Imam Tirmidzi : 181
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَنْ عَوْنِ بْنِ أَبِي جُحَيْفَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَرَأَيْتُ بِلَالًا يُؤَذِّنُ وَيَدُورُ وَيُتْبِعُ فَاهُ هَا هُنَا وَهَا هُنَا وَإِصْبَعَاهُ فِي أُذُنَيْهِ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قُبَّةٍ لَهُ حَمْرَاءَ أُرَاهُ قَالَ مِنْ أَدَمٍ فَخَرَجَ بِلَالٌ بَيْنَ يَدَيْهِ بِالْعَنَزَةِ فَرَكَزَهَا بِالْبَطْحَاءِ فَصَلَّى إِلَيْهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمُرُّ بَيْنَ يَدَيْهِ الْكَلْبُ وَالْحِمَارُ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ حَمْرَاءُ كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى بَرِيقِ سَاقَيْهِقَالَ سُفْيَانُ نُرَاهُ حِبَرَةً قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي جُحَيْفَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَيْهِ الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ يَسْتَحِبُّونَ أَنْ يُدْخِلَ الْمُؤَذِّنُ إِصْبَعَيْهِ فِي أُذُنَيْهِ فِي الْأَذَانِ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ وَفِي الْإِقَامَةِ أَيْضًا يُدْخِلُ إِصْبَعَيْهِ فِي أُذُنَيْهِ وَهُوَ قَوْلُ الْأَوْزَاعِيِّ وَأَبُو جُحَيْفَةَ اسْمُهُ وَهْبُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ السُّوَائِيُّ
a y’a fɔ an ye ko [Mahmudu bin Gayilan] ko; a y’a fɔ an ye ko [Abdurrazaq] ko; a y’an [Sufyan Ats Tsauri] lalɔnniya ka bɔ [Aun bin Abu Juhaifah] fɛ ka bɔ [a fa] fɛ a ko; ‘N ye Bilali ye a be welekan kɛra k’a to a be yɛlɛmana n’a daa ye yan ni yan, k’a bolokunnadenw to a tulo la. O wagati la, Rasulullah tun b’a ka dome wuleman kɔnɔ. Ne hakili la, a ko, ‘Ka bɔ farikolo la’. O kɔ, Bilali bɔra dome kɔnɔ ka nɛgɛso fitinin dɔ ta, a ye nɛgɛso nɔrɔ yɔrɔ dayɛlɛnin na. O kɔ, cira sallallaahu ‘alayihi wasallam ye delili kɛ k’a ɲɛsin tanki ma, wulu ni fali tɛmɛna a ɲɛfɛ. A tun be ni fani wuleman ye o wagati la ani a tun be komi n’ tun b’a ka misiden fila ka yeelen yera.’ Sufyan ko; ‘An b’a jati ko faniw tun ye hibrah ye - fani minw dilanna ni siliki ni wuluwulu ye’. Abu Isa ko; ‘Nin hadisi min bɔra Abu Juhaifa fɛ, o ye hasan lakika ye. Nin hadisi nin be kɛ ulamaw fɛ, a ka di u ye ni mu’ezzin y’a bolokunnadenw don a tulo la welekan wagati la. O wagati la, lɔnnikɛla wɛrɛ ko: ‘Ka bolokunnadenw don tulo la iqamah wagati la, o fana ye sunna ye.’ O ye Al Auza’i ka miiriya ye. Ani Abu Juhayifa tɔgɔ ko Wahbi bin Abdullah As Suwa’i’.
Imam Tirmidzi : 182
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْرَائِيلَ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ بِلَالٍ قَالَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُثَوِّبَنَّ فِي شَيْءٍ مِنْ الصَّلَوَاتِ إِلَّا فِي صَلَاةِ الْفَجْرِقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي مَحْذُورَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ بِلَالٍ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ أَبِي إِسْرَائِيلَ الْمُلَائِيِّ وَأَبُو إِسْرَائِيلَ لَمْ يَسْمَعْ هَذَا الْحَدِيثَ مِنْ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ قَالَ إِنَّمَا رَوَاهُ عَنْ الْحَسَنِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ الْحَكَمِ بْنِ عُتَيْبَةَ وَأَبُو إِسْرَائِيلَ اسْمُهُ إِسْمَعِيلُ بْنُ أَبِي إِسْحَقَ وَلَيْسَ هُوَ بِذَاكَ الْقَوِيِّ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي تَفْسِيرِ التَّثْوِيبِ فَقَالَ بَعْضُهُمْ التَّثْوِيبُ أَنْ يَقُولَ فِي أَذَانِ الْفَجْرِ الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنْ النَّوْمِ وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدَ و قَالَ إِسْحَقُ فِي التَّثْوِيبِ غَيْرَ هَذَا قَالَ التَّثْوِيبُ الْمَكْرُوهُ هُوَ شَيْءٌ أَحْدَثَهُ النَّاسُ بَعْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَذَّنَ الْمُؤَذِّنُ فَاسْتَبْطَأَ الْقَوْمَ قَالَ بَيْنَ الْأَذَانِ وَالْإِقَامَةِ قَدْ قَامَتْ الصَّلَاةُ حَيَّ عَلَى الصَّلَاةِ حَيَّ عَلَى الْفَلَاحِ قَالَ وَهَذَا الَّذِي قَالَ إِسْحَقُ هُوَ التَّثْوِيبُ الَّذِي قَدْ كَرِهَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ وَالَّذِي أَحْدَثُوهُ بَعْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالَّذِي فَسَّرَ ابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ أَنَّ التَّثْوِيبَ أَنْ يَقُولَ الْمُؤَذِّنُ فِي أَذَانِ الْفَجْرِ الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنْ النَّوْمِ وَهُوَ قَوْلٌ صَحِيحٌ وَيُقَالُ لَهُ التَّثْوِيبُ أَيْضًا وَهُوَ الَّذِي اخْتَارَهُ أَهْلُ الْعِلْمِ وَرَأَوْهُ وَرُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنَّهُ كَانَ يَقُولُ فِي صَلَاةِ الْفَجْرِ الصَّلَاةُ خَيْرٌ مِنْ النَّوْمِ وَرُوِيَ عَنْ مُجَاهِدٍ قَالَ دَخَلْتُ مَعَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ مَسْجِدًا وَقَدْ أُذِّنَ فِيهِ وَنَحْنُ نُرِيدُ أَنْ نُصَلِّيَ فِيهِ فَثَوَّبَ الْمُؤَذِّنُ فَخَرَجَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ مِنْ الْمَسْجِدِ وَقَالَ اخْرُجْ بِنَا مِنْ عِنْدِ هَذَا الْمُبْتَدِعِ وَلَمْ يُصَلِّ فِيهِ قَالَ وَإِنَّمَا كَرِهَ عَبْدُ اللَّهِ التَّثْوِيبَ الَّذِي أَحْدَثَهُ النَّاسُ بَعْدُ
a y’a fɔ an ye ko [Amadu bin Mani’] ko; a y’a fɔ an ye ko [Abu Ahmadu Az Zubair] ko; a y’a fɔ an ye ko [Abu Isra’il] bɔra [Ali Hakam] la ka bɔ [Abdurrahman bin Abu Laila] la ka bɔ [Bilal] la a ko; 'Ala ka ciden ko: 'Aw kana tastwib - yawn - kɛ abada seli wagatiw la fo sɔgɔma seli tuma na'. A ko; ‘Nin sapitiri kɔnɔ, tariki dɔ fana be sɔrɔ Abu Mahdlurah fɛ’. Abu Isa ko; ‘An ma Bilali ka hadisi lɔn fo ni Abu Isra’il Al Mula’i lo y’o fɔ, Abu Isra’il ma deli ka nin hadisi mɛn Al Hakam bin Utaibah fɛ’. A ko; ‘Ale dɔrɔn lo ye nin hadisi lakali ka bɔ Al Hasan bin Umarah fɛ, ka bɔ Al Hakam bin Utaiba fɛ. Ani Abu Ismayili tɔgɔ ko Ismayili bin Abu Ishaki. Nka, hadisi lɔnbagaw ka fɔ la, a tun tɛ mɔgɔ barikaman ye. Lɔnnikɛlaw tɛ kelen ye lafadz tatswib kɔrɔfɔli la, u dɔw b’a fɔ ko tastwid ye, mɔgɔ dɔ b’a fɔ azan kɔnɔ sɔgɔma seli ASH SHALATU KHAIRUN MINAN NAUM -delili ka fisa ni sinɔgɔ ye-. O ye Bin Al Mubarak ni Ahmad ka miiriya ye. O wagati la, Ishaq tun be ni miiriya wɛrɛ ye tatswib koo la, a ko; ‘Tatswib min kɔniyanin lo, o ye fɛɛn ye min danna adamadenw fɛ kira sallallahu ‘alaihi wasallam kɔ, ni mu’ezzin ye seli kɛ o tuma na mɔgɔw tun be saliya k’a dafa, a ko seli ni iqamah cɛ; QAD QAAMATISH DELILI - HAYYA 'ALA ASH DELILI - HAYYA 'ALAL FALAH -delili sigira sen kan, an ka delili sigi, an ka taga se sɔrɔ-'. A ko; 'Ishaq ye min fɔ, o ye tatswib misaliya ye min danna kira sallallaahu 'alaihi wasallam kɔ, lɔnnikɛlaw tun b'a kɔniya'. Bin Al Mubarak ni Ahmad ye min kɔrɔfɔ, o ye ko tatswib ye mu’adzin ka kuma ye sɔgɔma seli tuma na; ASH SHALATU KHAIRUN MINAN NAUM -delili ka fisa ni sinɔgɔ ye-'. O lo ye miiriya ɲuman ye. O lo be weele ko tatswid i n’a fɔ lɔnnikɛlaw y’a ta ani k’a sugandi cogo min na. A fɔra Ibn Umar fɛ ko sɔgɔma seli tuma na, a y’a fɔ ko; ASH SHALATU KHAIRUN MINAN NAUM -delili ka fisa ni sinɔgɔ ye-. A fɔra Mujahid fɛ ko a ko; ‘Ne ni Abdullah bin Umar donna misiri kɔnɔ tuma min na welekan fɔra, nka mu’ezzin ko tatswib. O la, Abdullah bin Umar bɔra misiri kɔnɔ k’a fɔ; ‘Aw ka bɔ ni ne ye ka bɔ nin murutinin faan fɛ!’ ani a ma delili kɛ o kɔnɔ’. A ko; ‘Tatswid kelen min kɔniyanin be Abdullah fɛ, o ye -tatswib- ye min dilanna adamadenw fɛ’.
Imam Tirmidzi : 183
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ وَيَعْلَى بْنُ عُبَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ زِيَادِ بْنِ أَنْعُمٍ الْأَفْرِيقِيِّ عَنْ زِيَادِ بْنِ نُعَيْمٍ الْحَضْرَمِيِّ عَنْ زِيَادِ بْنِ الْحَارِثِ الصُّدَائِيِّ قَالَأَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ أُؤَذِّنَ فِي صَلَاةِ الْفَجْرِ فَأَذَّنْتُ فَأَرَادَ بِلَالٌ أَنْ يُقِيمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَخَا صُدَاءٍ قَدْ أَذَّنَ وَمَنْ أَذَّنَ فَهُوَ يُقِيمُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ زِيَادٍ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ الْأَفْرِيقِيِّ وَالْأَفْرِيقِيُّ هُوَ ضَعِيفٌ عِنْدَ أَهْلِ الْحَدِيثِ ضَعَّفَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ وَغَيْرُهُ قَالَ أَحْمَدُ لَا أَكْتُبُ حَدِيثَ الْأَفْرِيقِيِّ قَالَ وَرَأَيْتُ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ يُقَوِّي أَمْرَهُ وَيَقُولُ هُوَ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ أَنَّ مَنْ أَذَّنَ فَهُوَ يُقِيمُ
a y’a fɔ an ye ko [Hanadi] ko; a y’a fɔ an ye ko [Abda] ani [Ya’la bin Ubaid] ka bɔ [Abdurrahman bin Ziyad bin An’um Al Afriqi] ka bɔ [Ziyad bin Nu’aim Al Hadlrami] ka bɔ [Ziyad bin Al Harith Ash Sudafi] la a ko; ‘Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam y’a fɔ n ye ko n ka seli kɛ fajiri tuma na o la n fana ye seli weele. O kɔ, Bilal tun b’a fɛ ka iqamah fɔ, nka Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam y’a fɔ o kɔ ko: ‘Balimacɛ Shuda’ ye welekan fɔ, o la, ale lo be ni joo ye ka iqamah kɛ’. A ko; ‘Nin sapitiri kɔnɔ, tariki dɔ fana be yen min bɔra Ibn Umar fɛ’. Abu Isa ko; ‘An be Ziyad hadisi lɔn ka bɔ hadisi min lakali Al Afriqi fɛ, ani hadisi lɔnbagaw ka fɔ la, Al Afriqi tun ye mɔgɔ barikaman ye. A barika ka dɔgɔ Yahya bin Sa’id bin Al Kathan ni mɔgɔ wɛrɛw fɛ’. Hamadu ko; ‘Ne ma Al Afriqi hadisi sɛbɛ’. A ko; ‘N y’a ye ko Muhamadu bin Isma’il y’a ka miiriya sabati. A hakili la nin ka surun hadisi tɔw la, nin hadisi fana be kɛ lɔnnikɛlaw fɛ, ko min be welekan kɛ, o tigi lo be iqamah kɛ’.
Imam Tirmidzi : 184
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ يَحْيَى الصَّدَفِيِّ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤَذِّنُ إِلَّا مُتَوَضِّئٌ
a y’a fɔ an ye ko [Ali bin Hujr] ko; y’a fɔ an ye [Al Walid bin Muslim] ka bɔ [Mu’awiyah bin Yahya Ash Shadafi] ka bɔ [Az Zuhri] ka bɔ [Abu Hurairah] ka bɔ cira sallallaahu ‘alayihi wasallam fɛ, a ko: ‘A ma daga ka seli kɛ fɔɔ minw ye koɲɛw kɛ’.
Imam Tirmidzi : 185
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ عَنْ يُونُسَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَلَا يُنَادِي بِالصَّلَاةِ إِلَّا مُتَوَضِّئٌقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ الْحَدِيثِ الْأَوَّلِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَحَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ لَمْ يَرْفَعْهُ ابْنُ وَهْبٍ وَهُوَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ الْوَلِيدِ بْنِ مُسْلِمٍ وَالزُّهْرِيُّ لَمْ يَسْمَعْ مِنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَاخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْأَذَانِ عَلَى غَيْرِ وُضُوءٍ فَكَرِهَهُ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ الشَّافِعِيُّ وَإِسْحَقُ وَرَخَّصَ فِي ذَلِكَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدُ
a y’a fɔ an ye ko [Yaya bin Musa] ko; a y’a fɔ an ye [Abdullah bin Wahb] ka bɔ [Yunus] ka bɔ [Ibnu Shihab] la a ko; ’ [Abu Hurayira] ko; ‘A man kan ka welekan kɛ fɔɔ mɔgɔ minw ye koɲɛw kɛ.’ Abu Isa ko; ‘Nin hadisi ka tiɲɛ ka tɛmɛ hadisi fɔlɔ kan’. Abu Isa ko; ‘Ani Abu Hurairah ka hadisi min ɲɛsinna Rasulullah ma, o tɛ mɔgɔ si bolo fɔɔ Ibn Wahb, nka o hadisi ka tiɲɛtigiya ka tɛmɛ Al Walid Ibn Muslim ka hadisi kan. O wagati la, Az Zuhri fana ma Abu Hurairah ka kuma mɛn. Lɔnnikɛlaw ma bɛn sariya ma min ɲɛsinna welekan ma min be kɛ k’a sɔrɔ i ma ko fɔlɔ. O dɔw y’o tiɲɛtigiya, o miiriya tara Syafi’i ni Ishaq fɛ. Tuma min na dɔw ye lafiya di, o miiriya ta Sufyan Ats Tsauri, bin Al Mubarak ani Ahmad’ fɛ.
Imam Tirmidzi : 186
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا إِسْرَائِيلُ أَخْبَرَنِي سِمَاكُ بْنُ حَرْبٍ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ سَمُرَةَ يَقُولُكَانَ مُؤَذِّنُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُمْهِلُ فَلَا يُقِيمُ حَتَّى إِذَا رَأَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ خَرَجَ أَقَامَ الصَّلَاةَ حِينَ يَرَاهُقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ هُوَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَحَدِيثُ إِسْرَائِيلَ عَنْ سِمَاكٍ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَهَكَذَا قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِنَّ الْمُؤَذِّنَ أَمْلَكُ بِالْأَذَانِ وَالْإِمَامُ أَمْلَكُ بِالْإِقَامَةِ
a y’a fɔ an ye ko [Yaya bin Musa] ko; a y’a fɔ an ye ko [Abdurrazaq] ko; a y’a fɔ an ye [Isirayɛlidenw] ye ko; a y’a fɔ n ye [Simak bin Harb] ko a ye [Jabir bin Samra] mɛn a ko; ‘Rasulullah ka mu’adzin ma iqamah fɔ o yɔrɔnin bɛɛ, o la, a ye Rasulullah bɔli ye tuma min na, a fana y’o fɔ’. Abu Isa ko; ‘Jabir bin Samrah ka hadisi ye hasan lakika ye, k’a sɔrɔ an tɛ Isirayɛli ka hadisi lɔn fo ni sira nin lo kan’. Lɔnnikɛla dɔw ko; ‘Mu’adzin ka joo ka ca seli wagati latigɛli la, k’a sɔrɔ alimamu ka joo ka ca iqamah wagati latigɛli la’.
Imam Tirmidzi : 187
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى تَسْمَعُوا تَأْذِينَ ابْنِ أُمِّ مَكْتُومٍقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ وَعَائِشَةَ وَأُنَيْسَةَ وَأَنَسٍ وَأَبِي ذَرٍّ وَسَمُرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَلَفَ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الْأَذَانِ بِاللَّيْلِ فَقَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا أَذَّنَ الْمُؤَذِّنُ بِاللَّيْلِ أَجْزَأَهُ وَلَا يُعِيدُ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكٍ وَابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ إِذَا أَذَّنَ بِلَيْلٍ أَعَادَ وَبِهِ يَقُولُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ بِلَالًا أَذَّنَ بِلَيْلٍ فَأَمَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُنَادِيَ إِنَّ الْعَبْدَ نَامَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَالصَّحِيحُ مَا رَوَى عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ وَغَيْرُهُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يُؤَذِّنَ ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ وَرَوَى عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي رَوَّادٍ عَنْ نَافِعٍ أَنَّ مُؤَذِّنًا لِعُمَرَ أَذَّنَ بِلَيْلٍ فَأَمَرَهُ عُمَرُ أَنْ يُعِيدَ الْأَذَانَ وَهَذَا لَا يَصِحُّ أَيْضًا لِأَنَّهُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ عُمَرَ مُنْقَطِعٌ وَلَعَلَّ حَمَّادَ بْنَ سَلَمَةَ أَرَادَ هَذَا الْحَدِيثَ وَالصَّحِيحُ رِوَايَةُ عُبَيْدِ اللَّهِ وَغَيْرِ وَاحِدٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ وَالزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ قَالَ أَبُو عِيسَى وَلَوْ كَانَ حَدِيثُ حَمَّادٍ صَحِيحًا لَمْ يَكُنْ لِهَذَا الْحَدِيثِ مَعْنًى إِذْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ فَإِنَّمَا أَمَرَهُمْ فِيمَا يُسْتَقْبَلُ و قَالَ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ وَلَوْ أَنَّهُ أَمَرَهُ بِإِعَادَةِ الْأَذَانِ حِينَ أَذَّنَ قَبْلَ طُلُوعِ الْفَجْرِ لَمْ يَقُلْ إِنَّ بِلَالًا يُؤَذِّنُ بِلَيْلٍ قَالَ عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ حَدِيثُ حَمَّادِ بْنِ سَلَمَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَيْرُ مَحْفُوظٍ وَأَخْطَأَ فِيهِ حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ
a y’a fɔ an ye ko [Kutaba] ko; y’a fɔ an ye [Al Laits] ka bɔ [Ibn Shihab] fɛ ka bɔ [Salim] fɛ ka bɔ [a fa] fɛ ko cira sallallaahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Tiɲɛ na, ni welekan kɛra sufɛ, aw ka to ka dumuni kɛ ani ka minni kɛ fɔɔ ka taga Ibn Ummi Maktum ka welekan mɛn.’ Abu Isa ko; ‘Nin sapitiri kɔnɔ, tariki dɔ fana be yen min bɔra Ibn Mas’ud, ‘Aisyah, Unayisa, Anas, Abu Dzar ani Samrah’. Abu Isa ko; ‘Ibn Umar ka hadisi ye hasan lakika ye. Ani, lɔnnikɛlaw ma bɛn ɲɔgɔn ma sufɛ welekan koo la. Dɔw ko ni mu’ezzin ye welekan kɛ sufɛ o tuma na o be bɔ, kuun t’a la ka segi a kan’. O miiriya bɔra Malik, Bin Al Mubaraki, Ahmadu ani Ishaki fɛ. O wagati la, lɔnnikɛla wɛrɛw ko: ‘N’a ye seli kɛ sufɛ, a ka kan ka segi a kan’. O miiriya bɔra Sufyan Ats Tsauri lo fɛ. Hamadu bin Salamah y’a lakali ka bɔ Ayyub fɛ, ka bɔ Nafi’ fɛ ka bɔ Ibn Umar fɛ ko loon dɔ la, Bilali ye welekan bɔ sufɛ, o la, cira sallallahu alayihi wasallam y’a fɔ a ye ko: ‘Tiɲɛ na, baaraden dɔ sinɔgɔra’. Abu Isa ko; ‘Nin hadisi tɛ tiɲɛn ye. Nka min ye tiɲɛ ye, o ye hadisi ye min lakali [Ubaidullah bin Umar] fɛ ani ka fara o kan, ka bɔ [Nafi’] fɛ ka bɔ [Ibn Umar] fɛ, cira sallallaahu ‘alayihi wasallam ko; ‘Tiɲɛ na, Bilal be seli kɛ sufɛ, o la, i ka kan ka to ka dumuni kɛ ani ka minni kɛ fɔɔ ka taga Ibn Ummi Maktum ka seli mɛn’. A fɔra fana ko Abdul Aziz bin Abu Rawwad ka bɔ Nafi’, ko welelikɛla Umar ye weleli kɛ sufɛ loon dɔ la, o la a y’a fɔ a ye ko a ka segi a kan, nka nin hadisi fana tɛ tiɲɛn ye. Sabu Nafi’ ni Umar cɛ, sanad tun karila. N’a sɔrɔ Hamadu bin Salama tun b’a fɛ ka hadisi nin sɔrɔ. Tiɲɛ ye hadisi ye min lakali Ubaidullah ni mɔgɔ wɛrɛw fɛ ka bɔ Nafi’ fɛ ka bɔ Ibnu Umar fɛ, ani Az Zuhri fɛ ka bɔ Salim bin Umar fɛ, ko cira sallallaahu ‘alayihi wasallam ko: ‘Tiɲɛ na, Bilali be seli kɛ wagati min na, suu bele be yen’. Abu Isa ko; ‘Ni Hamadu ye hadisi min lakali, o ye tiɲɛ ye, tiɲɛ na, o hadisi kɔrɔ tɛ yen. Sabu Rasulullah ko: ‘Tiɲɛ na, Bilal Azan bele be sufɛ,’ a ye yamaruya di a tɔɲɔgɔnw ma ko fɛɛn dɔ ka na. Ani a ko: ‘Tiɲɛ na, Bilali be seli kɛ tuma min na suu be yen,’ n’a tun ye yamaruya di ko u ka segi ka seli kɛ tuma min na seli kɛra ka kɔn fajiri ɲɛ, kira tun tɛna a fɔ ko: ‘Tiɲɛ na, Bilali be seli kɛ tuma min na suu be yen’. Ali bin Ali Madini ko; ‘Hamadu bin Salamah ka hadisi min bɔra Ayyub la, ka bɔ Nafi la, min bɔra Ibn Umar la ka bɔ cira sallallaahu ‘alayihi wasallam la, o ma tiɲɛ ye, Hamadu bin Salamah filila o la’.
Imam Tirmidzi : 188
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ الْمُهَاجِرِ عَنْ أَبِي الشَّعْثَاءِ قَالَخَرَجَ رَجُلٌ مِنْ الْمَسْجِدِ بَعْدَ مَا أُذِّنَ فِيهِ بِالْعَصْرِ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَمَّا هَذَا فَقَدْ عَصَى أَبَا الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عُثْمَانَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَعَلَى هَذَا الْعَمَلُ عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ بَعْدَهُمْ أَنْ لَا يَخْرُجَ أَحَدٌ مِنْ الْمَسْجِدِ بَعْدَ الْأَذَانِ إِلَّا مِنْ عُذْرٍ أَنْ يَكُونَ عَلَى غَيْرِ وُضُوءٍ أَوْ أَمْرٍ لَا بُدَّ مِنْهُ وَيُرْوَى عَنْ إِبْرَاهِيمَ النَّخَعِيِّ أَنَّهُ قَالَ يَخْرُجُ مَا لَمْ يَأْخُذْ الْمُؤَذِّنُ فِي الْإِقَامَةِ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا عِنْدَنَا لِمَنْ لَهُ عُذْرٌ فِي الْخُرُوجِ مِنْهُ وَأَبُو الشَّعْثَاءِ اسْمُهُ سُلَيْمُ بْنُ أَسْوَدَ وَهُوَ وَالِدُ أَشْعَثَ بْنِ أَبِي الشَّعْثَاءِ وَقَدْ رَوَى أَشْعَثُ بْنُ أَبِي الشَّعْثَاءِ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِيهِ
a y’a fɔ an ye ko [Hanadi] ko; a y’a fɔ an ye [Waki’] ka bɔ [Sufyan] ka bɔ [Ibrahima bin Al Muhajir] ka bɔ [Abu Asy Sya’tsa`] la a ko; ‘Zan fɔnin kɔ, cɛ dɔ bɔra misiri kɔnɔ, o kɔ, [Abu Hurairah] ko; 'Nin mɔgɔ ye Abu Qasim ka kuma tiɲɛ.' Abu Isa ko; ‘Nin sapitiri kɔnɔ, tariki dɔ fana be yen min bɔra Usman fɛ’. Abu Isa ko; Abu Huraira ka hadisi ye hasan lakika ye. O hadisi fana tun be kɛ lɔnnikɛlaw fɛ minw bɔra kira sallallahu ‘alayihi wasallam ka tɔɲɔgɔnw cɛma ani minw nana u kɔ. O ye ko mɔgɔ man kan ka bɔ misiri kɔnɔ welekan kɛnin kɔ, fo ni sababu dɔ sɔrɔla; i n’a fɔ n’ ma ko, walima koo wɛrɛw kosɔn minw ka kan ka kɛ’. A fɔra ka bɔ Ibrahima An Nakha’i fɛ ko a y’a fɔ loon dɔ la ko; ‘Mɔgɔ be se ka bɔ misiri la ni mu’adzin ma iqamah fɔ’. Abu Isa ko; ‘An fana sɔnna nin miiriya ma, mɔgɔ be se ka taga bari sababu be yen’. Abu Siyati tɔgɔ ko Sulayimu bin Aswad, a tun ye Asiyati bin Abu Asi Siyati bangebaga ye. Ani [Asi bin Abu Asy Sya’tsa`] ye nin hadisi lakali ka bɔ [a fa] fɛ’.
Imam Tirmidzi : 189
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ مَالِكِ بْنِ الْحُوَيْرِثِ قَالَقَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا وَابْنُ عَمٍّ لِي فَقَالَ لَنَا إِذَا سَافَرْتُمَا فَأَذِّنَا وَأَقِيمَا وَلْيَؤُمَّكُمَا أَكْبَرُكُمَاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ اخْتَارُوا الْأَذَانَ فِي السَّفَرِ و قَالَ بَعْضُهُمْ تُجْزِئُ الْإِقَامَةُ إِنَّمَا الْأَذَانُ عَلَى مَنْ يُرِيدُ أَنْ يَجْمَعَ النَّاسَ وَالْقَوْلُ الْأَوَّلُ أَصَحُّ وَبِهِ يَقُولُ أَحْمَدُ وَإِسْحَقُ
a y’a fɔ an ye ko [Mahmudu bin Gayilan] ko; a y’a fɔ an ye ko [Waki’] ka bɔ [Sufyan] ka bɔ [Khalid Al Hidza`] ka bɔ [Abu Qilaba] ka bɔ [Malik bin Al Huweirits] la a ko; ‘Ne ni n balimacɛ dencɛ, an nana Ala ka ciden sallallaahu ‘alaihi wasallam filɛ, o kɔ, a y’a fɔ an ye ko: ‘N’aw be tagama na, o tuma na, aw ka kan ka seli ni iqamah weele, mɔgɔba ka kan ka kɛ alimamu ye’. Abu Isa ko; ‘Nin hadisi ye hasan lakika ye, lɔnnikɛlaw fana be hadisi nin labato. Ka to ka welekan kɛ k’u to tagama na, o lo ka di u ye. Nka dɔw ko; ‘Iqamah ka ban, bari welekan ye mɔgɔw ta ye minw b’a fɛ ka mɔgɔ caman lajɛn’. Hakilina fɔlɔ ye miiriya ye min ka ɲi ka tɛmɛ tɔɔw kan. O miiriya tun -fɔlɔ- fana ta Ahmad ni Ishaq’ fɛ.
Imam Tirmidzi : 190
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو تُمَيْلَةَ حَدَّثَنَا أَبُو حَمْزَةَ عَنْ جَابِرٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ أَذَّنَ سَبْعَ سِنِينَ مُحْتَسِبًا كُتِبَتْ لَهُ بَرَاءَةٌ مِنْ النَّارِقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَثَوْبَانَ وَمُعَاوِيَةَ وَأَنَسٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ غَرِيبٌ وَأَبُو تُمَيْلَةَ اسْمُهُ يَحْيَى بْنُ وَاضِحٍ وَأَبُو حَمْزَةَ السُّكَّرِيُّ اسْمُهُ مُحَمَّدُ بْنُ مَيْمُونٍ وَجَابِرُ بْنُ يَزِيدَ الْجُعْفِيُّ ضَعَّفُوهُ تَرَكَهُ يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْت الْجَارُودَ يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يَقُولُ لَوْلَا جَابِرٌ الْجُعْفِيُّ لَكَانَ أَهْلُ الْكُوفَةِ بِغَيْرِ حَدِيثٍ وَلَوْلَا حَمَّادٌ لَكَانَ أَهْلُ الْكُوفَةِ بِغَيْرِ فِقْهٍ
a y’a fɔ an ye ko [Muhamadu bin Humayidi Ar Razi] ko; a y’a fɔ an ye ko [Abu Tumaila] ko; y’a fɔ an ye [Abu Hamzah] ka bɔ [Jabir] fɛ ka bɔ [Mujahid] fɛ ka bɔ [Ibn Abbas] fɛ ko cira sallallaahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Ni mɔgɔ o mɔgɔ ye welekan kalan saan wolonfila kɔnɔ k’a jigi la Ala ka sɔnni kan, o tigi bena bɔ jahanama tasuma na’. Abu Isa ko; ‘Nin sapitiri kɔnɔ, hadisiw fana be yen minw bɔra Abdullah bin Mas’ud, Tsauban, Mu’awiya, Anas, Abu Huraira ani Abu Sa’id fɛ’. Abu Isa ko; ‘Nin hadisi min bɔra Ibn Abbas fɛ, o ye gharib ye. Ani Abu Tumaila tɔgɔ ko Yaya bin Wadlih, Abu Hamza As Sukkari tɔgɔ ko Muhamadu bin Maimun. Ani Jabir bin Yazid Al Ju’fi fana barika ka dɔgɔ ulama fɛ, a ka hadisi ma jate Yahya bin Sa’id ni Abdurrahman bin Mahdi’ fɛ. Abu Isa ko; ‘N y’a mɛn ko Al Jarud b’a fɔra ko; ‘N y’a mɛn Waki’ ko; ‘Ni Jabir Al Ju’fi tun tɛ yen, tiɲɛ na, Kufa mɔgɔw tun tɛna hadisi sɔrɔ. Ani ni Hammad tun tɛ yen, Kufa mɔgɔw tun tɛna fiqh’ sɔrɔ.
Imam Tirmidzi : 191
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِمَامُ ضَامِنٌ وَالْمُؤَذِّنُ مُؤْتَمَنٌ اللَّهُمَّ أَرْشِدْ الْأَئِمَّةَ وَاغْفِرْ لِلْمُؤَذِّنِينَقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ عَائِشَةَ وَسَهْلِ بْنِ سَعْدٍ وَعُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ رَوَاهُ سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَحَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَى أَسْبَاطُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ الْأَعْمَشِ قَالَ حُدِّثْتُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَوَى نَافِعُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا الْحَدِيثَ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت أَبَا زُرْعَةَ يَقُولُ حَدِيثُ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى و سَمِعْت مُحَمَّدًا يَقُولُ حَدِيثُ أَبِي صَالِحٍ عَنْ عَائِشَةَ أَصَحُّ وَذَكَرَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْمَدِينِيِّ أَنَّهُ لَمْ يُثْبِتْ حَدِيثَ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَلَا حَدِيثَ أَبِي صَالِحٍ عَنْ عَائِشَةَ فِي هَذَا
a y’a fɔ an ye ko [Hanadi] ko; a y’a fɔ an ye ko [Abu Ali Ahwasi] ani [Abu Mu’awiya] ka bɔ [Ali A’masi] ka bɔ [Abu Salih] ka bɔ [Abu Huraira] la a ko; Rasulullah ko: ‘Imamu ye garanti ye k’a sɔrɔ mu’azin ye mɔgɔ ye min be la a la. E Ala, i ka alimamuw tilen, ka mu’adzin’w yafa. Abu Isa ko; ‘Nin sapitiri kɔnɔ, tariki dɔ fana be yen min bɔra ‘Aisyah, Sahl bin Sa’d ani Uqba bin ‘Amir’ fɛ. Abu Isa ko; 'Abu Huraira ka hadisi lakali [Sufyan Ats Tsauri] ni [Hafsh bin Ghiyats] fɛ ani [mɔgɔ damadɔ] ka bɔ [Al A'masy] fɛ ka bɔ [Abu Salih] fɛ ka bɔ [Abu Huraira] fɛ ka bɔ cira sallallaahu 'alayihi wasallam fɛ'. [Asibati bin Muhamadu] fana ye [Al A’masy] lakali, a ko; ‘N’ ye hadisi dɔ kalan loon dɔ la ka bɔ [Abu Salih] fɛ ka bɔ [Abu Hurairah] fɛ ka bɔ kira sallallahu ‘alayihi wasallam fɛ. Ani [Nafi’ bin Sulaiman] ye nin hadisi lakali ka bɔ [Muhamadu bin Abu Salih] fɛ ka bɔ [a facɛ] fɛ ka bɔ [‘Aisyah] fɛ ka bɔ cira sallallaahu ‘alayihi wasallam fɛ. Abu Isa ko; ‘N y’a mɛn ko Abu Zura y’a fɔ; ‘Abu Salih ka hadisi min bɔra Abu Hurairah la, o ka tiɲɛ ka tɛmɛ Abu Salih ka hadisi kan min lakalira ka bɔ ‘Aisyah’ kɔnɔ. Abu Isa ko; ‘N y’a mɛn ko Muhamadu ko; ‘Abu Salih ka hadisi min bɔra ‘Aisyah la, o lo ka ɲi ka tɛmɛ’. Ani a y’a fɔ fana ka bɔ Ali bin Al Madini fɛ, ko ale ma deli ka latigɛ - lakika - hadisi min fɔra Abu Salih fɛ ka bɔ Abu Hurairah la, ani Abu Salih ka hadisi min bɔra ‘Aisyah la o koo la’.
Imam Tirmidzi : 192
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ ح قَالَ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا سَمِعْتُمْ النِّدَاءَ فَقُولُوا مِثْلَ مَا يَقُولُ الْمُؤَذِّنُقَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي رَافِعٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأُمِّ حَبِيبَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبِيعَةَ وَعَائِشَةَ وَمُعَاذِ بْنِ أَنَسٍ وَمُعَاوِيَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي سَعِيدٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهَكَذَا رَوَى مَعْمَرٌ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ مِثْلَ حَدِيثِ مَالِكٍ وَرَوَى عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ الزُّهْرِيِّ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرِوَايَةُ مَالِكٍ أَصَحُّ
a y’a fɔ an ye ko [Ishaki bin Musa Al Ansari] ko; a y’a fɔ an ye ko [Ma’n] ko; a y’a fɔ an ye [Malik], A ko; a y’a fɔ an ye ko [Kutayiba] bɔra [Malik] la ka bɔ [Az Zuhri] la ka bɔ [‘Ata’ bin Yazid Al Layiti] la ka bɔ [Abu Sayidi] la a ko; ‘Rasulullah ko: ‘N’i ye seli mankan mɛn, i k’a fɔ i n’a fɔ mu’adzin y’a fɔ cogo min na’. Abu Isa ko; ‘Nin sapitiri kɔnɔ, Abu Rafi, Abu Hurairah, Ummu Habiba, Abdullah bin Amru, Abdullah bin Rabiya, ‘Aisyah, Mu’adz bin Anas ani Mu’awiya’ ka maanaw fana be sɔrɔ. Abu Isa ko; ‘Abu Sa’id ka hadisi nin ye hasan lakika ye. [Ma’mar] ani minw tɛ o ye, olu fana y’o lakali ka bɔ [Az Zuhri] la i n’a fɔ Malik ye hadisi min lakali. O wagati la, [Abdurrahman bin Ishaq] ye nin hadisi lakali ka bɔ [Az Zuhri] fɛ ka bɔ [Sa’id bin Al Musayib] fɛ ka bɔ [Abu Hurairah] fɛ ka bɔ cira sallallahu aleyhi wasallam fɛ. Ani, Malik ka tariki ye tiɲɛn ye ka tɛmɛ o kan.’
Imam Tirmidzi : 193
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا أَبُو زُبَيْدٍ وَهُوَ عَبْثَرُ بْنُ الْقَاسِمِ عَنْ أَشْعَثَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ أَبِي الْعَاصِ قَالَإِنَّ مِنْ آخِرِ مَا عَهِدَ إِلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ اتَّخِذْ مُؤَذِّنًا لَا يَأْخُذُ عَلَى أَذَانِهِ أَجْرًاقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عُثْمَانَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ كَرِهُوا أَنْ يَأْخُذَ الْمُؤَذِّنُ عَلَى الْأَذَانِ أَجْرًا وَاسْتَحَبُّوا لِلْمُؤَذِّنِ أَنْ يَحْتَسِبَ فِي أَذَانِهِ
a y’a fɔ an ye ko [Hanadi] ko; a y’a fɔ an ye [Abu Zubaid] - o ye Abtsar bin Al Qasim ye - ka bɔ [Asi] la ka bɔ [Ali Hasan] la ka bɔ [Usman bin Abu Al Asi] la a ko; ‘Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ye cikan laban min di n ma, o ye ko n ka mu’adzin dɔ sigi min ma sara ta a ka welekan na’. Abu Isa, Usman ka hadisi ye hasan lakika ye. Nin hadisi nin ka waleyali ka kɛɲɛ ni ulama ye, o ye ko mɔgɔ minw be seli kɛ, u man kan ka sara ta u ka seli kama, wa o ka di u ye n’u - mu’adzinw - be sara makɔnɔna seli la u be min kɛ’.
Imam Tirmidzi : 194
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ الْحُكَيْمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ قَالَ حِينَ يَسْمَعُ الْمُؤَذِّنَ وَأَنَا أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ رَضِيتُ بِاللَّهِ رَبًّا وَبِمُحَمَّدٍ رَسُولًا وَبِالْإِسْلَامِ دِينًا غُفِرَ لَهُ ذَنْبُهُقَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ حُكَيْمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ قَيْسٍ
a y’a fɔ an ye ko [Kutaba] ko; a y’a fɔ an ye [Al Laits] ka bɔ [Al Hukaim bin Abdullah bin Qais] ka bɔ [‘Amir bin Sa’d] ka bɔ [Sa’d bin Abu Waqash] ka bɔ Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam la, a ko: ‘Mɔgɔ o mɔgɔ mana mu’adzin mɛn o kɔ, a b’a fɔ ko: ‘WAHULA LAHA LAHA ILAAL . SYARIIKALAH WA ANNA MUHAMMADAN ABDUHU WA RASUULUHU RADLIITU BILLAHI RABBAN WA BI MUHAMMADIN RASUULAN WA BIL ISLAMI DIINAN -Ne be seereya kɛ ko ala si tɛ yen min ka kan ni batoli ye fɔɔ Ala, Sebagayabɛɛtigi tɛ ni Hindeham ye ani a be ni baarakɛɲɔgɔnw ye. ciden. Ne be sɔn Ala ma i n’a fɔ Ala, Muhamadu i n’a fɔ ciden ani silamɛya i n’a fɔ diinan, o tuma na a ka jurumuw bena yafa’.
Imam Tirmidzi : 195
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَهْلِ بْنِ عَسْكَرٍ الْبَغْدَادِيُّ وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ يَعْقُوبَ قَالَا حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ الْحِمْصِيُّ حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَالَ حِينَ يَسْمَعُ النِّدَاءَ اللَّهُمَّ رَبَّ هَذِهِ الدَّعْوَةِ التَّامَّةِ وَالصَّلَاةِ الْقَائِمَةِ آتِ مُحَمَّدًا الْوَسِيلَةَ وَالْفَضِيلَةَ وَابْعَثْهُ مَقَامًا مَحْمُودًا الَّذِي وَعَدْتَهُ إِلَّا حَلَّتْ لَهُ الشَّفَاعَةُ يَوْمَ الْقِيَامَةِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ جَابِرٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ لَا نَعْلَمُ أَحَدًا رَوَاهُ غَيْرَ شُعَيْبِ بْنِ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ وَأَبُو حَمْزَةَ اسْمُهُ دِينَارٌ
a y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Sahl bin Askar Al Bagdadi] ani [Ibrahima bin Ya’qub] u ko; a y’a fɔ an ye ko [Ali bin Ayyasi Al Himshi] ko; a y’a fɔ an ye ko [Syu’aib bin Abu Hamza] ko; a y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Al Munkadir] ka bɔ [Jabir bin Abdullah] la ko; 'Ala ka ciden ko: 'Mɔgɔ o mɔgɔ ye welekan mɛn, o tigi b'a fɔ ko: 'Ala ka KO SHALAATIL QAA`IMAH AATI MUHAMMADANIL WASIAMAHADAAILATA WAL WAL'. MAHMUUDANILLADZI WA’ADTAH -E Ala, weleli dafanin -weleli- ani -wajibi- delili minw siginin be, olu tigi ye. Al Wasilah di - diplɔmu min be sankolo la, min tɛ di fɔɔ Muhamadu ma - ani fadlilah di Muhamadu ma. I ye layidu min ta, i k’a lawuli walisa a ka se ka tanuli lɔyɔrɔ ta, o tuma na, a bena delili sɔrɔ sukununi loon na’.
Imam Tirmidzi : 196
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ وَأَبُو أَحْمَدَ وَأَبُو نُعَيْمٍ قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ زَيْدٍ الْعَمِّيِّ عَنْ أَبِي إِيَاسٍ مُعَاوِيَةَ بْنِ قُرَّةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الدُّعَاءُ لَا يُرَدُّ بَيْنَ الْأَذَانِ وَالْإِقَامَةِقَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ رَوَاهُ أَبُو إِسْحَقَ الْهَمْدَانِيُّ عَنْ بُرَيْدِ بْنِ أَبِي مَرْيَمَ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَ هَذَا
a y’a fɔ an ye ko [Mahmudu bin Gayilan] ko; a y’a fɔ an ye [Waki’ ni [Abdurrazaq] ni [Abu Ahmadu] ni [Abu Nu’aim] u ko; a y’a fɔ an ye [Sufyan] ka bɔ [Zaid Al’Ammi] ka bɔ [Abu Iyas Mu’awiya bin Qurra] ka bɔ [Anas bin Malik] la a ko; 'Rasulullah ko: 'Delili min be azani ni iqamah cɛ, o tɛna ban'. Abu Isa ko; ‘Nin hadisi min bɔra Anas fɛ, o ye hasan lakika ye. Ani nin hadisi fana lakali [Abu Ishaq Al Hamdani] fɛ ka bɔ [Buraid bin Abu Mariyamu] fɛ ka bɔ cira sallallahu ‘alayihi wasallam fɛ i n’a fɔ nin hadisi’.
Imam Tirmidzi : 197
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى النَّيْسَابُورِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَفُرِضَتْ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ أُسْرِيَ بِهِ الصَّلَوَاتُ خَمْسِينَ ثُمَّ نُقِصَتْ حَتَّى جُعِلَتْ خَمْسًا ثُمَّ نُودِيَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّهُ لَا يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَيَّ وَإِنَّ لَكَ بِهَذِهِ الْخَمْسِ خَمْسِينَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ وَطَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ وَأَبِي ذَرٍّ وَأَبِي قَتَادَةَ وَمَالِكِ بْنِ صَعْصَعَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ
a y’a fɔ an ye ko [Muhamadu bin Yaya An Naisaburi] ko; a y’a fɔ an ye ko [Abdurrazaq] ko; a y’an [Ma’mar] lalɔnniya ka bɔ [Az Zuhri] ka bɔ [Anas bin Malik] la a ko; Isra suu la, cira sallallaahu ‘alayihi wasallam ye wajibiya ka delili kɛ siɲɛ biduuru. O kɔ, o hakɛ dɔgɔyara ka kɛ siɲɛ duuru ye, o kɔfɛ, u y’a weele ko: ‘E Muhamadu, tiɲɛ na, dumuni minw be ne fɛ, u tɛ se ka yɛlɛma, o la, i bena -delili wagati- biduuru sara sɔrɔ ni nin -delili wagati duuru- duuru ye’. A ko; ‘Nin sapitiri kɔnɔ, hadisi dɔw fana be yen minw bɔra Ubada bin Asi Shamiti, Talha bin Ubayidula, Abu Dzar, Abu Katada, Malik bin Sha’sha ani Abu Sa’id Al Kudri fɛ’. Abu Isa ko; 'Anas hadisi ye hasan shahih garib hadisi ye'.
Imam Tirmidzi : 198
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ أَخْبَرَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الصَّلَوَاتُ الْخَمْسُ وَالْجُمُعَةُ إِلَى الْجُمُعَةِ كَفَّارَاتٌ لِمَا بَيْنَهُنَّ مَا لَمْ تُغْشَ الْكَبَائِرُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ جَابِرٍ وَأَنَسٍ وَحَنْظَلَةَ الْأُسَيِّدِيِّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
a y’a fɔ an ye ko [Ali bin Hujr] ko; a y’an lalɔnniya [Isimayili bin Jafar] fɛ ka bɔ [Ala’ bin Abdurrahman] fɛ ka bɔ [a facɛ] fɛ ka bɔ [Abu Huraira] fɛ a ko; 'Ala ka ciden sallallaahu 'alaihi wasallam ko: 'Ka delili kɛ siɲɛ duuru tile kɔnɔ ani jumalon ka taga se jumalon ma, o ye jurumuw yafa ye o wagatiw cɛ, n'a y'a yɛrɛ tanga jurumunbaw ma'. A ko; 'Nin sapitiri kɔnɔ, tariki dɔw fana be sɔrɔ minw bɔra Jabir, Anas ani Handlalah Al Usaid fɛ'. Abu Isa ko; 'Abu Huraira ka hadisi nin ye hasan lakika ye.'
Imam Tirmidzi : 199
حَدَّثَنَا هَنَّادٌ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةُ الْجَمَاعَةِ تَفْضُلُ عَلَى صَلَاةِ الرَّجُلِ وَحْدَهُ بِسَبْعٍ وَعِشْرِينَ دَرَجَةًقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ وَأُبَيِّ بْنِ كَعْبٍ وَمُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عُمَرَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهَكَذَا رَوَى نَافِعٌ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ تَفْضُلُ صَلَاةُ الْجَمِيعِ عَلَى صَلَاةِ الرَّجُلِ وَحْدَهُ بِسَبْعٍ وَعِشْرِينَ دَرَجَةً قَالَ أَبُو عِيسَى وَعَامَّةُ مَنْ رَوَى عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّمَا قَالُوا خَمْسٍ وَعِشْرِينَ إِلَّا ابْنَ عُمَرَ فَإِنَّهُ قَالَ بِسَبْعٍ وَعِشْرِينَ
a y’a fɔ an ye ko [Hanadi] ko; a y’a fɔ an ye [Abda] ka bɔ [Ubayidullah bin Umar] ka bɔ [Nafi’] ka bɔ [Ibnu Umar] la a ko; 'Ala ka ciden ko: 'Ka mɔgɔ kelen ka delili kɛ jama kɔnɔ, o ka fisa ni kelen ka delili ye degere mugan ni wolonfila kan'. A ko; ‘Nin sapitiri kɔnɔ, Abdullah bin Mas’ud, Ubai bin Ka’ab, Mu’az bin Jabal, Abu Sa’id, Abu Huraira ani Anas bin Malik ka lakalitaw fana be sɔrɔ’. Abu Isa ko; ‘Ibn Umar ka hadisi nin ye hasan lakika ye. O cogo kelen na, Nafi’ y’a lakali ka bɔ Ibn Umar fɛ, ka bɔ cira sallallahu ‘alaihi wasallam fɛ, ko: ‘Jama ka delili ka fisa ni mɔgɔ kelen ka delili ye degere mugan ni wolonfila’. Abu Isa ko; ‘Mɔgɔ minw ye lakali kɛ ka bɔ cira sallallahu ‘alaihi wasallam fɛ, u fanba ko ‘degere mugan ni duuru’, nka Ibn Umar ko ‘degere mugan ni wolonfila’.
Imam Tirmidzi : 200
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مُوسَى الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ صَلَاةَ الرَّجُلِ فِي الْجَمَاعَةِ تَزِيدُ عَلَى صَلَاتِهِ وَحْدَهُ بِخَمْسَةٍ وَعِشْرِينَ جُزْءًاقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ
a y’a fɔ an ye ko [Ishaki bin Musa Al Ansari] ko; a y’a fɔ an ye ko [Ma’n] ko; a y’a fɔ an ye [Malik] ka bɔ [Ibnu Shihab] ka bɔ [Sa’id bin Al Musayib] ka bɔ [Abu Huraira] la a ko; ‘Ala ka ciden ko: ‘Tiɲɛ na, mɔgɔ ka delili jama kɔnɔ, o ka fisa ni deliri kelen ye degere mugan ni duuru’. Abu Isa ko; ‘Nin hadisi ye hasan lakika ye.’