ku suka eka [Ibn Shihab] ku suka eka [Salim] ku suka eka [tata wa yena] leswaku Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u te: ‘Hakunene, loko ku vitaniwa ka xikhongelo ku endliwa nivusiku, u fanele ku ya emahlweni u dya ni ku nwa ku kondza u twa xirhambo xa Ibn Ummi Maktum xo khongela’. Abu Isa u te; 'Eka ndzima leyi kutlhela kuva na matimu kusuka eka Ibn Mas'ud, 'Aisyah, Unaisah, Anas, Abu Dzar na Samrah'. Abu Isa u te; Hadith ya 'Ibn Umar i hasan ya ntiyiso. Naswona swidyondzi a swi pfumelelani hi ku vitaniwa ka xikhongelo nivusiku. Van’wana va vona va te, ‘Loko mu’ezzin a nyika xirhambo xa xikhongelo nivusiku kutani sweswo swi ringanerile naswona a ku na xilaveko xo swi phindha’. Mavonelo lawa ya tekiwile hi Malik, bin Al Mubarak, Ahmad na Ishaq. Hi nkarhi wolowo, swidyondzeki swin’wana swi te, ‘Loko a endla xirhambo xa xikhongelo nivusiku, u fanele ku xi phindha’. Mavonelo lawa ya tekiwile hi Sufyan Ats Tsauri. Hammad bin Salamah u hlamuserile ku suka eka Ayyub, ku suka eka Nafi’ ku suka eka Ibn Umar leswaku Bilal u tshame a nyika xirhambo xa xikhongelo nivusiku, kutani Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u n’wi lerisile leswaku a ku, ‘Hakunene, nandza u etlele’. Abu Isa u te; 'Hadith leyi a yi kongomanga.' Kambe lexi nga xa ntiyiso i hadith leyi hlamuseriweke hi [Ubaidullah bin Umar] naswona handle ka leyi ku suka eka [Nafi’] ku suka eka [Ibn Umar] leyi Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam a vuleke; ‘Hakunene, Bilal u vitana xikhongelo nivusiku, kutani u fanele ku tshama u ri karhi u dya no nwa ku kondza u twa xirhambo xa Ibn Ummi Maktum xo khongela’. Ku tlhele ku hlamuseriwa leswaku Abdul Aziz bin Abu Rawwad ku suka eka Nafi’, leswaku mufoyini Umar u tshame a nyika xirhambo xa xikhongelo nivusiku, kutani u n’wi lerisile leswaku a xi phindha, kambe hadith leyi na yona a yi tirhi. Hikuva exikarhi ka Nafi’ na Umar sanad yi tshovekile. Kumbexana Hammad bin Salamah a a lava hadith leyi. Ntiyiso i hadith leyi hlamuseriweke hi Ubaidullah na van’wana ku suka eka Nafi’ ku suka eka Ibn Umar, na Az Zuhri ku suka eka Salim bin Umar, leswaku Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u te: ‘Hakunene, Bilal u vitana xikhongelo hi nkarhi lowu ku nga ha ri vusiku’. Abu Isa u te; 'Loko hadith leyi hlamuseriweke hi Hammad yi ri ya ntiyiso, hakunene hadith leyi a yi na nhlamuselo.' Hikuva Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam u te: ‘Hakunene, Bilal Adhan wa ha ri nivusiku,’ u lerise vanghana leswaku va kuma nchumu lowu taka. Nakona a ku: ‘Hakunene, Bilal u vitana xikhongelo loko ka ha ri vusiku,’ loko a lerisile ku phindha xirhambo xa xikhongelo loko xirhambo xa xikhongelo xi endliwile ku nga si va na nhlikanhi, Muprofeta a nga ta va a nga vulanga leswaku: ‘Hakunene, Bilal u vitana xikhongelo loko ka ha ri vusiku’. Ali bin Al Madini u te; 'Hadith ya Hammad bin Salamah ku suka eka Ayyub, ku suka eka Nafi', ku suka eka Ibn Umar ku suka eka Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam a yi kongomanga, naswona Hammad bin Salamah u endle swihoxo eka yona'.
Imam Tirmidzi : 188
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْمُهَاجِرِ عَنْ أَبِي الشَّعْثَاءِ قَالَخَرَجَ رَجُلٌ مِنْ الْمَسْجِدِ بَعْدَ مَا أُذِّنَ فِيهِ بِالْعَصْرِ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَمَّا هَذَا فَقَدْ عَصَى أَبَا الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَى هَذَا الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ أَنْ لَا يَخْرُجَ أَحَدٌ مِنْ الْمَسْجِدِ بَعْدَ الْأَذَانِ إِلَّا مِنْ عُذْرٍ أَنْ يَكُونَ عَلَى غَيْرِ وُضُوءٍ أَوْ أَمْرٍ لَا بُدَّ مِنْهُ وَيُرْوَى عَنْ إِبْرَاهِيمَ النَّخَعِيِّ أَنَّهُ قَالَ يَخْرُجُ مَا لَمْ يَأْخُذْ الْمُؤَذِّنُ فِي الْإِقَامَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا عِنْدَنَا لِمَنْ لَهُ عُذْرٌ فِي الْخُرُوجِ مِنْهُ وَأَبُو الشَّعْثَاءِ اسْمُهُ سُلَيْمُ بْنُ أَسْوَدَ وَهُوَ وَالِدُ أَشْعَثَ بْنِ أَبِي الشَّعْثَاءِ وَقَدْ رَوَى أَشْعَثُ بْنُ أَبِي الشَّعْثَاءِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِيهِ
[Hanadi] u hi hlamuserile; [Waki'] u hi hlamuserile ku suka eka [Sufyan] ku suka eka [Ibrahim bin Al Muhajir] ku suka eka [Abu Ash-Sya'tsa`] loyi a nga te; ‘Endzhaku ka loko ku hlayiwile xirhambo xa xikhongelo, wanuna un’wana u humile emosque, kutani [Abu Hurairah] a ku; 'Wanuna loyi u nga yingisi Abu Qasim shallallahu 'alaihi wasallam'.' Abu Isa u te; 'Eka ndzima leyi ku tlhela ku va na xitlhokovetselo lexi humaka eka Uthman'. Abu Isa u te; 'Hadith ya Abu Hurairah i hasan sahih.' Hadith leyi yi tlhele yi endliwa hi swidyondzi leswi humaka exikarhi ka vanghana va Muprofeta shallallahu ‘alaihi wasallam na lava va nga endzhaku ka vona. Hi leswaku, munhu a nga pfumeleriwi ku huma emosque endzhaku ka loko ku hlayiwile xirhambo xa xikhongelo handle ka xivangelo; ku fana na ku nga endli ablution kumbe eka timhaka tin’wana leti faneleke ku endliwa’. Ku hlamuseriwe ku suka eka Ibrahim An-Nakha’i leswaku u tshame a vula leswaku; 'Munhu anga huma e mosque ntsena loko mu'adzin anga se vula iqamah'. Abu Isa u te; 'Hi tlhela hi pfumelelana na vonelo leri, munhu anga famba hikuva kuna xivangelo'. Vito ra Abu Sya'tsa` a ku ri Sulaim bin Aswad, naswona a a ri mutswari wa Asy'ats bin Abu Asy Sya'tsa`. Naswona [Ash'ath bin Abu Asy Sya'tsa`] u hlamuserile hadith leyi ku suka eka [tata wa yena]'.
Imam Tirmidzi : 189
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ قَالَقَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا وَابْنُ عَمٍّ لِي فَقَالَ لَنَا إِذَا سَافَرْتُمَا فَأَذِّنَا وَأَقِيمَا وَلْيَؤُمَّكُمَا أَكْبَرُكُمَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ اخْتَارُوا الْأَذَانَ فِي السَّفَرِ و قَالَ بَعْضُهُمْ تُجْزِئُ الْإِقَامَةُ إِنَّمَا الْأَذَانُ عَلَى مَنْ يُرِيدُ أَنْ يَجْمَعَ النَّاسَ وَالْقَوْلُ الْأَوَّلُ أَصَحُّ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
hi byerile [Mahmud bin Ghailan] u te; u hi byerile [Waki’] ku suka eka [Sufyan] ku suka eka [Khalid Al Hidza`] ku suka eka [Abu Qilabah] ku suka eka [Malik bin Al Huwairits] u te; 'Mina, kun'we na n'wana wa makwerhu, hi tile ku ta vona Murhumiwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam, u tlhele a ku eka hina: 'Loko u ri eka riendzo, kutani u fanele ku vitana eka xikhongelo na iqamah, naswona munhu lonkulu u fanele ku va imam'. Abu Isa u te; 'Hadith leyi i hasan ya ntiyiso, vativi va sayense na vona va tirhisa hadith leyi.' Ku ya emahlweni va endla xirhambo xa xikhongelo loko va ri eku fambeni i vonelo leri va ri tsakelaka. Kambe van’wana va vona va te; 'Swiringanerile hi iqamah, hikuva xirhambo xa xikhongelo i xa vanhu lava lavaka ku hlengeleta vanhu votala'. Mavonelo yo sungula i vonelo leri twalaka swinene. Mavonelo lawa ya -ku sungula- ya tlhela ya tekiwa hi Ahmad na Ishaq'.
Imam Tirmidzi : 190
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو تُمَيْلَةَ حَدَّثَنَا أَبُو حَمْزَةَ عَنْ جَابِرٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَذَّنَ سَبْعَ سِنِينَ مُحْتَسِبًا كُتِبَتْ لَهُ بَرَاءَةٌ مِنْ النَّارِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَثَوْبَانَ وَمُعَاوِيَةَ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَأَبُو تُمَيْلَةَ اسْمُهُ يَحْيَى بْنُ وَاضِحٍ وَأَبُو حَمْزَةَ السُّكَّرِيُّ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ مَيْمُونٍ وَجَابِرُ بْنُ يَزِيدَ الْجُعْفِيُّ ضَعَّفُوهُ تَرَكَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يَقُولُ لَوْلَا جَابِرٌ الْجُعْفِيُّ لَكَانَ أَهْلُ الْكُوفَةِ بِغَيْرِ حَدِيثٍ وَلَوْلَا حَمَّادٌ لَكَانَ أَهْلُ الْكُوفَةِ بِغَيْرِ فِقْهٍ
hi byerile [Muhammad bin Humaid Ar Razi] u te; u hi byerile [Abu Tumailah] u te; u hi byerile [Abu Hamzah] ku suka eka [Jabir] ku suka eka [Mujahid] ku suka eka [Ibn Abbas] leswaku Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u te: ‘Loyi a hlayaka xirhambo xa xikhongelo ku ringana malembe ya nkombo a ri na ntshembo wa ku amukeriwa hi Allah, u ta ntshunxeka eka ndzilo wa tihele’. Abu Isa u te; 'Eka ndzima leyi kutlhela kuva na ti hadiths kusuka eka Abdullah bin Mas'ud, Tsauban, Mu'awiyah, Anas, Abu Hurairah na Abu Sa'id'. Abu Isa u te; 'Hadith leyi ku suka eka Ibn Abbas i gharib.' Naswona vito ra Abu Tumailah i Yahya bin Wadlih, kasi vito ra Abu Hamzah As Sukkari i Muhammad bin Maimun. Naswona Jabir bin Yazid Al Ju’fi na yena u tsanisiwile hi va-ulama, hadith ya yena a yi tekeriwi enhlokweni hi Yahya bin Sa’id na Abdurrahman bin Mahdi’. Abu Isa u te; 'Ndzi twe Al Jarud a ku; 'Ndzi twile Waki' ku vula; 'Loko a ku nga ri na Jabir Al Ju'fi, hakunene vanhu va Kufa a va nga ta va na hadith.' Naswona loko a ku nga ri na Hammad, vanhu va Kufa a va nga ta va na fiqh'.
Imam Tirmidzi : 191
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِمَامُ ضَامِنٌ وَالْمُؤَذِّنُ مُؤْتَمَنٌ اللَّهُمَّ أَرْشِدْ الْأَئِمَّةَ وَاغْفِرْ لِلْمُؤَذِّنِينَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَعُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ رَوَاهُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَحَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَى أَسْبَاطُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ حُدِّثْتُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَى نَافِعُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا الْحَدِيثَ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت أَبَا زُرْعَةَ يَقُولُ حَدِيثُ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ حَدِيثُ أَبِي صَالِحٍ عَنْ عَائِشَةَ أَصَحُّ وَذَكَرَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ أَنَّهُ لَمْ يُثْبِتْ حَدِيثَ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَلَا حَدِيثَ أَبِي صَالِحٍ عَنْ عَائِشَةَ فِي هَذَا
hi byerile [Hannad] u te; u hi byerile [Abu Al Ahwash] na [Abu Mu’awiyah] ku suka eka [Al A’masy] ku suka eka [Abu Salih] ku suka eka [Abu Hurairah] u te; ‘Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam u te: ‘Imam i mutiyisi kasi mu’adzin i munhu loyi a tshembiwaka. O Allah, lulamisa va-imam u rivalela va-mu'adzin'. Abu Isa u te; 'Eka ndzima leyi kutlhela kuva na matimu kusuka eka 'Aisyah, Sahl bin Sa'd na Uqbah bin 'Amir'.' Abu Isa u te; 'Hadith ya Abu Hurairah yi hlamuseriwe hi [Sufyan Ats Tsauri] na [Hafsh bin Ghiyats] na [vanhu vo hlayanyana] ku suka eka [Al A'masy] ku suka eka [Abu Salih] ku suka eka [Abu Hurairah] ku suka eka Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam'. [Asbath bin Muhammad] na yena u hlamuserile ku suka eka [Al A’masy], u te; 'Ndzi tshame ndzi hlayiwa hadith ku suka eka [Abu Salih] ku suka eka [Abu Hurairah] ku suka eka Muprofeta sallallaahu 'alaihi wasallam.' Naswona [Nafi’ bin Sulaiman] u hlamusele hadith leyi ku suka eka [Muhammad bin Abu Salih] ku suka eka [tata wa yena] ku suka eka [‘Aisyah] ku suka eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam. Abu Isa u te; 'Ndzi twe Abu Zur'ah a ku; 'Hadith ya Abu Salih kusuka eka Abu Hurairah i ya ntiyiso kutlula hadith ya Abu Salih leyi ayi hlamuseriwa kusuka eka 'Aisyah'. Abu Isa u te; 'Ndzi twe Muhammad a ku; 'Hadith ya Abu Salih kusuka eka 'Aisyah yina ntiyiso swinene'. Naswona u tlhele a boxa ku suka eka Ali bin Al Madini, leswaku a nga si tshama a boha - ya ntiyiso - hadith leyi hlamuseriweke hi Abu Salih ku suka eka Abu Hurairah, na hadith ya Abu Salih ku suka eka ‘Aisyah mayelana na mhaka leyi’.
Imam Tirmidzi : 192
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ ح قَالَ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا سَمِعْتُمْ النِّدَاءَ فَقُولُوا مِثْلَ مَا يَقُولُ الْمُؤَذِّنُقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي رَافِعٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبِيعَةَ وَعَائِشَةَ وَمُعَاذِ بْنِ أَنَسٍ وَمُعَاوِيَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهَكَذَا رَوَى مَعْمَرٌ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ مِثْلَ حَدِيثِ مَالِكٍ وَرَوَى عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ الزُّهْرِيِّ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرِوَايَةُ مَالِكٍ أَصَحُّ
hi byerile [Ishaq bin Musa Al Ansari] u te; u hi byerile [Ma'n] u te; u hi byerile [Malik], U te; u hi byerile [Qutaibah] ku suka eka [Malik] ku suka eka [Az Zuhri] ku suka eka ['Atha` bin Yazid Al Laits] ku suka eka [Abu Sa'id] u te; 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam u te: 'Loko u twa mpfumawulo wa xirhambo xa xikhongelo kutani u vula tani hi leswi mu'adzin a vuleke swona'. Abu Isa u te; ‘Eka ndzima leyi ku tlhela ku va na switlhokovetselo leswi humaka eka Abu Rafi’, Abu Hurairah, Umm Habibah, Abdullah bin ‘Amru, Abdullah bin Rabi’ah, ‘Aisyah, Mu’adz bin Anas na Mu’awiyah’. Abu Isa u te; 'Hadith leyi ya Abu Sa'id i hasan ya ntiyiso.' [Ma'mar] na swin'wana handle ka sweswo na swona swi hlamuseriwe ku suka eka [Az Zuhri] ku fana na hadith leyi hlamuseriweke hi Malik. Hi nkarhi wolowo, [Abdurrahman bin Ishaq] u hlamusele hadith leyi ku suka eka [Az Zuhri] ku suka eka [Sa’id bin Al Musayyib] ku suka eka [Abu Hurairah] ku suka eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam. Naswona matimu ya Malik i ya ntiyiso swinene.’
Imam Tirmidzi : 193
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو زُبَيْدٍ وَهُوَ عَبْثَرُ بْنُ الْقَاسِمِ عَنْ أَشْعَثَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ أَبِي الْعَاصِ قَالَإِنَّ مِنْ آخِرِ مَا عَهِدَ إِلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ اتَّخِذْ مُؤَذِّنًا لَا يَأْخُذُ عَلَى أَذَانِهِ أَجْرًاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُثْمَانَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا أَنْ يَأْخُذَ الْمُؤَذِّنُ عَلَى الْأَذَانِ أَجْرًا وَاسْتَحَبُّوا لِلْمُؤَذِّنِ أَنْ يَحْتَسِبَ فِي أَذَانِهِ
[Hanad] u hi byerile; [Abu Zubaid] - ku nga Abtsar bin Al Qasim - u hi byerile ku suka eka [Ash'ats] ku suka eka [Al Hasan] ku suka eka [Uthman bin Abu Al 'Ash] u te; 'Xileriso xo hetelela lexi Murhumiwa wa Allah shallallahu 'alaihi wasallam a ndzi nyikeke xona a ku ri leswaku ndzi hlawula mu'adzin loyi a nga teki muholo eka xirhambo xa yena xo khongela'. Abu Isa, 'Hadith leyi ya Uthman i hasan sahih.' Ku tirhisiwa ka hadith leyi hi ku ya hi swidyondzi hileswaku va swi teka swi ri makrooh leswaku munhu wa xirhambo xo khongela a teka muholo wa xirhambo xa yena xo khongela, naswona va swi tsakela loko vona - va mu'adzin - va langutele hakelo ya xirhambo xa xikhongelo lexi a xi endlaka'.
Imam Tirmidzi : 194
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ الْحُكَيْمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ قَالَ حِينَ يَسْمَعُ الْمُؤَذِّنَ وَأَنَا أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ رَضِيتُ بِاللَّهِ رَبًّا وَبِمُحَمَّدٍ رَسُولًا وَبِالْإِسْلَامِ دِينًا غُفِرَ لَهُ ذَنْبُهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ حُكَيْمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ
hi byerile [Qutaibah] u te; u hi byerile [Al Laith] ku suka eka [Al Hukaim bin Abdullah bin Qais] ku suka eka [’Amir bin Sa’d] ku suka eka [Sa’d bin Abu Waqash] ku suka eka Murhumiwa wa Allah shallallahu ‘alaihi wasallam, u te: ‘Mani na mani, loko a twa mu’adzin, u ri: ‘WA ANA ASYHADU AN LAA ILAAHA ILLAALLAHU WAHDAHUU LAA SYARIIKALAH WA ANNA MUHAMMADAN ABDUHU WA RASUULUHU RADLIITU BILLAHI RABBAN WA BI MUHAMMADIN RASUULAN WA BIL ISLAMI DIINAN - Ndzi nyikela vumbhoni bya leswaku a ku na xikwembu lexi faneleke ku gandzeriwa handle ka Allah, Loyi a nga riki na munghana na leswaku Muhammad i nandza na murhumiwa wa Yena. Ndzi tsakisiwa hi Allah tani hi Xikwembu, Muhammad tani hi Murhumiwa na Islam tani hi vukhongeri -, kutani swidyoho swa yena swita rivaleriwa'.
Imam Tirmidzi : 195
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَهْلِ بْنِ عَسْكَرٍ الْبَغْدَادِيُّ وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ قَالَا حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ الْحِمْصِيُّ حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَالَ حِينَ يَسْمَعُ النِّدَاءَ اللَّهُمَّ رَبَّ هَذِهِ الدَّعْوَةِ التَّامَّةِ وَالصَّلَاةِ الْقَائِمَةِ آتِ مُحَمَّدًا الْوَسِيلَةَ وَالْفَضِيلَةَ وَابْعَثْهُ مَقَامًا مَحْمُودًا الَّذِي وَعَدْتَهُ إِلَّا حَلَّتْ لَهُ الشَّفَاعَةُ يَوْمَ الْقِيَامَةِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ لَا نَعْلَمُ أَحَدًا رَوَاهُ غَيْرَ شُعَيْبِ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ وَأَبُو حَمْزَةَ اسْمُهُ دِينَارٌ
hi byerile [Muhammad bin Sahl bin ‘Askar Al Baghdadi] na [Ibrahim bin Ya’qub] va te; u hi byerile [Ali bin Ayyasy Al Himshi] u te; u hi byerile [Syu’aib bin Abu Hamzah] u te; u hi byerile [Muhammad bin Al Munkadir] ku suka eka [Jabir bin Abdullah] u te; 'Murhumiwa wa Allah shallallahu 'alaihi wasallam u te: 'Mani na mani loko a twa xirhambo xa xikhongelo u ri: 'ALLAHUMMA RABBA HADZIHI AD DA'WATIT TAMMAH WASH SHALAATIL QAA`IMAH AATI MUHAMMADANIL WASIILATA WAL WAL FADLIILAH WAB'ATSHU MAQAAMAN MAHMUUDANILLADZI WA'ADTAH - O Allah, Hosi ya xirhambo lexi hetisekeke - xirhambo lexi xa xikhongelo - na xikhongelo lexi bohaka - lexi simekiweke. Nyika Al Wasilah - digiri ya le tilweni, leyi nga nyikiwiki handle ka Muhammad - na fadlilah eka Muhammad. Naswona n’wi pfuxe leswaku a ta teka xiyimo lexi dzunekaka lexi U xi tshembiseke, kutani u ta kuma ku khongelela hi Siku ra ku Pfuka’.
Imam Tirmidzi : 196
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ وَأَبُو أَحْمَدَ وَأَبُو نُعَيْمٍ قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زَيْدٍ الْعَمِّيِّ عَنْ أَبِي إِيَاسٍ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الدُّعَاءُ لَا يُرَدُّ بَيْنَ الْأَذَانِ وَالْإِقَامَةِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ أَبُو إِسْحَقَ الْهَمْدَانِيُّ عَنْ بُرَيْدِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَ هَذَا
hi byerile [Mahmud bin Ghailan] u te; u hi byerile [Waki’] na [Abdurrazaq] na [Abu Ahmad] na [Abu Nu’aim] va te; u hi byerile [Sufyan] ku suka eka [Zaid Al ‘Ammi] ku suka eka [Abu Iyas Mu’awiyah bin Qurrah] ku suka eka [Anas bin Malik] u te; 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam u te: 'Xikhongelo exikarhi ka adhan na iqamah a xi nge ariwi'. Abu Isa u te; 'Hadith leyi ku suka eka Anas i hasan ya ntiyiso.' Naswona hadith leyi yi tlhele yi hlamuseriwa hi [Abu Ishaq Al Hamdani] ku suka eka [Buraid bin Abu Maryam] ku suka eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam ku fana na hadith leyi’.
Imam Tirmidzi : 197
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى النَّيْسَابُورِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَفُرِضَتْ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِهِ الصَّلَوَاتُ خَمْسِينَ ثُمَّ نُقِصَتْ حَتَّى جُعِلَتْ خَمْسًا ثُمَّ نُودِيَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّهُ لَا يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَيَّ وَإِنَّ لَكَ بِهَذِهِ الْخَمْسِ خَمْسِينَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ وَطَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ وَأَبِي ذَرٍّ وَأَبِي قَتَادَةَ وَمَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ
hi byerile [Muhammad bin Yahya An Naisaburi] u te; u hi byerile [Abdurrazaq] u te; u hi tivise [Ma’mar] ku suka eka [Az Zuhri] ku suka eka [Anas bin Malik] u te; Hi vusiku bya Isra, Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam u nyikiwile vutihlamuleri byo khongela minkarhi ya makume ntlhanu. Kutani nhlayo yi hungutiwile ku ya eka ntlhanu wa minkarhi, u tlhele a vitaniwa, ‘Oho Muhammad, hakunene malunghiselelo lama nga na Mina a ma nge cinciwi, kutani u ta kuma hakelo ya makume ntlhanu -minkarhi ya xikhongelo- hi minkarhi leyi ya ntlhanu -ya xikhongelo-’. U te; 'Eka ndzima leyi kutlhela kuva na ti hadiths kusuka eka Ubadah bin Ash Shamit, Thalhah bin Ubaidullah, Abu Dzar, Abu Qatadah, Malik bin Sha'sha'ah na Abu Sa'id Al Khudri'. Abu Isa u te; 'Anas hadith i hadith ya hasan shahih gharib'.
Imam Tirmidzi : 198
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الصَّلَوَاتُ الْخَمْسُ وَالْجُمُعَةُ إِلَى الْجُمُعَةِ كَفَّارَاتٌ لِمَا بَيْنَهُنَّ مَا لَمْ تُغْشَ الْكَبَائِرُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَأَنَسٍ وَحَنْظَلَةَ الْأُسَيِّدِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
hi byerile [Ali bin Hujr] u te; u hi tivise [Isma’il bin Ja’far] ku suka eka [‘Ala` bin Abdurrahman] ku suka eka [tata wa yena] ku suka eka [Abu Hurairah] u te; 'Murhumiwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam u te: 'Ku khongela ka ntlhanu hi siku na Ravuntlhanu ku ya eka Ravuntlhanu i ku rivaleriwa ka swidyoho exikarhi ka minkarhi leyi, ntsena loko a papalata swidyoho leswikulu'. U te; 'Eka ndzima leyi kutlhela kuva na matimu kusuka eka Jabir, Anas na Handlalah Al Usaid'. Abu Isa u te; 'Hadith leyi ya Abu Hurairah i hasan ya ntiyiso.'
Imam Tirmidzi : 199
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةُ الْجَمَاعَةِ تَفْضُلُ عَلَى صَلَاةِ الرَّجُلِ وَحْدَهُ بِسَبْعٍ وَعِشْرِينَ دَرَجَةًقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَأُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ وَمُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهَكَذَا رَوَى نَافِعٌ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ تَفْضُلُ صَلَاةُ الْجَمِيعِ عَلَى صَلَاةِ الرَّجُلِ وَحْدَهُ بِسَبْعٍ وَعِشْرِينَ دَرَجَةً قَالَ أَبُو عِيسَى وَعَامَّةُ مَنْ رَوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّمَا قَالُوا خَمْسٍ وَعِشْرِينَ إِلَّا ابْنَ عُمَرَ فَإِنَّهُ قَالَ بِسَبْعٍ وَعِشْرِينَ
hi byerile [Hannad] u te; u hi byerile [Abdah] ku suka eka [Ubaidullah bin Umar] ku suka eka [Nafi’] ku suka eka [Ibn Umar] u te; 'Murhumiwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam u te: 'Ku khongela munhu hi nhlengeletano swi antswa hi tidigri ta makume mbirhi nkombo ku tlula ku khongela u ri wexe'. U te; 'Eka ndzima leyi ku tlhela ku va na switlhokovetselo leswi humaka eka Abdullah bin Mas'ud, Ubai bin Ka'ab, Mu'adz bin Jabal, Abu Sa'id, Abu Hurairah na Anas bin Malik'. Abu Isa u te; 'Hadith leyi ya Ibn Umar i hasan ya ntiyiso.' Hilaha ku fanaka, Nafi’ u hlamuserile ku suka eka Ibn Umar, ku suka eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, leswaku u te: ‘Xikhongelo xa nhlengeletano xi antswa hi tidigri ta makume mbirhi nkombo ku tlula xikhongelo xa munhu ntsena’. Abu Isa u te; ‘Vunyingi bya vanhu lava hlamuseleke ku suka eka Muprofeta sallallaahu ‘alaihi wasallam, va te, ‘makhume mbirhi ntlhanu wa tidigri,’ kambe Ibn Umar u te, ‘Makhume mbirhi nkombo wa tidigri’.
Imam Tirmidzi : 200
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ صَلَاةَ الرَّجُلِ فِي الْجَمَاعَةِ تَزِيدُ عَلَى صَلَاتِهِ وَحْدَهُ بِخَمْسَةٍ وَعِشْرِينَ جُزْءًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
hi byerile [Ishaq bin Musa Al Ansari] u te; u hi byerile [Ma'n] u te; u hi byerile [Malik] ku suka eka [Ibn Shihab] ku suka eka [Sa’id bin Al Musayyib] ku suka eka [Abu Hurairah] u te; 'Murhumiwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam u te: 'Hakunene, xikhongelo xa wanuna evandlheni xi antswa hi tidigri ta makume mbirhi ntlhanu ku tlula ku khongela u ri wexe'. Abu Isa u te; 'Hadith leyi i hasan ya ntiyiso.'