Imam Abu Dawud (الامام ابو داود) - 4590 Hadith
Hadith
Imam Abu Dawud : 4061
حَدَّثَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ الْفَضْلِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ شَابُورَ عَنْ يَحْيَى بْنِ الْحَارِثِ عَنْ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي أُمَامَةَعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ مَنْ أَحَبَّ لِلَّهِ وَأَبْغَضَ لِلَّهِ وَأَعْطَى لِلَّهِ وَمَنَعَ لِلَّهِ فَقَدْ اسْتَكْمَلَ الْإِيمَانَ
A y’a fɔ an ye [Muammal Ibnul Fadhl] ko, a y’a fɔ an ye [Muhammad bin Syu’aib bin Syabur] ka bɔ [Yahya Ibnul Harits] ka bɔ [Al Qasim] ka bɔ [Abu Umamah] ka bɔ Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, a ko: ‘Mɔgɔ o mɔgɔ be kanuya kɛ, Ala ka sake kosɔn, Ala ka sake kosɔn. ani a be -minɛ- bali Ala kosɔn, o tuma na, a ka limaniya dafanin lo’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 4062
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَكْمَلُ الْمُؤْمِنِينَ إِيمَانًا أَحْسَنُهُمْ خُلُقًا
A fɔra an ye [Ahmadu bin Hanbal] ko, a fɔra an ye [Yahya bin Sa’id] fɛ ka bɔ [Muhamadu bin Amru] fɛ ka bɔ [Abu Salamah] fɛ ka bɔ [Abu Hurairah] la a ko: ‘Ala ka ciden sallallaahu morali ‘alaihi wasallam ko: ‘Lanaya minw be ni limaniya ɲuman ye, olu lo be ni limaniya ɲuman ye’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 4063
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ ثَوْرٍ عَنْ مَعْمَرٍ قَالَ وَأَخْبَرَنِي الزُّهْرِيُّ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَأَعْطَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رِجَالًا وَلَمْ يُعْطِ رَجُلًا مِنْهُمْ شَيْئًا فَقَالَ سَعْدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعْطَيْتَ فُلَانًا وَفُلَانًا وَلَمْ تُعْطِ فُلَانًا شَيْئًا وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوْ مُسْلِمٌ حَتَّى أَعَادَهَا سَعْدٌ ثَلَاثًا وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَوْ مُسْلِمٌ ثُمَّ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي أُعْطِي رِجَالًا وَأَدَعُ مَنْ هُوَ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْهُمْ لَا أُعْطِيهِ شَيْئًا مَخَافَةَ أَنْ يُكَبُّوا فِي النَّارِ عَلَى وُجُوهِهِمْ
A y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Ubaid] ko, a y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Tsaur] ka bɔ [Ma’mar] la a ko; a y’a fɔ ne ye [Az Zuhri] ka bɔ [Amir bin Sa’d bin Abu Waqash] fɛ ka bɔ [a fa] fɛ ko: ‘Ala ka ciden ye fɛɛn dɔ di mɔgɔ caaman ma loon dɔ la, nka a m’o di u si ma. O kɔ, Sa’d ko : « E, Ala ka ciden, i be fɛɛn di mɔgɔ kelen ma, nka i t’a di mɔgɔ kelen ma, hali n’a ye limaniyabaga ye wa?’ O kɔ, cira ko: ‘Walima silamɛ dɔrɔn lo?’. Sa’d ye segi o kuma kan siɲɛ saba, ani cira sallallaahu ‘alaihi wasallam tun b’a fɔ tuma bɛɛ ko: ‘Walima silamɛ dɔrɔn lo?’. o kɔ, cira sallallaahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Ne ye fɛɛn di mɔgɔ dɔw ma, n ma fɛɛn di mɔgɔ wɛrɛw ma minw ka di n ye ka tɛmɛ u kan, n tun be siranna u ɲɛda kana ben tasuma kɔnɔ’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 4064
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ ثَوْرٍ عَنْ مَعْمَرٍ قَالَ وَقَالَ الزُّهْرِيُّ { قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَلَكِنْ قُولُوا أَسْلَمْنَا } قَالَ نَرَى أَنَّ الْإِسْلَامَ الْكَلِمَةُ وَالْإِيمَانَ الْعَمَلُ
A y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Ubaid] ko, a y’a fɔ an ye [Ibn Tsaur] ka bɔ [Ma’mar] la a ko; [Az zuhri] ko Ala ka kuma kan ko: ‘-a fɔ -u ye-: ‘Aw ma la a la fɔlɔ, nka a fɔ ko: ‘An y’an yɛrɛ majigi’- ’ -Qs. Al Hujurat: 14- a ko, ‘An ka miiriya ye ko silamɛya ye kuma ye k’a sɔrɔ limaniya ye waleyali ye’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 4065
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ ح و حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ الْمَعْنَى قَالَا حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَسَمَ بَيْنَ الْمُسْلِمِينَ قَسْمًا فَقُلْتُ أَعْطِ فُلَانًا فَإِنَّهُ مُؤْمِنٌ قَالَ أَوْ مُسْلِمٌ إِنِّي لَأُعْطِي الرَّجُلَ الْعَطَاءَ وَغَيْرُهُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْهُ مَخَافَةَ أَنْ يُكَبَّ عَلَى وَجْهِهِ
A y’a fɔ an ye [Amadu bin Hanbal] ko, a y’a fɔ an ye [Abdurrazaq]. -cogo wɛrɛ la a fɔra- A y’a fɔ an ye [Ibrahima bin Basysyar] ko, a y’a fɔ an ye [Sufyan] kɔrɔ la, u fila bɛɛ ko; a y’a fɔ an ye [Ma’mar] ka bɔ [Az Zuhri] ka bɔ [Amir bin Sa’d] ka bɔ [a facɛ] la a ko: ‘Kira sallallaahu ‘alaihi wasallam ye fɛɛn dɔ tilan silamɛw cɛ’. I -Sa’d- y’a fɔ o kɔ ko: ‘I ka nin ni nin di, bari a ye lanabagaw ye’. A ko: ‘Walima silamɛ dɔrɔn lo? Tiɲɛ na, ne ye nilifɛn dɔ di cɛɛ dɔ ma, k’a sɔrɔ dɔ wɛrɛ - min ma di - o diyara ne ye ka tɛmɛ ale kan; O kɛra sabu a tun be hami ko a ɲɛda bena ben -jahanama-’ kɔnɔ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 4066
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ وَاقِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ يُحَدِّثُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ لَا تَرْجِعُوا بَعْدِي كُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ
A y’a fɔ an ye ko [Abu Al Walid Ath Thayalisi] ko, a y’a fɔ an ye ko [Syu’ba] ko; [Waqid bin Abdullah] y’a fɔ n ye ka bɔ [a fa] fɛ, ko a ye [Ibn Umar] ka kuma mɛn cira sallallaahu ‘alaihi wasallam fɛ, ko: ‘Aw kana segi kafiri ma n bɔnin kɔ aw fɛ, o kɔ, aw ka ɲɔgɔn faga aw cɛma’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 4067
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ فُضَيْلِ بْنِ غَزْوَانَ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّمَا رَجُلٍ مُسْلِمٍ أَكْفَرَ رَجُلًا مُسْلِمًا فَإِنْ كَانَ كَافِرًا وَإِلَّا كَانَ هُوَ الْكَافِرُ
A fɔra an ye [Usman bin Abu Syaibah] ko, a fɔra an ye [Jarir] ka bɔ [Fudhail bin Ghazwan] ka bɔ [Nafi’] ka bɔ [Ibn Umar] a ko, ‘Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Silamɛ min kafira a balimacɛ la, o ye silamɛ tigi ye. Nka ni tiɲɛ tɛ, o tuma na, kafiri bena segi a ma - min y’a jalaki -’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 4068
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَعٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ فَهُوَ مُنَافِقٌ خَالِصٌ وَمَنْ كَانَتْ فِيهِ خَلَّةٌ مِنْهُنَّ كَانَ فِيهِ خَلَّةٌ مِنْ نِفَاقٍ حَتَّى يَدَعَهَا إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ وَإِذَا عَاهَدَ غَدَرَ وَإِذَا خَاصَمَ فَجَرَ
A fɔra an ye [Abu Bakri bin Abu Syaibah] ko, a fɔra an ye [Abdullah bin Numair] ko, a fɔra an ye [Al A’masy] ka bɔ [Abdullah bin Murrah] ka bɔ [Masruq] ka bɔ [Abdullah bin Amru] a ko: ‘Ala ka ciden ko: ‘Ala ka ciden ko: ko naani, o tuma na, a ye filankafoya yɛrɛ yɛrɛ ye, nka ni dɔw dɔrɔn lo be yen, o tuma na, filankafoya dɔ be yen fɔɔ a k’o bila; N’i ye kuma fɔ i be ngalon tigɛ, n’i ye layidu ta i bena a tiɲɛ, n’u ye layidu di i ma i bena a janfa ani n’i ma bɛn, i bena nanbara kɛ.’
Hadith
Imam Abu Dawud : 4069
حَدَّثَنَا أَبُو صَالِحٍ الْأَنْطَاكِيُّ أَخْبَرَنَا أَبُو إِسْحَقَ الْفَزَارِيُّ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَزْنِي الزَّانِي حِينَ يَزْنِي وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَلَا يَسْرِقُ حِينَ يَسْرِقُ وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَلَا يَشْرَبُ الْخَمْرَ حِينَ يَشْرَبُهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَالتَّوْبَةُ مَعْرُوضَةٌ بَعْدُ
A y’a fɔ an ye [Abu Salih Al Anthaki] ko, a y’a fɔ an ye [Abu Ishaq Al Fazari] ka bɔ [Al A’masy] ka bɔ [Abu Salih] ka bɔ [Abu Hurairah] ko: ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Mɔgɔ min be kakalaya kɛ, o tigi tɛ weele ko limaniyabaga n’a ma la a la. sonyali, mɔgɔ min be dɔlɔ min, u tɛ weele ko lanabagaw n’u be khamer minna, ani nimisali daa bena dayɛlɛ tuma bɛɛ o kɔ’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 4070
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ سُوَيْدٍ الرَّمْلِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ أَخْبَرَنَا نَافِعٌ يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ الْهَادِ أَنَّ سَعِيدَ بْنَ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيَّ حَدَّثَهُ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا زَنَى الرَّجُلُ خَرَجَ مِنْهُ الْإِيمَانُ كَانَ عَلَيْهِ كَالظُّلَّةِ فَإِذَا انْقَطَعَ رَجَعَ إِلَيْهِ الْإِيمَانُ
A y’a fɔ an ye [Ishaq bin Suwaid Ar Ramli] ko, a y’a fɔ an ye [Ibn Abu Maryam] ko, a y’a fɔ an ye [Nafi’] -kɔrɔ ye Nafi’ bin Zaid- a ko; a y’a fɔ n ye [Ibnul Had] ko [Sa’id bin Abu Sa’id Al Maqburi] y’a fɔ a ye ko a y’a mɛn loon dɔ la ko [Abu Hurairah] ko: ‘Ala ka ciden ko: ‘Ni mɔgɔ ye kakalaya kɛ, o tuma na, limaniya min b’a la, o be ban i n’a fɔ sankaba.
Hadith
Imam Abu Dawud : 4071
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ قَالَ حَدَّثَنِي بِمِنًى عَنْ أَبِيهِ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْقَدَرِيَّةُ مَجُوسُ هَذِهِ الْأُمَّةِ إِنْ مَرِضُوا فَلَا تَعُودُوهُمْ وَإِنْ مَاتُوا فَلَا تَشْهَدُوهُمْ
A y’a fɔ an ye [Musa bin Isma’il] ko, a y’a fɔ an ye [Abdul Aziz bin Abu Hazim] ko; a y’a fɔ n ye Mina, ka bɔ [a facɛ] fɛ ka bɔ [Ibn Umar] fɛ ka bɔ cira sallallaahu ‘alaihi wasallam fɛ, a ko: ‘Qadariya ye nin ummat ka jinamoriyakɛlaw ye, n’u banana o tuma na, kana taga bɔ u ye, n’u sara o tuma na, kana taga n’u farikolow ye’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 4072
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ عُمَرَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عُمَرَ مَوْلَى غُفْرَةَ عَنْ رَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِكُلِّ أُمَّةٍ مَجُوسٌ وَمَجُوسُ هَذِهِ الْأُمَّةِ الَّذِينَ يَقُولُونَ لَا قَدَرَ مَنْ مَاتَ مِنْهُمْ فَلَا تَشْهَدُوا جَنَازَتَهُ وَمَنْ مَرِضَ مِنْهُمْ فَلَا تَعُودُوهُمْ وَهُمْ شِيعَةُ الدَّجَّالِ وَحَقٌّ عَلَى اللَّهِ أَنْ يُلْحِقَهُمْ بِالدَّجَّالِ
A y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Abu Kathir] ko, a y’a fɔ an ye [Sufyan] ka bɔ [Umar bin Muhamadu] fɛ ka bɔ [Umar] - jɔn kɔrɔ dɔ - min tun hɔɔrɔnyana ka bɔ [cɛ dɔ] Ansar fɛ, ka bɔ [Hudzaifah] la a ko: ‘Ala ka ciden y’a fɔ ko: nin Umma ka magi ye mɔgɔw ye minw b’a fɔ ko ‘dankan tɛ yen’. Ni mɔgɔ dɔ sara, aw kana taga a su flɛ, ni mɔgɔ dɔ man kɛnɛ, aw kana taga a tigi flɛ. O ye Dajjal ka kulu ye, o la, Ala ka kan ka fara u kan ni Dajjal ye.
Hadith
Imam Abu Dawud : 4073
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ أَنَّ يَزِيدَ بْنَ زُرَيْعٍ وَيَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ حَدَّثَاهُمْ قَالَا حَدَّثَنَا عَوْفٌ قَالَ حَدَّثَنَا قَسَامَةُ بْنُ زُهَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى الْأَشْعَرِيُّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ خَلَقَ آدَمَ مِنْ قَبْضَةٍ قَبَضَهَا مِنْ جَمِيعِ الْأَرْضِ فَجَاءَ بَنُو آدَمَ عَلَى قَدْرِ الْأَرْضِ جَاءَ مِنْهُمْ الْأَحْمَرُ وَالْأَبْيَضُ وَالْأَسْوَدُ وَبَيْنَ ذَلِكَ وَالسَّهْلُ وَالْحَزْنُ وَالْخَبِيثُ وَالطَّيِّبُ زَادَ فِي حَدِيثِ يَحْيَى وَبَيْنَ ذَلِكَوَالْإِخْبَارُ فِي حَدِيثِ يَزِيدَ
A y’a fɔ an ye [Musaddad] ko [Yazid bin Zura’] ni [Yaya bin Sa’id] y’a fɔ u ye, u fila bɛɛ ko; a y’a fɔ an ye [Auf] ko; a y’a fɔ an ye [Kasama bin Zuhayiri] ko; y’a fɔ an ye [Abu Musa Al Asy’ari] ko: ‘Ala ka ciden ko: ‘Ala ye Adama dan ni dugukolo bolo kelen ye ka bɔ dugukolo sugu bɛɛ la. O kɔ, den minw bɔra, u tun be dan na dan na ka kɛɲɛ ni dugukolo cogoya ye. Minw be ni ɲɛgɛn wuleman, gwɛman, finman ani o ɲɛgɛnw ye, olu be yen. Dɔw ka ɲi ani dɔw ka gwɛlɛ, dɔw ka jugu ani dɔw ka ɲi’. Ani, farankan dɔ be Yahya ka hadisi kɔnɔ; 'ani o -jogo dɔw fana be yen', i n'a fɔ lafadz -editorial- hadisi min be sanfɛ, o ye Yazid ka tariki ye.
Hadith
Imam Abu Dawud : 4074
حَدَّثَنَا مُسَدَّدُ بْنُ مُسَرْهَدٍ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ قَالَ سَمِعْتُ مَنْصُورَ بْنَ الْمُعْتَمِرِ يُحَدِّثُ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَبِيبٍ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلَام قَالَ كُنَّا فِي جَنَازَةٍ فِيهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِبَقِيعِ الْغَرْقَدِ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَلَسَ وَمَعَهُ مِخْصَرَةٌ فَجَعَلَ يَنْكُتُ بِالْمِخْصَرَةِ فِي الْأَرْضِ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقَالَ مَا مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ مَا مِنْ نَفْسٍ مَنْفُوسَةٍ إِلَّا كَتَبَ اللَّهُ مَكَانَهَا مِنْ النَّارِ أَوْ مِنْ الْجَنَّةِ إِلَّا قَدْ كُتِبَتْ شَقِيَّةً أَوْ سَعِيدَةً قَالَ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَفَلَا نَمْكُثُ عَلَى كِتَابِنَا وَنَدَعُ الْعَمَلَ فَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ السَّعَادَةِ لَيَكُونَنَّ إِلَى السَّعَادَةِ وَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الشِّقْوَةِ لَيَكُونَنَّ إِلَى الشِّقْوَةِ قَالَ اعْمَلُوا فَكُلٌّ مُيَسَّرٌ أَمَّا أَهْلُ السَّعَادَةِ فَيُيَسَّرُونَ لِلسَّعَادَةِ وَأَمَّا أَهْلُ الشِّقْوَةِ فَيُيَسَّرُونَ لِلشِّقْوَةِ ثُمَّ قَالَ نَبِيُّ اللَّهِ { فَأَمَّا مَنْ أَعْطَى وَاتَّقَى وَصَدَّقَ بِالْحُسْنَى فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرَى وَأَمَّا مَنْ بَخِلَ وَاسْتَغْنَى وَكَذَّبَ بِالْحُسْنَى فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرَى }
A y’a fɔ an ye [Musadad bin Musarhad] ko, a y’a fɔ an ye [Al Mu’tamir] a ko; N y’a mɛn [Mansur Ibnul Mu’tamir] b’a fɔra [Sa’d bin Ubaidah] fɛ ka bɔ [Abdullah bin Habib, Abu Abdurrahman As Sulami] fɛ ka bɔ [Ali Alaihis Salam] fɛ ko: ‘An tun be Baqi Gharqad kaburu la loon dɔ la ani o wagati la, Rasulullah sallahu tun be yen. O kɔ, Rasulullah gwɛrɛla ka sigi, bere b’a bolo. A ye lɔgɔ dɔ bɔ n’a ka bere ye k’a kuun kɔrɔta, k’a fɔ ko: ‘Aw cɛma mɔgɔ si tɛ yen fɔɔ Ala min y’a ka yɔrɔ latigɛ; jahanama ra, walama sankolo ra. Aw si ma latigɛ ni a bɛna nisɔndiya walima ni a bɛna tɔɔrɔ, fɔɔ Ala. O kɔ, cɛɛ dɔ y’a ɲininga ko: ‘Yala a tun tɛna fisaya n’an y’an makumu dɔrɔn ani ka tugu an ka siniɲasigi ye min latigɛ ani ka sarakabɔ dabila wa? Sabu n’a ye mɔgɔ minw latigɛra ka nisɔndiya sɔrɔ o tuma na a bena nisɔndiya, n’a be mɔgɔw cɛma minw latigɛra ka tɔɔrɔ sɔrɔ o tuma na a bena kɛ tɔɔrɔbagatɔ ye’. A ko: ‘Aw ka kan ka to ka kɛwale ɲumanw kɛ, bari bɛɛ bena nɔgɔya sɔrɔ -ka tugu u ka siniɲɛsigi kɔ-. Mɔgɔ minw latigɛra ka ninsɔndiya sɔrɔ, a bena nɔgɔya u ma k’o ninsɔndiya sɔrɔ ani mɔgɔ minw latigɛra ka kɛ tɔɔrɔw ye, u bena nɔgɔya sɔrɔ ka tɔɔrɔ sɔrɔ.’ O kɔ, a y’a kalan ko: ‘-Mɔgɔ min b’a ka nafolo di Ala sira kan-, k’a kɛ Alaɲasiranbaga ye, k’a sɛmɛntiya ko sara ɲuman be yen -sankolo-, o tuma na, an bena sira nɔgɔman labɛn a ye. Ani o mɔgɔw ta fan fɛ, minw ye nafolotigiw ye, k’a miiri k’olu ka ca, ka ban sara ɲuman na. o kɔ, An bɛna sira gɛlɛn dɔ labɛn a ye- -Qs. Layili: 5-10-.
Hadith
Imam Abu Dawud : 4075
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ عَنْ ابْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ قَالَ كَانَ أَوَّلَ مَنْ تَكَلَّمَ فِي الْقَدَرِ بِالْبَصْرَةِ مَعْبَدٌ الْجُهَنِيُّ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَاجَّيْنِ أَوْ مُعْتَمِرَيْنِ فَقُلْنَا لَوْ لَقِينَا أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلْنَاهُ عَمَّا يَقُولُ هَؤُلَاءِ فِي الْقَدَرِ فَوَفَّقَ اللَّهُ لَنَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ دَاخِلًا فِي الْمَسْجِدِ فَاكْتَنَفْتُهُ أَنَا وَصَاحِبِي فَظَنَنْتُ أَنَّ صَاحِبِي سَيَكِلُ الْكَلَامَ إِلَيَّ فَقُلْتُ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّهُ قَدْ ظَهَرَ قِبَلَنَا نَاسٌ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَيَتَفَقَّرُونَ الْعِلْمَ يَزْعُمُونَ أَنْ لَا قَدَرَ وَالْأَمْرَ أُنُفٌ فَقَالَ إِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنِّي بَرِيءٌ مِنْهُمْ وَهُمْ بُرَآءُ مِنِّي وَالَّذِي يَحْلِفُ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ لَوْ أَنَّ لِأَحَدِهِمْ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا فَأَنْفَقَهُ مَا قَبِلَهُ اللَّهُ مِنْهُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَبَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعْرِ لَا يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلَا نَعْرِفُهُ حَتَّى جَلَسَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنْ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلًا قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَعَجِبْنَا لَهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِيمَانِ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِحْسَانِ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ السَّاعَةِ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَاتِهَا قَالَ أَنْ تَلِدَ الْأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ فَلَبِثْتُ ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ يَا عُمَرُ هَلْ تَدْرِي مَنْ السَّائِلُ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُثْمَانَ بْنِ غِيَاثٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ وَحُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَا لَقِيَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ فَذَكَرْنَا لَهُ الْقَدَرَ وَمَا يَقُولُونَ فِيهِ فَذَكَرَ نَحْوَهُ زَادَ قَالَ وَسَأَلَهُ رَجُلٌ مِنْ مُزَيْنَةَ أَوْ جُهَيْنَةَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِيمَا نَعْمَلُ أَفِي شَيْءٍ قَدْ خَلَا أَوْ مَضَى أَوْ فِي شَيْءٍ يُسْتَأْنَفُ الْآنَ قَالَ فِي شَيْءٍ قَدْ خَلَا وَمَضَى فَقَالَ الرَّجُلُ أَوْ بَعْضُ الْقَوْمِ فَفِيمَ الْعَمَلُ قَالَ إِنَّ أَهْلَ الْجَنَّةِ يُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَإِنَّ أَهْلَ النَّارِ يُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا الْفِرْيَابِيُّ عَنْ سُفْيَانَ قَالَ حَدَّثَنَا عَلْقَمَةُ بْنُ مَرْثَدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ ابْنِ يَعْمَرَ بِهَذَا الْحَدِيثِ يَزِيدُ وَيَنْقُصُ قَالَ فَمَا الْإِسْلَامُ قَالَ إِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَحَجُّ الْبَيْتِ وَصَوْمُ شَهْرِ رَمَضَانَ وَالِاغْتِسَالُ مِنْ الْجَنَابَةِ قَالَ أَبُو دَاوُد عَلْقَمَةُ مُرْجِئٌ
A fɔra an ye [Ubaidullah bin Mu’adz] ko, a fɔra an ye [N fa] ko, a fɔra an ye [Kahmas] ka bɔ [Ibn Buraidah] ka bɔ [Yahya bin Ya’mar] a ko, ‘Mɔgɔ min ye kuma fɔlɔ danbe ko kan Basrah dugu kɔnɔ, o ye Mahani ye’. Ne ni Humaid bin Abdurrahman Al Himyari tagara hiji wala umra kɛ. An y’o kɔ ka murumuru ko: ‘N’an ye Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam teriw dɔ kunbɛn, an bena a ɲininga mɔgɔw be min fɔ danbe koo la. O kɔ, Ala y’a latigɛ ko an ka [Abdullah bin Umar] kunbɛn tuma min na a tun be ɲini ka don misiri kɔnɔ, o la, ne ni n tericɛ gwɛrɛla a la. N tun b’a miiri ko n tericɛ lo bena baro yira n na, o la n ko: ‘E Abu Abdurrahman, mɔgɔ dɔw bɔra an cɛma minw be alikurana kalan ani u be jijalibaw kɛ lɔnniya ɲini na, nka u lanin b’a la ko danbe tɛ yen, ani ko koow be kɛ dɔrɔn k’a sɔrɔ danbe tɛ u bali!’ Ibn Umar ko o kɔ, n’i y’u kunbɛn o tuma na, a fɔ ko ne farala u kan, olu fana farala ne la. Ani, Abdullah bin Umar be kali min tɔgɔ la, ni sanu b’u bolo i n’a fɔ Uhud kulu, n’u y’a sara, o tuma na, Ala tɛna sɔn o ma fɔɔ n’u lara danbe la’. O kɔ, a ko: ‘[Umar Ibnul Khaththab] y’a fɔ n ye, a ko: ‘An tun be ni Rasulullah ye, yɔrɔnin kelen, cɛɛ dɔ nana, a tun ka fani gwɛman lo kosɔbɛ, a kunsigi tun ka gwɛ kosɔbɛ. Tagamasiɲɛ si tun tɛ yen min b’a yira ko a be tagama jan na, nka an si tun t’a lɔn. O kɔ, a gwɛrɛla cira sallallaahu ‘alaihi wasallam la, a y’a gɛrɛnw sinsin cira gɛrɛnw kan k’a bolokunnadenw bila a seen fila bɛɛ kan. O kɔ, a ko: «E Muhamadu, silamɛya fɔ n ye wa?» O kɔ, Rasulullah y’a jaabi ko: ‘Silamɛya ye k’i ka seereya kɛ ko ala si tɛ yen min ka kan ni batoli ye fɔɔ Ala ani Muhamadu ye a ka ciden ye. I be delili kɛ, i be zaka sara, i be sunɔgɔ ramadan wagati la ani i be hiji kɛ Baitullah fɛ n’i be se’. Cɛɛ ko: ‘I ka tiɲɛ lo’. Umar ko : ‘An kabakoyara a la, a y’a ɲininga ani a yɛrɛ y’o sɛmɛntiya’. Cɛɛ y’a ɲininga tugun ko: ‘I ka limaniya koo fɔ n ye wa?’ A y’a jaabi ko: ‘Lanaya ye ka la Ala la, a ka mɛlɛkɛw la, a ka gafew la, a ka cidenw na, laban loon na ani ka la danbe la; min ka jugu wala min ka ɲi’. Cɛɛ ko: ‘I ka tiɲɛ lo’. Cɛɛ y’a fɔ tugun ko: ‘I k’a fɔ n ye ihsan ye mun lo ye?’ A y’a jaabi ko: ‘Aw be Ala bato i n’a fɔ aw b’a yera, n’aw tɛ se k’a ye, tiɲɛ na, a be se k’aw ye’. Cɛɛ y’a ɲininga tugun ko: ‘I ka kiti loon fɔ n ye wa?’ A y’a jaabi ko: ‘O tɛ ko mɔgɔ min ɲiningara, ale lo b’a lɔn ka tɛmɛ ɲiningalikɛla kan’. Cɛɛ y’a ɲininga ko: ‘O tuma na, i ka tagamasiɲɛw fɔ n ye wa?’ A y’a jaabi ko: ‘Ni jɔn dɔ y’a matigi wolo, o tuma na, i be mɔgɔw ye senw gwansanw ye - fantanw - ani sagadɛndɛlaw be ɲɔgɔn sɔsɔra ka boon janw lɔ’. Umar ko: «O kɔ, cɛɛ bɔra, n’ ma foyi fɔ tile saba kɔnɔ. O kɔ, a ko: E Umar, i b’a lɔn mɔgɔ min ye nin ɲiningali kɛ, o ye jɔn ye wa? N y’a jaabi ko: ‘Ala n’a ka ciden lo b’a lɔn ka tɛmɛ. A ko: ‘O ye Gabiriyɛli ye, a nana i fɛ k’i kalan i ka diinankow la’. A y’a fɔ an ye [Musaddad] ko, a y’a fɔ an ye [Yahya] ka bɔ [Usman bin Giyats] la a ko; a y’a fɔ n ye ko [Abdulla bin Buraida] ka bɔ [Yahya bin Yamar] la ani [Humaid bin Abdurrahman] u fila bɛɛ ko: ‘An ye ɲɔgɔn kunbɛn ni [Abdulla . bin Umar], o kɔ, an y’a fɔ a ye danbe koo la ani mɔgɔw be min fɔ o koo la.... o kɔ, a ye hadisi kofɔ. Nka a y’a fara a kan, a ko ‘O tuma na, mɔgɔ dɔ bɔra Muzainah walima Juhainah la, a ye kira ɲininga ko: ‘E Ala ka ciden, an ka kan ka saraka kɛ cogo di? Yala o kɛcogo basiginin lo danbe min tɛmɛna wala a basiginin lo koo kura dɔ lo kan wa?’ a y’a jaabi ko: ‘A basiginin lo koo dɔ kan min latigɛra’. O cɛɛ, walima mɔgɔ dɔw y’a ɲininga tugun ko: ‘O tuma na, mun na an be sarakabɔ kɛ?’ A y’a jaabi ko: ‘Tiɲɛ na, a bena nɔgɔya sankolo mɔgɔw ma ka koɲuman kɛ sankolo mɔgɔw ka kɛwalew fɛ, jahanama mɔgɔw fana bena nɔgɔya jahanama mɔgɔw ka kɛwalew fɛ’. A y’a fɔ an ye [Mahmudu bin Khalid] ko, a y’a fɔ an ye [Al Firyabi] ka bɔ [Sufyan] la a ko; a y’a fɔ an ye [Alqama bin Martsad] ka bɔ [Suliman bin Buraida] fɛ ka bɔ [Ibn Ya’mar] fɛ ni hadisi kelen ye, ‘ka caya ani ka dɔgɔya’. A y’a ɲininga ko: ‘O tuma na, silamɛya ye mun ye?’ A y’a jaabi ko: ‘Aw ka seli kɛ, ka zaka sara, ka hiji kɛ, ka sunɔgɔ ramadan kalo kɔnɔ, ka Junub ko’. Abu Dawuda ko: «Alqama ye murjiya ye».
Hadith
Imam Abu Dawud : 4076
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ أَبِي فَرْوَةَ الْهَمْدَانِيِّ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَاكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَجْلِسُ بَيْنَ ظَهْرَيْ أَصْحَابِهِ فَيَجِيءُ الْغَرِيبُ فَلَا يَدْرِي أَيُّهُمْ هُوَ حَتَّى يَسْأَلَ فَطَلَبْنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَجْعَلَ لَهُ مَجْلِسًا يَعْرِفُهُ الْغَرِيبُ إِذَا أَتَاهُ قَالَ فَبَنَيْنَا لَهُ دُكَّانًا مِنْ طِينٍ فَجَلَسَ عَلَيْهِ وَكُنَّا نَجْلِسُ بِجَنْبَتَيْهِ وَذَكَرَ نَحْوَ هَذَا الْخَبَرِ فَأَقْبَلَ رَجُلٌ فَذَكَرَ هَيْئَتَهُ حَتَّى سَلَّمَ مِنْ طَرَفِ السِّمَاطِ فَقَالَ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا مُحَمَّدُ قَالَ فَرَدَّ عَلَيْهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
A fɔra an ye [Usman bin Abu Syaibah] ko, a fɔra an ye [Jarir] ka bɔ [Abu Farwah Al Hamdani] ka bɔ [Abu Zur’ah bin Amru bin Jarir] ka bɔ [Abu Zar] ani [Abu Hurairah] u fila bɛɛ ko: ‘Wagati min na Rasulullah tun be sullahillahu a ka saraka la. lonan dɔ nana an kelen si m’a lɔn, fɔɔ a y’a ɲini ka -a- ye. O kɔ, an ye sira daali a fɛ ka sigiyɔrɔ dɔ dilan, janko lonanw ka se k'a kunbɛn. O kɔ, an ye sigilan dɔ dilan a ma ni bɔgɔ ye min tun ka jan kosɛbɛ, o kɔ, a sigila o kan k’an sigi a gɛrɛfɛ... O kɔ, a ye hadisi fɔ. O kɔ, cɛɛ dɔ nana...o kɔ, a ye cɛɛ nin ka cogoya kofɔ fɔɔ a ye foli kɛ ka bɔ jama laban na, a ko : ‘Hɛɛrɛ ka kɛ i ye, e Muhamadu’. A - lakalibaga - ko: ‘O kɔ, kira y’a ka foli jaabi’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 4077
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي سِنَانٍ عَنْ وَهْبِ بْنِ خَالِدٍ الْحِمْصِيِّ عَنْ ابْنِ الدَّيْلَمِيِّ قَالَ أَتَيْتُ أُبَيَّ بْنَ كَعْبٍ فَقُلْتُ لَهُوَقَعَ فِي نَفْسِي شَيْءٌ مِنْ الْقَدَرِ فَحَدِّثْنِي بِشَيْءٍ لَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يُذْهِبَهُ مِنْ قَلْبِي قَالَ لَوْ أَنَّ اللَّهَ عَذَّبَ أَهْلَ سَمَاوَاتِهِ وَأَهْلَ أَرْضِهِ عَذَّبَهُمْ وَهُوَ غَيْرُ ظَالِمٍ لَهُمْ وَلَوْ رَحِمَهُمْ كَانَتْ رَحْمَتُهُ خَيْرًا لَهُمْ مِنْ أَعْمَالِهِمْ وَلَوْ أَنْفَقْتَ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ مَا قَبِلَهُ اللَّهُ مِنْكَ حَتَّى تُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ وَتَعْلَمَ أَنَّ مَا أَصَابَكَ لَمْ يَكُنْ لِيُخْطِئَكَ وَأَنَّ مَا أَخْطَأَكَ لَمْ يَكُنْ لِيُصِيبَكَ وَلَوْ مُتَّ عَلَى غَيْرِ هَذَا لَدَخَلْتَ النَّارَقَالَ ثُمَّ أَتَيْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ فَقَالَ مِثْلَ ذَلِكَ قَالَ ثُمَّ أَتَيْتُ حُذَيْفَةَ بْنَ الْيَمَانِ فَقَالَ مِثْلَ ذَلِكَ قَالَ ثُمَّ أَتَيْتُ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ فَحَدَّثَنِي عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَ ذَلِكَ
A y’a fɔ an ye ko [Muhamed bin Kathir] ko, a y’a fɔ an ye [Sufyan] ka bɔ [Abu Sinan] ka bɔ [Wahb bin Khalid Al Himshi] ka bɔ [Ibn Ad Dailami] a ko: ‘Ne tagara [Ubay bin Ka’b] fɛ, o kɔ, ne y’a fɔ a ye ko: ‘Fɛɛn dɔ be yen min be n’ tɔɔrɔla, o haminako bɔ ne jusukun na’. A y’a jaabi ko: ‘Ni Ala ye danfɛnw bɛɛ tɔɔrɔ sankolo la ani dugukolo kan, o tuma na, a be min kɛ u la, o tɛ tilenbaliya ye, n’a ye hinu kɛ u la, tiɲɛ na, a ka hinu ka fisa n’u ye kɛwalew kɛ. N’i ye saraka di ni sanu ye min ka bon i n’a fɔ Uhud kulu Ala sira kan, o tuma na, Ala tɛna sɔn o ma fɔɔ n’i lara danbe la. Ani, i b’a lɔn ko fɛɛn o fɛɛn min latigɛra ka kɛ i ta ye, o tɛna tɛmɛ i kɔrɔ, ani fɛɛn o fɛɛn min ma latigɛ ka kɛ i ta ye, i tɛna o sɔrɔ. N’i ma sa ka kɛɲɛ n’o lannakow ye, o tuma na, i bena taga jahanama na’. Abu Ad Dailami ko: ‘O kɔ, n tagara [Abdullah bin Masudu] fɛ, a fana y’o kuma kelen fɔ. N’ tagara [Hudzaifa Ibnul Yaman] fɛ o kɔ, a y’o kuma kelen fɔ. O kɔ, n tagara [Zaid bin Thabit] fɛ, o kɔ, a ye kira ka hadisi dɔ fɔ n ye i n’a fɔ o fana’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 4078
حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُسَافِرٍ الْهُذَلِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ رَبَاحٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي عَبْلَةَ عَنْ أَبِي حَفْصَةَ قَالَ قَالَ عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ لِابْنِهِ يَا بُنَيَّ إِنَّكَ لَنْ تَجِدَ طَعْمَ حَقِيقَةِ الْإِيمَانِ حَتَّى تَعْلَمَ أَنَّ مَا أَصَابَكَ لَمْ يَكُنْ لِيُخْطِئَكَ وَمَا أَخْطَأَكَ لَمْ يَكُنْ لِيُصِيبَكَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ أَوَّلَ مَا خَلَقَ اللَّهُ الْقَلَمَ فَقَالَ لَهُ اكْتُبْ قَالَ رَبِّ وَمَاذَا أَكْتُبُ قَالَ اكْتُبْ مَقَادِيرَ كُلِّ شَيْءٍ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ يَا بُنَيَّ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ مَاتَ عَلَى غَيْرِ هَذَا فَلَيْسَ مِنِّي
A y’a fɔ an ye [Ja’far bin Musafir Al Hudzali] ko, a y’a fɔ an ye [Yahya bin Hassan] ko, a y’a fɔ an ye [Al Walid bin Raba] ka bɔ [Ibrahima bin Abu Ablah] ka bɔ [Abu Hafshah] a ko; [Ubadah bin Ash Shamit] y’a fɔ a dencɛ ye ko: ‘E n dencɛ, tiɲɛ na, i tɛna se ka limaniya diya nɛnɛ fɔɔ i ka se k’a faamu ko min latigɛra ka kɛ i ta ye, o tɛna tɛmɛ i kɔrɔ, ani min ma latigɛ ka kɛ i ta ye, i t’o sɔrɔ. Loon dɔ la, n y’a mɛn ko kira sallallaahu ‘alayihi wasallam y’a fɔ ko: ‘Ala ye fɛɛn min dan fɔlɔ, o ye sɛbɛrikɛlan ye, o kɔ, Ala y’a fɔ a ye ko: ‘Sɛbɛn!’. sɛbɛrikɛla y'a jaabi ko: «E Rabi, ne ka kan ka mun le sɛbɛ?» Ala y’a jaabi ko: ‘Aw ye danbe minw bɛɛ bena kɛ fɔɔ ka taga se kiti loon ma, aw k’u sɛbɛ’. E n dencɛ, n y’a mɛn loon dɔ la ko cira sallallahu alayihi wasallam ko: ‘Mɔgɔ o mɔgɔ sara ni lannaya tɛ i n’a fɔ nin, o tigi tɛ ne ka kulu kɔnɔ’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 4079
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ ح و حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ الْمَعْنَى قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ سَمِعَ طَاوُسًا يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يُخْبِرُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ احْتَجَّ آدَمُ وَمُوسَى فَقَالَ مُوسَى يَا آدَمُ أَنْتَ أَبُونَا خَيَّبْتَنَا وَأَخْرَجْتَنَا مِنْ الْجَنَّةِ فَقَالَ آدَمُ أَنْتَ مُوسَى اصْطَفَاكَ اللَّهُ بِكَلَامِهِ وَخَطَّ لَكَ التَّوْرَاةَ بِيَدِهِ تَلُومُنِي عَلَى أَمْرٍ قَدَّرَهُ عَلَيَّ قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَنِي بِأَرْبَعِينَ سَنَةً فَحَجَّ آدَمُ مُوسَىقَالَ أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ عَنْ عَمْرٍو عَنْ طَاوُسٍ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ
A y’a fɔ an ye [Musaddad] ko, a y’a fɔ an ye [Sufyan]. -cogo wɛrɛ la a kofɔra- A y’a fɔ an ye [Ahmad bin Salih] kɔrɔ la minkɛ, a ko; a y’a fɔ an ye [Sufyan bin Uyaina] ka bɔ [Amru bin Dinar] fɛ ko a y’a mɛn [Tawus] b’a fɔra ko; N ye [Abu Hurairah] ka rapɔɔri mɛn ka bɔ Ala ka ciden fɛ, a ko: ‘Adama ni Musa ye sɔsɔli kɛ ɲɔgɔn fɛ. Musa ko: «E Adama, ele le ye an facɛ ye, i ye tɔɔrɔ lase an ma, i ye an bɔ alijɛnɛ kɔnɔ! Adama y’a jaabi ko: «E Musa, Ala ye tawurata kitabu sugandi k’a di i ma, mun na i be ne jalaki koo dɔ la, Ala ye min latigɛ ne kan san binaani ka kɔn ne ka dan ɲɛ?» O la, Adama sera ka see sɔrɔ Musa ta kan. Ahmadu bin Salih y’a fɔ ko ka bɔ Amru fɛ, ka bɔ Thawus fɛ, a ye Abu Huraira ka kuma mɛn.
Hadith
Imam Abu Dawud : 4080
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ مُوسَى قَالَ يَا رَبِّ أَرِنَا آدَمَ الَّذِي أَخْرَجَنَا وَنَفْسَهُ مِنْ الْجَنَّةِ فَأَرَاهُ اللَّهُ آدَمَ فَقَالَ أَنْتَ أَبُونَا آدَمُ فَقَالَ لَهُ آدَمُ نَعَمْ قَالَ أَنْتَ الَّذِي نَفَخَ اللَّهُ فِيكَ مِنْ رُوحِهِ وَعَلَّمَكَ الْأَسْمَاءَ كُلَّهَا وَأَمَرَ الْمَلَائِكَةَ فَسَجَدُوا لَكَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَمَا حَمَلَكَ عَلَى أَنْ أَخْرَجْتَنَا وَنَفْسَكَ مِنْ الْجَنَّةِ فَقَالَ لَهُ آدَمُ وَمَنْ أَنْتَ قَالَ أَنَا مُوسَى قَالَ أَنْتَ نَبِيُّ بَنِي إِسْرَائِيلَ الَّذِي كَلَّمَكَ اللَّهُ مِنْ وَرَاءِ الْحِجَابِ لَمْ يَجْعَلْ بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ رَسُولًا مِنْ خَلْقِهِ قَالَ نَعَمْ قَالَ أَفَمَا وَجَدْتَ أَنَّ ذَلِكَ كَانَ فِي كِتَابِ اللَّهِ قَبْلَ أَنْ أُخْلَقَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فِيمَ تَلُومُنِي فِي شَيْءٍ سَبَقَ مِنْ اللَّهِ تَعَالَى فِيهِ الْقَضَاءُ قَبْلِي قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ فَحَجَّ آدَمُ مُوسَى فَحَجَّ آدَمُ مُوسَى
A y’a fɔ an ye [Amadu bin Salih] ko; a y’a fɔ an ye [Ibn Wahb] ko; y’a fɔ ne ye [Hisyam bin Sa’d] ka bɔ [Zaid bin Aslam] fɛ ka bɔ [a fa] fɛ ko [Umar Ibnul Khaththab] ko: ‘Musa ko: ‘E Rabbi, i ka Adama yira n na, min y’an n’a yɛrɛ bɔ sankolo la’. O kɔ, Ala ye Adama yira a la, Musa ko: ‘Ele ye an fa Adama ye!’ Adama y’a jaabi ko: ‘O lo’. Musa y’a fɔ tugun ko: ‘Yala Ala ye hakili fiyɛ min kɔnɔ, ka fɛɛn bɛɛ tɔgɔw lɔn, ani Ala ye yamaruya di mɛlɛkɛw ma k’u kunbiri gwan, o kɔ, u y’u kunbiri gwan i kɔrɔ, ele lo wa?’ Adama y’a jaabi ko: ‘O lo’. Musa y’a ɲininga ko: ‘O tuma na, mun lo y’i lasun k’an n’i yɛrɛ gwɛn ka bɔ sankolo la?’ Adama y’a ɲininga ko: ‘O tuma na, e ye jɔn lo ye?’ Musa y'a jaabi ko: «Ne ye Musa ye.» Adama y’a ɲininga ko: ‘Yala ele lo ye kira ye min bɔra Israɛldenw cɛma, Ala y’i weele ka kuma ka bɔ fani kɔfɛ, mɔgɔ si tɛ yen wa?’ Musa y'a jaabi ko: «Ɔnhɔn.» Adama y’a ɲininga ko: ‘I t’a faamu ko nin bɛɛ latigɛra Ala fɛ a ka gafe kɔnɔ - Al Lauhul Mahfudh - sanni ne ka dan wa?’. Musa y'a jaabi ko: «Ɔnhɔn.» Adama y’a ɲininga ko: ‘O tuma na, mun na i be ne jalaki koo dɔ la, Ala tun ye min latigɛ sanni ne ka -dan-?’ O wagati la, cira sallallahu alayihi wasallam y’a fɔ o kɔ ko: ‘Adama ye Musa kɛlɛ, Adama ye Musa kɛlɛ’.
