Imam Abu Dawud (الامام ابو داود) - 4590 Hadith
Hadith
Imam Abu Dawud : 3901
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ مَيْسَرَةَ الْجُشَمِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ عَوْفٍ حَدَّثَنَا حَمْزَةُ أَبُو عُمَرَ الْعَائِذِيُّ حَدَّثَنِي عَلْقَمَةُ بْنُ وَائِلٍ حَدَّثَنِي وَائِلُ بْنُ حُجْرٍ قَالَكُنْتُ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ جِيءَ بِرَجُلٍ قَاتِلٍ فِي عُنُقِهِ النِّسْعَةُ قَالَ فَدَعَا وَلِيَّ الْمَقْتُولِ فَقَالَ أَتَعْفُو قَالَ لَا قَالَ أَفَتَأْخُذُ الدِّيَةَ قَالَ لَا قَالَ أَفَتَقْتُلُ قَالَ نَعَمْ قَالَ اذْهَبْ بِهِ فَلَمَّا وَلَّى قَالَ أَتَعْفُو قَالَ لَا قَالَ أَفَتَأْخُذُ الدِّيَةَ قَالَ لَا قَالَ أَفَتَقْتُلُ قَالَ نَعَمْ قَالَ اذْهَبْ بِهِ فَلَمَّا كَانَ فِي الرَّابِعَةِ قَالَ أَمَا إِنَّكَ إِنْ عَفَوْتَ عَنْهُ يَبُوءُ بِإِثْمِهِ وَإِثْمِ صَاحِبِهِ قَالَ فَعَفَا عَنْهُ قَالَ فَأَنَا رَأَيْتُهُ يَجُرُّ النِّسْعَةَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ مَيْسَرَةَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنِي جَامِعُ بْنُ مَطَرٍ حَدَّثَنِي عَلْقَمَةُ بْنُ وَائِلٍ بِإِسْنَادِهِ وَمَعْنَاهُ
A y’a fɔ an ye ko [Ubaidula bin Umar bin Maisarah Al Jusyami] ko, a y’a fɔ an ye [Yahya bin Sa’id] ka bɔ [Auf] ko; a y’a fɔ an ye [Hamzah Abu Umar Al ‘Aidzi] ko, a y’a fɔ ne ye [Alqamah bin Wail] ko, a y’a fɔ ne ye [Wail bin Hujr] a ko, ‘Ne tun be kira sallallaahu ‘alayihi wasallam gɛrɛfɛ loon dɔ la, o kɔ, mɔgɔfagala dɔ nana n’a ye a ɲɛfɛ ni ropeed ye min kan’. Wail ko: ‘O kɔ, a ye mɔgɔ min fagara, ale ladonbaga weele k’a ɲininga ko: ‘I ma yafa i ma wa?’ A ko: «Ɔn ɔn.» A y’u ɲininga tugun ko: “I t’a fɛ ka kunmabɔsara ta wa?” a ko: «Ɔn ɔn.» A y’u ɲininga tugun ko: ‘Aw b’a fɛ k’a faga wa? a k’a jaabi ko: ‘O lo’. A ko: ‘O tuma na, aw k’a ta ka taga n’a ye’. Tuma min na mɔgɔ min fagara, ale kɔrɔsibaga tagara, a y’a ɲininga tugun ko: ‘I ma yafa wa?’ a ko: «Ɔn ɔn.» A y’u ɲininga tugun ko: “I t’a fɛ ka kunmabɔsara ta wa?” a ko: «Ɔn ɔn.» A y’u ɲininga tugun ko: ‘Aw b’a fɛ k’a faga wa? a k’a jaabi ko: ‘O lo’. A ko: ‘O tuma na, aw k’a ta ka taga n’a ye’. O la, a siɲɛ naaninan na, a ko: ‘N’i ye yafa a ma, a bena a yɛrɛ ka jurumuw n’i balimacɛ ka jurumuw kunko ta’. Wail ko, ‘Mɔgɔ min fagara, ale ka ladonbaga labanna ka yafa a ma’. Wail ko, ‘Ne ye mɔgɔfagala ye a ye juru bɔ’. A y’a fɔ an ye [Ubaidullah bin Umar bin Umar bin Maisarah] ko, a y’a fɔ an ye [Yahya bin Sa’id] ko; a y’a fɔ n ye [Jami’ bin Mathar] ko, a y’a fɔ n ye [Alqamah bin Wail] n’a ka sanad n’a kɔrɔ ye’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3902
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَوْفٍ الطَّائِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْقُدُّوسِ بْنُ الْحَجَّاجِ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ عَطَاءٍ الْوَاسِطِيُّ عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَائِلٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِحَبَشِيٍّ فَقَالَ إِنَّ هَذَا قَتَلَ ابْنَ أَخِي قَالَ كَيْفَ قَتَلْتَهُ قَالَ ضَرَبْتُ رَأْسَهُ بِالْفَأْسِ وَلَمْ أُرِدْ قَتْلَهُ قَالَ هَلْ لَكَ مَالٌ تُؤَدِّي دِيَتَهُ قَالَ لَا قَالَ أَفَرَأَيْتَ إِنْ أَرْسَلْتُكَ تَسْأَلُ النَّاسَ تَجْمَعُ دِيَتَهُ قَالَ لَا قَالَ فَمَوَالِيكَ يُعْطُونَكَ دِيَتَهُ قَالَ لَا قَالَ لِلرَّجُلِ خُذْهُ فَخَرَجَ بِهِ لِيَقْتُلَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا إِنَّهُ إِنْ قَتَلَهُ كَانَ مِثْلَهُ فَبَلَغَ بِهِ الرَّجُلُ حَيْثُ يَسْمَعُ قَوْلَهُ فَقَالَ هُوَ ذَا فَمُرْ فِيهِ مَا شِئْتَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّه صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسِلْهُ وَقَالَ مَرَّةً دَعْهُ يَبُوءُ بِإِثْمِ صَاحِبِهِ وَإِثْمِهِ فَيَكُونُ مِنْ أَصْحَابِ النَّارِ قَالَ فَأَرْسَلَهُ
A y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Auf Ath Tha`i] ko, a y’a fɔ an ye [Abdul Qudus Ibnul Hajjaj] ko, a y’a fɔ an ye [Yazid bin Atha Al Wasithi] ka bɔ [Simak] ka bɔ [Alqamah bin Wail] ka bɔ [a facɛ] fɛ a ko, ‘Cɛɛ dɔ nana ’ Nabi b’a fɔ ko: ‘Tiɲɛn na Habsyi Nin ye n balimacɛ dencɛ faga!’ A ye habsyi ɲininga ko: ‘I y’a faga cogo di?’ A y’a jaabi ko: ‘Ne y’a kuun bugɔ ni sɔgɔlan ye, nka n tun t’a fɛ k’a faga’. A y’u ɲininga tugun ko: “Yala see b’i fɛ ka kunmabɔsara sara wa?” A ko: «Ɔn ɔn.» A y’a ɲininga tugun ko: ‘E ka miiri la, n’i y’i bɔ kaso la, o kɔ, i be mɔgɔw ɲininga wariko ta fan fɛ, i be mun lo miiri?’ A y’a jaabi ko: ‘Mako tɛ’. A y’a ɲininga tugun ko: ‘Yala a be se ka kɛ ko aw kɔrɔsibagaw bena kunmabɔsara wari di aw ma wa? A ko: «Ɔn ɔn.» A y’a fɔ cɛɛ ye - mɔgɔ min fagara, o tigi - ko: ‘Na n’a ye’. O kama, cɛɛw ye Habsi ta ka taga n’a ye k’a faga. O kɔ, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Tiɲɛ na, ni cɛɛ ye delinanko faga, o tuma na, a lɔyɔrɔ bena kɛ o delinanko kelen ye’. Kira ka kuma labanna ka se cɛɛ tulo la, a ko o kɔ, n’ bena nin di a ma tugun. O la, aw ka cikanw di i n’a fɔ aw b’a fɛ cogo min na’. O kɔ, Rasulullah ko: ‘Aw ka Habsyi hɔɔrɔnya’. Lakali wɛrɛ la, a ko: ‘A to yen, o tuma na, a bena a tericɛ - mɔgɔ min tɔɔrɔla - ka jurumuw n’a yɛrɛ ka jurumuw ta. O kɔ, a bena taga jahanama kɔnɔ’. O kɔ, mɔgɔ min fagara, ale kɔrɔsibaga y’a labila.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3903
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ يَحْيَى ابْنِ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلٍ قَالَكُنَّا مَعَ عُثْمَانَ وَهُوَ مَحْصُورٌ فِي الدَّارِ وَكَانَ فِي الدَّارِ مَدْخَلٌ مَنْ دَخَلَهُ سَمِعَ كَلَامَ مَنْ عَلَى الْبَلَاطِ فَدَخَلَهُ عُثْمَانُ فَخَرَجَ إِلَيْنَا وَهُوَ مُتَغَيِّرٌ لَوْنُهُ فَقَالَ إِنَّهُمْ لَيَتَوَاعَدُونَنِي بِالْقَتْلِ آنِفًا قَالَ قُلْنَا يَكْفِيكَهُمُ اللَّهُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَالَ وَلِمَ يَقْتُلُونَنِي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا يَحِلُّ دَمُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ إِلَّا بِإِحْدَى ثَلَاثٍ كُفْرٌ بَعْدَ إِسْلَامٍ أَوْ زِنًا بَعْدَ إِحْصَانٍ أَوْ قَتْلُ نَفْسٍ بِغَيْرِ نَفْسٍ فَوَاللَّهِ مَا زَنَيْتُ فِي جَاهِلِيَّةٍ وَلَا فِي إِسْلَامٍ قَطُّ وَلَا أَحْبَبْتُ أَنَّ لِي بِدِينِي بَدَلًا مُنْذُ هَدَانِي اللَّهُ وَلَا قَتَلْتُ نَفْسًا فَبِمَ يَقْتُلُونَنِيقَالَ أَبُو دَاوُد عُثْمَانُ وَأَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا تَرَكَا الْخَمْرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ
A y’a fɔ an ye [Suliman bin Harb] ko, a y’a fɔ an ye [Hamadu bin Zaid] ka bɔ [Yahya bin Sa’id] ka bɔ [Abu Umamah bin Sahl] la a ko, ‘Ne tun be ni [Usman] ye tuma min na a laminina a ka soo kɔnɔ. A ka bon kɔnɔ, boon dɔ be yen, ni mɔgɔ donna o kɔnɔ a bena se ka mɔgɔw ka barow mɛn a sanfɛ. Usman donna boon kɔnɔ, o kɔ, a bɔra n’a ɲɛda nɛrɛmuguman ye. A ko: ‘U b’a fɛ ka ne faga’. A - lakalibaga - ko: 'O tuma na, an ko: 'Ala be se ka kɛ i latangabaga ye, e Amirul Mukminin'. Usman y’a ɲininga - a ɲagaminin - ko: ‘Mun na u b’a fɛ ka ne faga?, hali ni n’ y’a mɛn loon dɔ la ko: ‘Silamɛ joli tɛ halal ye fo ni sababu saba lo; kafiriw lananin kɔ, kakalaya furu kɔ, ani mɔgɔ wɛrɛw niin fagali’. Ala ka sira la, n ma kakalaya kɛ abada hali jahiliya wagati la walima silamɛya kɔ, n ma jigiya sɔrɔ fana ka n ka diinan yɛlɛma Ala ka n bilasiranin kɔ, ani fana n ma mɔgɔ si niin faga abada -jo tɛ min na-. O tuma mun le kosɔn o bɛna ne faga?» Abu Dawud ko: Usman ni Abu Bakri, Ala ka hɛrɛ kɛ a ye, u ma diwɛn min abada Jahiliya wagati la.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3904
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ فَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَ سَمِعْتُ زِيَادَ بْنَ ضُمَيْرَةَ الضُّمَرِيَّ ح و أَخْبَرَنَا وَهْبُ بْنُ بَيَانٍ وَأَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ الْهَمْدَانِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ أَنَّهُ سَمِعَ زِيَادَ بْنَ سَعْدِ بْنِ ضُمَيْرَةَ السُّلَمِيَّ وَهَذَا حَدِيثُ وَهْبٍ وَهُوَ أَتَمُ يُحَدِّثُ عُرْوَةَ بْنَ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ مُوسَى وَجَدِّهِوَكَانَا شَهِدَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُنَيْنًا ثُمَّ رَجَعْنَا إِلَى حَدِيثِ وَهْبٍ أَنْ مُحَلِّمَ بْنَ جَثَّامَةَ اللَّيْثِيَّ قَتَلَ رَجُلًا مِنْ أَشْجَعَ فِي الْإِسْلَامِ وَذَلِكَ أَوَّلُ غِيَرٍ قَضَى بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَكَلَّمَ عُيَيْنَةُ فِي قَتْلِ الْأَشْجَعِيِّ لِأَنَّهُ مِنْ غَطَفَانَ وَتَكَلَّمَ الْأَقْرَعُ بْنُ حَابِسٍ دُونَ مُحَلِّمٍ لِأَنَّهُ مِنْ خِنْدِفَ فَارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ وَكَثُرَتْ الْخُصُومَةُ وَاللَّغَطُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عُيَيْنَةُ أَلَا تَقْبَلُ الْغِيَرَ فَقَالَ عُيَيْنَةُ لَا وَاللَّهِ حَتَّى أُدْخِلَ عَلَى نِسَائِهِ مِنْ الْحَرْبِ وَالْحُزْنِ مَا أَدْخَلَ عَلَى نِسَائِي قَالَ ثُمَّ ارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ وَكَثُرَتْ الْخُصُومَةُ وَاللَّغَطُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا عُيَيْنَةُ أَلَا تَقْبَلُ الْغِيَرَ فَقَالَ عُيَيْنَةُ مِثْلَ ذَلِكَ أَيْضًا إِلَى أَنْ قَامَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي لَيْثٍ يُقَالُ لَهُ مُكَيْتِلٌ عَلَيْهِ شِكَّةٌ وَفِي يَدِهِ دَرِقَةٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي لَمْ أَجِدْ لِمَا فَعَلَ هَذَا فِي غُرَّةِ الْإِسْلَامِ مَثَلًا إِلَّا غَنَمًا وَرَدَتْ فَرُمِيَ أَوَّلُهَا فَنَفَرَ آخِرُهَا اسْنُنْ الْيَوْمَ وَغَيِّرْ غَدًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَمْسُونَ فِي فَوْرِنَا هَذَا وَخَمْسُونَ إِذَا رَجَعْنَا إِلَى الْمَدِينَةِ وَذَلِكَ فِي بَعْضِ أَسْفَارِهِ وَمُحَلِّمٌ رَجُلٌ طَوِيلٌ آدَمُ وَهُوَ فِي طَرَفِ النَّاسِ فَلَمْ يَزَالُوا حَتَّى تَخَلَّصَ فَجَلَسَ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَيْنَاهُ تَدْمَعَانِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي قَدْ فَعَلْتُ الَّذِي بَلَغَكَ وَإِنِّي أَتُوبُ إِلَى اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فَاسْتَغْفِرْ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَقَتَلْتَهُ بِسِلَاحِكَ فِي غُرَّةِ الْإِسْلَامِ اللَّهُمَّ لَا تَغْفِرْ لِمُحَلِّمٍ بِصَوْتٍ عَالٍ زَادَ أَبُو سَلَمَةَ فَقَامَ وَإِنَّهُ لَيَتَلَقَّى دُمُوعَهُ بِطَرَفِ رِدَائِهِقَالَ ابْنُ إِسْحَقَ فَزَعَمَ قَوْمُهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اسْتَغْفَرَ لَهُ بَعْدَ ذَلِكَ قَالَ أَبُو دَاوُد قَالَ النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ الْغِيَرُ الدِّيَةُ
A y’a fɔ an ye [Musa bin Isma’il] ko, a y’a fɔ an ye [Hamadu] a ko; a y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Ishaq] ko, a y’a fɔ ne ye [Muhamadu bin Ja’far bin Az Zubair] a ko; N’ y’a mɛn ko [Ziyad bin Dhamra Adh Dhumari] lo. -cogo wɛrɛ la a fɔra- A fɔra an ye ko [Wahb bin Bayan] ni [Ahmadu bin Sa’id Al Hamdani] fila bɛɛ ko; a y’a fɔ an ye [Ibnu Wahb] ko, a y’a fɔ ne ye [Abdurrahman bin Abu Az Zinad] ka bɔ [Abdurrahman Ibnul Harits] fɛ ka bɔ [Muhamadu bin Jafar] fɛ ko a tun ye [Ziyad bin Sa’d bin Dhumairah As Sulami] mɛn - nin ye Wahb ka hadi dafanin ye, nin ye ka Urdi ka hadi dafa, nin ye ka tɛmɛ o kan. bin Az Zubair - ka bɔ [a fa] fɛ a ko, ' [Musa] ni [a bɛnba] tun ye u sen don Hunayin kɛlɛ la ni cira sallallaahu 'alayihi wasallam ye. ’ o kɔ, an kɔsegira Wahb hadisi ma, ko Muhallim bin Jatstsamah Al Laitsi ye mɔgɔ dɔ faga loon dɔ la min bɔra Ashja’ - o yɔrɔ tɔgɔ - hali n’a tun ye silamɛya don, ani o lo tun ye diyat fɔlɔ ye min kunmabɔra kira sallallaahu ‘alaihi wasallam fɛ. O kɔ, Uyainah ye kuma ta Al Asyja’I fagali kan, bari a bɔra Gathafan. O wagati la, Al Aqra’ bin Habis ye kuma ta ka Muhallim lafasa, bari a bɔra Khindiq. U kaan kɔrɔtara fɔɔ sɔsɔli ni mankanba kɛra. O kɔ, Rasulullah ko: «E Uyainah, i t’a fɛ ka sɔn diyat -kunmabɔsara ma wa?» A y’a jaabi ko: ‘Ala lo, ayi! Walisa an ka se ka bɔnɛ ni nisɔngoya lase a ka musow ma i n’a fɔ a ye bɔnɛ ni nisɔngoya lase ne ka musow ma cogo min na’. Sa’d ko: ‘O kɔ, u kaanw wulila tugun fɔɔ sɔsɔli ni mankanba kɛra’. O kɔ, Rasulullah ko: «E Uyainah, i t’a fɛ ka sɔn diyat -kunmabɔsara ma wa?» Uyainah y’a jaabi i n’a fɔ a tun y’a jaabi cogo min na ka kɔn, o la, Banu Laith cɛ dɔ min tɔgɔ ko Mukaitil, ale wulila, marifa ni nɛgɛkunbɛnnan tun b’a bolo. O kɔ, a ko: «E Ala ka ciden, silamɛya la, ne ma kunmabɔsara sɔrɔ abada nin mɔgɔ nin ka kojugu min kɛra - Muhalim mɔgɔfagala - fɔɔ i n’a fɔ bakɔrɔn kulu min be minni kɛra - baji kɔnɔ - bari minɔgɔ tun b’u la. O kɔ, lɔgɔ fɔlɔ tun be fili fɔɔ lɔgɔ laban bolila ka taga - kɔrɔ; Qishah ka kɛli ye walisa tɔɔw ka siran ka kalan sɔrɔ, i n’a fɔ bakɔrɔn be fili cogo min na walisa tɔɔw ka siran ka taga. Aw ye sunna sabati sisan, k’a yɛlɛma sini’. O kɔ, Rasulullah ko: ‘Ɲɔgɔmɛ biduuru sara warigwɛ la ani biduuru wɛrɛ n’u sera Madina’. O koo kɛra a ka voyazi dɔ la. Tuma min na Muhalim tun ye mɔgɔ jan ye, a fari tun be nɛrɛmuguman ye, a tun siginin be jama cɛma. Ani a teriw tun b’a dɛmɛna hali bi fɔɔ a bɔra fagali la -qishas-. O kɔ, Muhalim sigira Rasulullah gɛrɛfɛ ni ɲɛji ye. A ko o kɔfɛ, 'E Ala ka ciden, ne ye ko dɔ kɛ i n'a fɔ i b'a lɔn cogo min na - fagali -, ne nimisara sisan Ala Tabaaraka Wa Ta'ala fɛ, o la, i ka yafa ɲini Ala Azza Wa Jalla fɛ'. O kɔ, Rasulullah ko: ‘I y’a faga n’i ka marifa ye hali k’a sɔrɔ a tun be silamɛya daminɛ na wa? E Ala, i kana yafa Muhalim ma’. A y’o kumaw fɔ ni kaanba ye.’ Abu Salamah y’a fara a kan ko: ‘Muhalim wulila o kɔ, k’a ɲɛji jɔɔsi n’a ka fani gɛrɛfɛla ye’. Ibn Ishaq ko: ‘A ka mɔgɔw tun lanin b’a la ko Rasulullah bena yafa ɲini Muhallim fɛ o kɔfɛ’. Abu Dawud ko: ‘Nadhr bin Sumayili dɔ ko Al Giyar ye diyat -kunmabɔsara ye’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3905
حَدَّثَنَا مُسَدَّدُ بْنُ مُسَرْهَدٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا شُرَيْحٍ الْكَعْبِيَّ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَا إِنَّكُمْ يَا مَعْشَرَ خُزَاعَةَ قَتَلْتُمْ هَذَا الْقَتِيلَ مِنْ هُذَيْلٍ وَإِنِّي عَاقِلُهُ فَمَنْ قُتِلَ لَهُ بَعْدَ مَقَالَتِي هَذِهِ قَتِيلٌ فَأَهْلُهُ بَيْنَ خِيَرَتَيْنِ أَنْ يَأْخُذُوا الْعَقْلَ أَوْ يَقْتُلُوا
A y’a fɔ an ye [Musaddad bin Musarhad] ko, a y’a fɔ an ye [Yahya bin Sa’id] ko, a y’a fɔ an ye [Ibn Abu Dzi`b] a ko; a y’a fɔ n ye [Sayidi Ibn Abu Sayidi] ko; N y’a mɛn [Abu Syuraih Al ka’bi] a b’a fɔra ko: ‘Ala ka ciden ko: ‘E Khuza’a mɔgɔw! Aw bɛɛ k’a lɔn ko aw bɛɛ, aw ye nin Hudzail cɛ faga, tiɲɛ na, ne le ye a nɔnabila ye -min bɛna a ka diyat sara-, o la, mɔgɔ o mɔgɔ fagara ne ka kuma kɔ, o tuma na, a ciyɛntabaga kama, ne bɛ sugandili fila di; kunmabɔsara ɲini walama ka mɔgɔ faga o nɔɔ na’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3906
حَدَّثَنَا عَبَّاسُ بْنُ الْوَلِيدِ بْنِ مَزْيَدٍ أَخْبَرَنِي أَبِي حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ حَدَّثَنِي يَحْيَى ح و حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنِي أَبُو دَاوُدَ حَدَّثَنَا حَرْبُ بْنُ شَدَّادٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ قَالَلَمَّا فُتِحَتْ مَكَّةُ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَنْ قُتِلَ لَهُ قَتِيلٌ فَهُوَ بِخَيْرِ النَّظَرَيْنِ إِمَّا أَنْ يُودَى أَوْ يُقَادَ فَقَامَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْيَمَنِ يُقَالُ لَهُ أَبُو شَاةٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ اكْتُبْ لِي قَالَ الْعَبَّاسُ اكْتُبُوا لِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اكْتُبُوا لِأَبِي شَاةٍوَهَذَا لَفْظُ حَدِيثِ أَحْمَدَ قَالَ أَبُو دَاوُد اكْتُبُوا لِي يَعْنِي خُطْبَةَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
A y’a fɔ an ye [Abbas Ibnul Walid bin Mazyad] ko, a y’a fɔ n ye [n facɛ] ko, a y’a fɔ an ye [Al Auza’i] ko, a y’a fɔ n ye [Yahya]. -cogo wɛrɛ la a kofɔra- a y’a fɔ an ye [Ahmadu bin Ibrahima] ko, a y’a fɔ ne ye [Abu Dawud] ko, a y’a fɔ an ye [Harb bin Syaddad] ko, a y’a fɔ an ye [Yahya bin Abu Kathir] ko, a y’a fɔ ne ye [Abu Salamah bin Abdurrahman ko] a ko, a ko] Makka dugu dayɛlɛli Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam lɔra ka waajuli kɛ, a ko: ‘Aw cɛma, mɔgɔ o mɔgɔ y’a to u y’a ka denbaya faga, o tuma na, a ka ɲi ka koo fila lo sugandi; kunmabɔsara ɲini walama ka mɔgɔ faga o nɔɔ na’. O kɔ, cɛ dɔ min bɔra Yemeni jamanadenw na, n’a tɔgɔ ko Abu Shah, ale wulila k’a fɔ ko: ‘E Ala ka ciden, i k’a sɛbɛ n ye’. Al Abbas ko, ‘Aw ka sɛbɛri kɛ ne ye’. O kɔ, Rasulullah ko: ‘Aw ka sɛbɛri dɔ kɛ Abu Shah ye’. Ani nin ye Ahmadu ka lafadz hadisi ye. Abu Dawud ko, ‘i ka sɛbɛri kɛ ne ye’ kɔrɔ ye ko cira sallallaahu ‘alayihi wasallam ye waaju min kɛ’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3907
حَدَّثَنَا مُسْلِمٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَاشِدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ مُوسَى عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُقْتَلُ مُؤْمِنٌ بِكَافِرٍ وَمَنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا دُفِعَ إِلَى أَوْلِيَاءِ الْمَقْتُولِ فَإِنْ شَاءُوا قَتَلُوهُ وَإِنْ شَاءُوا أَخَذُوا الدِّيَةَ
A y’a fɔ an ye [Silamɛ] ko, a y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Rashid] ko, a y’a fɔ an ye [Suliman bin Musa] ka bɔ [Amru bin Syu’aib] ka bɔ [a facɛ] ka bɔ [a bɛnba] ka bɔ kira sallallaahu ‘alaihi wasallam, a ko: ‘Lanabaga min be an -fias in-fias la, o ma kan ka kisi. O la, ni mɔgɔ o mɔgɔ ye lanabagaw faga ni ŋaniya jugu ye, o koo be di mɔgɔ faganin kɔrɔsibaga ma; N’u b’a fɛ, u be se ka mɔgɔfaga hakɛ ta, n’u b’a fɛ, u be se ka kunmabɔsara ɲini’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3908
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ أَخْبَرَنَا مَطَرٌ الْوَرَّاقُ وَأَحْسَبُهُ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا أُعْفِيَ مَنْ قَتَلَ بَعْدَ أَخْذِهِ الدِّيَةَ
A y’a fɔ an ye [Musa bin Isma’il] ko, a y’a fɔ an ye [Hammad] ko, a y’a fɔ an ye [Mathar Al Warraq] ani ne hakili la, a bɔra [Al Hasan] la ka bɔ [Jabir bin Abdullah] la, a ko: ‘Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Ne tɛna yafa mɔgɔ ma min be ranso faga a kɛnin kɔ ka ranso faga’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3909
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبِ بْنِ عَرَبِيٍّ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ هِشَامِ بْنِ زَيْدٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ امْرَأَةً يَهُودِيَّةً أَتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِشَاةٍ مَسْمُومَةٍ فَأَكَلَ مِنْهَا فَجِيءَ بِهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَهَا عَنْ ذَلِكَ فَقَالَتْ أَرَدْتُ لِأَقْتُلَكَ فَقَالَ مَا كَانَ اللَّهُ لِيُسَلِّطَكِ عَلَى ذَلِكَ أَوْ قَالَ عَلَيَّ فَقَالُوا أَلَا نَقْتُلُهَا قَالَ لَا فَمَا زِلْتُ أَعْرِفُهَا فِي لَهَوَاتِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
A fɔra an ye [Yahya bin Habib bin Arabi] ko, a fɔra an ye [Khalid Ibnul Harith] ko, a fɔra an ye [Syu’ba] ka bɔ [Hisyam bin Zaid] ka bɔ [Anas bin Malik] ko, ‘Yahutu muso dɔ nana Ala ka ciden fɛ k’a fɔ a ye ko . baga donna a ra, o kɔ, a k’a dumu. O kɔ, u ye yahutumuso nin bila cira sallallaahu alɛhi wasallam ɲɛfɛ. a y’o ɲininga o kɔ, muso y’a jaabi ko: ‘Ne b’a fɛ k’i faga!’ A ko: ‘Ala tɛna a nɔgɔya i ye k’o kɛ, walima a ko, ‘ka - o - kɛ ne ye’. O tɔɲɔgɔnw ko: ‘N’an y’a faga dɔrɔn do?’ a ko: ‘Aw kana’. Anas ko: «Ani ne bele be baga tɔw ye Rasulullah ka kan na.»
Hadith
Imam Abu Dawud : 3910
حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ رُشَيْدٍ حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ الْعَوَّامِ ح و حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ عَنْ سُفْيَانَ ابْنِ حُسَيْنٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدٍ وأَبِي سَلَمَةَ قَالَ هَارُونُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ امْرَأَةً مِنْ الْيَهُودِ أَهْدَتْ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَاةً مَسْمُومَةً قَالَ فَمَا عَرَضَ لَهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ أَبُو دَاوُد هَذِهِ أُخْتُ مَرْحَبٍ الْيَهُودِيَّةُ الَّتِي سَمَّتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
A y’a fɔ an ye [Dawuda bin Rasyid] ko, a y’a fɔ an ye [Abbad Ibnul Awwam]. -cogo wɛrɛ la a fɔra- A y’a fɔ an ye [Harun bin Abdullah] ko, a y’a fɔ an ye [Sa’id bin Suleman] ko, a y’a fɔ an ye [Abbad] ka bɔ [Sufyan bin Husain] ka bɔ [Az Zuhri] ka bɔ [Sa’id] ani [Abu Salamah]. [Haruna] ko; ka bɔ [Abu Hurairah] la, a ko: ‘Yahutu muso dɔ ye bakɔrɔn sogo dɔ di cira ma, min tun ye baga ye’. Abu Hurairah y’a fɔ tugun ko: ‘Nga, cira ma maga muso la fiyo - o ye qishash ye -’. Abu Dawud ko : «Nin muso ye yahutu muso min ye baga faga cira sallallaahu alayihi wasallam, o balimamuso ye.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3911
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْمَهْرِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ كَانَ جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ يُحَدِّثُأَنَّ يَهُودِيَّةً مِنْ أَهْلِ خَيْبَرَ سَمَّتْ شَاةً مَصْلِيَّةً ثُمَّ أَهْدَتْهَا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الذِّرَاعَ فَأَكَلَ مِنْهَا وَأَكَلَ رَهْطٌ مِنْ أَصْحَابِهِ مَعَهُ ثُمَّ قَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ارْفَعُوا أَيْدِيَكُمْ وَأَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْيَهُودِيَّةِ فَدَعَاهَا فَقَالَ لَهَا أَسَمَمْتِ هَذِهِ الشَّاةَ قَالَتْ الْيَهُودِيَّةُ مَنْ أَخْبَرَكَ قَالَ أَخْبَرَتْنِي هَذِهِ فِي يَدِي لِلذِّرَاعِ قَالَتْ نَعَمْ قَالَ فَمَا أَرَدْتِ إِلَى ذَلِكَ قَالَتْ قُلْتُ إِنْ كَانَ نَبِيًّا فَلَنْ يَضُرَّهُ وَإِنْ لَمْ يَكُنْ نَبِيًّا اسْتَرَحْنَا مِنْهُ فَعَفَا عَنْهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يُعَاقِبْهَا وَتُوُفِّيَ بَعْضُ أَصْحَابِهِ الَّذِينَ أَكَلُوا مِنْ الشَّاةِ وَاحْتَجَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى كَاهِلِهِ مِنْ أَجْلِ الَّذِي أَكَلَ مِنْ الشَّاةِ حَجَمَهُ أَبُو هِنْدٍ بِالْقَرْنِ وَالشَّفْرَةِ وَهُوَ مَوْلًى لِبَنِي بَيَاضَةَ مِنْ الْأَنْصَارِحَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهْدَتْ لَهُ يَهُودِيَّةٌ بِخَيْبَرَ شَاةً مَصْلِيَّةً نَحْوَ حَدِيثِ جَابِرٍ قَالَ فَمَاتَ بِشْرُ بْنُ الْبَرَاءِ بْنِ مَعْرُورٍ الْأَنْصَارِيُّ فَأَرْسَلَ إِلَى الْيَهُودِيَّةِ مَا حَمَلَكِ عَلَى الَّذِي صَنَعْتِ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ جَابِرٍ فَأَمَرَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُتِلَتْ وَلَمْ يَذْكُرْ أَمْرَ الْحِجَامَةِ
A y’a fɔ an ye [Suleman bin Dawud Al Mahri] ko, a y’a fɔ an ye [Ibnu Wahb] a ko; tun ye [Yunus] lakali [Ibn Shihab] fɛ a ko, ‘[Jabir bin Abdullah] y’a fɔ n ye loon dɔ la ko Yahutu muso dɔ min bɔra Khaibar mɔgɔw la, ale ye baga bɔn bakɔrɔn sogo yirannin na. O kɔ, a ye sogo nin di cira ma. O kɔ, Rasulullah ye bakɔrɔn bolo minɛ k’a dumu n’a tɔɲɔgɔnw ye. O kɔ, Rasulullah y’a fɔ u bɛɛ ye ko: ‘Aw k’aw bolow kɔrɔta bɛɛ - aw kana u dumu tuguni -’. O kɔ, Rasulullah ye ciden dɔ ci ka taga yahutu muso weele. O kɔ, a ye muso ɲininga ko: ‘I ye baga don sogo nin na wa? Yahutumuso y’a jaabi ko: ‘Jɔn lo y’o kibaro fɔ i ye?’ A y’a jaabi ko: ‘Min be kibaroya di ne ma, o lo be ne bolo’. Yahutumuso ko: «O lo.» A y’u ɲininga tugun ko: ‘I be mun lo fɛ? Yahutumuso y’a jaabi ko: ‘Ne dusukun na, n’ y’a fɔ ko n’a ye kira ye, farati tɛna a sɔrɔ, nka n’a tɛ kira ye, an be se ka lafiɲɛ a kɔrɔ’. O kɔ, Rasulullah ye yafa yahutu muso ma, a m’a ɲangi. A tɔɲɔgɔn minw tun be bakɔrɔn sogo dumu, olu sara, k’a sɔrɔ Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam tun be ni yɔrɔ dɔ ye a kɔfɛla la, a ye sogo min dumu, o kosɔn. O kɔ, Abu Hind - min tun ye Bani Bayadha ka jɔɔn kɔrɔ ye ka bɔ Ansar la - y’a gosi ni biɲɛ ni murujan ye. A fɔra an ye [Wahb bin Baqiyyah] ko, a fɔra an ye [Khalid] fɛ ka bɔ [Muhamadu bin Amru] fɛ ka bɔ [Abu Salamah] la ko Rasulullah sallallaahu ‘alayihi wasallam tun ye bakɔrɔn wulinin dɔ di a ma loon dɔ la, Khaibar yahutu muso dɔ fɛ, i n’a fɔ hadisi kɔnɔ. Ale - lakalibaga - ko, 'Bisyr bin Al Bara bin Ma'rur Al Ansari sara - bari a ye bakɔrɔn sogo dumu -, o la, Ala ka ciden ye mɔgɔ ci ka taga yahutu muso ta. A ko: ‘Mun lo y’i lasun k’o kɛ?’ o kɔ, a kofɔra i n’a fɔ a fɔra cogo min na Jabir ka hadisi kɔnɔ. O kɔ, Rasulullah y’a fɔ ko muso ka ɲangili sɔrɔ, o la, u y’a faga. Nka a ma kongokolon kofɔ’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3912
حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ عَنْ خَالِدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْبَلُ الْهَدِيَّةَ وَلَا يَأْكُلُ الصَّدَقَةَحَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ بَقِيَّةَ فِي مَوْضِعٍ آخَرَ عَنْ خَالِدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ وَلَمْ يَذْكُرْ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْبَلُ الْهَدِيَّةَ وَلَا يَأْكُلُ الصَّدَقَةَ زَادَ فَأَهْدَتْ لَهُ يَهُودِيَّةٌ بِخَيْبَرَ شَاةً مَصْلِيَّةً سَمَّتْهَا فَأَكَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهَا وَأَكَلَ الْقَوْمُ فَقَالَ ارْفَعُوا أَيْدِيَكُمْ فَإِنَّهَا أَخْبَرَتْنِي أَنَّهَا مَسْمُومَةٌ فَمَاتَ بِشْرُ بْنُ الْبَرَاءِ بْنِ مَعْرُورٍ الْأَنْصَارِيُّ فَأَرْسَلَ إِلَى الْيَهُودِيَّةِ مَا حَمَلَكِ عَلَى الَّذِي صَنَعْتِ قَالَتْ إِنْ كُنْتَ نَبِيًّا لَمْ يَضُرَّكَ الَّذِي صَنَعْتُ وَإِنْ كُنْتَ مَلِكًا أَرَحْتُ النَّاسَ مِنْكَ فَأَمَرَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُتِلَتْ ثُمَّ قَالَ فِي وَجَعِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ مَازِلْتُ أَجِدُ مِنْ الْأَكْلَةِ الَّتِي أَكَلْتُ بِخَيْبَرَ فَهَذَا أَوَانُ قَطَعَتْ أَبْهَرِي
A fɔra an ye [Wahab bin Baqiyyah] fɛ ka bɔ [Khalid] fɛ ka bɔ [Muhamadu bin Amru] fɛ ka bɔ [Abu Salama] fɛ ka bɔ [Abu Hurairah] fɛ ko: ‘Rasulullah a ye nilifɛnw sɔrɔ nka a ma zaka dumu’. A fɔra an ye [Wahb bin Baqiyyah] fɛ -lakali wɛrɛ la- ka bɔ [Khalid] fɛ ka bɔ [Muhamadu bin Amru] fɛ ka bɔ [Abu Salamah] fɛ -nka a ma Abu Hurairah kofɔ, a ko: ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ye nilifɛnw sɔrɔ nka a ma zakadumu’. A y’a fɔ tugun ko: ‘O kɔ, Khaibar Yahutu muso dɔ tun be yen min ye sogo mugunin dɔ di a ma min tun be ni baga ye. O kɔ, Rasulullah n’a ka tɔɲɔgɔnw ye bakɔrɔn sogo dumu. Nka o kɔ, a ko: ‘Aw k’aw bolow kɔrɔta -aw ka dumuni dabila-, bari tiɲɛ na, nin bakɔrɔn sogo ye kibaro di n ma ko baga sirila a la’. Bisiri Ibnul Al Bara bin Ma’rur Al Ansari labanna ka sa. O kɔ, cira ye ciden ci ka taga Yahutu muso fɛ. A y’a ɲininga ko: ‘Mun lo y’i lasun k’o kɛ?’ Muso y’a jaabi ko: ‘N’i ye kira ye, ne be min kɛra, o tɛna foyi kɛ i la. Nka ni i tun ye masacɛ dɔrɔn le ye, o tuma ne tun bɛna mɔgɔw lafiya i kɔrɔ’. O kɔ, Rasulullah y’a fɔ ko muso ka faga, o la, u y’a faga. O kɔ, a y’a fɔ bana min y’a bila saya la, o wagati la ko: ‘Ne ye min dumu Khaibar, n’ bele b’o nɛnɛ, sisan ye n’ kɔ tigɛ wagati ye - n’ ka saya -’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3913
حَدَّثَنَا مَخْلَدُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ ابْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِأَنَّ أُمَّ مُبَشِّرٍ قَالَتْ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَرَضِهِ الَّذِي مَاتَ فِيهِ مَا يُتَّهَمُ بِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَإِنِّي لَا أَتَّهِمُ بِابْنِي شَيْئًا إِلَّا الشَّاةَ الْمَسْمُومَةَ الَّتِي أَكَلَ مَعَكَ بِخَيْبَرَ وَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا لَا أَتَّهِمُ بِنَفْسِي إِلَّا ذَلِكَ فَهَذَا أَوَانُ قَطَعَتْ أَبْهَرِيقَالَ أَبُو دَاوُد وَرُبَّمَا حَدَّثَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ بِهَذَا الْحَدِيثِ مُرْسَلًا عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرُبَّمَا حَدَّثَ بِهِ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ وَذَكَرَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَنَّ مَعْمَرًا كَانَ يُحَدِّثُهُمْ بِالْحَدِيثِ مَرَّةً مُرْسَلًا فَيَكْتُبُونَهُ وَيُحَدِّثُهُمْ مَرَّةً بِهِ فَيُسْنِدُهُ فَيَكْتُبُونَهُ وَكُلٌّ صَحِيحٌ عِنْدَنَا قَالَ عَبْدُ الرَّزَّاقِ فَلَمَّا قَدِمَ ابْنُ الْمُبَارَكِ عَلَى مَعْمَرٍ أَسْنَدَ لَهُ مَعْمَرٌ أَحَادِيثَ كَانَ يُوقِفُهَا حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا رَبَاحٌ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أُمِّهِ أُمِّ مُبَشِّرٍ قَالَ أَبُو سَعِيدِ بْنُ الْأَعْرَابِيِّ كَذَا قَالَ عَنْ أُمِّهِ وَالصَّوَابُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أُمِّ مُبَشِّرٍ دَخَلْتُ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ مَعْنَى حَدِيثِ مَخْلَدِ بْنِ خَالِدٍ نَحْوَ حَدِيثِ جَابِرٍ قَالَ فَمَاتَ بِشْرُ بْنُ الْبَرَاءِ بْنِ مَعْرُورٍ فَأَرْسَلَ إِلَى الْيَهُودِيَّةِ فَقَالَ مَا حَمَلَكِ عَلَى الَّذِي صَنَعْتِ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ جَابِرٍ فَأَمَرَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُتِلَتْ وَلَمْ يَذْكُرْ الْحِجَامَةَ
A fɔra an ye [Makhlad bin Khalid] ko, a fɔra an ye [Abdurrazaq] ko, a fɔra an ye [Ma’mar] ka bɔ [Az Zuhri] ka bɔ [Ibnu Ka’b bin Malik] ka bɔ [a facɛ] ka ko, ‘Umm Mubasysyir ko kira ye tuma min na a tun be sillalaahu, a tun be ‘ ‘I be ŋunuŋunu mun lo la, e Ala ka ciden? Ne tɛ foyi fɔ n dencɛ la, fɔɔ bakɔrɔn sogo bagaman min dumu n’i ye Khaibar’. O kɔ, cira sallallaahu ‘alaihi wasallam y’a jaabi ko: ‘Ne fana tɛ ŋunuŋunu foyi la ni bakɔrɔn sogo baga ye, ani sisan ye n’ kɔ tigɛ wagati ye -saya-’. Abu Dawud ko: «N’a sɔrɔ Abdurrazaq ye nin hadisi lakali mursally ka bɔ Ma’mar fɛ, ka bɔ Az Zuhri fɛ, ka bɔ cira sallallaahu aleyhi wasallam fɛ. Ani n’a sɔrɔ a ye hadisi fana fɔ min bɔra Az Zuhri la, min bɔra ‘Abdurrahman bin Ka’b bin Malik’ la. Abdurrazaq ko loon dɔ la, Ma’mar ye hadisi nin fɔ u ye mursal cogo la. Nka, wagati dɔ la, u y’o sɛbɛ k’a to a b’o fɔra u ye. Ani an hakili la, o bɛɛ ye tiɲɛ ye’ Abdurrazaq ko, ‘Tuma min na Ibnul Mubarak nana Ma’mar fɛ, Ma’mar y’a jigi la Ibn Mubarak kan hadisi caaman kan, a tun b’a fɛ ka minw fɔ’. A y’a fɔ an ye [Ahmadu bin Hanbal] ko, a y’a fɔ an ye [Ibrahima bin Khalid] ko, a y’a fɔ an ye [Rabah] ka bɔ [Ma’mar] ka bɔ [Az Zuhri] ka bɔ [‘Abdurrahman bin Abdullah bin Ka’b bin Malik] ka bɔ a bamuso Ummu Mubasysyir la. Abu Sayidi Ibnuli Arabi ko; o le fɔra a bamuso fɛ. Nka tiɲɛ lo; ka bɔ [a facɛ] la, ka bɔ [Ummu Mubasysyir] la, a ko: ‘Ne nana cira sallallaahu ‘alaihi wasallam filɛ... o kɔ, a ye Makhlad bin Khalid ka hadisi kɔrɔ fɔ, i n’a fɔ Jabir ka hadisi. Ale - lakalibaga - ko: ‘Bisyr Ibnul Bara bin Ma’rur sara, o la, a ye mɔgɔ dɔ ci ka taga yahutu muso fɛ. A y’a ɲininga ko: ‘Mun lo y’i lasun k’o kɛ?’ -o kɔ, a ye Jabir ka hadisi kofɔ- Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam o kɔ, a ye yamaruya di ko muso ka ɲangi, o la, muso fagara’. Ani, a ma kuma kongokolon koo la’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3914
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْجَعْدِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ح و حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ سَمُرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ قَتَلَ عَبْدَهُ قَتَلْنَاهُ وَمَنْ جَدَعَ عَبْدَهُ جَدَعْنَاهُحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ بِإِسْنَادِهِ مِثْلَهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ خَصَى عَبْدَهُ خَصَيْنَاهُ ثُمَّ ذَكَرَ مِثْلَ حَدِيثِ شُعْبَةَ وَحَمَّادٍ قَالَ أَبُو دَاوُد وَرَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ عَنْ هِشَامٍ مِثْلَ حَدِيثِ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَامِرٍ عَنْ ابْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ بِإِسْنَادِ شُعْبَةَ مِثْلَهُ زَادَ ثُمَّ إِنَّ الْحَسَنَ نَسِيَ هَذَا الْحَدِيثَ فَكَانَ يَقُولُ لَا يُقْتَلُ حُرٌّ بِعَبْدٍ
A y’a fɔ an ye [Ali Ibnul Ja’d] ko, a y’a fɔ an ye [Syu’ba]. -cogo wɛrɛ la a kofɔra- A fɔra an ye [Musa bin Isma’il] ko, a fɔra an ye [Hamadu] ka bɔ [Qatadah] ka bɔ [Al Hasan] ka bɔ [Samura] ko kira sallallaahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Ni mɔgɔ o mɔgɔ y’a ka jɔn faga, an tɛna a ka jɔn faga, ani min off a ka jɔn faga, an tɛna a faga. nun’. A y’a fɔ an ye [Muhamadu Ibnul Mutsanna] ko, a y’a fɔ an ye [Mu’adz bin Hisham] ko, a y’a fɔ ne ye [n facɛ] ka bɔ [Qatadah] la ni sanad kelen ye. A ko: ‘Ala ka ciden ko: ‘Ni mɔgɔ o mɔgɔ y’a ka jɔncɛ cɛ, an b’a cɛ’. O kɔ, a ye Syuba ni Hamamd ka hadisiw kofɔ. Abu Dawuda ko: ‘[Abu Dawuda Ath Thayalisi] y’o lakali ka bɔ [Hisham] fɛ i n’a fɔ [Mu’adz] ka hadisi. A y’a fɔ an ye [Al Hasan bin Ali] ko, a y’a fɔ an ye [Sa’id bin Amir] ka bɔ [Ibn Abu Arubah] ka bɔ [Qatada] la ni sanad [Syu’ba] ye i n’a fɔ o hadisi. A y’a fara a kan dɔrɔn ko Al Hasan ɲinɛna o hadisi kɔ. A ko, ‘Mɔgɔ hɔɔrɔn man kan ka faga jɔn kosɔn - o ye qishas ye -’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3915
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ الْحَسَنِ قَالَلَا يُقَادُ الْحُرُّ بِالْعَبْدِ
A y’a fɔ an ye [Silamɛ bin Ibrahim] ko, a y’a fɔ an ye [Hsyam] ka bɔ [Qatadah] ka bɔ [Al Hasan] a ko, ‘Hɔrɔn mɔgɔ man kan ka kɛ qishas ye -jɔɔn fagali kama’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3916
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ تَسْنِيمٍ الْعَتَكِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا سَوَّارٌ أَبُو حَمْزَةَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَجَاءَ رَجُلٌ مُسْتَصْرِخٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ جَارِيَةٌ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ وَيْحَكَ مَا لَكَ قَالَ شَرًّا أَبْصَرَ لِسَيِّدِهِ جَارِيَةً لَهُ فَغَارَ فَجَبَّ مَذَاكِيرَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيَّ بِالرَّجُلِ فَطُلِبَ فَلَمْ يُقْدَرْ عَلَيْهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اذْهَبْ فَأَنْتَ حُرٌّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ عَلَى مَنْ نُصْرَتِي قَالَ عَلَى كُلِّ مُؤْمِنٍ أَوْ قَالَ كُلِّ مُسْلِمٍقَالَ أَبُو دَاوُد الَّذِي عَتَقَ كَانَ اسْمُهُ رَوْحُ بْنُ دِينَارٍ قَالَ أَبُو دَاوُد الَّذِي جَبَّهُ زِنْبَاعٌ قَالَ أَبُو دَاوُد هَذَا زِنْبَاعٌ أَبُو رَوْحٍ كَانَ مَوْلَى الْعَبْدِ
A y’a fɔ an ye ko [Muhamadu bin Al Hasan bin Tasnim Al ‘Ataki] ko, a y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Bakr] ko, a y’a fɔ an ye [Sawwar Abu Hamzah] ko, a y’a fɔ an ye [Amru bin Syu’aib] ka bɔ [a fa] fɛ ka bɔ [a bɛnba] fɛ a ko, ‘a tun ye ‘Alafilalla heshoual ka ko: «E Ala ka ciden, i ka muso kɛ jɔn ye!» a ko: ‘Bɔnɛ ye i ye, mun lo y’i sɔrɔ?’ A y’a jaabi ko: ‘Min ka jugu, o ye ko ale - jɔɔn - y’a matigi ka jɔnmuso ye. O kɔ, a matigi tun be koniya fɔɔ a y’a cɛnimusoko tigɛ’. O kɔ, Rasulullah ko: ‘Aw ka na ni cɛɛ ye yan’. O kɔ, u ye cɛɛ nin ɲini nka u m’a sɔrɔ. O kɔ, Rasulullah ko: ‘Aw hɔɔrɔnyara sisan, sabari ka taga’. O kɔ, a y’a ɲininga ko: «E Ala ka ciden, ne ka kan ka dɛmɛ ɲini jɔn fɛ?» a y’a jaabi ko: ‘Lanabagaw bɛɛ ma, walima a ko: ‘Silamɛ bɛɛ ma’. Abu Dawud ko: ‘Jɔɔn min hɔɔrɔnyara, o tɔgɔ ko Rauh bin Dinar’. Abu Dawud ko tugun ko: «O wagati la, mɔgɔ min ye jɔɔn ka cɛnimusoko tigɛ, o ye Zinba ye.» Abu Dawud ko, ‘Zinba’ Abu Rauh fana tun ye jɔn kɔrɔ ye’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3917
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ مَيْسَرَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْمَعْنَى قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ وَرَافِعِ بْنِ خَدِيجٍأَنَّ مُحَيِّصَةَ بْنَ مَسْعُودٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ انْطَلَقَا قِبَلَ خَيْبَرَ فَتَفَرَّقَا فِي النَّخْلِ فَقُتِلَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَهْلٍ فَاتَّهَمُوا الْيَهُودَ فَجَاءَ أَخُوهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ وَابْنَا عَمِّهِ حُوَيِّصَةُ وَمُحَيِّصَةُ فَأَتَوْا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَكَلَّمَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فِي أَمْرِ أَخِيهِ وَهُوَ أَصْغَرُهُمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْكُبْرَ الْكُبْرَ أَوْ قَالَ لِيَبْدَأْ الْأَكْبَرُ فَتَكَلَّمَا فِي أَمْرِ صَاحِبِهِمَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقْسِمُ خَمْسُونَ مِنْكُمْ عَلَى رَجُلٍ مِنْهُمْ فَيُدْفَعُ بِرُمَّتِهِ قَالُوا أَمْرٌ لَمْ نَشْهَدْهُ كَيْفَ نَحْلِفُ قَالَ فَتُبَرِّئُكُمْ يَهُودُ بِأَيْمَانِ خَمْسِينَ مِنْهُمْ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَوْمٌ كُفَّارٌ قَالَ فَوَدَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ قِبَلِهِقَالَ سَهْلٌ دَخَلْتُ مِرْبَدًا لَهُمْ يَوْمًا فَرَكَضَتْنِي نَاقَةٌ مِنْ تِلْكَ الْإِبِلِ رَكْضَةً بِرِجْلِهَا قَالَ حَمَّادٌ هَذَا أَوْ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو دَاوُد رَوَاهُ بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ وَمَالِكٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ قَالَ فِيهِ أَتَحْلِفُونَ خَمْسِينَ يَمِينًا وَتَسْتَحِقُّونَ دَمَ صَاحِبِكُمْ أَوْ قَاتِلِكُمْ وَلَمْ يَذْكُرْ بِشْرٌ دَمًا و قَالَ عَبْدَةُ عَنْ يَحْيَى كَمَا قَالَ حَمَّادٌ وَرَوَاهُ ابْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ يَحْيَى فَبَدَأَ بِقَوْلِهِ تُبَرِّئُكُمْ يَهُودُ بِخَمْسِينَ يَمِينًا يَحْلِفُونَ وَلَمْ يَذْكُرْ الِاسْتِحْقَاقَ قَالَ أَبُو دَاوُد وَهَذَا وَهْمٌ مِنْ ابْنِ عُيَيْنَةَ
A y’a fɔ an ye [Ubayidula bin Umar bin Masara] ni [Muhamadu bin Ubayidi] kɔrɔ la, u fila bɛɛ ko; y’a fɔ an ye ko [Hamadu bin Zaid] bɔra [Yahya bin Sa’id] la ka bɔ [Busyair bin Yasar] ka bɔ [Sahl bin Abu Hatsmah] la ani [Rafi’ bin Khadij] ko: ‘Muhayisha bin Mas’ud ni Abdullah bin Sahl bɔra ka taga Khaibar, nka u fila farala ɲɔgɔn kan date palmtation la. O kɔ, Abdullah bin Sahl fagara, u ye yahutuw jalaki k’u y’a faga. O kɔ, a balimacɛ min tɔgɔ ko ‘Abdurrahman bin Sahl’, ale nana n’a belencɛ dencɛ fila ye, Huweyisha ni Muhayisha, ka taga cira sallallaahu alayihi wasallam fɛ. O kɔ, Abdurrahman y’a balimacɛ kofɔ - ale lo tun ka dɔgɔ a balimacɛw bɛɛ la -, a ko; ‘I ka kan ka daminɛ ni belebeleba ye, i ka kan ka daminɛ ni belebeleba ye. Walima a ko; ‘Min ka bon, o ka kan ka daminɛ’. O kɔ, u fila y’u balimacɛ kofɔ - min fagara -, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Aw mɔgɔ biduuru ka kali u kelen kan - yahutu min ye mɔgɔ faga -, o cogo la aw bena se k’aw balimacɛ kolo barikamanw kunmabɔ’. U y’a jaabi ko: ‘An m’a ye tiɲɛn na, o la, an be se ka kali cogo di!’ A ko: ‘Yahutuw bena bɔ i ka jalaki la n’u be se ka mɔgɔ bi duuru kali u cɛma’. O mɔgɔw y’a jaabi ko: “Olu ye kafiriw ye!” A - lakalibaga - ko, 'O tuma na, Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam ye -diyat- mɔgɔ min fagara, o niin kunmabɔ n'a yɛrɛ ka nafolo ye'. Sahl ko, 'Loon dɔ la, n donna u ka ɲɔgɔmɛmara kɔnɔ, yɔrɔnin kelen, ɲɔgɔmɛmuso dɔ ye n gosi n'a seen ye'. Hammad y’a fɔ ko: ‘Nin ye hadisi ye, walima nin ɲɔgɔnna dɔ’. Abu Dawuda ko: ‘ [Bisiri Ibnuli Mufadhal] ni [Malik] y’a lakali ka bɔ [Yaya bin Sa’id] fɛ. A y’a fɔ hadisi kɔnɔ ko: ‘Yala i be sɔn ka kali bi duuru kɛ, o tuma na, joo b’i fɛ k’i teri fagali hakɛ ɲini wa?’ nka Bisyr ma ‘joli’ kumaden fɔ. [Abda] fana y’a fɔ ka bɔ [Yahya] la i n’a fɔ [Hamadu] y’a fɔ cogo min na’. [Ibn Uyainah] fana ye maana lakali ka bɔ [Yahya] fɛ, nka a y’a daminɛ ni kumaden nin ye ko: ‘Yahutuw bena hɔɔrɔnya ka bɔ i ka jalaki la n’u ye kali biduuru di i ma, ani a ma ‘jo’ kumaden fɔ. Abu Dawud ko: ‘Nin ye Ibn Uyainah ka yɛlɛmani ye’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3918
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي مَالِكٌ عَنْ أَبِي لَيْلَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَهْلٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَأَنَّهُ أَخْبَرَهُ هُوَ وَرِجَالٌ مِنْ كُبَرَاءِ قَوْمِهِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةَ خَرَجَا إِلَى خَيْبَرَ مِنْ جَهْدٍ أَصَابَهُمْ فَأُتِيَ مُحَيِّصَةُ فَأُخْبِرَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ قَدْ قُتِلَ وَطُرِحَ فِي فَقِيرٍ أَوْ عَيْنٍ فَأَتَى يَهُودَ فَقَالَ أَنْتُمْ وَاللَّهِ قَتَلْتُمُوهُ قَالُوا وَاللَّهِ مَا قَتَلْنَاهُ فَأَقْبَلَ حَتَّى قَدِمَ عَلَى قَوْمِهِ فَذَكَرَ لَهُمْ ذَلِكَ ثُمَّ أَقْبَلَ هُوَ وَأَخُوهُ حُوَيِّصَةُ وَهُوَ أَكْبَرُ مِنْهُ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ فَذَهَبَ مُحَيِّصَةُ لِيَتَكَلَّمَ وَهُوَ الَّذِي كَانَ بِخَيْبَرَ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَبِّرْ كَبِّرْ يُرِيدُ السِّنَّ فَتَكَلَّمَ حُوَيِّصَةُ ثُمَّ تَكَلَّمَ مُحَيِّصَةُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِمَّا أَنْ يَدُوا صَاحِبَكُمْ وَإِمَّا أَنْ يُؤْذَنُوا بِحَرْبٍ فَكَتَبَ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذَلِكَ فَكَتَبُوا إِنَّا وَاللَّهِ مَا قَتَلْنَاهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِحُوَيِّصَةَ وَمُحَيِّصَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ أَتَحْلِفُونَ وَتَسْتَحِقُّونَ دَمَ صَاحِبِكُمْ قَالُوا لَا قَالَ فَتَحْلِفُ لَكُمْ يَهُودُ قَالُوا لَيْسُوا مُسْلِمِينَ فَوَدَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ عِنْدِهِ فَبَعَثَ إِلَيْهِمْ مِائَةَ نَاقَةٍ حَتَّى أُدْخِلَتْ عَلَيْهِمْ الدَّارَقَالَ سَهْلٌ لَقَدْ رَكَضَتْنِي مِنْهَا نَاقَةٌ حَمْرَاءُ
A fɔra an ye [Ahmadu bin Amru bin As Sarh] ko, a fɔra an ye [Ibnu Wahb] ko, a fɔra ne [Malik] fɛ ka bɔ [Abu Laila bin Abdullah bin Abdurrahman bin Sahl] fɛ ka bɔ [Sahl bin Abu Hatsn] fɛ ko ale ni a ka mɔgɔw bin Abdullah ka Sahl ni Muhayishah bɔra ka taga Khaibar sabu u tun be tɔɔrɔ minw sɔrɔla. O kɔ, u nana ni Muhayyishah ye, o kɔ, a fɔra ko Abdullah bin Sahl fagara k’a fili dingɛ dɔ kɔnɔ walima kɔlɔn dɔ kɔnɔ. Muhayishah o kɔ, a tagara yahutuw fɛ k’a ɲininga ko: «Ala ka sira la, ele lo y’a faga wa?» yahutuw y’a jaabi ko: ‘Ala ka barika la, an m’a faga’. Muhayishah bɔra o kɔ fɔɔ ka taga se Madina, a ye koow bɛɛ lakali a ka mɔgɔw ye. O kɔ, ale n'a balimacɛ Huwayishah - ani ale tun ka kɔrɔ - ani Abdurrahman bin Sahl tagara cira sallallahu alayihi wasallam fɛ. Muhayishah ye kuma ta - bari ale lo tun be Khaibar o wagati la - nka Rasulullah ko: ‘Kɔrɔw fɔlɔ, kɔrɔw fɔlɔ’. O kɔ, Huwayishah ye kuma ta ani Muhayishah y’a fɔ ka taga ɲɛfɛ, o kɔ, Rasulullah ko: ‘U b’a fɛ ka diyat sara i tericɛ ye walima u be kɛlɛ fɔ!’ O kɔ, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ye lɛtɛrɛ sɛbɛ u ma k’o koo ɲini u fɛ, o kɔ, u y’a jaabi - a ka lɛtɛrɛ ma - k’a jaabi sɛbɛn ko: ‘Ala ka bari an m’a faga’. O kɔ, Rasulullah y’a fɔ Huwayisha, Muhayisha ani Abdurrahman bin Sahl ye ko: ‘Yala aw be sɔn ka kali, walisa aw ka se ka jo sɔrɔ k’aw balimacɛ faga wa?’ o ko: «Ɔn ɔn.» A ko: ‘-Hali ni- Yahutuw bena kali i ka jalakikow la’. U y’a jaabi ko: ‘Olu tɛ silamɛw ye!’ Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam o kɔ, a ye diyat kunmabɔ n’a yɛrɛ ka nafolo ye, a ye ɲɔgɔmɛw ci fɔɔ ɲɔgɔmɛw donna u ka soo kɔnɔ’. Sahl ko, 'Ɲɔgɔmɛ kelen yɛrɛ ye n gosi, o ye ɲɔgɔmɛ wuleman ye'.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3919
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ وَكَثِيرُ بْنُ عُبَيْدٍ قَالَا حَدَّثَنَا ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ بْنِ سُفْيَانَ أَخْبَرَنَا الْوَلِيدُ عَنْ أَبِي عَمْرٍو عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَتَلَ بِالْقَسَامَةِ رَجُلًا مِنْ بَنِي نَصْرِ بْنِ مَالِكٍ بِبَحْرَةِ الرُّغَاءِ عَلَى شَطِّ لِيَّةِ الْبَحْرَةِ قَالَ الْقَاتِلُ وَالْمَقْتُولُ مِنْهُمْ وَهَذَا لَفْظُ مَحْمُودٍ بِبَحْرَةٍ أَقَامَهُ مَحْمُودٌ وَحْدَهُ عَلَى شَطِّ لِيَّةَ
A fɔra an ye ko [Mahmudu bin Khalid] ni [Katsir bin Ubaid] fila bɛɛ ko; y’a fɔ an ye. -A kofɔra cogo wɛrɛ la- A fɔra an ye [Muhamadu bin Ash Shabbah bin Sufyan] ko, a y’a fɔ an ye [Al Walid] ka bɔ [Abu Amru] ka bɔ [Amru bin Syu’aib] ka bɔ Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ko a ye mɔgɔ dɔ faga yɔrɔ dɔ la min bɔra Nalandmesh kabila la, saan 2012 la. min be weele ko Rugha, baji daa la. A -Mahmud- ko, 'Mɔgɔ min be mɔgɔ faga, min be faga, o bɛɛ tɛ bɔ u la -bani Nashr-'. Nin ye Mahmud ka lafadz ye, o ye ko Mahmud yɛrɛ ka lafdh b'a bolo - a ka tariki kɔnɔ a cogoya la; ‘dugukolo yɔrɔ dɔ la min be weele ko Rugha’, baji daa la’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 3920
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الصَّبَّاحِ الزَّعْفَرَانِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُبَيْدٍ الطَّائِيُّ عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍزَعَمَ أَنَّ رَجُلًا مِنْ الْأَنْصَارِ يُقَالُ لَهُ سَهْلُ بْنُ أَبِي حَثْمَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ نَفَرًا مِنْ قَوْمِهِ انْطَلَقُوا إِلَى خَيْبَرَ فَتَفَرَّقُوا فِيهَا فَوَجَدُوا أَحَدَهُمْ قَتِيلًا فَقَالُوا لِلَّذِينَ وَجَدُوهُ عِنْدَهُمْ قَتَلْتُمْ صَاحِبَنَا فَقَالُوا مَا قَتَلْنَاهُ وَلَا عَلِمْنَا قَاتِلًا فَانْطَلَقْنَا إِلَى نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقَالَ لَهُمْ تَأْتُونِي بِالْبَيِّنَةِ عَلَى مَنْ قَتَلَ هَذَا قَالُوا مَا لَنَا بَيِّنَةٌ قَالَ فَيَحْلِفُونَ لَكُمْ قَالُوا لَا نَرْضَى بِأَيْمَانِ الْيَهُودِ فَكَرِهَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُبْطِلَ دَمَهُ فَوَدَاهُ مِائَةً مِنْ إِبِلِ الصَّدَقَةِ
A y’a fɔ an ye ko [Al Hasan bin Muhamadu bin Ash Shabbah Az Za’farani] ko, a y’a fɔ an ye [Abu Nu’aim] ko, a y’a fɔ an ye [Sa’id bin Ubaid Ath Tha’i] ka bɔ [Busyair bin Yasar] la a lanin b’a la ko Ansar cɛ dɔ min tɔgɔ ko [Sahl bin y’a fɔ a ye ko a ka Khabari cɛ ka bɔ Abu Hatsmah la]. O kɔ, u jɛnsɛnna, fɔɔ u y’a ye ko u dɔ fagara. O k’a fɔ mɔgɔw ye ko: ‹Aw le ka an dɔgɔcɛ faga! jama y'a jaabi ko: «An m'a faga, an ma mɔgɔfagala ye fana.» O la, an tagara cira sallallahu fɛ. A -lakalibaga- ko, 'A y'u ɲininga ko, 'Aw nana ne fɛ ni dalilu ye, jɔn lo y'a faga -aw tericɛ-?' u y’a jaabi ko: ‘Dalilu si t’an fɛ’. A y’a jaabi ko: ‘Olu - Yahutuw - bena kali i la!’ o ko: ‹Yahudiyaw ta kalikan ma diya an ye. Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam tun t’a fɛ a ka saya ka kɛ gwansan ye, o la a ye diyat sara ni ɲɔgɔmɛ kɛmɛ ye ka bɔ saraka ɲɔgɔmɛw la’.
