Imam Abu Dawud : 1401
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ نَاسًا مِنْ الْأَنْصَارِ سَأَلُوا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَعْطَاهُمْ ثُمَّ سَأَلُوهُ فَأَعْطَاهُمْ حَتَّى إِذَا نَفَدَ مَا عِنْدَهُ قَالَ مَا يَكُونُ عِنْدِي مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ أَدَّخِرَهُ عَنْكُمْ وَمَنْ يَسْتَعْفِفْ يُعِفَّهُ اللَّهُ وَمَنْ يَسْتَغْنِ يُغْنِهِ اللَّهُ وَمَنْ يَتَصَبَّرْ يُصَبِّرْهُ اللَّهُ وَمَا أَعْطَى اللَّهُ أَحَدًا مِنْ عَطَاءٍ أَوْسَعَ مِنْ الصَّبْرِ
Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Abdullah, xiiñiʼ Maslamah, ra nuu [Malik] ra nuu [Ibn Shihab] ra nuu [‘Atho‘ bin Yazid Al Laitsi] ra nuu [Abu Saíd Al Khudri], ne caadxi de ca ansar que gunabaʼ mensajeru stiʼ Dios, despué bidiibe laacaʼ. Óraque gunabaʼ ca laabe sti biaje, ne bidiibe laacaʼ dede biluxe ni nápabe que. Laabe guniʼbe: «Ca cosa galán —ca tesoro— ni napaʼ ca qué zucueeza cani lii. Ne tutiica gapa honra stiʼ, Allah Azza wa Jalla zapa honor stiʼ, ne tutiica gapa paciencia, Allah zuni paciencia laa. Guirutiʼ huayuu dxi gudiicabe laa ti regalu jma galán ne jma naroʼbaʼ que paciencia».
Imam Abu Dawud : 1402
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دَاوُدَ ح و حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ حَبِيبٍ أَبُو مَرْوَانَ حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ وَهَذَا حَدِيثُهُ عَنْ بَشِيرِ بْنِ سَلْمَانَ عَنْ سَيَّارٍ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ طَارِقٍ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَصَابَتْهُ فَاقَةٌ فَأَنْزَلَهَا بِالنَّاسِ لَمْ تُسَدَّ فَاقَتُهُ وَمَنْ أَنْزَلَهَا بِاللَّهِ أَوْشَكَ اللَّهُ لَهُ بِالْغِنَى إِمَّا بِمَوْتٍ عَاجِلٍ أَوْ غِنًى عَاجِلٍ
Maʼ gúdxicabe laadu [Musaddad], maʼ gúdxicabe laadu [Abdullah bin Daud], ne maʼ bizeetecabe ni de sti neza: Maʼ gúdxicabe laadu [Abdul Malik bin Habib Abu Marwan], maʼ gúdxicabe laadu [Ibn Al Mubarak], ne ndiʼ nga hadiz [Salybuir], ne ndiʼ nga hadiz [Salybuir] Hamzah], de [Thariq] de [Ibn Masʼud], laabe guniʼbe; Rasulullah shallAllahu wa’alaihi wa sallam guníʼ: «Tutiica binni ni guiaba lu guendarindaana ne despué gusihuinni ni nezalú binni, qué zará guendarindaana stiʼ, ne tutiica binni gusihuinni ni nezalú Alá, zuni Allah bidxichi nagueendaca para laa, pa gatiʼ nagueendaca o pa gaca ricu nagueendaca».
Imam Abu Dawud : 1403
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ بَكْرِ بْنِ سَوَادَةَ عَنْ مُسْلِمِ بْنِ مَخْشِيٍّ عَنْ ابْنِ الْفِرَاسِيِّأَنَّ الْفِرَاسِيَّ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْأَلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا وَإِنْ كُنْتَ سَائِلًا لَا بُدَّ فَاسْأَلْ الصَّالِحِينَ
[Quitaba], laabe guniʼbe; Ora gúdxibe laadu [Al Laits] de [Ja’far bin Rabi’ah] de [Bakr bin Sawadah] de [Musulman bin Makhsyi] de [Ibn Al Firasi], gúdxibe Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam; ¡Ñee zanda guinabadiidxaluʼ naa, mensajeru stiʼ Alá!». Mensajeru stiʼ Alá bicabi laabe: «Coʼ, ne pa naquiiñeʼ guinabadiidxaluʼ la?
Imam Abu Dawud : 1404
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْأَشَجِّ عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ ابْنِ السَّاعِدِيِّ قَالَاسْتَعْمَلَنِي عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الصَّدَقَةِ فَلَمَّا فَرَغْتُ مِنْهَا وَأَدَّيْتُهَا إِلَيْهِ أَمَرَ لِي بِعُمَالَةٍ فَقُلْتُ إِنَّمَا عَمِلْتُ لِلَّهِ وَأَجْرِي عَلَى اللَّهِ قَالَ خُذْ مَا أُعْطِيتَ فَإِنِّي قَدْ عَمِلْتُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَمَّلَنِي فَقُلْتُ مِثْلَ قَوْلِكَ فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أُعْطِيتَ شَيْئًا مِنْ غَيْرِ أَنْ تَسْأَلَهُ فَكُلْ وَتَصَدَّقْ
Napa? informarnu [Abu Al Walid Ath Thayalisi], ñee maʼ biʼniʼ informarluʼ la? rábibe laanu [Al Laits] de [Bukair bin Abdullah bin Al Asyajj] de [Busr bin Saíd] de [Ibnu As Saídi], laabe guniʼbe; Ti biaje biʼniʼ nombrar Umar naa para guneʼ tender zakat, despué ora biluxeʼ ni ne bineʼ transmitir ni laabe, biʼniʼ mandarbe gudiicabe naa bueltu, ngue runi gudxeʼ laabe; Ne dxandíʼ, runeʼ dxiiñaʼ para si Alá Azza wa Jalla, ne premiu stinneʼ nuu ni ra nuu Alá Azza wajalla. Óraque guniʼbe; gucuaa ni maʼ bidiicabe laatu, purtiʼ dxandíʼ bineʼ dxiiñaʼ stale tiempu la? Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam despué bidiibe naa bueltu despué gudxeʼ laabe casi guniʼluʼ, despué gúdxibe naa: «Pa gudiicabe lii xiixa sin guinábaluʼ ni la?
Imam Abu Dawud : 1405
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ وَهُوَ يَذْكُرُ الصَّدَقَةَ وَالتَّعَفُّفَ مِنْهَا وَالْمَسْأَلَةَ الْيَدُ الْعُلْيَا خَيْرٌ مِنْ الْيَدِ السُّفْلَى وَالْيَدُ الْعُلْيَا الْمُنْفِقَةُ وَالسُّفْلَى السَّائِلَةُقَالَ أَبُو دَاوُد اخْتُلِفَ عَلَى أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ فِي هَذَا الْحَدِيثِ قَالَ عَبْدُ الْوَارِثِ الْيَدُ الْعُلْيَا الْمُتَعَفِّفَةُ و قَالَ أَكْثَرُهُمْ عَنْ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ الْيَدُ الْعُلْيَا الْمُنْفِقَةُ و قَالَ وَاحِدٌ عَنْ حَمَّادٍ الْمُتَعَفِّفَةُ
Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Abdullah bin Maslamah, de [Malik], de [Nafiʼ] de [Abdullah bin Umar], ne guníʼ Mensajeru stiʼ Dios lu púlpitu que ne laabe guniʼbe de limosna, de cadi gúninu ni, ne de ca binni ni napa ti actitud ni jma risaca que ni nápanu. Naʼ ni nuu guibáʼ nga ni rudii, ne ni nuu xagueteʼ ca nga ni canabaʼ». Abu Daud guníʼ; maʼ biʼniʼ disputarcabe de Ayyub de Nafiʼ lu hadiz riʼ. [Abdul Warits] guníʼ; náʼ ni nuu guibáʼ nga ni rucueeza -de guinabaʼ binni-. [Stale de laacabe] guniʼcaʼ; de [Hamad bin Zaid] de [Ayub]; Naʼ ni nuu ique nga ni rudii donación. [tobi de laacabe] guníʼ de [Hammad]; nga nga cani qué riná -de guinábacaʼ bueltu-.
Imam Abu Dawud : 1406
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ التَّيْمِيُّ حَدَّثَنِي أَبُو الزَّعْرَاءِ عَنْ أَبِي الْأَحْوَصِ عَنْ أَبِيهِ مَالِكِ بْنِ نَضْلَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْأَيْدِي ثَلَاثَةٌ فَيَدُ اللَّهِ الْعُلْيَا وَيَدُ الْمُعْطِي الَّتِي تَلِيهَا وَيَدُ السَّائِلِ السُّفْلَى فَأَعْطِ الْفَضْلَ وَلَا تَعْجِزْ عَنْ نَفْسِكَ
Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Ubaida, ti hombre ni runi dxiiñaʼ ndaaniʼ ti yoo ni láʼ Abu Az Zaʼra] de [Abu Al Ahwash] de [bixhózebe Malik bin Nadhlah], ne laabe guniʼbe; Rasulullah shallAllahu wa’alaihi wa sallam guníʼ: «Nuu chonna clase náʼ, náʼ Alá, ni jma nandxóʼ, náʼ ni rudii despué de náʼ Alá, ne náʼ binni ni rinabaʼ, laani nga náʼ ni nuu xagueteʼ». Nga runi bidii bidxichi ne cadi guireeluʼ gana para guibániluʼ».
Imam Abu Dawud : 1407
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ ابْنِ أَبِي رَافِعٍ عَنْ أَبِي رَافِعٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ رَجُلًا عَلَى الصَّدَقَةِ مِنْ بَنِي مَخْزُومٍ فَقَالَ لِأَبِي رَافِعٍ اصْحَبْنِي فَإِنَّكَ تُصِيبُ مِنْهَا قَالَ حَتَّى آتِيَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَسْأَلَهُ فَأَتَاهُ فَسَأَلَهُ فَقَالَ مَوْلَى الْقَوْمِ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَإِنَّا لَا تَحِلُّ لَنَا الصَّدَقَةُ
Ne laca bidxiña ti hombre láʼ [Syuʼbah] de [Al Hakam] de [Ibn Abu Rafiʼ] de [Abu Rafiʼ], ne profeta que biseendaʼ ti hombre para guicaa zakat stiʼ Bani Makhzum, despué gúdxibe Abu Rafiʼ; bidxaaga naa, dxandíʼ zacaaluʼ caadxi de laani. Laabe guniʼbe; hasta dxi bidxiñaʼ ra nuu profeta que ne gunabadiidxaʼ laabe. Despué guyebe ra nuu profeta sallallaahu ‘alaihi wasallam ne gunabadiidxabe laa, despué gúdxibe laa: «Ca esclavu ni guyuu dxiqué stiʼ ti guidxi nácacaʼ parte de laacabe, ne dxandíʼ cadi halal diʼ zakat para laanu».
Imam Abu Dawud : 1408
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَعِيلَ وَمُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْمَعْنَى قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَمُرُّ بِالتَّمْرَةِ الْعَائِرَةِ فَمَا يَمْنَعُهُ مِنْ أَخْذِهَا إِلَّا مَخَافَةَ أَنْ تَكُونَ صَدَقَةً
Ora gúdxicabe laadu [Musa bin Ismaíl], ne zaqueca [musulmán bin Ibrahim] lu significadu stini, gúdxicabe laadu; maʼ gudxi laanu [Hammad] de [Qatadah] de [Anas] ti biaje gudiʼdiʼ profeta sallallaahu ‘alaihi wasallam ti fecha ni maʼ biaba, ne gastiʼ qué nucueeza laabe de niguíxhebe ni, sínuque bidxíbibe pa fecha stiʼ zakat ni.
Imam Abu Dawud : 1409
حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ أَخْبَرَنَا أَبِي عَنْ خَالِدِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَجَدَ تَمْرَةً فَقَالَ لَوْلَا أَنِّي أَخَافُ أَنْ تَكُونَ صَدَقَةً لَأَكَلْتُهَاقَالَ أَبُو دَاوُد رَوَاهُ هِشَامٌ عَنْ قَتَادَةَ هَكَذَا
Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Khalid bin Qais, ti hombre ni runi dxiiñaʼ ndaaniʼ ti empresa ni láʼ Qatadah, ne laa guníʼ: «Biiyaʼ, maʼ gucuaa profeta que ti fecha ne despué guníʼ; Pa ñaca cadi nucaa iqueʼ pa ca fecha riʼ nga fecha de zakat, ñanda nidoʼdo cani. Abu Daud guníʼ; [Hisham] bizeeteʼ ni de [Qatadah] casi ndiʼ.
Imam Abu Dawud : 1410
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْمُحَارِبِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَبَعَثَنِي أَبِي إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي إِبِلٍ أَعْطَاهَا إِيَّاهُ مِنْ الصَّدَقَةِحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ هُوَ ابْنُ أَبِي عُبَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ سَالِمٍ عَنْ كُرَيْبٍ مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ نَحْوَهُ زَادَ أَبِي يُبَدِّلُهَا لَهُ
Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Al A’masy, ti binni de [Kuraib], ni guca esclavu stiʼ Ibn Abbas, ne laabe guniʼbe; Biseendaʼ bixhozeʼ naa ra nuu profeta que ne zinéʼ camellu shadaqah ni bidiicabe laa. Maʼ gúdxicabe laadu [Mahoma bin Al Ala`] ne [Osmán bin Abu Syaibah], laacabe guniʼcabe; maʼ gudxi laanu [Muhammad bin Abu ‘Ubaidah] de [bixhózebe] de [Al Aʼmasy] de [Salim] de [Kuraib] ni guca esclavu stiʼ Ibn Abbas de [Ibnu Abbas] casi hadiz que, laaca guniʼbe ‘bixhozeʼ nga bichaa ni pur laabe’.
Imam Abu Dawud : 1411
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مَرْزُوقٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُتِيَ بِلَحْمٍ قَالَ مَا هَذَا قَالُوا شَيْءٌ تُصُدِّقَ بِهِ عَلَى بَرِيرَةَ فَقَالَ هُوَ لَهَا صَدَقَةٌ وَلَنَا هَدِيَّةٌ
Maʼ gúdxibe laadu [‘Amr bin Marzuq], laabe guniʼbe; maʼ gudxi laanu [Syuʼbah] de [Qatadah] de [Anas] bidiicabe profeta que beela, laabe guniʼbe; Ñee ndiʼ la? Laabe guniʼbe; xiixa ni bidiicabe Barirah. Óraque guniʼbe: «Cosa que nga caridad para laabe ne ti regalu para laanu».
Imam Abu Dawud : 1412
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يُونُسَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَطَاءٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ بُرَيْدَةَأَنَّ امْرَأَةً أَتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ كُنْتُ تَصَدَّقْتُ عَلَى أُمِّي بِوَلِيدَةٍ وَإِنَّهَا مَاتَتْ وَتَرَكَتْ تِلْكَ الْوَلِيدَةَ قَالَ قَدْ وَجَبَ أَجْرُكِ وَرَجَعَتْ إِلَيْكِ فِي الْمِيرَاثِ
Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Abdullá, xiiñiʼ Buraidah, ra nuu [bixhózebe, láʼ Buraidah], ti gunaa ni beeda ra nuu Mensajeru stiʼ Dios ne guníʼ: Bidieeʼ limosna jñaaʼ né ti esclava gunaa. Óraque gútibe ne bisaanabe esclavu que. Laabe guniʼbe: «Maʼ nexheʼ premiu stiluʼ ne zabiguetaʼ esclavu ca ra nuuluʼ casi herencia».
Imam Abu Dawud : 1413
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ أَبِي النَّجُودِ عَنْ شَقِيقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَكُنَّا نَعُدُّ الْمَاعُونَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَوَرَ الدَّلْوِ وَالْقِدْرِ
Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Abu Awanah, ti hombre láʼ Ashim bin Abu An Najud, ne laa guníʼ: «Laanu tiempu stiʼ Rasulullah, zuni considerarnu laanu casi ti buquete Al Maʼun.
Imam Abu Dawud : 1414
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ صَاحِبِ كَنْزٍ لَا يُؤَدِّي حَقَّهُ إِلَّا جَعَلَهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يُحْمَى عَلَيْهَا فِي نَارِ جَهَنَّمَ فَتُكْوَى بِهَا جَبْهَتُهُ وَجَنْبُهُ وَظَهْرُهُ حَتَّى يَقْضِيَ اللَّهُ تَعَالَى بَيْنَ عِبَادِهِ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ ثُمَّ يَرَى سَبِيلَهُ إِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَإِمَّا إِلَى النَّارِ وَمَا مِنْ صَاحِبِ غَنَمٍ لَا يُؤَدِّي حَقَّهَا إِلَّا جَاءَتْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَوْفَرَ مَا كَانَتْ فَيُبْطَحُ لَهَا بِقَاعٍ قَرْقَرٍ فَتَنْطَحُهُ بِقُرُونِهَا وَتَطَؤُهُ بِأَظْلَافِهَا لَيْسَ فِيهَا عَقْصَاءُ وَلَا جَلْحَاءُ كُلَّمَا مَضَتْ أُخْرَاهَا رُدَّتْ عَلَيْهِ أُولَاهَا حَتَّى يَحْكُمَ اللَّهُ بَيْنَ عِبَادِهِ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ ثُمَّ يَرَى سَبِيلَهُ إِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَإِمَّا إِلَى النَّارِ وَمَا مِنْ صَاحِبِ إِبِلٍ لَا يُؤَدِّي حَقَّهَا إِلَّا جَاءَتْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَوْفَرَ مَا كَانَتْ فَيُبْطَحُ لَهَا بِقَاعٍ قَرْقَرٍ فَتَطَؤُهُ بِأَخْفَافِهَا كُلَّمَا مَضَتْ عَلَيْهِ أُخْرَاهَا رُدَّتْ عَلَيْهِ أُولَاهَا حَتَّى يَحْكُمَ اللَّهُ تَعَالَى بَيْنَ عِبَادِهِ فِي يَوْمٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ ثُمَّ يَرَى سَبِيلَهُ إِمَّا إِلَى الْجَنَّةِ وَإِمَّا إِلَى النَّارِحَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُسَافِرٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي فُدَيْكٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ قَالَ فِي قِصَّةِ الْإِبِلِ بَعْدَ قَوْلِهِ لَا يُؤَدِّي حَقَّهَا قَالَ وَمِنْ حَقِّهَا حَلَبُهَا يَوْمَ وِرْدِهَا حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي عُمَرَ الْغُدَانِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ هَذِهِ الْقِصَّةِ فَقَالَ لَهُ يَعْنِي لِأَبِي هُرَيْرَةَ فَمَا حَقُّ الْإِبِلِ قَالَ تُعْطِي الْكَرِيمَةَ وَتَمْنَحُ الْغَزِيرَةَ وَتُفْقِرُ الظَّهْرَ وَتُطْرِقُ الْفَحْلَ وَتَسْقِي اللَّبَنَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ خَلَفٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ قَالَ أَبُو الزُّبَيْرِ سَمِعْتُ عُبَيْدَ بْنَ عُمَيْرٍ قَالَ قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا حَقُّ الْإِبِلِ فَذَكَرَ نَحْوَهُ زَادَ وَإِعَارَةُ دَلْوِهَا
Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Suhail bin Abu Salih, ne [bixhoze], ne [Abu Hurairah], ne laa guníʼ: «Qué chuʼ tu gapa ca cosa ni maʼ guca almacenar lu dxi stiʼ Dios ni qué guni ni ná. Resurrección que ruzaaniʼ ca cosa ni maʼ guca almacenar ndaaniʼ infiernu stiʼ infiernu, despué ruzaaniʼ frente stibe, ladu ne xpandábe né ni, dede ora guni decidir Alá entre ca siervu stiʼ dxi que. ni naca cincuenta mil iza según cálculo stiluʼ, óraque nga zuuyabe neza stibe, para chebe guibáʼ o para chebe Infiernu. Ne cadi xpixuaanaʼ chiva ca nga qué runi cumplir derechu stiʼ, sínuque dxi guiasa ca gueʼtuʼ ca ziuu jma chiva que dxiqué ne zabí xpixuaanaʼ ni nezalube lu ti layú ra nabidxi ne ra nabidxi, chiva ca zuniná laabe né cachu stiʼ ne zuquiichiʼ laabe né zapatu stibe, maʼ qué ziuu nin ti chiva ni napa cachu torcidu o ni napa cachu torcidu. Cada biaje guiluxe últimu chiva que, ribiguetaʼ primé chiva que sti biaje, dede ora gudii Alá ti decisión lade ca xpinni ti dxi ni napa cincuenta mil iza según cálculo stitu. Óraque zuuyabe neza stibe, para chebe guibáʼ o para chebe Infiernu. Ne cadi xpixuaanaʼ camellu ca nga qué runi cumplir derechu stiʼ, sínuque dxi guiasa ca gueʼtuʼ ca ziuu jma camellu que dxiqué ne zuba binni ca nezalube lu ti layú ra nabidxi, camellu ca ruquiichiʼ laabe né zapatu stibe. Cada biaje guiluxe últimu camellu que, ribiguetaʼ primé camellu que ra nuube dede ora gudii Alá Taʼala ti decisión lade ca xpinni dxi fecha que nga cincuenta mil iza según cálculo stitu. Óraque zuuyabe neza stibe, para chebe guibáʼ o para chebe Infiernu’. Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Hisyam bin Saʼd, ti hombre láʼ Zaid bin Aslam, ne laa biʼniʼ ti dxiiñaʼ ndaaniʼ ti yoo ni láʼ Abu Salih, ne laa biʼniʼ ti profeta casi laani. Laabe guniʼbe lu historia stiʼ camellu que, despué de ca diidxaʼ guniʼbe: «Cadi cayuni cumplirbe derechu stibe...». Laabe guniʼbe: «Ne lade ca derechu stibe nuu leche stibe dxi gueedabe ra nuu nisa». Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Syuʼbah, de [Qatadah] de [Abu Umar Al Ghudani], de [Abu Hurairah], ne guníʼ; Ne laca bidxela ca ti hombre láʼ Rasulullah, ti hombre ni nabé runibiáʼ binni casi historia riʼ. Óraque gudxi Abu Umar Abu Hurairah; xi derechu napa ca camellu ca yaʼ. Laabe guniʼbe; rudiiluʼ ni risaca, rudiiluʼ laa stale leche, rudiiluʼ laa prestadu para quíbabe, ridxaagaluluʼ hombrehuiiniʼ ca ne rudiiluʼ laa leche para gueʼ. Maʼ gudxi laanu [Yahya bin Khalaf], maʼ gudxi laanu [Abu Ashim] de [Ibn Juraij], laabe guniʼbe; [Abu Az Zubair] guníʼ; Bicaadiagaʼ [Ubaid bin Umair] guníʼ; ti hombre guníʼ; ¿Xi derechu napa ca camellu ca yaʼ? Óraque guníʼ Ubaid de ti hadiz casi laani ne guníʼ; «Ne bidiibe naa cubeta stibe».
Imam Abu Dawud : 1415
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ يَحْيَى الْحَرَّانِيُّ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ عَنْ عَمِّهِ وَاسِعِ بْنِ حَبَّانَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ مِنْ كُلِّ جَادِّ عَشْرَةِ أَوْسُقٍ مِنْ التَّمْرِ بِقِنْوٍ يُعَلَّقُ فِي الْمَسْجِدِ لِلْمَسَاكِينِ
Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Abdul Aziz, ti hombre ni runi dxiiñaʼ ndaaniʼ ti yoo ni láʼ Jabir bin Habban], ne laa biʼniʼ mandar [Mahoma bin Yahya bin Hibban], ne [Mahoma bin Yahya bin Hibban] biʼniʼ mandar [Jabir bin Abdullah] que. ribeecabe ni de guiráʼ cuananaxhi ne riguíxhecabe ni ndaaniʼ mezquita para ca binni pobre.
Imam Abu Dawud : 1416
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْخُزَاعِيُّ وَمُوسَى بْنُ إِسْمَعِيلَ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو الْأَشْهَبِ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَبَيْنَمَا نَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ إِذْ جَاءَ رَجُلٌ عَلَى نَاقَةٍ لَهُ فَجَعَلَ يُصَرِّفُهَا يَمِينًا وَشِمَالًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ كَانَ عِنْدَهُ فَضْلُ ظَهْرٍ فَلْيَعُدْ بِهِ عَلَى مَنْ لَا ظَهْرَ لَهُ وَمَنْ كَانَ عِنْدَهُ فَضْلُ زَادٍ فَلْيَعُدْ بِهِ عَلَى مَنْ لَا زَادَ لَهُ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّهُ لَا حَقَّ لِأَحَدٍ مِنَّا فِي الْفَضْلِ
Maʼ gúdxicabe laadu [Mahoma bin Abdullah Al Khuzaʼi] ne [Musa bin Ismaíl], laacabe guniʼcabe; maʼ gudxi laanu [Abu Al Asyhab] de [Abu Nadhrah] de [Abu Saíd Al Khudri], laabe guniʼbe; Ora nuudu né mensajeru stiʼ Alá (paz ne ndaayaʼ stiʼ Alá) lu ti viaje, málasi beeda ti hombre ni dxiʼbaʼ lu camellu stiʼ. Bicaabe camellu que ladu derechu ne ladu bigaʼ, despué guníʼ mensajeru stiʼ Alá (paz y bendiciones de Allaah sean con él): «Tutiica napa exceso de montaña, naquiiñeʼ gudii montaña ca binni ni qué gapa montaña, ne tu napa exceso de provisión, naquiiñeʼ gudii provisión ca binni ni qué gapa provisión». Dede guníʼ íquedu maʼ gastiʼ nuu ladedu para xiixa jma.
Imam Abu Dawud : 1417
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَعْلَى الْمُحَارِبِيُّ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا غَيْلَانُ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ إِيَاسٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ{ وَالَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ }قَالَ كَبُرَ ذَلِكَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَا أُفَرِّجُ عَنْكُمْ فَانْطَلَقَ فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ إِنَّهُ كَبُرَ عَلَى أَصْحَابِكَ هَذِهِ الْآيَةُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ لَمْ يَفْرِضْ الزَّكَاةَ إِلَّا لِيُطَيِّبَ مَا بَقِيَ مِنْ أَمْوَالِكُمْ وَإِنَّمَا فَرَضَ الْمَوَارِيثَ لِتَكُونَ لِمَنْ بَعْدَكُمْ فَكَبَّرَ عُمَرُ ثُمَّ قَالَ لَهُ أَلَا أُخْبِرُكَ بِخَيْرِ مَا يَكْنِزُ الْمَرْءُ الْمَرْأَةُ الصَّالِحَةُ إِذَا نَظَرَ إِلَيْهَا سَرَّتْهُ وَإِذَا أَمَرَهَا أَطَاعَتْهُ وَإِذَا غَابَ عَنْهَا حَفِظَتْهُ
Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Ghailan, ti hombre ni runi dxiiñaʼ ndaaniʼ ti yoo ni láʼ Jaʼfar bin Iyas, ne laa guníʼ: «Bixhozeʼ, ne [Ghailan] de [Jaʼfar bin Iyas] de [Mujahid] de [Ibn Abbas], laabe guniʼbe; ora biree versículo riʼ: «Ne cani rapa oro ne plata....». Nga runi, runi sentir binni musulmán nabé nanaa ndiʼ. Óraque guníʼ Umar, chuʼ Alá nayecheʼ né laabe; Zabeeʼ ni de lii. Óraque guyebe ne guniʼbe; O mensajeru stiʼ Alá, dxandíʼ maʼ biʼniʼ sentir versículo riʼ nabé nanaa ni para ca musulmán. Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Rasulullah, laa guníʼ: «Dxandíʼ, qué rinábabe zakat, sínuque para guni purificarbe ni biaana de ca cosa risaca stibe, ne rinábabe herencia para cani rusaanabe». Ngue runi, biʼniʼ Omar takbir, despué gudxi Rasulullah Umar: «Ñee zanda gabeʼ lii ca ahorro jma galán ni napa tuuxa la? Nga riníʼ ti gunaa ni runi adorar Dios ne pa guʼyaʼ xheelaʼ laa, zusiecheʼ laa, ne pa guni mandarbe laa, zuzuubaʼ stiidxabe, ne pa nuu xheelabe zitu, zapa confianza stibe’.
Imam Abu Dawud : 1418
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا مُصْعَبُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ شُرَحْبِيلَ حَدَّثَنِي يَعْلَى بْنُ أَبِي يَحْيَى عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ حُسَيْنٍ عَنْ حُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلسَّائِلِ حَقٌّ وَإِنْ جَاءَ عَلَى فَرَسٍحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ عَنْ شَيْخٍ قَالَ رَأَيْتُ سُفْيَانَ عِنْدَهُ عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ حُسَيْنٍ عَنْ أَبِيهَا عَنْ عَلِيٍّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ
Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Muhammad bin Kathir, ne laa biʼniʼ [Sufyan], ne biʼniʼ mandarbe naa [Yaʼla bin Abu Yahya], de [Fathimah bint Humais], de [Husain bin Ali], laabe guniʼbe; Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Rasulullah, laa guníʼ: «Ti binni ni rinabaʼ xiixa napa derechu neca nuu lu ti caballu». Maʼ gudxi laanu [Mahoma bin Rafiʼ], maʼ gudxi laanu [Yahya bin Adán], maʼ gudxi laanu [Zuhair] de [ti hombre huaniisi], laabe guniʼbe; Biiyaʼ Sufyan cueʼbe de [Fathimah bint Husain] de [bixhózebe] de [Ali] de profeta sallallaahu aleyhi wasallam casi laani.
Imam Abu Dawud : 1419
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ بُجَيْدٍ عَنْ جَدَّتِهِ أُمِّ بُجَيْدٍ وَكَانَتْ مِمَّنْ بَايَعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَأَنَّهَا قَالَتْ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْكَ إِنَّ الْمِسْكِينَ لَيَقُومُ عَلَى بَابِي فَمَا أَجِدُ لَهُ شَيْئًا أُعْطِيهِ إِيَّاهُ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنْ لَمْ تَجِدِي لَهُ شَيْئًا تُعْطِينَهُ إِيَّاهُ إِلَّا ظِلْفًا مُحْرَقًا فَادْفَعِيهِ إِلَيْهِ فِي يَدِهِ
Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Abdurrahman bin Bujaid, ne [bixhózebe, Umm Bujaid], ne laabe guyuube lade cani bidii stiidxaʼ zuni lealtad laabe ne laabe guniʼbe: laabe; O Mensajero stiʼ Alá, Dios gudii lii oración. Zuhuaa ti hombre pobre ra puerta lidxeꞌ, ne qué gapa gastiꞌ para udiee laa. Ne dxi maʼ nuube raqué, gúdxibe laa: «Pa qué guidxeʼluʼ xiixa ni zanda gudiiluʼ laabe, sínuque ti ñee chiva ni maʼ guca gui, bidii ni laabe lu náʼ».
Imam Abu Dawud : 1420
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي شُعَيْبٍ الْحَرَّانِيُّ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَسْمَاءَ قَالَتْقَدِمَتْ عَلَيَّ أُمِّي رَاغِبَةً فِي عَهْدِ قُرَيْشٍ وَهِيَ رَاغِمَةٌ مُشْرِكَةٌ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أُمِّي قَدِمَتْ عَلَيَّ وَهِيَ رَاغِمَةٌ مُشْرِكَةٌ أَفَأَصِلُهَا قَالَ نَعَمْ فَصِلِي أُمَّكِ
Ne laca bidxiña ti hombre láʼ Hisyam, ti hombre ni runi dxiiñaʼ ndaaniʼ ti yoo ni láʼ Hisyam bin ‘Urwah] de [bixhózebe] de [Asma`], ne gúdxibe laadu; jñaaʼ beeda guʼyaʼ naa ne cabézabe devoción stinneʼ, peru laabe nanaláʼdxibe islam stinneʼ ne nácabe ti gunaa politeísta. Óraque gudxeʼ laabe; O mensajeru stiʼ Alá, dxandíʼ beeda jñaaʼ ra nuu naa ne cabézabe devoción stinneʼ, laga nanaláʼdxibe islam stinneʼ ne gúcabe ti gunaa politeísta. Ñee zanda chuaaʼ gaxha de laabe la? Laabe guniʼbe: «Yanna, bicaa ridxi jñaaluʼ».