Imam Abu Dawud (الامام ابو داود) - 4590 حديث
حديث
Imam Abu Dawud : 121
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا تَوَضَّأَ أَحَدُكُمْ فَلْيَجْعَلْ فِي أَنْفِهِ مَاءً ثُمَّ لِيَنْثُرْ
اسان کي [عبدالله بن مسلمه]، [مالڪ]، [ابو الزناد]، [الاعرج]، [ابو هريره] کان ٻڌايو ويو آهي ته رسول الله ﷺ فرمايو: 'جڏهن توهان مان ڪو وضو ڪري ته پنهنجي نڪ ۾ پاڻي وجهي ۽ پوءِ ان کي ڪڍي ڇڏي.'
حديث
Imam Abu Dawud : 122
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ قَارِظٍ عَنْ أَبِي غَطَفَانَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اسْتَنْثِرُوا مَرَّتَيْنِ بَالِغَتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا
اسان کي [ابراهيم بن موسيٰ] ٻڌايو آهي، اسان کي [واقعي] ٻڌايو آهي، اسان کي [ابن ابي دزعيب] ٻڌايو آهي، [قاريظ] ۽ [ابو غطفان] ۽ [ابن عباس] چيو آهي ته رسول الله ﷺ فرمايو: 'برستنسياقله - پنهنجي نڪ ۾ پاڻي ڦوڪيو، پوءِ ساهه ڪڍو - مڪمل طور تي ٻه يا ٽي ڀيرا'.
حديث
Imam Abu Dawud : 123
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ فِي آخَرِينَ قَالُوا حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ لَقِيطِ بْنِ صَبْرَةَ عَنْ أَبِيهِ لَقِيطِ بْنِ صَبْرَةَ قَالَكُنْتُ وَافِدَ بَنِي الْمُنْتَفِقِ أَوْ فِي وَفْدِ بَنِي الْمُنْتَفِقِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَلَمَّا قَدِمْنَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ نُصَادِفْهُ فِي مَنْزِلِهِ وَصَادَفْنَا عَائِشَةَ أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ فَأَمَرَتْ لَنَا بِخَزِيرَةٍ فَصُنِعَتْ لَنَا قَالَ وَأُتِينَا بِقِنَاعٍ وَلَمْ يَقُلْ قُتَيْبَةُ الْقِنَاعَ وَالْقِنَاعُ الطَّبَقُ فِيهِ تَمْرٌ ثُمَّ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هَلْ أَصَبْتُمْ شَيْئًا أَوْ أُمِرَ لَكُمْ بِشَيْءٍ قَالَ قُلْنَا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَبَيْنَا نَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جُلُوسٌ إِذْ دَفَعَ الرَّاعِي غَنَمَهُ إِلَى الْمُرَاحِ وَمَعَهُ سَخْلَةٌ تَيْعَرُ فَقَالَ مَا وَلَّدْتَ يَا فُلَانُ قَالَ بَهْمَةً قَالَ فَاذْبَحْ لَنَا مَكَانَهَا شَاةً ثُمَّ قَالَ لَا تَحْسِبَنَّ وَلَمْ يَقُلْ لَا تَحْسَبَنَّ أَنَّا مِنْ أَجْلِكَ ذَبَحْنَاهَا لَنَا غَنَمٌ مِائَةٌ لَا نُرِيدُ أَنْ تَزِيدَ فَإِذَا وَلَّدَ الرَّاعِي بَهْمَةً ذَبَحْنَا مَكَانَهَا شَاةً قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِي امْرَأَةً وَإِنَّ فِي لِسَانِهَا شَيْئًا يَعْنِي الْبَذَاءَ قَالَ فَطَلِّقْهَا إِذًا قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لَهَا صُحْبَةً وَلِي مِنْهَا وَلَدٌ قَالَ فَمُرْهَا يَقُولُ عِظْهَا فَإِنْ يَكُ فِيهَا خَيْرٌ فَسَتَفْعَلْ وَلَا تَضْرِبْ ظَعِينَتَكَ كَضَرْبِكَ أُمَيَّتَكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي عَنْ الْوُضُوءِ قَالَ أَسْبِغْ الْوُضُوءَ وَخَلِّلْ بَيْنَ الْأَصَابِعِ وَبَالِغْ فِي الِاسْتِنْشَاقِ إِلَّا أَنْ تَكُونَ صَائِمًاحَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي إِسْمَعِيلُ بْنُ كَثِيرٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ لَقِيطِ بْنِ صَبْرَةَ عَنْ أَبِيهِ وَافِدِ بَنِي الْمُنْتَفِقِ أَنَّهُ أَتَى عَائِشَةَ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ قَالَ فَلَمْ يَنْشَبْ أَنْ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَقَلَّعُ يَتَكَفَّأُ وَقَالَ عَصِيدَةٌ مَكَانَ خَزِيرَةٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ فِيهِ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَمَضْمِضْ
اسان [قطيبه بن سعيد] ٻين جماعتن کي ٻڌايو، انهن چيو؛ اسان کي [يحيى بن سليم] [اسماعيل بن ڪثير] [عاشم بن لقيث بن شبره] [پنهنجي پيءُ، لقيث بن شبره] کان ٻڌايو آهي ته؛ مان ڪڏهن بني مُنتفيق جو سفير هوس يا مون ڪڏهن بني مُنتفيق جي رسول الله ﷺ جي وٽ ايلچي ۾ حصو ورتو هو، هن چيو؛ "جڏهن اسان رسول الله ﷺ جي زيارت لاءِ ويا هئاسين، ته اهو معلوم ٿيو ته اسان ساڻس سندس گهر ۾ نه ملياسين، پر اسان صرف عائشه ام المومنين سان ملياسين،" لقيث جاري رکيو؛ پوءِ هن - عائشه - اسان لاءِ خزيره کاڌو ٺاهيو - هڪ قسم جو دليو جيڪو گوشت سان ملايو ويو هو جيڪو ننڍن ٽڪرن ۾ ڪٽيو ويو هو -. جڏهن اسان لاءِ کاڌو تيار ڪيو ويو ته اسان کي کجورن سان ڀريل هڪ ٿانو آندو ويو، پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم آيا ۽ فرمايائون ته ڇا توهان وٽ ڪجهه کاڌو آهي يا توهان کي حڪم ڏنو ويو آهي ته توهان لاءِ ڪجهه کاڌو ٺاهيو؟ لقيث چيو ته اسان جواب ڏنو ته ها، اي الله جا رسول. لقيث وڌيڪ چيو ته جڏهن اسان رسول الله صلي الله عليه وسلم سان گڏ ويٺا هئاسين ته اوچتو ٻڪرين جو چرواه آيو ۽ پنهنجي ٻڪري کي ان جي باڙ ۾ هڪ ٻڪري سان گڏ کڻي ويو. پوءِ پاڻ صلي الله عليه وسلم فرمايو ته: 'او فلاڻي، توهان ڇا ڳولي رهيا آهيو؟' چرواه جواب ڏنو ته هڪ ٻڪري هڪ ٻڪري کي جنم ڏنو آهي. هن چيو ته: 'ان جي بدران هڪ ٻڪري ذبح ڪر'. پوءِ هن ٻيهر چيو ته: 'ڪڏهن به اهو نه سمجهو ته اسان هي ٻڪري ان ڪري ذبح ڪئي آهي جو توهان موجود هئا. اسان وٽ سو ٻڪريون آهن، اسان کي ان کان وڌيڪ ڪجهه به نه گهرجي.' جيڪڏهن ريڍار وٽ هڪ کان وڌيڪ ٻڪريون آهن - ڇاڪاڻ ته ڪو اڳ ۾ ئي ٻار پيدا ڪري چڪو آهي - ته پوءِ اسان نئين ڄاول ٻڪري جي بدلي ۾ هڪ ٻڪري ذبح ڪندا آهيون. لقيث چيو؛ مون چيو؛ اي الله جا رسول، بيشڪ منهنجي هڪ زال آهي جيڪا ڳالهائڻ ۾ خراب آهي. پاڻ فرمايائون: 'پوءِ ان کي طلاق ڏيو'. لقيث چيو؛ مون چيو؛ اي الله جا رسول، بيشڪ هو منهنجو حياتيءَ جو دوست بڻجي ويو آهي ۽ مون کي ان کان ٻار ٿيا آهن. پاڻ فرمايائون، 'انهي کي صلاح ڏيو! جيڪڏهن هو واقعي سٺو آهي، ته يقيناً هو توهان جي صلاح تي عمل ڪندو، ۽ پنهنجي زال کي نه ماريو جيئن توهان پنهنجي ٻانهي کي ماريندا آهيو'. پوءِ مون چيو، اي الله جا رسول، مون کي وضو ڪرڻ جو طريقو ٻڌايو. پاڻ جواب ڏنو، 'پنهنجو وضو مڪمل ڪريو، ان کي پنهنجين آڱرين جي وچ ۾ رکو ۽ پنهنجين رعايتن ۾ تمام سخت رهو جيستائين توهان روزا نه رکو'. [عقبه بن مُکرم] اسان کي ٻڌايو آهي [يحييٰ بن سعيد] اسان کي ٻڌايو آهي [ابن جريج] مون کي [اسماعيل بن ڪثير] [عاشق بن لقيث بن شبره] کان [پنهنجي پيءُ، بني مُنتفق جي قاصد] کان ٻڌايو آهي ته هو هڪ ڀيرو عائشه سان مليو، پوءِ هن حديث جو ذڪر ڪيو جيڪا معنيٰ خيز آهي. هن ذڪر ڪيو؛ ٿوري دير کان پوءِ، رسول الله صلي الله عليه وسلم زور سان هلڻ لڳا. هن خزيره جي بدران عاشده جو ذڪر به ڪيو. اسان کي [محمد بن يحييٰ بن فارس] اسان کي ٻڌايو آهي [ابن جريج] اسان کي [ابن جريج] هن حديث سان ٻڌايو آهي، هن ان کي ذڪر ڪيو؛ جڏهن توهان وضو ڪريو، ته پنهنجو وات ڌوئو.
حديث
Imam Abu Dawud : 124
حَدَّثَنَا أَبُو تَوْبَةَ يَعْنِي الرَّبِيعَ بْنَ نَافِعٍ حَدَّثَنَا أَبُو الْمَلِيحِ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ زَوْرَانَ عَنْ أَنَسٍ يَعْنِي ابْنَ مَالِكٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا تَوَضَّأَ أَخَذَ كَفًّا مِنْ مَاءٍ فَأَدْخَلَهُ تَحْتَ حَنَكِهِ فَخَلَّلَ بِهِ لِحْيَتَهُ وَقَالَ هَكَذَا أَمَرَنِي رَبِّي عَزَّ وَجَلَّقَالَ أَبُو دَاوُد وَالْوَلِيدُ بْنُ زَوْرَانَ رَوَى عَنْهُ حَجَّاجُ بْنُ حَجَّاحٍ وَأَبُو الْمَلِيحِ الرَّقِّيُّ
اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [ابو توبه، الربيع بن نافع] اسان کي ٻڌايو آهي ته [ابو المالح] [الوليد بن زعران] کان، [انس بن مالڪ] کان ته رسول الله ﷺ جڏهن وضو ڪندا هئا ته پنهنجي هٿ جي تري سان پاڻي کڻندا هئا، پوءِ ان کي پنهنجي ٿانءَ هيٺان رکندا هئا ۽ پوءِ ان کي پنهنجي ڏاڙهيءَ جي وچ ۾ رکندا هئا ۽ چوندا هئا: 'منهنجي رب عَزَّ وَجَلَّ مون کي اهڙو ئي حڪم ڏنو هو'. ابو دائود چيو ته: حجاج بن حجاج وليد بن زعران ۽ ابو المالح رقي کان روايت ڪئي آهي.
حديث
Imam Abu Dawud : 125
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ حَنْبَلٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ ثَوْرٍ عَنْ رَاشِدِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ ثَوْبَانَ قَالَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَرِيَّةً فَأَصَابَهُمْ الْبَرْدُ فَلَمَّا قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُمْ أَنْ يَمْسَحُوا عَلَى الْعَصَائِبِ وَالتَّسَاخِينِ
اسان کي [احمد بن محمد بن حنبل] ٻڌايو آهي ته اسان کي [يحيى بن سعيد] [ثور] کان [رشيد بن سعد] [ثوبان] کان ٻڌايو آهي ته: رسول الله صلي الله عليه وسلم هڪ ڀيري هڪ لشڪر کي جنگ ڪرڻ لاءِ موڪليو - بغير ان جي پٺيان - پوءِ اهي ٿڌي موسم ۾ ڍڪيل هئا. پوءِ جڏهن اهي رسول الله صلي الله عليه وسلم وٽ آيا، ته انهن کي حڪم ڏنو ته اهي پنهنجا پگڙا ۽ موزون صاف ڪن.
حديث
Imam Abu Dawud : 126
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنِي مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي مَعْقِلٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ وَعَلَيْهِ عِمَامَةٌ قِطْرِيَّةٌ فَأَدْخَلَ يَدَهُ مِنْ تَحْتِ الْعِمَامَةِ فَمَسَحَ مُقَدَّمَ رَأْسِهِ وَلَمْ يَنْقُضْ الْعِمَامَةَ
اسان کي [احمد بن صالح] ٻڌايو آهي، اسان کي [ابن وهب] ٻڌايو آهي، اسان کي [معاويه بن صالح] ٻڌايو آهي، [عبدالعزيز بن مسلم] کان، [ابو معقل] کان، [انس بن مالڪ] کان، هن چيو ته: مون هڪ ڀيري رسول الله ﷺ کي ڏٺو ته وضو ڪندي قطريه پگڙي پائي رهيا هئا، پاڻ پنهنجا هٿ پگڙي جي هيٺان کان ٻاهر ڪڍيا ۽ پگڙي لاهڻ کان سواءِ پنهنجي مٿي جي اڳيان مسح ڪيو.
حديث
Imam Abu Dawud : 127
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ عَنْ الْمُسْتَوْرِدِ بْنِ شَدَّادٍ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ يَدْلُكُ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ بِخِنْصَرِهِ
اسان کي [قتيبه بن سعيد] بيان ڪيو آهي [ابن لهيع] [يزيد بن عمرو] کان [ابو عبدالرحمان الحبلي] کان [المستورد بن صياد] بيان ڪيو آهي ته: مون هڪ ڀيري رسول الله ﷺ کي ڏٺو ته جڏهن وضو ڪري رهيا هئا ته پاڻ پنهنجي ننڍي آڱر سان ٻنهي پيرن جي آڱرين کي مسح ڪري رهيا هئا.
حديث
Imam Abu Dawud : 128
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ حَدَّثَنِي عَبَّادُ بْنُ زِيَادٍ أَنَّ عُرْوَةَ بْنَ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَاهُ الْمُغِيرَةَ يَقُولُعَدَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ قَبْلَ الْفَجْرِ فَعَدَلْتُ مَعَهُ فَأَنَاخَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَبَرَّزَ ثُمَّ جَاءَ فَسَكَبْتُ عَلَى يَدِهِ مِنْ الْإِدَاوَةِ فَغَسَلَ كَفَّيْهِ ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثُمَّ حَسَرَ عَنْ ذِرَاعَيْهِ فَضَاقَ كُمَّا جُبَّتِهِ فَأَدْخَلَ يَدَيْهِ فَأَخْرَجَهُمَا مِنْ تَحْتِ الْجُبَّةِ فَغَسَلَهُمَا إِلَى الْمِرْفَقِ وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ ثُمَّ تَوَضَّأَ عَلَى خُفَّيْهِ ثُمَّ رَكِبَ فَأَقْبَلْنَا نَسِيرُ حَتَّى نَجِدَ النَّاسَ فِي الصَّلَاةِ قَدْ قَدَّمُوا عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ فَصَلَّى بِهِمْ حِينَ كَانَ وَقْتُ الصَّلَاةِ وَوَجَدْنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَقَدْ رَكَعَ بِهِمْ رَكْعَةً مِنْ صَلَاةِ الْفَجْرِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَفَّ مَعَ الْمُسْلِمِينَ فَصَلَّى وَرَاءَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ الرَّكْعَةَ الثَّانِيَةَ ثُمَّ سَلَّمَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي صَلَاتِهِ فَفَزِعَ الْمُسْلِمُونَ فَأَكْثَرُوا التَّسْبِيحَ لِأَنَّهُمْ سَبَقُوا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالصَّلَاةِ فَلَمَّا سَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُمْ قَدْ أَصَبْتُمْ أَوْ قَدْ أَحْسَنْتُمْ
اسان کي [احمد بن صالح] ٻڌايو آهي [عبدالله بن وهب] اسان کي [يونس بن يزيد] ٻڌايو آهي [ابن شهاب] مون کي [عبد بن زياد] ٻڌايو آهي ته [عُروه بن المغيره بن صُبَح] ان کي ٻڌايو آهي ته هن هڪ ڀيري [پنهنجي پيءُ، المغيره] کي چوندي ٻڌو هو ته: هن چيو ته، تبوڪ جي جنگ ۾ صبح ٿيڻ کان اڳ، رسول الله صلي الله عليه وسلم هڪ ڀيرو پنهنجن ساٿين جي رستي کان ڀٽڪي ويا هئا، تنهن ڪري مان به ان سان گڏ وڃڻ لاءِ رستي کان هٽي ويس. پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم پنهنجي گاڏي هلائي، پوءِ پاخانو ڪيو. جڏهن فارغ ٿيو، ته مون برتن مان سندس هٿن ۾ پاڻي وجهي ڇڏيو. هن پنهنجا هٿ ڌويا ۽ پوءِ پنهنجو چهرو ڌوتو. ان کان پوءِ هن پنهنجي چادر جون ٻئي آستينون جيڪي کليل هيون ۽ تنگ محسوس ٿي رهيون هيون، انهن کي واپس اندر رکيو ۽ چادر جي هيٺان کان ڪڍيو، پوءِ پنهنجا هٿ ڪُهن تائين ڌوتا، ۽ پنهنجي مٿي جو مسح ڪيو، پوءِ پنهنجي موچ جي چوٽيءَ جو مسح ڪيو. ان کان پوءِ هو گاڏي ۾ چڙهيو، ۽ اسان پنهنجو سفر جاري رکيو، جيستائين اسان کي ماڻهو مليا - دوست - جيڪي نماز پڙهي رهيا هئا، انهن عبدالرحمان بن عوف کي امام مقرر ڪيو، هن انهن سان گڏ وقت جي شروعات ۾ نماز پڙهي ۽ اسان ڏٺو ته عبدالرحمان بن عوف انهن سان گڏ فجر جي نماز جي هڪ رڪعت پڙهي هئي. پوءِ رسول الله صلي الله عليه وسلم آيا ۽ مسلمانن سان گڏ شفع ۾ داخل ٿيا ۽ عبدالرحمان بن عوف جي پٺيان ٻي رڪعت لاءِ نماز پڙهي. جڏهن عبدالرحمان کيس سلام ڪيو، ته رسول الله صلي الله عليه وسلم نماز مڪمل ڪرڻ لاءِ اٿيا. اوچتو مسلمان حيران ٿي ويا، پوءِ انهن مان ڪيترن ئي 'سبحان الله' پڙهي، ڇاڪاڻ ته اهي نماز ۾ رسول الله صلي الله عليه وسلم کان اڳ هئا. جڏهن رسول الله صلي الله عليه وسلم انهن کي سلام ڪيو، ته پاڻ انهن کي فرمايو، 'اهو صحيح آهي جيڪو توهان ڪري رهيا آهيو' يا 'اهو سٺو آهي جيڪو توهان ڪري رهيا آهيو'.
حديث
Imam Abu Dawud : 129
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى يَعْنِي ابْنَ سَعِيدٍ ح و حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ عَنْ التَّيْمِيِّ حَدَّثَنَا بَكْرٌ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ ابْنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ نَاصِيَتَهُ وَذَكَرَ فَوْقَ الْعِمَامَةِقَالَ عَنْ الْمُعْتَمِرِ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ ابْنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَعَلَى نَاصِيَتِهِ وَعَلَى عِمَامَتِهِ قَالَ بَكْرٌ وَقَدْ سَمِعْتُهُ مِنِ ابْنِ الْمُغِيرَةِ
اسان کي [مصدد] ٻڌايو آهي اسان کي [يحيى بن سعيد] حديث ٻڌايو آهي. ۽ اسان کي [مصدد] ٻڌايو آهي [المعتمر] ٻڌايو آهي [التيميءَ] اسان کي [بڪر] ٻڌايو آهي [الحسن] کان [ابن المغيره بن سيوبه] کان [المغيره بن سيوبه] ته رسول الله ﷺ وضو ڪيو ۽ پنهنجي مٿي جو مسح ڪيو. ۽ مغيره ذڪر ڪيو آهي ته هن ان کي پنهنجي پگڙي تي مسح ڪيو. هن [المعتمر] کان چيو آهي ته مون [منهنجي پيءُ] کي [بڪر بن عبدالله] کان [الحسن] کان [ابن المغيره بن سيوبه] کان [المغيره] تائين هڪ حديث بيان ڪندي ٻڌو آهي ته رسول الله ﷺ ٻنهي موزوں جي چوٽي ۽ تاج جي چوٽي تي مسح ڪندا هئا، انهي سان گڏ پنهنجي پگڙي جي چوٽي تي پڻ. بڪر چيو؛ بيشڪ، مون اهو ابن المغيره کان ٻڌو آهي.
حديث
Imam Abu Dawud : 130
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ الشَّعْبِيِّ قَالَ سَمِعْتُ عُرْوَةَ بْنَ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ يَذْكُرُ عَنْ أَبِيهِ قَالَكُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي رَكْبِهِ وَمَعِي إِدَاوَةٌ فَخَرَجَ لِحَاجَتِهِ ثُمَّ أَقْبَلَ فَتَلَقَّيْتُهُ بِالْإِدَاوَةِ فَأَفْرَغْتُ عَلَيْهِ فَغَسَلَ كَفَّيْهِ وَوَجْهَهُ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ ذِرَاعَيْهِ وَعَلَيْهِ جُبَّةٌ مِنْ صُوفٍ مِنْ جِبَابِ الرُّومِ ضَيِّقَةُ الْكُمَّيْنِ فَضَاقَتْ فَادَّرَعَهُمَا ادِّرَاعًا ثُمَّ أَهْوَيْتُ إِلَى الْخُفَّيْنِ لِأَنْزَعَهُمَا فَقَالَ لِي دَعْ الْخُفَّيْنِ فَإِنِّي أَدْخَلْتُ الْقَدَمَيْنِ الْخُفَّيْنِ وَهُمَا طَاهِرَتَانِ فَمَسَحَ عَلَيْهِمَاقَالَ أَبِي قَالَ الشَّعْبِيُّ شَهِدَ لِي عُرْوَةُ عَلَى أَبِيهِ وَشَهِدَ أَبُوهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا هُدْبَةُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ وَعَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى أَنَّ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ قَالَ تَخَلَّفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ هَذِهِ الْقِصَّةَ قَالَ فَأَتَيْنَا النَّاسَ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ يُصَلِّ بِهِمْ الصُّبْحَ فَلَمَّا رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَادَ أَنْ يَتَأَخَّرَ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ أَنْ يَمْضِيَ قَالَ فَصَلَّيْتُ أَنَا وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَلْفَهُ رَكْعَةً فَلَمَّا سَلَّمَ قَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى الرَّكْعَةَ الَّتِي سُبِقَ بِهَا وَلَمْ يَزِدْ عَلَيْهَا قَالَ أَبُو دَاوُد أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ وَابْنُ الزُّبَيْرِ وَابْنُ عُمَرَ يَقُولُونَ مَنْ أَدْرَكَ الْفَرْدَ مِنْ الصَّلَاةِ عَلَيْهِ سَجْدَتَا السَّهْوِ
اسان کي [مصدد] ٻڌايو آهي [عيسيٰ بن يونس] مون کي [منهنجي پيءُ] کان [عاشق الشعبي] ٻڌايو آهي ته مون هڪ ڀيري [عروه بن المغيره بن صيوبة] کي [پنهنجي پيءُ] کان اهو ذڪر ڪندي ٻڌو، هن چيو ته: اسان هڪ ڀيري رسول الله صلي الله عليه وسلم سان گڏ هڪ ٽولي ۾ هئاسين، ۽ مان اهو هوس جيڪو پاڻي جو برتن کڻي آيو هوس. پوءِ هو رفع حاجت لاءِ ويو. جڏهن هو آيو ته مان پاڻي جو برتن کڻي ايندي ساڻس مليس. مون سندس لاءِ پاڻي ڀريو، پوءِ هن پنهنجا هٿ ۽ چهرو ڌوئي ڇڏيو. پوءِ هو پنهنجا ٻئي هٿ ڪڍڻ وارو هو جڏهن ته ان وقت هن هڪ رومي اوني لباس پائي رکيو هو جنهن جون آستينون تنگ هيون، تنهن ڪري هن ٻئي هٿ ڇڏيا. ان کان پوءِ مون سندس ٻنهي موزون کي لاهڻ لاءِ هيٺ ڏٺو. تنهن ڪري هن مون کي چيو ته 'ٻئي موزون ڇڏي ڏيو، ڇاڪاڻ ته مون پنهنجا پير ٻنهي موزون ۾ وجهي ڇڏيا جڏهن ته اهي ٻئي پاڪ هئا، هن صرف ٻنهي موزون جي چوٽيءَ کي رگڙيو.' منهنجي پيءُ چيو ته شعبي چيو ته عروه مون کي پنهنجي پيءُ جي باري ۾ شاهدي ڏني ۽ سندس پيءُ رسول الله ﷺ جي باري ۾ شاهدي ڏني، اسان کي [حبده بن خالد] اسان کي [حمام] [قتاده] کان [الحسن] کان [زُرَاره بن عوف] کان ٻڌايو ته [المغيره بن شعبه] چيو ته رسول الله ﷺ هڪ ڀيري دير سان هئا... پوءِ هن قصو بيان ڪيو، هن چيو ته پوءِ اسان ماڻهن وٽ ويا ۽ خبر پئي ته عبدالرحمان بن عوف انهن سان گڏ فجر جي نماز پڙهي رهيو هو. جڏهن عبدالرحمان رسول الله ﷺ کي ڏٺو ته پوئتي هٽڻ وارو هو، پر هن ان کي نماز جاري رکڻ جو اشارو ڪيو. هو چوي ٿو؛ تنهنڪري مون ۽ نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم عبدالرحمٰن جي پٺيان هڪ رڪعت نماز پڙهي، جڏهن هن سلام ڪيو ته نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم باقي نماز پڙهڻ لاءِ اٿيا ۽ ان ۾ اضافو نه ڪيو. ابو دائود چيو؛ ابو سعيد الخدري، ابن الزبير ۽ ابن عمر چيو ته جيڪو به پاڻ کي امام سان گڏ رهڻ کان پوءِ اڪيلو نماز پڙهي رهيو هجي ته ان کي سجدو وسوسا ڪرڻ گهرجي.
حديث
Imam Abu Dawud : 131
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ يَعْنِي ابْنَ حَفْصِ بْنِ عُمَرَ بْنِ سَعْدٍ سَمِعَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّأَنَّهُ شَهِدَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ يَسْأَلُ بِلَالًا عَنْ وُضُوءِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ كَانَ يَخْرُجُ يَقْضِي حَاجَتَهُ فَآتِيهِ بِالْمَاءِ فَيَتَوَضَّأُ وَيَمْسَحُ عَلَى عِمَامَتِهِ وَمُوقَيْهِقَالَ أَبُو دَاوُد هُوَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مَوْلَى بَنِي تَيْمِ بْنِ مُرَّةَ
اسان کي [عبيدالله بن معاذ] ٻڌايو آهي اسان کي [منهنجي پيءُ] اسان کي [صيوبة] ٻڌايو آهي [ابوبڪر بن حفش بن عمر بن سعد] کان، هن [ابو عبدالله] کي [ابو عبدالرحمان السلمي] کان ٻڌو آهي ته هن هڪ ڀيري عبدالرحمان بن عوف کي ڏٺو هو ته هو [بلال کان رسول الله ﷺ جي وضو بابت پڇي رهيو هو، پوءِ بلال چيو ته: هو هڪ ڀيرو پاخاني لاءِ ٻاهر نڪتو، پوءِ مان ان لاءِ پاڻي کڻي آيس، پوءِ هن وضو ڪيو ۽ پنهنجي پڳ ۽ ٻن جوتن کي صاف ڪيو. ابو دائود چيو ته: هو ابو عبدالله آهي، جيڪو بني تيم بن مُره جو اڳوڻو صحابي هو.
حديث
Imam Abu Dawud : 132
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ الدِّرْهَمِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ دَاوُدَ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ أَنَّ جَرِيرًابَالَ ثُمَّ تَوَضَّأَ فَمَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَقَالَ مَا يَمْنَعُنِي أَنْ أَمْسَحَ وَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ قَالُوا إِنَّمَا كَانَ ذَلِكَ قَبْلَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ قَالَ مَا أَسْلَمْتُ إِلَّا بَعْدَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ
اسان کي [علي بن حسين الدرهميءَ] ٻڌايو آهي ته اسان کي [ابن داؤد] ٻڌايو آهي ته [بُڪِير بن عامر] کان [ابو زرعہ بن عمرو بن جرير] ته [جرير] هڪ ڀيرو پيشاب ڪيو، پوءِ وضو ڪيو، پوءِ پنهنجي موز جي چوٽيءَ تي مسح ڪيو ۽ چيو ته مون کي ان کي مسح ڪرڻ کان ڇا روڪيو آهي، جيتوڻيڪ مون رسول الله ﷺ کي ان کي مسح ڪندي ڏٺو آهي؟ اصحابن چيو ته ٻنهي موز جو مسح سورت المائده جي آيت جي نازل ٿيڻ کان اڳ ٿيو هو، تنهن ڪري هن جواب ڏنو ته "مون سورت المائده جي نازل ٿيڻ کان سواءِ اسلام نه قبول ڪيو."
حديث
Imam Abu Dawud : 133
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ وَأَحْمَدُ بْنُ أَبِي شُعَيْبٍ الْحَرَّانِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا دَلْهَمُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ حُجَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّجَاشِيَّ أَهْدَى إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خُفَّيْنِ أَسْوَدَيْنِ سَاذَجَيْنِ فَلَبِسَهُمَا ثُمَّ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَيْهِمَاقَالَ مُسَدَّدٌ عَنْ دَلْهَمِ بْنِ صَالِحٍ قَالَ أَبُو دَاوُد هَذَا مِمَّا تَفَرَّدَ بِهِ أَهْلُ الْبَصْرَةِ
اسان کي [مصدّد] ۽ [احمد بن صيوب الحراني] ٻڌايو آهي، ٻنهي چيو آهي ته اسان کي [واقع] ٻڌايو آهي ته اسان کي [دلهم بن صالح] ٻڌايو آهي ته [حُجير بن عبدالله] ۽ [ابن بريده] ۽ [پنهنجي پيءُ] ٻڌايو آهي ته نجاسي جي بادشاهه هڪ ڀيري رسول الله ﷺ کي ڪاري رنگ جا نرم جوتا ڏنا، پوءِ پاڻ انهن کي پائيائون، پوءِ وضو ڪيو ۽ ٻنهي جي مٿي تي مسح ڪيو. مسدّد چيو ته؛ دلهم بن صالح کان. ابو دائود چيو ته؛ هن ۾ اهي حديثون شامل آهن جيڪي صرف بصره جي رهواسين بيان ڪيون آهن.
حديث
Imam Abu Dawud : 134
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا ابْنُ حَيٍّ هُوَ الْحَسَنُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَامِرٍ الْبَجَلِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي نُعْمٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَسِيتَ قَالَ بَلْ أَنْتَ نَسِيتَ بِهَذَا أَمَرَنِي رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ
اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [احمد بن يونس] اسان کي ٻڌايو آهي ته [ابن حئي، يعني الحسن بن صالح] [بُڪِير بن عامر البجلي] [عبدالرحمن بن ابو نعوم] [المغيره بن صُبَحه] کان ته رسول الله ﷺ هڪ ڀيري وضو ڪندي موز جي چوٽيءَ تي مسح ڪيو، تڏهن مون چيو: اي الله جا رسول، ڇا توهان وساري ڇڏيو؟ پاڻ جواب ڏنو: 'اوھين جيڪي وساري ويٺا آھيو، اھو اھو آھي جيڪو منھنجي رب عَزَّوَجَلَّ مون کي ڪرڻ جو حڪم ڏنو'.
حديث
Imam Abu Dawud : 135
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ وَحَمَّادٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمَسْحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ لِلْمُسَافِرِ ثَلَاثَةُ أَيَّامٍ وَلِلْمُقِيمِ يَوْمٌ وَلَيْلَةٌقَالَ أَبُو دَاوُد رَوَاهُ مَنْصُورُ بْنُ الْمُعْتَمِرِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ بِإِسْنَادِهِ قَالَ فِيهِ وَلَوْ اسْتَزَدْنَاهُ لَزَادَنَا
اسان کي [حفش بن عمر] ٻڌايو آهي [صيوبة] [الحڪم] کان ۽ [حماد] [ابراهيم] کان [ابو عبدالله الجدلي] کان [خزيمان بن ثابت] کان، رسول الله ﷺ فرمايو: 'مسافر لاءِ موز جو جوڙو مسح ڪرڻ ٽن ڏينهن لاءِ آهي، ۽ جيڪو رهي رهيو آهي ان لاءِ هڪ ڏينهن ۽ هڪ رات آهي'. ابو دائود چيو؛ [منصور بن المعتمير] [ابراهيم التيميٰ] کان سندس سند سان روايت ڪئي، هن ان کي ذڪر ڪيو؛ ۽ جيڪڏهن اسان ان کان وڌيڪ گهرون ٿا، ته هو ضرور اسان کي هڪ اضافي وقت ڏيندو.'
حديث
Imam Abu Dawud : 136
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الرَّبِيعِ بْنِ طَارِقٍ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ رَزِينٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ قَطَنٍ عَنْ أُبَيِّ بْنِ عِمَارَةَقَالَ يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَكَانَ قَدْ صَلَّى مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلْقِبْلَتَيْنِ أَنَّهُ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ قَالَ نَعَمْ قَالَ يَوْمًا قَالَ يَوْمًا قَالَ وَيَوْمَيْنِ قَالَ وَيَوْمَيْنِ قَالَ وَثَلَاثَةً قَالَ نَعَمْ وَمَا شِئْتَقَالَ أَبُو دَاوُد رَوَاهُ ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ الْمِصْرِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَيُّوبَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ رَزِينٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ نُسِيٍّ عَنْ أُبَيِّ بْنِ عِمَارَةَ قَالَ فِيهِ حَتَّى بَلَغَ سَبْعًا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ وَمَا بَدَا لَكَ قَالَ أَبُو دَاوُد وَقَدْ اخْتُلِفَ فِي إِسْنَادِهِ وَلَيْسَ هُوَ بِالْقَوِيِّ وَرَوَاهُ ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ وَيَحْيَى بْنُ إِسْحَقَ السَّيْلَحِينِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَيَّوبَ وَقَدْ اخْتُلِفَ فِي إِسْنَادِهِ
اسان کي [يحيى بن معين] ٻڌايو آهي اسان کي [عمرو بن الربيع بن طارق] ٻڌايو آهي اسان کي [يحيى بن ايوب] ٻڌايو آهي [عبدالرحمن بن رزين] کان [محمد بن يزيد] کان [ايوب بن قثان] کان [ابى بن عماره] چيو آهي ته يحيى بن ايوب، اهو اهو شخص آهي جنهن هڪ ڀيرو رسول الله ﷺ کي ٻنهي قبلن ڏانهن منهن ڪري نماز پڙهي، هن چيو: اي الله جا رسول، ڇا مان ٻنهي موزون کي صاف ڪري سگهان ٿو؟ هن جواب ڏنو: 'ها'. هن ٻيهر پڇيو؛ هڪ ڏينهن؟ هن جواب ڏنو: 'ها، هڪ ڏينهن'. هن ٻيهر پڇيو؛ ٻه ڏينهن؟ هن جواب ڏنو: 'ها، ٻه ڏينهن'. هن ٻيهر پڇيو؛ ٽي ڏينهن؟ هن جواب ڏنو: 'ها، جيئن توهان چاهيو!' ابو دائود چيو ته: هي حديث [ابن ابي مريم المشري] [يحيى بن ايوب] کان [عبدالرحمن بن رزين] کان [محمد بن يزيد بن ابي زياد] کان [عباده بن نصي] کان [ابن بن عماره] تائين روايت ڪئي آهي، هن ان ۾ چيو؛ جيستائين نمبر ست جو ذڪر نه ٿيو، ۽ رسول الله صلي الله عليه وسلم جواب ڏنو: 'ها، جيئن توهان چاهيو'. ابو دائود چيو ته؛ هن حديث جي سند ۾ اختلاف آهي، ۽ هي حديث مضبوط ناهي، ۽ [ابن ابي مريم] ۽ [يحيى بن اسحاق السيلحيني] [يحيى بن ايوب] کان پڻ روايت ڪئي آهي، ۽ سند ۾ به اختلاف آهي.
حديث
Imam Abu Dawud : 137
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ عَنْ وَكِيعٍ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي قَيْسٍ الْأَوْدِيِّ هُوَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ ثَرْوَانَ عَنْ هُزَيْلِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَالنَّعْلَيْنِقَالَ أَبُو دَاوُد كَانَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ لَا يُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ لِأَنَّ الْمَعْرُوفَ عَنْ الْمُغِيرَةِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ قَالَ أَبُو دَاوُد وَرُوِيَ هَذَا أَيْضًا عَنْ أَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ مَسَحَ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَلَيْسَ بِالْمُتَّصِلِ وَلَا بِالْقَوِيِّ قَالَ أَبُو دَاوُد وَمَسَحَ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَابْنُ مَسْعُودٍ وَالْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ وَأَنَسُ بْنُ مَالِكٍ وَأَبُو أُمَامَةَ وَسَهْلُ بْنُ سَعْدٍ وَعَمْرُو بْنُ حُرَيْثٍ وَرُوِيَ ذَلِكَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ وَابْنِ عَبَّاسٍ
اسان کي [عثمان بن ابو شيبه]، [واقع]، [سفيان عتصوري]، [ابو قيس العودي، يعني عبدالرحمان بن صروان]، [حزيل بن سيرهبيل]، [المغيره بن سيرهبيل]، [المغيره بن سيرهبيل]، ٻڌايو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم وضو ڪيو ۽ پنهنجي ٻن جرابن ۽ سينڊلن جي چوٽيءَ تي مسح ڪيو. ابو دائود چيو ته؛ عبدالرحمان بن مهدي هي حديث نه ٻڌائي، ڇاڪاڻ ته مغيره کان جيڪو معلوم ٿيو اهو هو ته رسول الله صلي الله عليه وسلم ٻنهي جرابن جي چوٽيءَ تي مسح ڪيو. ابو دائود چيو؛ ۽ اهو ابو موسيٰ الاشيري کان به رسول الله صلي الله عليه وسلم کان روايت ڪيو ويو آهي ته هن ٻنهي جرابن جي چوٽيءَ تي مسح ڪيو. بهرحال، هي حديث مسلسل ۽ مضبوط نه آهي. ابو دائود چيو؛ جن اصحابن پنهنجي موزن جي چوٽيءَ تي مسح ڪيو، انهن ۾ علي بن ابي طالب، ابن مسعود، البراع بن عازب، انس بن مالڪ، ابو امامه، سهل بن سعد ۽ عمرو بن حريث شامل هئا. اهو پڻ عمر بن الخطاب ۽ ابن عباس کان روايت ڪيو ويو آهي.
حديث
Imam Abu Dawud : 138
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ وَعَبَّادُ بْنُ مُوسَى قَالَا حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ عَبَّادٌ قَالَ أَخْبَرَنِي أَوْسُ بْنُ أَبِي أَوْسٍ الثَّقَفِيُّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى نَعْلَيْهِ وَقَدَمَيْهِ وَقَالَ عَبَّادٌ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَى كِظَامَةَ قَوْمٍ يَعْنِي الْمِيضَأَةَ وَلَمْ يَذْكُرْ مُسَدَّدٌ الْمِيضَأَةَ وَالْكِظَامَةَ ثُمَّ اتَّفَقَا فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى نَعْلَيْهِ وَقَدَمَيْهِ
[مصدّد] ۽ [عباد بن موسى] اسان کي بيان ڪيو آهي، انهن ٻنهي چيو آهي؛ [حُصِيم] اسان کي [يعليٰ بن عطا] کان [پنهنجي پيءُ] کان - چيو آهي ته عباد - مون کي [اوس بن ابو اوس عتصقفي] کان خبر ڏني آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم وضو ڪيو ۽ پنهنجي جوتن ۽ پيرن تي مسح ڪيو. عباد چيو ته: مون هڪ ڀيرو رسول الله صلي الله عليه وسلم کي هڪ قوم جي وضو جي جاءِ ڏانهن ويندي ڏٺو، پر مسدّد وضو جي جاءِ جو ذڪر نه ڪيو، پوءِ ٻئي جملي تي متفق ٿيا؛ پوءِ هن وضو ڪيو ۽ پنهنجي جوتن ۽ پيرن جي چوٽين تي مسح ڪيو.
حديث
Imam Abu Dawud : 139
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّازُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ قَالَ ذَكَرَهُ أَبِي عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِو قَالَ غَيْرُ مُحَمَّدٍ عَلَى ظَهْرِ الْخُفَّيْنِ
اسان کي [محمد بن شعبه البزاز] ٻڌايو آهي ته اسان کي [عبدالرحمٰن بن ابو زيناد] ٻڌايو آهي ته؛ [منهنجي پيءُ] عروه بن زبير کان، [مغيره بن سيبه] کان روايت ڪئي آهي ته رسول الله ﷺ جن ٻنهي ڳچيءَ جو مسح ڪندا هئا. ان دوران، محمد جي ذڪر کان سواءِ؛ هن ٻنهي خفن جي چوٽيءَ کي مس ڪيو.
حديث
Imam Abu Dawud : 140
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ حَدَّثَنَا حَفْصٌ يَعْنِي ابْنَ غِيَاثٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَلَوْ كَانَ الدِّينُ بِالرَّأْيِ لَكَانَ أَسْفَلُ الْخُفِّ أَوْلَى بِالْمَسْحِ مِنْ أَعْلَاهُ وَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ عَلَى ظَاهِرِ خُفَّيْهِحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ الْأَعْمَشِ بِإِسْنَادِهِ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ مَا كُنْتُ أَرَى بَاطِنَ الْقَدَمَيْنِ إِلَّا أَحَقَّ بِالْغَسْلِ حَتَّى رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ عَلَى ظَهْرِ خُفَّيْهِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ لَوْ كَانَ الدِّينُ بِالرَّأْيِ لَكَانَ بَاطِنُ الْقَدَمَيْنِ أَحَقَّ بِالْمَسْحِ مِنْ ظَاهِرِهِمَا وَقَدْ مَسَحَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى ظَهْرِ خُفَّيْهِ وَرَوَاهُ وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ بِإِسْنَادِهِ قَالَ كُنْتُ أَرَى أَنَّ بَاطِنَ الْقَدَمَيْنِ أَحَقُّ بِالْمَسْحِ مِنْ ظَاهِرِهِمَا حَتَّى رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ عَلَى ظَاهِرِهِمَا قَالَ وَكِيعٌ يَعْنِي الْخُفَّيْنِ وَرَوَاهُ عِيسَى بْنُ يُونُسَ عَنْ الْأَعْمَشِ كَمَا رَوَاهُ وَكِيعٌ وَرَوَاهُ أَبُو السَّوْدَاءِ عَنْ ابْنِ عَبْدِ خَيْرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ رَأَيْتُ عَلِيًّا تَوَضَّأَ فَغَسَلَ ظَاهِرَ قَدَمَيْهِ وَقَالَ لَوْلَا أَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَفْعَلُهُ وَسَاقَ الْحَدِيثَ
اسان کي [محمد بن العلاء] ٻڌايو آهي ته اسان کي [حفش بن غياث] ٻڌايو آهي ته [العماسي] ٻڌايو آهي ته [ابو اسحاق] ٻڌايو آهي ته [عبد خير] ٻڌايو آهي ته [علي رضي الله عنه] چيو آهي ته؛ جيڪڏهن دين - اسلام - ذهن تي ٻڌل هجي ها ته، جوتي جي هيٺئين حصي کي مٿي کان وڌيڪ مسح ڪرڻ مناسب هوندو هو، ۽ بيشڪ مون رسول الله صلي الله عليه وسلم کي ٻنهي موزون جي چوٽي تي مسح ڪندي ڏٺو آهي. اسان کي [محمد بن رافع] ٻڌايو آهي ته اسان کي [يحيى بن آدم] ٻڌايو آهي ته؛ اسان کي [يزيد بن عبدالعزيز] کي [العماسي] کان سندس سند سان، هن حديث سان، ٻڌايو آهي ته -علي - چيو آهي ته؛ مون ڪڏهن به اهو تصور نه ڪيو هو ته پيرن جا تلاءَ ڌوئڻ لاءِ وڌيڪ مناسب هوندا، جيستائين مون رسول الله صلي الله عليه وسلم کي پنهنجن ٻنهي موزون جي چوٽي تي مسح ڪندي نه ڏٺو. اسان کي [محمد بن العلاء] ٻڌايو آهي ته [حفش بن غياث] [العماسي] کان هن حديث سان ٻڌايو آهي، علي چيو ته؛ جيڪڏهن دين - اسلام - ذهن جي نتيجن تي ٻڌل هجي ها، ته ضرور پيرن جي اندرئين حصي کي مٿي کان وڌيڪ مسح ڪرڻ مناسب هوندو. ۽ بيشڪ رسول الله ﷺ ٻنهي موزون جي چوٽي کي مسح ڪيو. ۽ [واقع] [العماسي] کان پنهنجي زال سان روايت ڪئي آهي ته - علي - چيو ته؛ مون هڪ ڀيرو سوچيو هو ته پيرن جي تلائن جي هيٺئين حصي کي مٿي کان وڌيڪ مسح ڪرڻ مناسب آهي، جيستائين مون رسول الله ﷺ کي ٻنهي جي ٻاهرئين حصي - مٿي - مسح ڪندي ڏٺو. وکيع چيو ته؛ ان جو مطلب آهي موزون جو هڪ جوڙو. ۽ [عيسيٰ بن يونس] [العماسي] کان جيئن وکيع روايت ڪئي آهي ۽ [ابو السعوده] [ابن عبدي خير] کان [پنهنجي پيءُ کان] روايت ڪئي آهي، هن چيو ته: مون هڪ ڀيرو علي کي وضو ڪندي ڏٺو، هن ٻنهي پيرن جو ٻاهريون حصو - مٿيون حصو - ڌوتو ۽ چيو ته جيڪڏهن اهو ان ڪري نه هجي ها ته مون رسول الله ﷺ کي وضو ڪندي ڏٺو هو، ... پوءِ هن حديث جو ذڪر ڪيو.
