Imam Abu Dawud (الامام ابو داود) - 4590 হাদিছ
হাদিছ
Imam Abu Dawud : 121
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا تَوَضَّأَ أَحَدُكُمْ فَلْيَجْعَلْ فِي أَنْفِهِ مَاءً ثُمَّ لِيَنْثُرْ
আমাক [আব্দুল্লাহ বিন মছলামে] [মালিক]ৰ পৰা [আবু আজ-জিনাদ]ৰ পৰা [আল আ’ৰাজ]ৰ পৰা [আবু হুৰাইৰা]ৰ পৰা কৈছে যে আল্লাহৰ ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে কৈছে: ‘যেতিয়া তোমালোকৰ মাজৰ কোনোবাই অজু কৰে তেতিয়া তেওঁ নাকত পানী ভৰাই তাৰ পিছত বাহিৰলৈ এৰি দিয়ক’।
হাদিছ
Imam Abu Dawud : 122
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ قَارِظٍ عَنْ أَبِي غَطَفَانَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اسْتَنْثِرُوا مَرَّتَيْنِ بَالِغَتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا
আমাক কৈছে [ইব্ৰাহিম বিন মুছাই] আমাক কৈছে [ৱাকি’] আমাক [ইবনে আবি জি`ব] [কাৰিজ]ৰ পৰা [আবু ঘাথাফানৰ] পৰা [ইবনে আব্বাছ]ৰ পৰা কৈছে তেওঁ ক’লে; ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে কৈছে: ‘বেৰিষ্টিনচ্যাক্লাহ - নাকত পানী উশাহ লওক, তাৰ পিছত উশাহ এৰি দিয়ক - সম্পূৰ্ণৰূপে দুবাৰ বা তিনিবাৰ।
হাদিছ
Imam Abu Dawud : 123
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ فِي آخَرِينَ قَالُوا حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ لَقِيطِ بْنِ صَبْرَةَ عَنْ أَبِيهِ لَقِيطِ بْنِ صَبْرَةَ قَالَكُنْتُ وَافِدَ بَنِي الْمُنْتَفِقِ أَوْ فِي وَفْدِ بَنِي الْمُنْتَفِقِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَلَمَّا قَدِمْنَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ نُصَادِفْهُ فِي مَنْزِلِهِ وَصَادَفْنَا عَائِشَةَ أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ فَأَمَرَتْ لَنَا بِخَزِيرَةٍ فَصُنِعَتْ لَنَا قَالَ وَأُتِينَا بِقِنَاعٍ وَلَمْ يَقُلْ قُتَيْبَةُ الْقِنَاعَ وَالْقِنَاعُ الطَّبَقُ فِيهِ تَمْرٌ ثُمَّ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هَلْ أَصَبْتُمْ شَيْئًا أَوْ أُمِرَ لَكُمْ بِشَيْءٍ قَالَ قُلْنَا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَبَيْنَا نَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جُلُوسٌ إِذْ دَفَعَ الرَّاعِي غَنَمَهُ إِلَى الْمُرَاحِ وَمَعَهُ سَخْلَةٌ تَيْعَرُ فَقَالَ مَا وَلَّدْتَ يَا فُلَانُ قَالَ بَهْمَةً قَالَ فَاذْبَحْ لَنَا مَكَانَهَا شَاةً ثُمَّ قَالَ لَا تَحْسِبَنَّ وَلَمْ يَقُلْ لَا تَحْسَبَنَّ أَنَّا مِنْ أَجْلِكَ ذَبَحْنَاهَا لَنَا غَنَمٌ مِائَةٌ لَا نُرِيدُ أَنْ تَزِيدَ فَإِذَا وَلَّدَ الرَّاعِي بَهْمَةً ذَبَحْنَا مَكَانَهَا شَاةً قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِي امْرَأَةً وَإِنَّ فِي لِسَانِهَا شَيْئًا يَعْنِي الْبَذَاءَ قَالَ فَطَلِّقْهَا إِذًا قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لَهَا صُحْبَةً وَلِي مِنْهَا وَلَدٌ قَالَ فَمُرْهَا يَقُولُ عِظْهَا فَإِنْ يَكُ فِيهَا خَيْرٌ فَسَتَفْعَلْ وَلَا تَضْرِبْ ظَعِينَتَكَ كَضَرْبِكَ أُمَيَّتَكَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَخْبِرْنِي عَنْ الْوُضُوءِ قَالَ أَسْبِغْ الْوُضُوءَ وَخَلِّلْ بَيْنَ الْأَصَابِعِ وَبَالِغْ فِي الِاسْتِنْشَاقِ إِلَّا أَنْ تَكُونَ صَائِمًاحَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي إِسْمَعِيلُ بْنُ كَثِيرٍ عَنْ عَاصِمِ بْنِ لَقِيطِ بْنِ صَبْرَةَ عَنْ أَبِيهِ وَافِدِ بَنِي الْمُنْتَفِقِ أَنَّهُ أَتَى عَائِشَةَ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ قَالَ فَلَمْ يَنْشَبْ أَنْ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَقَلَّعُ يَتَكَفَّأُ وَقَالَ عَصِيدَةٌ مَكَانَ خَزِيرَةٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ فِيهِ إِذَا تَوَضَّأْتَ فَمَضْمِضْ
আমি [কুটাইবা বিন ছাইদে] আন জামাতক ক’লোঁ, তেওঁলোকে ক’লে; আমাক [ইছমাইল বিন কাথিৰ]ৰ পৰা [ইছমাইল বিন কাথিৰ] [আছিম বিন লাকিথ বিন শ্বব্ৰাহ]ৰ পৰা [তেওঁৰ পিতৃ লাকিথ বিন শ্বাব্ৰাহ]ৰ পৰা [ইয়াহ্যা বিন চুলাইম] কৈছে তেওঁ ক’লে; মই এসময়ত বানি মুন্টাফিক দূত আছিলো বা এবাৰ আল্লাহৰ ৰাছুল ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ ওচৰলৈ বানি মুন্টাফিক দূতত অংশগ্ৰহণ কৰিছিলো, তেওঁ কৈছিল; লাকিথে আৰু কয়, "যেতিয়া আমি ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ ওচৰলৈ গৈছিলো, তেতিয়া দেখা গ'ল যে আমি তেওঁক তেওঁৰ ঘৰত লগ পোৱা নাছিলো, কিন্তু আমি কেৱল আইছিয়া উম্মুল মুকমিনিনক লগ পাইছিলো।" তাৰ পিছত তাই -'আইছিয়া- আমাৰ বাবে খজিৰাৰ খাদ্য - সৰু সৰুকৈ কাটি লোৱা মাংস মিহলি কৰা এক প্ৰকাৰৰ দাইল -। আমাৰ বাবে খাদ্য বনোৱাৰ পাছত আমাক খেজুৰ থকা পাত্ৰ এটা আনি দিয়া হ’ল, তাৰ পাছত ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে আহি ক’লে, ‘তোমালোকে কিবা খাদ্য পাইছা নে তোমালোকক কোনো খাদ্য বনাবলৈ আদেশ দিয়া হৈছে?’। তেওঁ -লাকিথে- ক’লে, আমি উত্তৰ দিলোঁ, হয়, হে আল্লাহৰ ৰাছুল। লাকিথে কথাখিনি আগবঢ়াই লৈ গ’ল; আমি ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামৰ লগত বহি থাকোঁতে হঠাতে ছাগলী পশুপালকজনে আহি নিজৰ ছাগলী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামক হুমুনিয়াহ কাঢ়ি থকা মেৰ পোৱালি এটা লৈ নিজৰ গোহালিত জাক দিলে। গতিকে তেওঁ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে ক’লে, ‘হে অমুক তুমি কি বিচাৰিছা?’ ভেড়াৰখীয়াজনে উত্তৰ দিলে; এটা ছাগলীৰ এটা পোৱালি জন্ম হৈছে। তেওঁ ক’লে: ‘তাৰ পৰিৱৰ্তে ছাগলী এটা বধ কৰক’। তাৰ পাছত তেওঁ পুনৰ ক’লে: ‘আপোনাৰ অস্তিত্বৰ বাবেই আমি এই ছাগলীটোক বধ কৰিলোঁ বুলি কেতিয়াও নাভাবিব। আমাৰ এশটা ছাগলী আছে, ইয়াতকৈ বেছি আমাৰ নিবিচাৰো। যদি ভেড়াৰখীয়াৰ এটাতকৈ অধিক ছাগলী থাকে - কাৰণ কোনোবাই ইতিমধ্যে সন্তান জন্ম দিছে - তেন্তে আমি নৱজাত ছাগলীৰ সলনি এটা ছাগলী বধ কৰো'। লাকিথে কথাখিনি আগবঢ়াই লৈ গ’ল; মই ক’লোঁ; হে আল্লাহৰ ৰাছুল, সঁচাকৈয়ে মোৰ এগৰাকী পত্নী আছে যি কথা কোৱাত বেয়া। তেওঁ ক’লে: ‘তেন্তে তাইক বিবাহ বিচ্ছেদ কৰক’। লকীথে ক’লে; মই ক’লোঁ; হে আল্লাহৰ ৰাছুল, সঁচাকৈয়ে তেওঁ আজীৱন বন্ধু হৈ পৰিছে আৰু তেওঁৰ পৰা মোৰ সন্তান হৈছে। তেওঁ ক’লে, ‘তাক উপদেশ দিয়ক! যদি তেওঁ ভাল হয়, তেন্তে অৱশ্যেই তেওঁ আপোনাৰ পৰামৰ্শ মানি চলিব, আৰু আপোনাৰ পত্নীক মাৰপিট নকৰিব, যেনেকৈ আপুনি আপোনাৰ দাসীক মাৰপিট কৰে'। গতিকে মই ক’লো, হে আল্লাহৰ ৰাছুল, অজু কেনেকৈ কৰিব লাগে সেই বিষয়ে কোৱা। তেওঁ উত্তৰ দিলে, ‘আপোনাৰ অজু সম্পূৰ্ণ কৰক, আঙুলিৰ মাজত ৰাখক আৰু ৰোজা নথকালৈকে পালনত অতি কঠোৰ হওক’। [‘উকবাহ বিন মুক্ৰিমে] আমাক কৈছে [ইয়াহ্যা বিন ছাইদে] আমাক কৈছে [ইবনু জুৰাইজে] মোক [ইছমাইল বিন কাৎছিৰ] [‘আছিম বিন লাকিথ বিন শ্বব্ৰাহ]ৰ পৰা [তেওঁৰ পিতৃ, বানি মুন্টাফিকৰ ৰাছুল]ৰ পৰা কৈছে যে তেওঁ এবাৰ আইছিয়াক লগ পাইছিল, তাৰ পিছত তেওঁ একেটা হাদীছৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল; ইয়াৰ বহুদিন নৌহওঁতেই ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লাম ডাঙৰকৈ খোজ কাঢ়ি আহিল। খজিৰাৰ সলনি আছিদাৰ কথাও উল্লেখ কৰিছিল। আমাক কৈছে [মুহাম্মাদ বিন ইয়াহিয়া বিন ফাৰিছে] আমাক কৈছে [আবু আছিম] এই হাদীছৰ সৈতে আমাক [ইবনে জুৰাইজ] কৈছে, তেওঁক উল্লেখ কৰিছে; অজু কৰিলে মুখখন ধুই ল’ব।
হাদিছ
Imam Abu Dawud : 124
حَدَّثَنَا أَبُو تَوْبَةَ يَعْنِي الرَّبِيعَ بْنَ نَافِعٍ حَدَّثَنَا أَبُو الْمَلِيحِ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ زَوْرَانَ عَنْ أَنَسٍ يَعْنِي ابْنَ مَالِكٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا تَوَضَّأَ أَخَذَ كَفًّا مِنْ مَاءٍ فَأَدْخَلَهُ تَحْتَ حَنَكِهِ فَخَلَّلَ بِهِ لِحْيَتَهُ وَقَالَ هَكَذَا أَمَرَنِي رَبِّي عَزَّ وَجَلَّقَالَ أَبُو دَاوُد وَالْوَلِيدُ بْنُ زَوْرَانَ رَوَى عَنْهُ حَجَّاجُ بْنُ حَجَّاحٍ وَأَبُو الْمَلِيحِ الرَّقِّيُّ
আমাক কোৱা হৈছে [আবু তৌবা, আৰ-ৰবি’ বিন নাফী’] আমাক [আবু আল-মালিহে] [আল-ৱালিদ বিন জৌৰান]ৰ পৰা [আনাছ বিন মালিক]ৰ পৰা কৈছে যে আল্লাহৰ ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছলামে অজু কৰাৰ সময়ত হাতৰ তলুৱাৰে পানী লৈছিল, তাৰ পিছত চিবুকৰ তলত ৰাখিছিল তাৰ পিছত তেওঁ দাড়িৰ মাজত ৰাখিছিল আৰু কৈছিল: ‘এনেকৈয়ে মোৰ ৰাব 'আজ্জা ৱাজাল্লাই মোক আদেশ দিলে'। আবু দাউদে ক’লে: হাজ্জাজ বিন হাজ্জাজে আল-ৱালিদ বিন জৌৰান আৰু আবু আল-মালিহ আৰ-ৰাকিৰ পৰা বর্ণনা কৰিছে।
হাদিছ
Imam Abu Dawud : 125
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ حَنْبَلٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ ثَوْرٍ عَنْ رَاشِدِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ ثَوْبَانَ قَالَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَرِيَّةً فَأَصَابَهُمْ الْبَرْدُ فَلَمَّا قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَهُمْ أَنْ يَمْسَحُوا عَلَى الْعَصَائِبِ وَالتَّسَاخِينِ
আমাক কৈছে [আহমদ বিন মহম্মদ বিন হানবালে] আমাক [ইয়াহ্যা বিন ছাইদ] [ছাউৰ]ৰ পৰা [ৰছিদ বিন ছাইদ] [ছাউবান]ৰ পৰা কৈছে তেওঁ ক’লে; ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে এবাৰ সৈন্যবাহিনী পঠিয়াইছিল - তেওঁৰ অবিহনে যুদ্ধ কৰিবলৈ -, তাৰ পিছত তেওঁলোক ঠাণ্ডা বতৰত আবৃত হৈছিল। গতিকে তেওঁলোকে নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামৰ ওচৰলৈ অহাৰ পিছত তেওঁলোকক পাগুৰি আৰু খূফ মচিবলৈ আদেশ দিলে।
হাদিছ
Imam Abu Dawud : 126
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنِي مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي مَعْقِلٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَوَضَّأُ وَعَلَيْهِ عِمَامَةٌ قِطْرِيَّةٌ فَأَدْخَلَ يَدَهُ مِنْ تَحْتِ الْعِمَامَةِ فَمَسَحَ مُقَدَّمَ رَأْسِهِ وَلَمْ يَنْقُضْ الْعِمَامَةَ
আমাক কৈছে [আহমদ বিন ছালিহে] আমাক কৈছে [ইবনু ৱাহবে] আমাক [মুআৱিয়াহ বিন শ্বালীহ] [আব্দুল আজিজ বিন মুছলিম]ৰ পৰা [আবু মা’কিলৰ] পৰা [আনাছ বিন মালিক]ৰ পৰা কৈছে তেওঁ কৈছিল; মই এবাৰ দেখিছিলো হজৰত ছল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে কিথৰিয়া পাগুৰি পিন্ধি অজু কৰা, পাগুৰ তলৰ পৰা হাত উলিয়াই তাৰ পিছত পাগুৰি খুলি নোযোৱাকৈ মূৰৰ আগফাল মচিছিল।
হাদিছ
Imam Abu Dawud : 127
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ يَزِيدَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ عَنْ الْمُسْتَوْرِدِ بْنِ شَدَّادٍ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا تَوَضَّأَ يَدْلُكُ أَصَابِعَ رِجْلَيْهِ بِخِنْصَرِهِ
আমাক কৈছে [কুতাইবা বিন ছাইদে] আমাক [ইবনে লাহী’আত] [ইয়াজিদ বিন আমৰু]ৰ পৰা [আবু আব্দিৰাহমান আল হুবুলিয়]ৰ পৰা [আল-মুস্তাউৰিদ বিন চ্যাদ্দাদ]ৰ পৰা কৈছে তেওঁ ক’লে; এবাৰ নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামক অজু কৰাৰ সময়ত দেখিছিলো, তেওঁ নিজৰ সৰু আঙুলিৰে ভৰিৰ দুয়োখন ভৰিৰ আঙুলি ঘঁহিছিল।
হাদিছ
Imam Abu Dawud : 128
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ حَدَّثَنِي عَبَّادُ بْنُ زِيَادٍ أَنَّ عُرْوَةَ بْنَ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَاهُ الْمُغِيرَةَ يَقُولُعَدَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ قَبْلَ الْفَجْرِ فَعَدَلْتُ مَعَهُ فَأَنَاخَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَبَرَّزَ ثُمَّ جَاءَ فَسَكَبْتُ عَلَى يَدِهِ مِنْ الْإِدَاوَةِ فَغَسَلَ كَفَّيْهِ ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثُمَّ حَسَرَ عَنْ ذِرَاعَيْهِ فَضَاقَ كُمَّا جُبَّتِهِ فَأَدْخَلَ يَدَيْهِ فَأَخْرَجَهُمَا مِنْ تَحْتِ الْجُبَّةِ فَغَسَلَهُمَا إِلَى الْمِرْفَقِ وَمَسَحَ بِرَأْسِهِ ثُمَّ تَوَضَّأَ عَلَى خُفَّيْهِ ثُمَّ رَكِبَ فَأَقْبَلْنَا نَسِيرُ حَتَّى نَجِدَ النَّاسَ فِي الصَّلَاةِ قَدْ قَدَّمُوا عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ فَصَلَّى بِهِمْ حِينَ كَانَ وَقْتُ الصَّلَاةِ وَوَجَدْنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَقَدْ رَكَعَ بِهِمْ رَكْعَةً مِنْ صَلَاةِ الْفَجْرِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَفَّ مَعَ الْمُسْلِمِينَ فَصَلَّى وَرَاءَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ الرَّكْعَةَ الثَّانِيَةَ ثُمَّ سَلَّمَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي صَلَاتِهِ فَفَزِعَ الْمُسْلِمُونَ فَأَكْثَرُوا التَّسْبِيحَ لِأَنَّهُمْ سَبَقُوا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالصَّلَاةِ فَلَمَّا سَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَهُمْ قَدْ أَصَبْتُمْ أَوْ قَدْ أَحْسَنْتُمْ
আমাক কৈছে [আহমদ বিন ছালিহে] আমাক কৈছে [আব্দুল্লাহ বিন ৱাহবে] আমাক কৈছে [ইবনে শ্বিহাবে]ৰ পৰা [ইউনুছ বিন ইয়াজিদে] মোক কৈছে [আব্বাদ বিন জিয়াদ] যে [‘উৰৱাহ বিন আল-মুগীৰা বিন ছ্যুবাহে] তেওঁক কৈছে, যে তেওঁ এবাৰ [তেওঁৰ পিতৃ আল-মুগীৰাক] কোৱা শুনিছিল; তেওঁ ক’লে, ভোৰ হোৱাৰ আগতে তাবুক যুদ্ধৰ সময়ত আল্লাহৰ ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে এবাৰ তেওঁৰ চাহাবাসকলৰ পথৰ পৰা বিচৰণ কৰিছিল, গতিকে ময়ো তেওঁৰ সৈতে পথৰ পৰা বিচ্যুত হৈছিলোঁ। তাৰ পিছত ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে নিজৰ বাহন ষ্টাৰ্ট কৰিলে, তাৰ পিছত তেওঁ শৌচ কৰিলে। শেষ হ’লে পাত্ৰটোৰ পৰা তেওঁৰ হাতত পানী ঢালি দিলোঁ। হাতৰ তলুৱা ধুই তাৰ পিছত মুখখন ধুই ল’লে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ নিজৰ চোলাটোৰ হাত দুখন গুটিয়াই দিলে যিবোৰ খোলা আছিল আৰু টান অনুভৱ হৈছিল, গতিকে তেওঁ সেইবোৰ পুনৰ ভিতৰলৈ সোমাই দিলে তাৰ পিছত চোলাটোৰ তলৰ পৰা উলিয়াই আনিলে, তাৰ পিছত কঁকাললৈকে হাত দুখন ধুলে, আৰু মূৰটো মচিলে, তাৰ পিছত খুফৰ ওপৰ অংশটো মচিলে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ বাহনত উঠিল, আৰু আমি আমাৰ যাত্ৰা অব্যাহত ৰাখিলোঁ, যেতিয়ালৈকে আমি মানুহ - বন্ধু-বান্ধৱী - নামাজ পঢ়ি থকা নাপালোঁ, তেওঁলোকে আব্দুৰ ৰহমান বিন আউফক ইমাম হিচাপে নিযুক্তি দিলে, তেওঁ সময়ৰ আৰম্ভণিতে তেওঁলোকৰ সৈতে নামাজ পঢ়িলে আৰু আমি দেখিলোঁ যে আব্দুৰ ৰহমান বিন আউফে তেওঁলোকৰ সৈতে এটা ৰাকাআত ফজৰ নামাজ কৰিছিল। গতিকে ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম আহি মুছলমানসকলৰ সৈতে শ্বাফত প্ৰৱেশ কৰি আব্দুৰহমান বিন আউফৰ পিছফালে দ্বিতীয় ৰাকআতৰ বাবে নামাজ পঢ়িলে। আব্দুৰহমানে তেওঁক সম্ভাষণ জনোৱাৰ পিছত ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে নামাজ সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ থিয় হ’ল। গতিকে হঠাতে মুছলমানসকলে স্তম্ভিত হৈ পৰিল, তাৰ পিছত তেওঁলোকৰ বহুতেই ‘ছুবহানাল্লাহ’ পঢ়িলে, কাৰণ তেওঁলোকে নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামৰ আগত নামাজত নামাজত গৈছিল। ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে তেওঁক সম্ভাষণ জনোৱাৰ পিছত তেওঁলোকক ক’লে, ‘তোমালোকে যি কৰিছা সেয়া ঠিকেই আছে’ বা ‘তোমালোকে যি কৰিছা সেয়া ভাল’।
হাদিছ
Imam Abu Dawud : 129
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى يَعْنِي ابْنَ سَعِيدٍ ح و حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ عَنْ التَّيْمِيِّ حَدَّثَنَا بَكْرٌ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ ابْنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ نَاصِيَتَهُ وَذَكَرَ فَوْقَ الْعِمَامَةِقَالَ عَنْ الْمُعْتَمِرِ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ ابْنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ الْمُغِيرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَعَلَى نَاصِيَتِهِ وَعَلَى عِمَامَتِهِ قَالَ بَكْرٌ وَقَدْ سَمِعْتُهُ مِنِ ابْنِ الْمُغِيرَةِ
আমাক কৈছে [মুছাদ্দাদে] আমাক [য়াহ্যা বিন ছাইদ] আল হাদীছ কৈছে। আৰু আমাক কৈছে [মুছাদ্দাদে] আমাক কৈছে [আত-টাইমি]ৰ পৰা [আল-মু’তামিৰে] আমাক [বকৰ] [আল হাছান]ৰ পৰা [ইবনে আল-মুগিৰা বিন ছিউবা]ৰ পৰা [আল-মুগিৰা বিন ছ্যু’বাহ]ৰ পৰা কৈছে যে আল্লাহৰ ৰাছুল ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছলামে অজু কৰিলে আৰু তেওঁৰ মূৰৰ ওপৰ অংশ মচিলে। আৰু মুগীৰায়ে উল্লেখ কৰিলে যে তেওঁ পাগুৰিৰে মচিছিল। তেওঁ [আল-মু’তামিৰ]ৰ পৰা [মোৰ পিতৃয়ে] [আল-মুগীৰা]ৰ পৰা [ইবনু আল-মুগিৰা বিন ছিউবা]ৰ পৰা [বকৰ বিন আব্দুল্লাহ]ৰ পৰা [আল হাছান]ৰ পৰা [আল-মুগীৰা]ৰ পৰা [বকৰ বিন আব্দুল্লাহ]ৰ পৰা এটা হাদীছ বর্ণনা কৰা শুনিছো যে আল্লাহৰ ৰাছুল ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে দুটা খূফৰ ওপৰ অংশ আৰু মুকুটৰ ওপৰ অংশ মচিছিল, লগতে তেওঁৰ ওপৰ অংশও মচিছিল পাগুৰি। বকৰে ক’লে; সঁচাকৈয়ে মই ইবনে আল-মুগিৰাৰ পৰা শুনিছো
হাদিছ
Imam Abu Dawud : 130
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ الشَّعْبِيِّ قَالَ سَمِعْتُ عُرْوَةَ بْنَ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ يَذْكُرُ عَنْ أَبِيهِ قَالَكُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي رَكْبِهِ وَمَعِي إِدَاوَةٌ فَخَرَجَ لِحَاجَتِهِ ثُمَّ أَقْبَلَ فَتَلَقَّيْتُهُ بِالْإِدَاوَةِ فَأَفْرَغْتُ عَلَيْهِ فَغَسَلَ كَفَّيْهِ وَوَجْهَهُ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ ذِرَاعَيْهِ وَعَلَيْهِ جُبَّةٌ مِنْ صُوفٍ مِنْ جِبَابِ الرُّومِ ضَيِّقَةُ الْكُمَّيْنِ فَضَاقَتْ فَادَّرَعَهُمَا ادِّرَاعًا ثُمَّ أَهْوَيْتُ إِلَى الْخُفَّيْنِ لِأَنْزَعَهُمَا فَقَالَ لِي دَعْ الْخُفَّيْنِ فَإِنِّي أَدْخَلْتُ الْقَدَمَيْنِ الْخُفَّيْنِ وَهُمَا طَاهِرَتَانِ فَمَسَحَ عَلَيْهِمَاقَالَ أَبِي قَالَ الشَّعْبِيُّ شَهِدَ لِي عُرْوَةُ عَلَى أَبِيهِ وَشَهِدَ أَبُوهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا هُدْبَةُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ وَعَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى أَنَّ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ قَالَ تَخَلَّفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ هَذِهِ الْقِصَّةَ قَالَ فَأَتَيْنَا النَّاسَ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ يُصَلِّ بِهِمْ الصُّبْحَ فَلَمَّا رَأَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَادَ أَنْ يَتَأَخَّرَ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ أَنْ يَمْضِيَ قَالَ فَصَلَّيْتُ أَنَا وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَلْفَهُ رَكْعَةً فَلَمَّا سَلَّمَ قَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى الرَّكْعَةَ الَّتِي سُبِقَ بِهَا وَلَمْ يَزِدْ عَلَيْهَا قَالَ أَبُو دَاوُد أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ وَابْنُ الزُّبَيْرِ وَابْنُ عُمَرَ يَقُولُونَ مَنْ أَدْرَكَ الْفَرْدَ مِنْ الصَّلَاةِ عَلَيْهِ سَجْدَتَا السَّهْوِ
আমাক কৈছে [মুছাদ্দাদে] আমাক কৈছে [ইছা বিন ইউনুছে] মোক [মোৰ দেউতাক] [আছ-ছাবী]ৰ পৰা কৈছে তেওঁ কৈছিল; মই এবাৰ [উৰৱাহ বিন আল-মুগিৰা বিন ছ্যু’বাহ] [তেওঁৰ পিতৃ]ৰ পৰা ইয়াৰ উল্লেখ কৰা শুনিছিলো, তেওঁ কৈছিল; আমি এবাৰ নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামৰ লগত এটা দলত আছিলো, আৰু মইয়েই পানীৰ পাত্ৰটো কঢ়িয়াই লৈ ফুৰিছিলো। তাৰ পিছত তেওঁ নিজকে সকাহ দিবলৈ গ’ল। আহিলেই পানীৰ পাত্ৰটো আনি থাকোঁতে লগ পালোঁ। মই তেওঁৰ বাবে পানীখিনি ঢালি দিলোঁ, তাৰ পিছত তেওঁ হাতৰ তলুৱা আৰু মুখখন ধুই দিলে। তাৰ পাছত সেই সময়ত তেওঁ ৰোমান উলৰ চোলা এটা পিন্ধি থকাৰ সময়তে হাত দুখন উলিয়াই আনিবলৈ ওলাইছিল, যাৰ হাতৰ আঁচল সংকীৰ্ণ আছিল, গতিকে তেওঁ দুয়োখন হাত এৰি দিলে। ইয়াৰ পিছত মই তাৰ খুফ দুটা খুলিবলৈ তললৈ চালোঁ। গতিকে তেওঁ মোক ক’লে, ‘খুফ দুটা এৰি দিয়া, কিয়নো মই খুফ দুটাৰ ভিতৰত ভৰি দিলোঁ, দুয়োখন বিশুদ্ধ হৈ থকাৰ সময়ত, তেওঁ কেৱল খুফ দুটাৰ ওপৰৰ অংশটো ঘঁহিলে। দেউতাই ক’লে; আছ-শ্বাবীয়ে ক’লে; উৰৱাহে মোক তেওঁৰ পিতৃৰ বিষয়ে সাক্ষ্য দিছিল, আৰু তেওঁৰ পিতৃয়ে ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ বিষয়ে সাক্ষ্য দিছিল, আমাক [হুবদাহ বিন খালিদ] [কাতাদাহৰ] পৰা [আল হাছান]ৰ পৰা [জুৰাৰাহ বিন আউফা]ৰ পৰা [হাম্মাম] কৈছে যে [আল-মুগিৰা বিন শ্বুবাহে] কৈছে; ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লাম এবাৰ দেৰি কৰিছিল..., তাৰ পিছত তেওঁ এই কাহিনী উল্লেখ কৰিছিল, তেওঁ কৈছিল; তাৰ পিছত আমি মানুহৰ ওচৰলৈ গ’লোঁ আৰু গম পোৱা গ’ল যে আব্দুৰ ৰহমান বিন আউফে তেওঁলোকৰ লগত ফজৰ নামাজ পঢ়ি আছিল। যেতিয়া আব্দুৰহমানে নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামক দেখিলে তেতিয়া তেওঁ পিছুৱাই যাব ওলাইছিল, কিন্তু তেওঁ তেওঁক নিজৰ নামাজ অব্যাহত ৰাখিবলৈ ইংগিত দিলে। তেওঁ কয়; গতিকে মই আৰু ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে আব্দুৰ ৰহমানৰ পিছফালে এটা ৰাকাআত নামাজ পঢ়িলোঁ, যেতিয়া তেওঁ তেওঁক সম্ভাষণ জনালে, ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে সেই নামাজটো কৰিবলৈ থিয় হ’ল যিটো পিছ পৰি ৰৈ গ’ল, আৰু তেওঁ তাত যোগ নিদিলে। আবু দাউদে ক’লে; আবু ছাইদ আল-খুদ্ৰী, ইবনু আজ-জুবাইৰ আৰু ইবনু উমৰে কৈছে যে যিয়ে অকলে নামাজ লয় - ইমামৰ লগত থকাৰ পিছত - তেওঁ চাহৱীৰ বাবে সজ্জা কৰিব লাগিব।
হাদিছ
Imam Abu Dawud : 131
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ يَعْنِي ابْنَ حَفْصِ بْنِ عُمَرَ بْنِ سَعْدٍ سَمِعَ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّأَنَّهُ شَهِدَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ يَسْأَلُ بِلَالًا عَنْ وُضُوءِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ كَانَ يَخْرُجُ يَقْضِي حَاجَتَهُ فَآتِيهِ بِالْمَاءِ فَيَتَوَضَّأُ وَيَمْسَحُ عَلَى عِمَامَتِهِ وَمُوقَيْهِقَالَ أَبُو دَاوُد هُوَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ مَوْلَى بَنِي تَيْمِ بْنِ مُرَّةَ
আমাক কৈছে [উবাইদুল্লাহ বিন মু’আজে] আমাক কৈছে [মোৰ পিতৃয়ে] আমাক [ছ্যু’বাহ] [আবু বকৰ বিন হাফছ বিন উমৰ বিন ছাদ]ৰ পৰা কৈছে যে তেওঁ [আবু আব্দিৰাহমান আছ-চুলামী]ৰ পৰা [আবু আব্দুল্লাহ] শুনিছে যে তেওঁ এবাৰ আব্দুৰহমান বিন আউফে [বিলাল] ৰাছুলুল্লাহৰ অজুৰ বিষয়ে সুধিছিল চাল্লাল্লাহ আলাইহি ৱাছাল্লাম, তেতিয়া বিলালে ক’লে; এবাৰ তেওঁ শৌচ কৰিবলৈ ওলাই গৈছিল, তাৰ পিছত মই তেওঁক পানী আনিছিলো, তাৰ পিছত তেওঁ অজু কৰি পাগুৰি আৰু জোতা দুটা মচিছিল। আবু দাউদে ক’লে; তেওঁ হৈছে বানি টাইম বিন মুৰাৰ পূৰ্বৰ সহয়া আবু আব্দিল্লা।
হাদিছ
Imam Abu Dawud : 132
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ الدِّرْهَمِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ دَاوُدَ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ أَنَّ جَرِيرًابَالَ ثُمَّ تَوَضَّأَ فَمَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ وَقَالَ مَا يَمْنَعُنِي أَنْ أَمْسَحَ وَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ قَالُوا إِنَّمَا كَانَ ذَلِكَ قَبْلَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ قَالَ مَا أَسْلَمْتُ إِلَّا بَعْدَ نُزُولِ الْمَائِدَةِ
আমাক কৈছে [আলি বিন হুছেইন আদ-দিৰহামীয়ে] আমাক [ইবনু দাউদে] [বুকাইৰ বিন আমিৰ]ৰ পৰা [আবু জুৰাহ বিন আমৰু বিন জাৰিৰ]ৰ পৰা কৈছে যে [জাৰিৰ] এবাৰ প্ৰস্ৰাৱ কৰিছিল, তাৰ পিছত অজু কৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁৰ খূফৰ ওপৰ অংশ মচিছিল আৰু কৈছিল, কি আছে যিয়ে মোক ইয়াক মচিবলৈ বাধা দিয়ে, যদিও মই আল্লাহৰ ৰাছুল দেখিছো (চঃ) ইয়াক মচি দিয়া? চাহাবাসকলে ক’লে, চুৰা আল-মাইদাহৰ আয়াত অৱতীৰ্ণ হোৱাৰ আগতেই দুবিধ খুফ মচি দিয়াটো ঘটিছিল, গতিকে তেওঁ উত্তৰ দিলে, “চুৰা আল-মাইদাহৰ অৱতীৰ্ণৰ পিছতহে মই ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰা নাছিলো।”
হাদিছ
Imam Abu Dawud : 133
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ وَأَحْمَدُ بْنُ أَبِي شُعَيْبٍ الْحَرَّانِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا دَلْهَمُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ حُجَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّجَاشِيَّ أَهْدَى إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خُفَّيْنِ أَسْوَدَيْنِ سَاذَجَيْنِ فَلَبِسَهُمَا ثُمَّ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَيْهِمَاقَالَ مُسَدَّدٌ عَنْ دَلْهَمِ بْنِ صَالِحٍ قَالَ أَبُو دَاوُد هَذَا مِمَّا تَفَرَّدَ بِهِ أَهْلُ الْبَصْرَةِ
আমাক [মুছাদ্দাদ] আৰু [আহমদ বিন ছ্যুআইব আল হাৰানী]ক কৈছে যে তেওঁলোকে দুয়োজনে কৈছিল; আমাক কোৱা হৈছে [ৱাকি’] আমাক [ডালহাম বিন ছালিহ] [হুজাইৰ বিন আব্দুল্লাহ]ৰ পৰা [ইবনু বুৰাইদাহ]ৰ পৰা [তেওঁৰ পিতৃ]ৰ পৰা কৈছে যে নাজাছিৰ ৰজাই এবাৰ ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামক এযোৰ মসৃণ ক’লা জোতা উপহাৰ দিছিল, গতিকে তেওঁ সেইবোৰ পিন্ধিলে, তাৰ পিছত তেওঁ অজু কৰিলে আৰু তাৰ ওপৰ অংশ মচি পেলালে দুয়োজনেই। মুছাদ্দাদে ক’লে; ডালহাম বিন ছালিহৰ পৰা। আবু দাউদে ক’লে; ইয়াৰ ভিতৰত এনে হাদীছ অন্তৰ্ভুক্ত যিবোৰ কেৱল বাছৰাৰ বাসিন্দাসকলেহে বৰ্ণিত কৰিছিল।
হাদিছ
Imam Abu Dawud : 134
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا ابْنُ حَيٍّ هُوَ الْحَسَنُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَامِرٍ الْبَجَلِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي نُعْمٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَسِيتَ قَالَ بَلْ أَنْتَ نَسِيتَ بِهَذَا أَمَرَنِي رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ
আমাক কোৱা হৈছে যে [আহমদ বিন ইউনুছে] আমাক [ইবনে হায়ে, অৰ্থাৎ আল হাছান বিন ছালিহ] [বুকাইৰ বিন আমিৰ আল-বজালি]ৰ পৰা [আব্দুৰহমান বিন আবু নু’ম]ৰ পৰা [আল-মুগিৰা বিন ছ্যু’বাহ]ৰ পৰা কৈছে যে আল্লাহৰ ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছল্লামে এবাৰ খুফৰ ওপৰ অংশ মচি পেলাইছিল অজু-, গতিকে মই ক’লোঁ; হে আল্লাহৰ ৰাছুল, আপুনি পাহৰি গৈছেনে? তেওঁ উত্তৰ দিলে: ‘আপুনিও যিসকলে পাহৰি গৈছে, মোৰ ৰাব আজ্জা ৱা জাল্লাই মোক এই কামটো কৰিবলৈ আদেশ দিছিল’।
হাদিছ
Imam Abu Dawud : 135
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ وَحَمَّادٌ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْجَدَلِيِّ عَنْ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمَسْحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ لِلْمُسَافِرِ ثَلَاثَةُ أَيَّامٍ وَلِلْمُقِيمِ يَوْمٌ وَلَيْلَةٌقَالَ أَبُو دَاوُد رَوَاهُ مَنْصُورُ بْنُ الْمُعْتَمِرِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيِّ بِإِسْنَادِهِ قَالَ فِيهِ وَلَوْ اسْتَزَدْنَاهُ لَزَادَنَا
আমাক কৈছে [হাফছ বিন উমৰে] আমাক [ছ্যু’বাহ] [আল হাক্কাম]ৰ পৰা আৰু [হাম্মাদ] [ইব্ৰাহিম]ৰ পৰা [আবু আব্দুল্লাহ আল-জাদালি]ৰ পৰা [খুজাইমান বিন থাবিট]ৰ পৰা [খুজাইমান বিন থাবিট]ৰ পৰা নবী ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ পৰা কৈছে, তেওঁ কৈছে: ‘এযোৰ যাত্ৰী এজনৰ বাবে এযোৰ খুফ মচি দিয়াটো তিনিদিনৰ বাবে, আৰু যিজন থাকে তেওঁৰ বাবে এদিন আৰু এৰাতি'। আবু দাউদে ক’লে; [মনছুৰ বিন আল-মু’তামিৰে] [ইব্ৰাহিম আত-তৈমি]ৰ পৰা তেওঁৰ ছানাদৰ সৈতে বর্ণনা কৰিছে, তেওঁ তেওঁক উল্লেখ কৰিছে; আৰু যদি আমি তেওঁৰ পৰা আৰু অধিক বিচাৰো তেন্তে তেওঁ আমাক নিশ্চয়কৈ অতিৰিক্ত সময় দিব।'
হাদিছ
Imam Abu Dawud : 136
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مَعِينٍ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الرَّبِيعِ بْنِ طَارِقٍ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ رَزِينٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ قَطَنٍ عَنْ أُبَيِّ بْنِ عِمَارَةَقَالَ يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَكَانَ قَدْ صَلَّى مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلْقِبْلَتَيْنِ أَنَّهُ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِ قَالَ نَعَمْ قَالَ يَوْمًا قَالَ يَوْمًا قَالَ وَيَوْمَيْنِ قَالَ وَيَوْمَيْنِ قَالَ وَثَلَاثَةً قَالَ نَعَمْ وَمَا شِئْتَقَالَ أَبُو دَاوُد رَوَاهُ ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ الْمِصْرِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَيُّوبَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ رَزِينٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ نُسِيٍّ عَنْ أُبَيِّ بْنِ عِمَارَةَ قَالَ فِيهِ حَتَّى بَلَغَ سَبْعًا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ وَمَا بَدَا لَكَ قَالَ أَبُو دَاوُد وَقَدْ اخْتُلِفَ فِي إِسْنَادِهِ وَلَيْسَ هُوَ بِالْقَوِيِّ وَرَوَاهُ ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ وَيَحْيَى بْنُ إِسْحَقَ السَّيْلَحِينِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَيَّوبَ وَقَدْ اخْتُلِفَ فِي إِسْنَادِهِ
আমাক কৈছে [ইয়াহ্যা বিন মাইন] আমাক কৈছে [‘আমৰু বিন আৰ-ৰবী’ বিন তাৰিক] আমাক [য়াহ্যা বিন আয়ুব] [আব্দুৰহমান বিন ৰাজিন]ৰ পৰা [মুহাম্মাদ বিন ইয়াজিদ]ৰ পৰা [আয়ুব বিন কাথান]ৰ পৰা [উবাই বিন ইমাৰা]ৰ পৰা কৈছে যে ইয়াহ্যা বিন আয়ুবে কয়, তেওঁ আছিল সেই ব্যক্তি যিয়ে এসময়ত ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামৰ সৈতে নামাজ পঢ়িছিল 'আলাইহি ৱাছাল্লাম দুয়ো কিবলাৰ সন্মুখত, তেওঁ ক'লে; হে আল্লাহৰ ৰাছুল, মই দুয়োটা খুফ মচিব পাৰোনে? তেওঁ উত্তৰ দিলে: ‘হয়’। তেওঁ আকৌ সুধিলে; এদিন? তেওঁ উত্তৰ দিলে: ‘হয়, এদিন’। তেওঁ আকৌ সুধিলে; দুদিন? তেওঁ উত্তৰ দিলে: ‘হয়, দুদিন’। তেওঁ আকৌ সুধিলে; তিনিদিন? তেওঁ উত্তৰ দিলে: 'হয়, আপোনাৰ ইচ্ছামতে!' আবু দাউদে ক’লে: এই হাদীছটো [ইবনু আবি মৰিয়ম আল-মিশ্ৰীয়ে] [ইয়াহ্যা বিন আয়ুব]ৰ পৰা [আব্দুৰহমান বিন ৰাজিন]ৰ পৰা [মুহাম্মাদ বিন ইয়াজিদ বিন আবি জিয়াদ]ৰ পৰা [উবাদাহ বিন নুছি]ৰ পৰা [উবায় বিন ইম্মাৰাহ]ৰ পৰা বর্ণনা কৰিছে তেওঁ ইয়াত কৈছে; যেতিয়ালৈকে সাত সংখ্যাৰ কথা কোৱা নহ’ল, আৰু নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে উত্তৰ দিলে: ‘হয়, তোমালোকে ইচ্ছামতে’। আবু দাউদে ক’লে; এই হাদীছৰ ইছনাদ বিতৰ্কিত হৈছে, আৰু এই হাদীছ শক্তিশালী নহয়, আৰু [ইবনে আবি মৰিয়ম] আৰু [য়াহ্যা বিন ইছাক আছ-চাইলাহিনী] দ্বাৰাও [ইয়াহ্যা বিন আয়ুব]ৰ পৰা বৰ্ণিত হৈছে, আৰু ইছনাদতো বিতৰ্কিত।
হাদিছ
Imam Abu Dawud : 137
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ عَنْ وَكِيعٍ عَنْ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ عَنْ أَبِي قَيْسٍ الْأَوْدِيِّ هُوَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ ثَرْوَانَ عَنْ هُزَيْلِ بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَالنَّعْلَيْنِقَالَ أَبُو دَاوُد كَانَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ لَا يُحَدِّثُ بِهَذَا الْحَدِيثِ لِأَنَّ الْمَعْرُوفَ عَنْ الْمُغِيرَةِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَسَحَ عَلَى الْخُفَّيْنِ قَالَ أَبُو دَاوُد وَرُوِيَ هَذَا أَيْضًا عَنْ أَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ مَسَحَ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ وَلَيْسَ بِالْمُتَّصِلِ وَلَا بِالْقَوِيِّ قَالَ أَبُو دَاوُد وَمَسَحَ عَلَى الْجَوْرَبَيْنِ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَابْنُ مَسْعُودٍ وَالْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ وَأَنَسُ بْنُ مَالِكٍ وَأَبُو أُمَامَةَ وَسَهْلُ بْنُ سَعْدٍ وَعَمْرُو بْنُ حُرَيْثٍ وَرُوِيَ ذَلِكَ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ وَابْنِ عَبَّاسٍ
আমাক [উছমান বিন আবু চৈয়াইবা] [ৱাকি’]ৰ পৰা [ছুফিয়ান আৎছ-ছাউৰী]ৰ পৰা [আবু কাইছ আল অ’দি]ৰ পৰা, অৰ্থাৎ আব্দুৰ ৰহমান বিন ছাৰৱানে [হুজাইল বিন ছ্যুৰাহবিল]ৰ পৰা [আল-মুগিৰা বিন ছ্যু’বাহ]ৰ পৰা কৈছে যে ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহীয়ে অজু কৰি তেওঁৰ দুজনৰ ওপৰ অংশ মচি পেলালে মোজা আৰু চেণ্ডেল। আবু দাউদে ক’লে; আব্দুৰ ৰহমান বিন মাহদীয়ে এই হাদীছ বৰ্ণনা কৰা নাছিল, কাৰণ মুগিৰাৰ পৰা যিটো জনা গৈছিল সেয়া আছিল যে নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে দুটা খূফৰ ওপৰ অংশ ঘঁহিছিল। আবু দাউদে ক’লে; আৰু এই কথাও আবু মুছা আল আছিয়াৰীৰ পৰা নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামৰ পৰা বর্ণিত হৈছে যে তেওঁ দুয়োখন মোজাৰ ওপৰ অংশ মচিছিল। অৱশ্যে এই হাদীছ ধাৰাবাহিক নহয় আৰু শক্তিশালীও নহয়। আবু দাউদে ক’লে; মোজাৰ ওপৰত মচি দিয়া চাহাবাসকল আছিল আলী ইবনে আবি তালিব, ইবনে মাছুদ, আল-বৰা ইবনে আজিব, আনাছ ইবনে মালিক, আবু উমামাহ, চাহল ইবনে ছাদ আৰু আমৰ ইবনে হুৰাইথ। উমৰ ইবনে আল-খাত্তাব আৰু ইবনে আব্বাছৰ পৰাও এই কথা বর্ণনা কৰা হৈছে।
হাদিছ
Imam Abu Dawud : 138
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ وَعَبَّادُ بْنُ مُوسَى قَالَا حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ يَعْلَى بْنِ عَطَاءٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ عَبَّادٌ قَالَ أَخْبَرَنِي أَوْسُ بْنُ أَبِي أَوْسٍ الثَّقَفِيُّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى نَعْلَيْهِ وَقَدَمَيْهِ وَقَالَ عَبَّادٌ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَى كِظَامَةَ قَوْمٍ يَعْنِي الْمِيضَأَةَ وَلَمْ يَذْكُرْ مُسَدَّدٌ الْمِيضَأَةَ وَالْكِظَامَةَ ثُمَّ اتَّفَقَا فَتَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى نَعْلَيْهِ وَقَدَمَيْهِ
[মুছাদ্দাদ] আৰু [আব্বাদ বিন মুছাই] আমাক কৈছে, দুয়োজনে কৈছে; [হুছাইমে] আমাক [ইয়ালা বিন আথা`]ৰ পৰা [তেওঁৰ পিতৃ]ৰ পৰা কৈছে - আব্বদে কৈছে - মোক [আউছ বিন আবু আউছ আৎছ-ছাকাফী]ক জনাইছে যে আল্লাহৰ ৰাছুল চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছলামে অজু কৰিছিল আৰু তেওঁৰ চেণ্ডেল আৰু ভৰিৰ ওপৰত মচিছিল। আব্বাদে ক’লে; মই এবাৰ দেখিছিলো আল্লাহৰ ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামক কোনো জনগোষ্ঠীৰ অজুৰ স্থানলৈ অহা, কিন্তু মুছাদ্দাদে অজুৰ স্থানৰ কথা উল্লেখ কৰা নাছিল, তাৰ পিছত দুয়োজনে এই বাক্যাংশত একমত হৈছিল; তাৰ পিছত তেওঁ অজু কৰিলে আৰু চেণ্ডেল আৰু ভৰিৰ ওপৰত মচিলে।
হাদিছ
Imam Abu Dawud : 139
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّازُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ قَالَ ذَكَرَهُ أَبِي عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَمْسَحُ عَلَى الْخُفَّيْنِو قَالَ غَيْرُ مُحَمَّدٍ عَلَى ظَهْرِ الْخُفَّيْنِ
আমাক কৈছে [মুহাম্মাদ বিন আছ-ছাব্বা আল-বাজ্জাজে] আমাক [আব্দুৰহমান বিন আবু আজ-জিনাদে] কৈছে যে তেওঁ কৈছিল; [মোৰ দেউতাই] উল্লেখ কৰিছে, [উৰৱাহ বিন আজ-জুবাইৰ]ৰ পৰা [আল-মুগিৰা বিন ছিউবাহ]ৰ পৰা যে আল্লাহৰ ৰাছুল ছাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামে দুয়োটা খূফ মচিছিল। ইফালে মহম্মদে উল্লেখ কৰাৰ বাহিৰেও; দুয়োটা খুফৰ ওপৰত ঘঁহি ঘঁহিলে।
হাদিছ
Imam Abu Dawud : 140
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ حَدَّثَنَا حَفْصٌ يَعْنِي ابْنَ غِيَاثٍ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَلَوْ كَانَ الدِّينُ بِالرَّأْيِ لَكَانَ أَسْفَلُ الْخُفِّ أَوْلَى بِالْمَسْحِ مِنْ أَعْلَاهُ وَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ عَلَى ظَاهِرِ خُفَّيْهِحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ عَنْ الْأَعْمَشِ بِإِسْنَادِهِ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ مَا كُنْتُ أَرَى بَاطِنَ الْقَدَمَيْنِ إِلَّا أَحَقَّ بِالْغَسْلِ حَتَّى رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ عَلَى ظَهْرِ خُفَّيْهِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ لَوْ كَانَ الدِّينُ بِالرَّأْيِ لَكَانَ بَاطِنُ الْقَدَمَيْنِ أَحَقَّ بِالْمَسْحِ مِنْ ظَاهِرِهِمَا وَقَدْ مَسَحَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى ظَهْرِ خُفَّيْهِ وَرَوَاهُ وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ بِإِسْنَادِهِ قَالَ كُنْتُ أَرَى أَنَّ بَاطِنَ الْقَدَمَيْنِ أَحَقُّ بِالْمَسْحِ مِنْ ظَاهِرِهِمَا حَتَّى رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْسَحُ عَلَى ظَاهِرِهِمَا قَالَ وَكِيعٌ يَعْنِي الْخُفَّيْنِ وَرَوَاهُ عِيسَى بْنُ يُونُسَ عَنْ الْأَعْمَشِ كَمَا رَوَاهُ وَكِيعٌ وَرَوَاهُ أَبُو السَّوْدَاءِ عَنْ ابْنِ عَبْدِ خَيْرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ رَأَيْتُ عَلِيًّا تَوَضَّأَ فَغَسَلَ ظَاهِرَ قَدَمَيْهِ وَقَالَ لَوْلَا أَنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَفْعَلُهُ وَسَاقَ الْحَدِيثَ
আমাক কৈছে [মুহাম্মাদ বিন আল-আলা] আমাক [হাফছ বিন গিয়াতছ] [আল আ’মাছি]ৰ পৰা [আবু ইছহাক]ৰ পৰা [আব্দু খাইৰ]ৰ পৰা [আলী ৰাদলিয়াল্লাহ আনহু]ৰ পৰা তেওঁ কৈছিল; যদি ধৰ্ম - ইছলাম - মনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিলহেঁতেন তেন্তে ওপৰৰ অংশতকৈ জোতাৰ তলৰ অংশ মচি দিয়াটো বেছি উপযুক্ত হ’লহেঁতেন, আৰু সঁচাকৈয়ে মই নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে দুয়োটা খূফৰ ওপৰ অংশ মচি থকা দেখিছো। আমাক কৈছে [মুহাম্মাদ বিন ৰফী’] আমাক [ইয়াহ্যা বিন আদম] কৈছে তেওঁ কৈছিল; আমাক [আল আ’মাছি]ৰ পৰা [য়াজিদ বিন আব্দুল আজিজ] তেওঁৰ ইছনাদৰ সৈতে, এই হাদীছৰ সৈতে কোৱাৰ পিছত, তেওঁ -আলী- ক’লে; মই কেতিয়াও কল্পনা কৰা নাছিলো যে ভৰিৰ তলুৱা ধোৱাৰ বাবে অধিক উপযোগী, যেতিয়ালৈকে মই নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে তেওঁৰ দুটা খূফৰ ওপৰ অংশ মচি থকা দেখা নাপালোঁ। আমাক কৈছে [মুহাম্মাদ বিন আল-আলা`] এই হাদীছৰ সৈতে আমাক [হাফছ বিন গিয়াতছ] [আল আ’মাছি]ৰ পৰা কৈছে, তেওঁ -আলি- ক’লে; যদি ধৰ্ম - ইছলাম - মনৰ ফলাফলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিলহেঁতেন তেন্তে নিশ্চয় ভৰিৰ ভিতৰৰ অংশটো ওপৰতকৈ ঘঁহি লোৱাটো বেছি উপযুক্ত হ’লহেঁতেন। আৰু সঁচাকৈয়ে ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে দুয়োখন খুফনিয়াৰ ওপৰ অংশ মচি পেলালে। আৰু [ৱাকি’] দ্বাৰা [আল আ’মাছি]ৰ পৰা তেওঁৰ পত্নীৰ সৈতে বর্ণনা কৰা হৈছে, তেওঁ -আলি- কৈছে; মই এবাৰ ভাবিছিলো যে ভৰিৰ তলুৱাৰ তলৰ অংশটো ওপৰৰ অংশতকৈ ঘঁহিবলৈ বেছি উপযুক্ত, যেতিয়ালৈকে মই নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামে দুয়োটাৰে বাহিৰৰ অংশ - ওপৰ অংশ - ঘঁহি থকা দেখা নাপালোঁ। ৱাকি' ক'লে; ইয়াৰ অৰ্থ এযোৰ খুফ। আৰু [ইছা বিন ইউনুছে] [আল আ’মাছি]ৰ পৰা বর্ণনা কৰিছে যেনেকৈ ৱাকি’ বর্ণিত কৰিছে আৰু [আবু আছ-ছাউদা`] [ইবনু আব্দি খাইৰ]ৰ পৰা [তেওঁৰ পিতৃ]ৰ পৰা বর্ণনা কৰিছে তেওঁ কৈছিল; মই এবাৰ আলীক অজু কৰা দেখিছিলো, তেওঁ ভৰিৰ তলুৱাৰ বাহিৰৰ - ওপৰ অংশ - ধুই কৈছিল, যদি মই ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছলামক কৰা দেখিছিলো, ... তেন্তে তেওঁ সেই হাদীছৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল।
