Imam Abu Dawud (الامام ابو داود) - 4590 Hadith
Hadith
Imam Abu Dawud : 3981
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ ح و حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ قَالَ حَدَّثَنِي صَفْوَانُ نَحْوَهُ قَالَ حَدَّثَنِي أَزْهَرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْحَرَازِيُّ عَنْ أَبِي عَامِرٍ الْهَوْزَنِيِّ عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَأَنَّهُ قَامَ فِينَا فَقَالَ أَلَا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ فِينَا فَقَالَ أَلَا إِنَّ مَنْ قَبْلَكُمْ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ افْتَرَقُوا عَلَى ثِنْتَيْنِ وَسَبْعِينَ مِلَّةً وَإِنَّ هَذِهِ الْمِلَّةَ سَتَفْتَرِقُ عَلَى ثَلَاثٍ وَسَبْعِينَ ثِنْتَانِ وَسَبْعُونَ فِي النَّارِ وَوَاحِدَةٌ فِي الْجَنَّةِ وَهِيَ الْجَمَاعَةُ زَادَ ابْنُ يَحْيَى وَعَمْرٌو فِي حَدِيثَيْهِمَا وَإِنَّهُ سَيَخْرُجُ مِنْ أُمَّتِي أَقْوَامٌ تَجَارَى بِهِمْ تِلْكَ الْأَهْوَاءُ كَمَا يَتَجَارَى الْكَلْبُ لِصَاحِبِهِ وَقَالَ عَمْرٌو الْكَلْبُ بِصَاحِبِهِ لَا يَبْقَى مِنْهُ عِرْقٌ وَلَا مَفْصِلٌ إِلَّا دَخَلَهُ
A fɔra an ye ko [Amadu bin Hanbali] ni [Muhamadu bin Yahya] fila bɛɛ ko; a y’a fɔ an ye [Abu Al Mugira] ko, a y’a fɔ an ye [Shafwan]. -sɛbɛn wɛrɛ kɔnɔ a kofɔra- [Amru bin Usman] ko, a y’a fɔ an ye [Baqiyyah] ko; a y’a fɔ ne ye [Shafwan] ten. A ko, ‘a y’a fɔ n ye [Azhar bin Abdullah Al Harazi] ka bɔ [Abu Amir Al Hauzani] fɛ ka bɔ [Mu’awiyah bin Abu Sufyan] fɛ, ko tuma min na a tun be n’an ye, a ko: ‘I k’a lɔn, tuma min na a tun be n’an ye, Ala ka ciden sallallaahu a ko: ‘I k’a lɔn! Tiɲɛ na, minw tun be yen ka kɔn i ɲɛ ka bɔ kitabu mɔgɔw cɛma, olu tun tilanin lo kulu biwolonfila ni fila ye, ne ka ummat fana bena tilan kulu biwolonfila ni saba ye; kulu bi wolonwula ni fila be taga jahanama la ani kulu kelen be taga sankolo la, o ye Al Jama’ah’ ye. Ibn Yahya ni Amru y’a fara a kan u ka hadisi filanan na ko: ‘Tiɲɛ na, mɔgɔ dɔw bena bɔ ne ka ummat kɔnɔ minw be tugu u ka negelakow kɔ i n’a fɔ wuluw be tugu u matigi kɔ cogo min na’. Amru ko, ‘Mɔgɔ b’a nɔrɔ a matigi la fɔɔ ni kolo dɔ b’a fɛ, siga t’a la, a bena tugu a kɔ’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3982
حَدَّثَنَا الْقَعْنَبِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التَّسْتُرِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْقَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذِهِ الْآيَةَ{ هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُحْكَمَاتٌ إِلَى أُولُو الْأَلْبَابِ }قَالَتْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا رَأَيْتُمْ الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ فَأُولَئِكَ الَّذِينَ سَمَّى اللَّهُ فَاحْذَرُوهُمْ
A y’a fɔ an ye ko [Yazid bin Ibrahim At Tastutri] ka bɔ [Abdullah bin Abu Bulaikah] ka bɔ [Al Qasim bin Muhamadu bin Muhamadu] ka bɔ [‘Aisyah radliallahu ‘anha] ko: Gafe -alikurana- ka di aw ma. A kɔnɔkow cɛma, vɛrise dɔw be yen minw be kuncɛ..- ka taga vɛrise nin na '-mɔgɔ minw be faamuyali kɛ-'. Aisha ko: ‘Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ko: ‘N’aw ye mɔgɔw ye minw be tugu alikurana mutashabihat ayatiw kɔ, o tuma na, Ala tun b’a fɛ ka minw kɛ, olu lo, o la, aw k’aw yɛrɛ kɔlɔsi u la’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3983
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْضَلُ الْأَعْمَالِ الْحُبُّ فِي اللَّهِ وَالْبُغْضُ فِي اللَّهِ
A y’a fɔ an ye [Musaddad] ko, a y’a fɔ an ye [Khalid bin Abdullah] ko, a y’a fɔ an ye [Yazid bin Abu Ziyad] ka bɔ [Mujahid] la ka bɔ [cɛ] dɔ la ka bɔ [Abu Dharr] la a ko: ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Ala ka wale ɲuman ye kanuya ye Ala ka hɛɛrɛ kosɔn’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3984
حَدَّثَنَا ابْنُ السَّرْحِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ وَكَانَ قَائِدَ كَعْبٍ مِنْ بَنِيهِ حِينَ عَمِيَ قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ وَذَكَرَ ابْنُ السَّرْحِ قِصَّةَ تَخَلُّفِهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ قَالَوَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُسْلِمِينَ عَنْ كَلَامِنَا أَيُّهَا الثَّلَاثَةَ حَتَّى إِذَا طَالَ عَلَيَّ تَسَوَّرْتُ جِدَارَ حَائِطِ أَبِي قَتَادَةَ وَهُوَ ابْنُ عَمِّي فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَوَاللَّهِ مَا رَدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ ثُمَّ سَاقَ خَبَرَ تَنْزِيلِ تَوْبَتِهِ
A y’a fɔ an ye [Ibnu As Sarh] ko, a y’a fɔ an ye [Ibnu Wahb] ko; tun ye [Yunus] lakali ka bɔ [Ibn Shihab] fɛ a ko; a y’a fɔ n ye [‘Abdurahman bin Abdullah bin Ka’b bin Malik] ko [Abdullah bin Ka’b bin Malik] - Ka’b dencɛw cɛma Abdullah lo tun ye Ka’b ɲɛminɛbaga ye tuma min na a tun ye fiyentɔ ye - a ko: ‘Ne ye [Ka’b bin Malik] mɛn - Ibnu ka nonpartition of the Sa- Tabuk kɛlɛ la - ale - Ka'b - ko: 'Rasulullah ye silamɛw bali ka kuma an saba fɛ. Tuma min na a tun be komi koow be tagara ka taga wagatijan kɔnɔ, n’ donna n’ belencɛ dencɛ Abu Qatadah ka nankoyɔrɔ la. Ala ka sira la, n y’a fo nka a ma n jaabi.’ O kɔ, Ka’ab ye aaya min yira, o min b’a yira ko a sɔnna a ka nimisali ma.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3985
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ أَخْبَرَنَا عَطَاءٌ الْخُرَاسَانِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ عَنْ عَمَّارِ بْنِ يَاسِرٍ قَالَقَدِمْتُ عَلَى أَهْلِي وَقَدْ تَشَقَّقَتْ يَدَايَ فَخَلَّقُونِي بِزَعْفَرَانٍ فَغَدَوْتُ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ وَقَالَ اذْهَبْ فَاغْسِلْ هَذَا عَنْكَ
A fɔra an ye [Musa bin Isma’il] ko, a fɔra an ye [Hamadu] ko, a fɔra an ye [Atha Al Akhurasani] ka bɔ [Yahya bin Ya’mar] ka bɔ [Ammar bin Yasir] a ko, ‘Ne nana n’ muso fɛ tuma min na n’ bolow sɔgɔra, o kɔ, a ye n’ bolow sɔgɔsɔgɔ. Sɔgɔmadafɛ n nana kira sallallaahu ‘alaihi wasallam filɛ, n y’a fɔ tuma min na a ma sɔn ka jaabi. A ko: ‘Taga nin -za’faran- saniya i ma’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3986
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ سُمَيَّةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَاأَنَّهُ اعْتَلَّ بَعِيرٌ لِصَفِيَّةَ بِنْتِ حُيَيٍّ وَعِنْدَ زَيْنَبَ فَضْلُ ظَهْرٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِزَيْنَبَ أَعْطِيهَا بَعِيرًا فَقَالَتْ أَنَا أُعْطِي تِلْكَ الْيَهُودِيَّةَ فَغَضِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَهَجَرَهَا ذَا الْحِجَّةِ وَالْمُحَرَّمَ وَبَعْضَ صَفَرٍ
A y’a fɔ an ye [Musa bin Isma’il] ko, a y’a fɔ an ye [Hamadu] ka bɔ [Tabit Al Bunani] ka bɔ [Sumayyah] ka bɔ [‘Aisyah radliallahu ‘anha] a ko, ‘Wagati min na Shafiya bin Huyay ka ɲɔgɔmɛ banana, Zainab tun be ni mobili ye min tun be se ka baara kɛ n’a ye. O kɔ, Rasulullah y’a fɔ Zainab ye ko: ‘I ka ɲɔgɔmɛ di Shafiya ma’. Zainab y’a jaabi ko: ‘Ne ka ɲi ka Yahutu di!’ Rasulullah diminɛna, o kɔ, a y’a lalɔ Dzul Hijjah kalo, Muharram ani Safar kalo fanba kɔnɔ’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3987
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ يَعْنِي ابْنَ هَارُونَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمِرَاءُ فِي الْقُرْآنِ كُفْرٌ
A y’a fɔ an ye [Ahmadu bin Hanbal] ko, a y’a fɔ an ye [Yazid] - o kɔrɔ ye Yazid bin Harun - ko, a y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Amru] ka bɔ [Abu Salama] ka bɔ [Abu Hurairah] ka bɔ cira sallallahu alayihi wasallam fɛ, a ko: ‘Ka sɔsɔli kɛ kurakura kɔnɔ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3988
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ بْنُ نَجْدَةَ حَدَّثَنَا أَبُو عَمْرِو بْنُ كَثِيرِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ حَرِيزِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي عَوْفٍ عَنْ الْمِقْدَامِ بْنِ مَعْدِي كَرِبَعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ أَلَا إِنِّي أُوتِيتُ الْكِتَابَ وَمِثْلَهُ مَعَهُ أَلَا يُوشِكُ رَجُلٌ شَبْعَانُ عَلَى أَرِيكَتِهِ يَقُولُ عَلَيْكُمْ بِهَذَا الْقُرْآنِ فَمَا وَجَدْتُمْ فِيهِ مِنْ حَلَالٍ فَأَحِلُّوهُ وَمَا وَجَدْتُمْ فِيهِ مِنْ حَرَامٍ فَحَرِّمُوهُ أَلَا لَا يَحِلُّ لَكُمْ لَحْمُ الْحِمَارِ الْأَهْلِيِّ وَلَا كُلُّ ذِي نَابٍ مِنْ السَّبُعِ وَلَا لُقَطَةُ مُعَاهِدٍ إِلَّا أَنْ يَسْتَغْنِيَ عَنْهَا صَاحِبُهَا وَمَنْ نَزَلَ بِقَوْمٍ فَعَلَيْهِمْ أَنْ يَقْرُوهُ فَإِنْ لَمْ يَقْرُوهُ فَلَهُ أَنْ يُعْقِبَهُمْ بِمِثْلِ قِرَاهُ
A fɔra an ye [Abdul wahab bin Najdah] ko, a fɔra an ye [Abu Amru bin Katsir bin Dinar] fɛ ka bɔ [Hariz bin Usman] fɛ ka bɔ [‘Abdurrahman bin Abu Auf] fɛ ka bɔ [Al Miqdam bin Ma’di Karib] fɛ ka bɔ Rasulullah sallalamlahal a ko: Alikurana n’a ɲɔgɔnnaw n’a ye -I n’a fɔ Sunna-. O kɔ, cɛɛ dɔ tun be yen min tun fanin lo ani a tun siginin be a ka sigilan kan k’a fɔ ko: ‘Aw k’aw janto ka nɔrɔ alikurana la! I be min sɔrɔ alikurana kɔnɔ ka bɔ halalfɛnw na, o ye halal ye. Ani i be min sɔrɔ alikurana kɔnɔ ka bɔ haramfɛnw na, o kɔ, i k’o kɛ haram ye. Lɔn! Himar sogo min be mara sokɔnɔ, kongosogo minw be ni ɲinw ye ani fɛɛn minw sɔrɔla ka kɛ mu’ahid kafiriw ta ye - kafiri minw be silamɛya ɲɛmɔgɔw ka layidu kɔnɔ, ani fɛɛn minw sɔrɔla ka kɛ silamɛw ta ye, olu nafa ka bon ka tɛmɛ - fo n’a tigi mako t’u la, o ma daga aw fɛ. Ni mɔgɔ o mɔgɔ lɔra jama dɔ kɔrɔ, o ka yɔrɔ di, n’u ma yɔrɔ di, o ka o minɛ ka kɛɲɛ n’u ka dumunikɛcogo ye’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3989
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ حَنْبَلٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ أَبِي النَّضْرِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا أُلْفِيَنَّ أَحَدَكُمْ مُتَّكِئًا عَلَى أَرِيكَتِهِ يَأْتِيهِ الْأَمْرُ مِنْ أَمْرِي مِمَّا أَمَرْتُ بِهِ أَوْ نَهَيْتُ عَنْهُ فَيَقُولُ لَا نَدْرِي مَا وَجَدْنَا فِي كِتَابِ اللَّهِ اتَّبَعْنَاهُ
A fɔra an ye ko [Amadu bin Muhamadu bin Hanbali] ni [Abidula bin Muhamadu An Nufaili] fila bɛɛ ko; a y’a fɔ an ye [Sufyan] ka bɔ [Abu An Nadhr] ka bɔ [Ubaidullah bin Abu Rafi’] ka bɔ [a facɛ] ka bɔ cira sallallaahu ‘alaihi wasallam fɛ, a ko: ‘Tiɲɛ na, aw dɔ bena sigi a ka sigilan nɔgɔman kan, o tuma na, fɛɛn dɔ bena na a fɛ min y’a fɔ ko n’ y’a fɔ ko n’ tɛna a fɔ. An be min sɔrɔ Ala ka kitabu kɔnɔ, an be tugu o kɔ tuma bɛɛ.’
Hadith
Imam Abu Dawud : 3990
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّازُ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ الْمَخْرَمِيُّ وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ أَحْدَثَ فِي أَمْرِنَا هَذَا مَا لَيْسَ فِيهِ فَهُوَ رَدٌّقَالَ ابْنُ عِيسَى قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ صَنَعَ أَمْرًا عَلَى غَيْرِ أَمْرِنَا فَهُوَ رَدٌّ
A y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Ash Saba Al Bazaz] ko, a y’a fɔ an ye [Ibrahima bin Sa’d]. -cogo wɛrɛ la a kofɔra- A y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Isa] ko, a y’a fɔ an ye [Abdullah bin Ja’far Al Makhrami] ani [Ibrahima bin Sa’d] ka bɔ [Sa’d bin Ibrahima] ka bɔ [Al Qasim bin Muhamadu] ka bɔ [‘Aisyah radlialahul’a’ ko he’ a ko: ‘Mɔgɔ o mɔgɔ ye fɛɛn dɔ labɛn min tɛ an ka diinan kɔnɔ, o bena ban’. Ibnu Isa ko: ‘Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Mɔgɔ o mɔgɔ ye fɛɛn kura dan min tɛ an ka yamaruya ye, o tigi bena ban’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3991
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا ثَوْرُ بْنُ يَزِيدَ قَالَ حَدَّثَنِي خَالِدُ بْنُ مَعْدَانَ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَمْرٍو السُّلَمِيُّ وَحُجْرُ بْنُ حُجْرٍ قَالَاأَتَيْنَا الْعِرْبَاضَ بْنَ سَارِيَةَ وَهُوَ مِمَّنْ نَزَلَ فِيهِ{ وَلَا عَلَى الَّذِينَ إِذَا مَا أَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لَا أَجِدُ مَا أَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ }فَسَلَّمْنَا وَقُلْنَا أَتَيْنَاكَ زَائِرِينَ وَعَائِدِينَ وَمُقْتَبِسِينَ فَقَالَ الْعِرْبَاضُ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا فَوَعَظَنَا مَوْعِظَةً بَلِيغَةً ذَرَفَتْ مِنْهَا الْعُيُونُ وَوَجِلَتْ مِنْهَا الْقُلُوبُ فَقَالَ قَائِلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَأَنَّ هَذِهِ مَوْعِظَةُ مُوَدِّعٍ فَمَاذَا تَعْهَدُ إِلَيْنَا فَقَالَ أُوصِيكُمْ بِتَقْوَى اللَّهِ وَالسَّمْعِ وَالطَّاعَةِ وَإِنْ عَبْدًا حَبَشِيًّا فَإِنَّهُ مَنْ يَعِشْ مِنْكُمْ بَعْدِي فَسَيَرَى اخْتِلَافًا كَثِيرًا فَعَلَيْكُمْ بِسُنَّتِي وَسُنَّةِ الْخُلَفَاءِ الْمَهْدِيِّينَ الرَّاشِدِينَ تَمَسَّكُوا بِهَا وَعَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ وَإِيَّاكُمْ وَمُحْدَثَاتِ الْأُمُورِ فَإِنَّ كُلَّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ وَكُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ
A y’a fɔ an ye [Ahmadu bin Hanbal] ko, a y’a fɔ an ye [Al Walid bin Muslim] ko, a y’a fɔ an ye [Tsaur bin Yazid] a ko; a y’a fɔ ne ye [Kalid bin Ma’dan] ko; a y’a fɔ n ye ko [‘Abdurrahman bin Amru As Sulami] ani [Hujr bin Hujr] u fila bɛɛ ko: ‘An nana [Irbadh bin Sariyah], ani a tun ye mɔgɔ dɔ ye min ye vɛrise nin yira a la: ‘-ani jurumun si tɛ yen- minw kan, n’u nana i fɛ, walisa i ka vehili di u ma, mɔgɔ min nana n’i ye-’ -Qs. Taubah la: 92- an y’a fo k’a fɔ a ye ko: ‘An nana i fɛ hiji la, ka sigi ka kuma nafaman dɔ mɛn i fɛ’. Irbadh ko: ‘Loon dɔ la, tuma min na Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam tun be delili kɛra n’an ye, o kɔ, a y’a ɲɛsin an ma ka ladili dɔ di min y’an dusu minɛ kosɔbɛ, min y’a to an ɲɛɛw kasira ani an dusukunw yɛrɛyɛrɛra. O kɔ, mɔgɔ dɔ ko: «E, Ala ka ciden, i n’a fɔ nin ye ladili ye faranfasi kama! O kɔ, i ye mun le fɔ an ye?’ A ko: ‘Ne b’a fɔ aw ye ko aw ka siran Ala ɲɛ, ka mɛnni kɛ tuma bɛɛ ani ka lamɛnni kɛ hali ni mɔgɔ min be kuntigiya kɛra, o ye Habsyi jɔɔn fariman ye. Can ra, minw bɛna sigi ne kɔ fɛ, olugu bɛna kɛrɛ caman ye. O la, i ka kan ka nɔrɔ ne ka sunna la, kalifaw ka sunna minw tilennin lo ani u be bilasira, i ka nɔrɔ a la k’a ci n’i ɲinw ye. Aw ye aw yɛrɛ mabɔ fɛn kuraw ra - diinɛko la -, bari fɛn kura bɛɛ ye ngalon ye, ngalon bɛɛ ye ngalon ye'.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3992
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ يَعْنِي ابْنَ عَتِيقٍ عَنْ طَلْقِ بْنِ حَبِيبٍ عَنْ الْأَحْنَفِ بْنِ قَيْسٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَلَا هَلَكَ الْمُتَنَطِّعُونَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ
A y’a fɔ an ye [Musaddad] ko, a y’a fɔ an ye [Yahya] ka bɔ [Ibn Juraij] la a ko; a y’a fɔ n ye ko [Sulayiman] - o kɔrɔ ye Sulaiman bin Atiq - ka bɔ [Thalq bin Habib] la ka bɔ [Al Ahnaf bin Qais] ka bɔ [Abdullah bin Mas’ud] ka bɔ kira sallallaahu alayihi wasallam la, a ko: ‘Aw k’a lɔn, tiɲɛ na, bɔnɛ be mɔgɔ minw fɛ, olu be danbɔ ani ka taga. A y’o fɔ siɲɛ saba.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3993
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ يَعْنِي ابْنَ جَعْفَرٍ قَالَ أَخْبَرَنِي الْعَلَاءُ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ دَعَا إِلَى هُدًى كَانَ لَهُ مِنْ الْأَجْرِ مِثْلُ أُجُورِ مَنْ تَبِعَهُ لَا يَنْقُصُ ذَلِكَ مِنْ أُجُورِهِمْ شَيْئًا وَمَنْ دَعَا إِلَى ضَلَالَةٍ كَانَ عَلَيْهِ مِنْ الْإِثْمِ مِثْلُ آثَامِ مَنْ تَبِعَهُ لَا يَنْقُصُ ذَلِكَ مِنْ آثَامِهِمْ شَيْئًا
A y’a fɔ an ye [Yahya bin Ayyub] ko, a y’a fɔ an ye [Isimayɛli] -kɔrɔ ye Isimayɛli bin Jafar- a ko; y’a fɔ n ye [Al ‘Ala] - kɔrɔ ye Al ‘Ala` bin ‘Abdurrahman ka bɔ [a fa] fɛ ka bɔ [Abu Hurairah] la ko Ala ka ciden ko: ‘Mɔgɔ o mɔgɔ ye bilasirali weele, o tigi bena sara sɔrɔ i n’a fɔ minw be tugu a kɔ, k’a sɔrɔ u m’u ka sara dɔgɔya hali dɔɔni. Ani mɔgɔ o mɔgɔ b’u weele ka bɔ sira kan, o tigi bena jurumuw sɔrɔ i n’a fɔ minw be tugu u kɔ k’a sɔrɔ u m’u ka jurumuw dɔgɔya hali dɔɔni’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3994
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَعْظَمَ الْمُسْلِمِينَ فِي الْمُسْلِمِينَ جُرْمًا مَنْ سَأَلَ عَنْ أَمْرٍ لَمْ يُحَرَّمْ فَحُرِّمَ عَلَى النَّاسِ مِنْ أَجْلِ مَسْأَلَتِهِ
A fɔra an ye [Usman bin Abu Syaibah] ko, a fɔra an ye [Sufyan] ka bɔ [Az zuhri] ka bɔ [Amir bin Sa’d] ka bɔ [a facɛ] la a ko: ‘Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Tiɲɛ na, silamɛ min be koo juguba dɔ kɛ silamɛw kama, o ye mɔgɔ dɔ ye min be kojuguba dɔ kɛ silamɛw kama, min tɛ mɔgɔ dɔw ye. a haramunin lo adamadenw bɛɛ ma a ka ɲiningali kun kosɔn. o'.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3995
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ الْهَمْدَانِيُّ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَنَّ أَبَا إِدْرِيسَ الْخَوْلَانِيَّ عَائِذَ اللَّهِ أَخْبَرَهُ أَنَّ يَزِيدَ بْنَ عُمَيْرَةَ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ أَخْبَرَهُ قَالَكَانَ لَا يَجْلِسُ مَجْلِسًا لِلذِّكْرِ حِينَ يَجْلِسُ إِلَّا قَالَ اللَّهُ حَكَمٌ قِسْطٌ هَلَكَ الْمُرْتَابُونَ فَقَالَ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ يَوْمًا إِنَّ مِنْ وَرَائِكُمْ فِتَنًا يَكْثُرُ فِيهَا الْمَالُ وَيُفْتَحُ فِيهَا الْقُرْآنُ حَتَّى يَأْخُذَهُ الْمُؤْمِنُ وَالْمُنَافِقُ وَالرَّجُلُ وَالْمَرْأَةُ وَالصَّغِيرُ وَالْكَبِيرُ وَالْعَبْدُ وَالْحُرُّ فَيُوشِكُ قَائِلٌ أَنْ يَقُولَ مَا لِلنَّاسِ لَا يَتَّبِعُونِي وَقَدْ قَرَأْتُ الْقُرْآنَ مَا هُمْ بِمُتَّبِعِيَّ حَتَّى أَبْتَدِعَ لَهُمْ غَيْرَهُ فَإِيَّاكُمْ وَمَا ابْتُدِعَ فَإِنَّ مَا ابْتُدِعَ ضَلَالَةٌ وَأُحَذِّرُكُمْ زَيْغَةَ الْحَكِيمِ فَإِنَّ الشَّيْطَانَ قَدْ يَقُولُ كَلِمَةَ الضَّلَالَةِ عَلَى لِسَانِ الْحَكِيمِ وَقَدْ يَقُولُ الْمُنَافِقُ كَلِمَةَ الْحَقِّ قَالَ قُلْتُ لِمُعَاذٍ مَا يُدْرِينِي رَحِمَكَ اللَّهُ أَنَّ الْحَكِيمَ قَدْ يَقُولُ كَلِمَةَ الضَّلَالَةِ وَأَنَّ الْمُنَافِقَ قَدْ يَقُولُ كَلِمَةَ الْحَقِّ قَالَ بَلَى اجْتَنِبْ مِنْ كَلَامِ الْحَكِيمِ الْمُشْتَهِرَاتِ الَّتِي يُقَالُ لَهَا مَا هَذِهِ وَلَا يُثْنِيَنَّكَ ذَلِكَ عَنْهُ فَإِنَّهُ لَعَلَّهُ أَنْ يُرَاجِعَ وَتَلَقَّ الْحَقَّ إِذَا سَمِعْتَهُ فَإِنَّ عَلَى الْحَقِّ نُورًاقَالَ أَبُو دَاوُد قَالَ مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ فِي هَذَا الْحَدِيثِ وَلَا يُنْئِيَنَّكَ ذَلِكَ عَنْهُ مَكَانَ يُثْنِيَنَّكَ و قَالَ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ عَنْ الزُّهْرِيِّ فِي هَذَا الْمُشَبِّهَاتِ مَكَانَ الْمُشْتَهِرَاتِ وَقَالَ لَا يُثْنِيَنَّكَ كَمَا قَالَ عُقَيْلٌ و قَالَ ابْنُ إِسْحَقَ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ بَلَى مَا تَشَابَهَ عَلَيْكَ مِنْ قَوْلِ الْحَكِيمِ حَتَّى تَقُولَ مَا أَرَادَ بِهَذِهِ الْكَلِمَةِ
A y’a fɔ an ye ko [Yazid bin Khalid bin Yazid bin Abdullah bin Mauhab Al Hamdani] ko, a y’a fɔ an ye [Al Laits] ka bɔ [Uqail] ka bɔ [Ibn Shihab] la ko [Abu Idris Al Khaulani ‘Aidzaallah] y’a lalɔnniya ko [Yazid bin Khalid ka Jabal ka rapɔɔri kelen ka fɔ a ma] - a ko: ‘[Mu’adz bin Jabal] ma sigi ladilikanw na abada fɔɔ n’a y’a fɔ tuma bɛɛ ko: ‘Ala lo ye hakilitigi ye, Ala lo ye tilenninya ye, o la, bɔnɛ be sigasigabagaw la’. Loon dɔ la, Mu’adz ko: ‘Tiɲɛn fɔli bena kɛ i kɔ, nafolo bena caya, alikurana kalan bena nɔgɔya mɔgɔ bɛɛ ma; lanabaga, filankafo, cɛ, muso, denmisɛn, mɔgɔkɔrɔba, jɔn walima hɔɔrɔn. O kama, mɔgɔ dɔ y’a fɔ ko: ‘Mun na mɔgɔw tɛ tugu ne kɔ, hali ni ne ye alikurana kalan! Tiɲɛ na, u tɛ tugu n’ kɔ fɔɔ ni n’ ye ngalon diinɛ kɛ. ’ O la, aw k’aw yɛrɛ kɔrɔsi ngalon ma, tiɲɛn na, ngalon bena na ni fili ye. Ani, aw k’aw yɛrɛ kɔlɔsi kititigɛlaw ma minw be sira wɛrɛ ta, bari Sutana bena ngalon fɔ - ngalon - kititigɛla ka kumaw fɛ. Ani tiɲɛn na, filankafo bena kuma ɲumanw fɔ tuma dɔw la’. Yazid ko, ‘N ye Mu’adz ɲininga ko, ‘Ala ka makari i la, yala n delila ka kititigɛla dɔ lɔn min tun be to ka kuma dɔ fɔ min ye ngalonfin ni filankafoya ye, min tun be kuma tiɲɛ fɔ’ a y’a jaabi ko ‘Ɔnhɔn. aw k’aw yɛrɛ kɔlɔsi kititigɛla ka kuma yɛlɛmaninw na - minw ma gwɛ ngalon kosɔn - mɔgɔw be minw sɔsɔ ani k’u fɔ; Nin ye mun ye?. Nka, kana a to a kelen na. Sabu a be se ka kɛ ko a bena kɔsegi tiɲɛn na fɔɔ i ka se ka tiɲɛn mɛn a fɛ. sabu yeelen ka kan ka kɛ can sanfɛ’. Abu Dawud ko: ‘[Ma’mar] min kofɔra ka bɔ [Az Zuhri] la nin hadisi kɔnɔ, ni lafdh wɛrɛ ye min ye; 'walaa yuts`iyannaka zalikan 'ahu' - siɲɛ kelen kelen, kana i bila ka sira wɛrɛ ta - 'yutsniyannaka' tɛ. [Salih bin Kisan] min kofɔra ka bɔ [Az Zuhri] la, n’a fɔcogo ye, ‘Musiyabihat’ sanni ka ‘musitahirat’ fɔ. Ale - lakalibaga - ko, ‘aw kana sira tilennin bɔ’, o min ye i n’a fɔ [Uqail] y’a fɔ cogo min na’. [Ibn Ishaq] y’a fɔ ka bɔ [Az Zuhri] la ko: ‘A y’a jaabi ko: ‘Tiɲɛ lo, i y’a ye ko kititigɛla ka kumaw tɛ gwɛ ka bɔ a fɛ, fɔɔ i y’u sɔsɔ k’a fɔ ko: ‘A be mun lo fɛ nin kumaw na?’
Hadith
Imam Abu Dawud : 3996
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ كَتَبَ رَجُلٌ إِلَى عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ يَسْأَلُهُ عَنْ الْقَدَرِ ح و حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ سُلَيْمَانَ الْمُؤَذِّنُ قَالَ حَدَّثَنَا أَسَدُ بْنُ مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ دُلَيْلٍ قَالَ سَمِعْتُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيَّ يُحَدِّثُنَا عَنِ النَّضْرِ ح و حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ عَنْ قَبِيصَةَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ عَنْ أَبِي الصَّلْتِ وَهَذَا لَفْظُ حَدِيثِ ابْنِ كَثِيرٍ وَمَعْنَاهُمْ قَالَ كَتَبَ رَجُلٌ إِلَى عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ يَسْأَلُهُ عَنْ الْقَدَرِ فَكَتَبَ أَمَّا بَعْدُ أُوصِيكَ بِتَقْوَى اللَّهِ وَالِاقْتِصَادِ فِي أَمْرِهِ وَاتِّبَاعِ سُنَّةِ نَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتَرْكِ مَا أَحْدَثَ الْمُحْدِثُونَ بَعْدَ مَا جَرَتْ بِهِ سُنَّتُهُ وَكُفُوا مُؤْنَتَهُ فَعَلَيْكَ بِلُزُومِ السُّنَّةِ فَإِنَّهَا لَكَ بِإِذْنِ اللَّهِ عِصْمَةٌ ثُمَّ اعْلَمْ أَنَّهُ لَمْ يَبْتَدِعْ النَّاسُ بِدْعَةً إِلَّا قَدْ مَضَى قَبْلَهَا مَا هُوَ دَلِيلٌ عَلَيْهَا أَوْ عِبْرَةٌ فِيهَا فَإِنَّ السُّنَّةَ إِنَّمَا سَنَّهَا مَنْ قَدْ عَلِمَ مَا فِي خِلَافِهَا وَلَمْ يَقُلْ ابْنُ كَثِيرٍ مَنْ قَدْ عَلِمَ مِنْ الْخَطَإِ وَالزَّلَلِ وَالْحُمْقِ وَالتَّعَمُّقِ فَارْضَ لِنَفْسِكَ مَا رَضِيَ بِهِ الْقَوْمُ لِأَنْفُسِهِمْ فَإِنَّهُمْ عَلَى عِلْمٍ وَقَفُوا وَبِبَصَرٍ نَافِذٍ كَفُّوا وَهُمْ عَلَى كَشْفِ الْأُمُورِ كَانُوا أَقْوَى وَبِفَضْلِ مَا كَانُوا فِيهِ أَوْلَى فَإِنْ كَانَ الْهُدَى مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ لَقَدْ سَبَقْتُمُوهُمْ إِلَيْهِ وَلَئِنْ قُلْتُمْ إِنَّمَا حَدَثَ بَعْدَهُمْ مَا أَحْدَثَهُ إِلَّا مَنْ اتَّبَعَ غَيْرَ سَبِيلِهِمْ وَرَغِبَ بِنَفْسِهِ عَنْهُمْ فَإِنَّهُمْ هُمْ السَّابِقُونَ فَقَدْ تَكَلَّمُوا فِيهِ بِمَا يَكْفِي وَوَصَفُوا مِنْهُ مَا يَشْفِي فَمَا دُونَهُمْ مِنْ مَقْصَرٍ وَمَا فَوْقَهُمْ مِنْ مَحْسَرٍ وَقَدْ قَصَّرَ قَوْمٌ دُونَهُمْ فَجَفَوْا وَطَمَحَ عَنْهُمْ أَقْوَامٌ فَغَلَوْا وَإِنَّهُمْ بَيْنَ ذَلِكَ لَعَلَى هُدًى مُسْتَقِيمٍ كَتَبْتَ تَسْأَلُ عَنْ الْإِقْرَارِ بِالْقَدَرِ فَعَلَى الْخَبِيرِ بِإِذْنِ اللَّهِ وَقَعْتَ مَا أَعْلَمُ مَا أَحْدَثَ النَّاسُ مِنْ مُحْدَثَةٍ وَلَا ابْتَدَعُوا مِنْ بِدْعَةٍ هِيَ أَبْيَنُ أَثَرًا وَلَا أَثْبَتُ أَمْرًا مِنْ الْإِقْرَارِ بِالْقَدَرِ لَقَدْ كَانَ ذَكَرَهُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ الْجُهَلَاءُ يَتَكَلَّمُونَ بِهِ فِي كَلَامِهِمْ وَفِي شِعْرِهِمْ يُعَزُّونَ بِهِ أَنْفُسَهُمْ عَلَى مَا فَاتَهُمْ ثُمَّ لَمْ يَزِدْهُ الْإِسْلَامُ بَعْدُ إِلَّا شِدَّةً وَلَقَدْ ذَكَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَيْرِ حَدِيثٍ وَلَا حَدِيثَيْنِ وَقَدْ سَمِعَهُ مِنْهُ الْمُسْلِمُونَ فَتَكَلَّمُوا بِهِ فِي حَيَاتِهِ وَبَعْدَ وَفَاتِهِ يَقِينًا وَتَسْلِيمًا لِرَبِّهِمْ وَتَضْعِيفًا لِأَنْفُسِهِمْ أَنْ يَكُونَ شَيْءٌ لَمْ يُحِطْ بِهِ عِلْمُهُ وَلَمْ يُحْصِهِ كِتَابُهُ وَلَمْ يَمْضِ فِيهِ قَدَرُهُ وَإِنَّهُ مَعَ ذَلِكَ لَفِي مُحْكَمِ كِتَابِهِ مِنْهُ اقْتَبَسُوهُ وَمِنْهُ تَعَلَّمُوهُ وَلَئِنْ قُلْتُمْ لِمَ أَنْزَلَ اللَّهُ آيَةَ كَذَا لِمَ قَالَ كَذَا لَقَدْ قَرَءُوا مِنْهُ مَا قَرَأْتُمْ وَعَلِمُوا مِنْ تَأْوِيلِهِ مَا جَهِلْتُمْ وَقَالُوا بَعْدَ ذَلِكَ كُلِّهِ بِكِتَابٍ وَقَدَرٍ وَكُتِبَتِ الشَّقَاوَةُ وَمَا يُقْدَرْ يَكُنْ وَمَا شَاءَ اللَّهُ كَانَ وَمَا لَمْ يَشَأْ لَمْ يَكُنْ وَلَا نَمْلِكُ لِأَنْفُسِنَا ضَرًّا وَلَا نَفْعًا ثُمَّ رَغِبُوا بَعْدَ ذَلِكَ وَرَهِبُوا
A y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Katiri] ko; a y’a fɔ an ye [Sufyan] ko; cɛɛ dɔ ye lɛtɛrɛ sɛbɛ [Umar bin Abdul Aziz] ma k’a ɲininga danbe koo la. -cogo wɛrɛ la a kofɔra- A y’a fɔ an ye [Ar Rabi’ bin Suleman Al Muadzdzin] ko; a y’a fɔ an ye [Asad bin Musa] ko; a y’a fɔ an ye [Hamadu bin Dulail] ko; N’ y’a mɛn [Sufyan Ats Tsauri] b’o fɔra an ye ka bɔ [An Nadhr] fɛ. -cogo wɛrɛ la a kofɔra- A y’a fɔ an ye [Hanad bin As Sari] ka bɔ [Kabisha] la a ko; y’a fɔ an ye [Abu Raja’] ka bɔ [Abu Ash Shalt] -ani nin ye Ibn Kathir ka hadisi ye- a ko, ‘Cɛɛ dɔ ye lɛtɛrɛ sɛbɛ ka ci Umar bin Abdul Aziz ma k’a ɲininga danbe koo la. O kɔ, Umar bin Abdul Aziz ye jaabili sɛbɛn; Ama Ba’du. N b’a layidu di aw ma ko aw ka siran Ala ɲɛ ani ka kɛ kelen ye - aw kana dɔ fara a kan, aw kana dɔ bɔ a la - a ka cikanw labatoli la, ka tugu a ka ciden sallallaahu ‘alaihi wasallam ka sunna kɔ ani ka fɛɛn minw dan mɔgɔw fɛ minw be fɛɛn kuraw dan a ka sunna waleyali kɔ, aw k’u bila, hali n’u wasara a ka sunna la. I ka kan ka nɔrɔ sunna la, bari ni Ala ka sira di, a b’i tanga ka bɔ sira tununin ma. I b’a lɔn ko mɔgɔw tɛ ngalon diinan kɛ fɔɔ ni dalilu dɔ be yen min b’o ɲɛfɔ, wala ni kalan dɔ be yen min be se ka sɔrɔ o la. Tiɲɛ na, sunna, min bɔyɔrɔ ye Ale ye - Ala n’a ka ciden - min b’o kɔfɛko lɔn ka ban - Ibnu Kathir ma kuma, ‘min be fili suguya caaman lɔn, nalomanya ani yɛrɛgɛlɛya. O la, minw tun be yen ka kɔn i ɲɛ - i teriw -, i ka nisɔndiya o la. Sabu olu - teriw -, ni lɔnniya jan min b’u bolo, n’u ka hakilidiya min be yɛlɛmayɛlɛma, o fana be to u ka yɛrɛminɛ na. Hali ni lɔnnikow ta fan fɛ u b’a faamu ka ɲɛ, ani n’u y’u jati fɔlɔ, u ka kan ni baro ye o kan. Ni tiɲɛ bɛ aw fɛ, o tuma aw tagara o ɲa. N’i y’a fɔ ko koo kuraw dɔrɔn lo be kɛ u kɔ minw ma dan fɔɔ mɔgɔw minw tɛ tugu u ka cikanw kɔ - teriw - ani u yɛrɛ ka miiriyaw ka di u ye ka tɛmɛ u ta kan, i k’a lɔn ko tiɲɛ na, teriw lo y’o gwɛlɛya lɔn fɔlɔ. U be kuma -dankanko- kan ni hakɛ dɔrɔn ye, u t’a jati kojugu nka u t’a jati kojugu fana, tiɲɛ na, mɔgɔ dɔw tun be yen minw b’a dɔgɔya kojugu fɔɔ u be u yɛrɛ mabɔ, ani dɔw fana be yen minw be nisɔndiya kojugu fɔɔ u b’a jati kojugu -ka tɛmɛ dan na-. Ani tiɲɛn na, teri minw be o ɲɔgɔnw cɛma, olu ka miiriya ye ka kɛ sira tilennin kan. I ye lɛtɛrɛ sɛbɛ ka ɲiningali kɛ ka la danbe la, o kɔfɛ - ni Ala ka yamaruya ye - i ye mɔgɔ ɲuman sugandi - n ɲininga -. N t’a lɔn ko adamadenw ye koo kuraw wala ngalonkow fɔ, u nɔɔ gwɛnin lo kosɔbɛ ani u gwɛnin lo fɔɔ danbe lɔnniya koo la. Hali kunfinya minw tun be jahilliyah wagati la, olu tun be baro kɛ danbe lɔnniya kan u ka kumaw n’u ka poyiw kɔnɔ u tun ye diyabɔ minw tunu, o kɔ, silamɛya nana k’o sinsin ka tɛmɛ fɔlɔ kan, Ala ka ciden sallallaahu ‘alaihi wasallam tun y’an hakili jigi ko a ma kɛ hadisi kelen dɔrɔn kɔnɔ wala hadisi fila kɔnɔ fana, u tun be talard koo la fana. a tun be niin na wala a sanin kɔ ni miiriya ye min b’a yira ko u lanin b’u ka Rabb la ani u y’u yɛrɛ majigi ko foyi tɛ yen ni min lɔnna ka tɛmɛ. -Ala ka lɔnniya min b’a la ani a sɛbɛnna a ka gafe kɔnɔ -Al Lauhul mahfudh-, ani a ka siniɲɛsigi latigɛra ale lo fɛ. O kɔfɛ, danbe ko ɲɛfɔra a ka gafe muhkam kɔnɔ - alikurana y . kɔrɔ gwɛnin lo, u b’a fɔ ani u be kalan sɔrɔ a la. N’i y’a ɲininga ko ‘mun na Ala ye nin ɲɔgɔnna ayata dɔ jigi, mun na a y’o fɔ? ’ Tiɲɛ na, sahabaw fana y’a kalan i n’a fɔ aw y’a kalan cogo min na. U b’a lɔn ka ta’weel kɛ min na i t’o lɔn ani o kɔfɛ, u b’a fɔ; ‘An lanin b’a la ko gafe -lauhul mahfudh- ani danbe, ani tɔɔrɔw sɛbɛra, o la, min latigɛra, o bena kɛ tiɲɛn na. Ala b’a fɛ min na, o bɛna kɛ, Ala tɛ min fɛ, o tɛna kɛ. Tiɲɛn na, fanga ni jijali t’an bɛɛ bolo ka ban madharat la wala ka nafa sɔrɔ a la. O la, o kɔ, u ninsɔn diyara ani u siranna ka baro kɛ danbe koo la’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3997
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ يَعْنِي ابْنَ أَبِي أَيُّوبَ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو صَخْرٍ عَنْ نَافِعٍ قَالَكَانَ لِابْنِ عُمَرَ صَدِيقٌ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ يُكَاتِبُهُ فَكَتَبَ إِلَيْهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ إِنَّهُ بَلَغَنِي أَنَّكَ تَكَلَّمْتَ فِي شَيْءٍ مِنْ الْقَدَرِ فَإِيَّاكَ أَنْ تَكْتُبَ إِلَيَّ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّهُ سَيَكُونُ فِي أُمَّتِي أَقْوَامٌ يُكَذِّبُونَ بِالْقَدَرِ
A y’a fɔ an ye [Amadu bin Hanbal] ko; a y’a fɔ an ye [Abdullah bin Yazid] ko; a y’a fɔ an ye [Sa’id] - o kɔrɔ ye ko Said bin Abu Ayyub - a ko; A y’a fɔ n ye [Abu Shakr] ka bɔ [Nafi’] la ko, ‘Ibn Umar tericɛ dɔ be yen min bɔra Siri jamana na, a ye lɛtɛrɛ sɛbɛ a ma, [Ibnu Umar] o kɔ, a ye jaabili dɔ sɛbɛ min b’a fɔ ko: ‘Kibaruya dɔ sera n ma ko gɛlɛya b’i la ni danbe ye, o la, kana n ɲininga o la. Tiɲɛ na, n y’a mɛn loon dɔ la ko cira sallallaahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Ne ka ummat mɔgɔw cɛma, mɔgɔ dɔw bena sɔrɔ minw bena danbe sɔsɔ’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3998
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْجَرَّاحِ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ قَالَ قُلْتُ لِلْحَسَنِيَا أَبَا سَعِيدٍ أَخْبِرْنِي عَنْ آدَمَ أَلِلسَّمَاءِ خُلِقَ أَمْ لِلْأَرْضِ قَالَ لَا بَلْ لِلْأَرْضِ قُلْتُ أَرَأَيْتَ لَوْ اعْتَصَمَ فَلَمْ يَأْكُلْ مِنْ الشَّجَرَةِ قَالَ لَمْ يَكُنْ لَهُ مِنْهُ بُدٌّ قُلْتُ أَخْبِرْنِي عَنْ قَوْلِهِ تَعَالَى{ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ بِفَاتِنِينَ إِلَّا مَنْ هُوَ صَالِ الْجَحِيمِ }قَالَ إِنَّ الشَّيَاطِينَ لَا يَفْتِنُونَ بِضَلَالَتِهِمْ إِلَّا مَنْ أَوْجَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَحِيمَ
A y’a fɔ an ye [Abdullah Ibnul Jara] ko; a y’a fɔ an ye [Hamadu bin Zaid] ka bɔ [Kalid Al Haddza] la ko; N y’a fɔ [Al Hasan] ye ko: ‘E Abu Sa’id, i ka kira Adama ka koo fɔ n ye, yala a danna sankolow kama wa, walima dugukolo kama?’ A y’a jaabi ko: ‘Dugukolo kama’. N’ y’a ɲininga tugun ko: ‘Ni Adama ma khuldi yiriden dumu, i bena mun lo miiri?’ A y’a jaabi ko: ‘O tɛ wajibi ye a fɛ’. N ko: 'Aw ka Ala ka kuma fɔ n ye: -A tɛ se ka mɔgɔ lafili abada fo -mɔgɔ- dɔ- ka Ala kɛlɛ, fo minw bɛna don jahanama jeninin kɔnɔ-. -Ɲiningali. 162-163- Abu Sayidi y’a jaabi ko; ‘Tiɲɛ na, Sutana bena u kɔrɔbɔ ni lafili ye, fɔɔ Ala ye minw ci - a y’u sigi - jahanama Al Jahim kan u kan’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3999
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ حَدَّثَنَا خَالِدٌ الْحَذَّاءُ عَنْ الْحَسَنِفِي قَوْلِهِ تَعَالَى{ وَلِذَلِكَ خَلَقَهُمْ }قَالَ خَلَقَ هَؤُلَاءِ لِهَذِهِ وَهَؤُلَاءِ لِهَذِهِ
A y’a fɔ an ye [Musa bin Isma’il] ko, a y’a fɔ an ye [Hamadu] ko, a y’a fɔ an ye [Khalid Al Hadzdza] ka bɔ [Al Hasan] la Ala Ta’ala ka kumaw kan: ‘-ani o lo kama Ala y’u dan-’ -Qs. Huwudi: saan 119-. A y’a jaabi ko: ‘Ala ye mɔgɔ kulu kelen dan nin -sankolo- kama, kulu wɛrɛ dan nin -jahanama- kama’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 4000
حَدَّثَنَا هِلَالُ بْنُ بِشْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ قَالَ أَخْبَرَنِي حُمَيْدٌ كَانَ الْحَسَنُ يَقُولُ لَأَنْ يُسْقَطَ مِنْ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ أَحَبُّ إِلَيْهِ مِنْ أَنْ يَقُولَ الْأَمْرُ بِيَدِي
A y’a fɔ an ye [Abu Kamil] ko, a y’a fɔ an ye [Isma’il] ko, a y’a fɔ an ye [Khalid Al Hadzdza] a ko, ‘Ne ye [Al Hasan] ɲininga ayata nin na: ‘-Mɔgɔ si tɛ se ka -mɔgɔ si- lafili Ala kama, fo minw bena don jahanama jeninin kɔnɔ-’. -Ɲiningali. Bugurimugu: 163-. Al Hasan y’a jaabi ko: ‘O kɔrɔ ko ni Ala ye mɔgɔ minw sigi, olu tɛ taga jahanama kɔnɔ, Al Jahim’.
