Imam Abu Dawud (الامام ابو داود) - 4590 Hadith
Hadith
Imam Abu Dawud : 321
حَدَّثَنَا مُجَاهِدُ بْنُ مُوسَى وَعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ الْعَنْبَرِيُّ الْمَعْنَى قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنِي مُحِلُّ بْنُ خَلِيفَةَ حَدَّثَنِي أَبُو السَّمْحِ قَالَكُنْتُ أَخْدِمُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَانَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَغْتَسِلَ قَالَ وَلِّنِي قَفَاكَ فَأُوَلِّيهِ قَفَايَ فَأَسْتُرُهُ بِهِ فَأُتِيَ بِحَسَنٍ أَوْ حُسَيْنٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا فَبَالَ عَلَى صَدْرِهِ فَجِئْتُ أَغْسِلُهُ فَقَالَ يُغْسَلُ مِنْ بَوْلِ الْجَارِيَةِ وَيُرَشُّ مِنْ بَوْلِ الْغُلَامِقَالَ عَبَّاسٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ الْوَلِيدِ قَالَ أَبُو دَاوُد وَهُوَ أَبُو الزَّعْرَاءِ قَالَ هَارُونُ بْنُ تَمِيمٍ عَنْ الْحَسَنِ قَالَ الْأَبْوَالُ كُلُّهَا سَوَاءٌ
މުޖާހިދު ބިން މޫސާ އާއި އައްބާސް ބިން ޢަބްދުލްޢަޒީމް އަލް އަންބާރީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައި ވާއިރު، މާނައަކީ އެދެބޭފުޅުންވެސް ވިދާޅުވީ؛ ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން މަހުދީ އަހަންނަށް ރިވާކުރެއްވި ޔަޙްޔާ ބިން އަލް ވަލީދު އަހަންނަށް ރިވާކުރެއްވި މުހިއްލް ބިން ޚަލީފާ އަހަންނަށް ރިވާކުރެއްވި އަބޫ އަސް ސަމްޙް ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ؛ އަހަރެން ކުރިން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް ޚިދުމަތް ކުރަމުން ދިޔައީ، އޭނާ ފެންވަރަން ބޭނުންފުޅުވާއިރު، ވިދާޅުވަނީ: 'އަހަންނަށް ފުރަގަސްދީށެވެ'. އެހެންކަމުން އަހަރެން އޭނާއަށް ފުރަގަސްދީ، ދެން އަހަރެން އޭނާ ނިވާކުރީ - ފެންވަރާއިރު - އޭނާއަށް ފުރަގަސްދީގެންނެވެ. އެއަށްފަހު ޙަސަން އާއި ޙުސައިން ރަޑިޔާالله އަންހުމާ އޭނާގެ އަރިހަށް ގެނެސް، އެކަލޭގެފާނުގެ މޭމަތީގައި ކުޑަކަމުދިޔައެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެން އެތަކެތި ދޮންނަން އައީ ނަމަވެސް އޭނާ ބުނީ: 'އަންހެން ކުއްޖަކު ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި ދޮވެވޭއިރު، ފިރިހެން ކުއްޖެއްގެ ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި އުނގުޅަން ފުދޭ' ކަމަށެވެ. އައްބާސް ވިދާޅުވި އެވެ؛ ޔަޙްޔާ ބިން އަލް ވަލީދު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ އަބޫދާއޫދު ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ އެއީ އަބޫ އަޒް ޒަޢްރާ` އެވެ. ހާރޫން ބިން ތަމީމް ވިދާޅުވި އެވެ؛ އަލް ހަސަން އިން ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ؛ ހުރިހާ ކުޑަކަމުދާ ތަކެތި އެއްގޮތެވެ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 322
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ ابْنِ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي حَرْبِ بْنِ أَبِي الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَيُغْسَلُ مِنْ بَوْلِ الْجَارِيَةِ وَيُنْضَحُ مِنْ بَوْلِ الْغُلَامِ مَا لَمْ يَطْعَمْحَدَّثَنَا ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي حَرْبِ بْنِ أَبِي الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ وَلَمْ يَذْكُرْ مَا لَمْ يَطْعَمْ زَادَ قَالَ قَتَادَةُ هَذَا مَا لَمْ يَطْعَمَا الطَّعَامَ فَإِذَا طَعِمَا غُسِلَا جَمِيعًا
[މުޞައްދާދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޔަޙްޔާ] ރިވާކުރެއްވީ [އިބްނު އަބޫ އަރޫބާ] އިން [ޤަތަދާ] އިން [އަބޫ ޙަރުބު ބިން އަބޫ އަލް އަސްވާދު] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު] ގެ އަރިހުން [ޢަލީ ރަދުލިއަالله ޢާންހޫ] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަންހެން ކުއްޖަކު ކުޑަކަމުދާތަކެތި ދޮވެލާއިރު ފިރިހެން ކުއްޖެއްގެ ކުޑަކަމުދާތަކެތި އުނގުޅާއިރު، އޭނާ ނުކައި ހުރިހާ ހިނދަކު. [އިބްނު އަލް މުޘައްނާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި [މުޢާޛު ބިން ހިޝާމް] އަޅުގަނޑާ [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] [ޤަތަދާ] އިން [އަބޫ ޙަރްބު ބިން އަބޫ އަލް އަސްވާދު] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [ޢަލީ ބިން އަބޫ ޠާލިބް ރަދުލިއައްﷲ އަންހޫ] ގެ އަރިހުން ރަސޫލުالله ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. 'އޭނާ ނުކައި ހުރިހާ ހިނދަކު.' ' އޭނާ އިތުރަށް ވިދާޅުވީ، ޤަޠާދާ ވިދާޅުވިއެވެ: މިއީ ދެމީހުންވެސް ނުކައި ހުރިނަމަ، ކާން ނިމުމުން ދެން ދެމީހުންވެސް ދޮވެވޭ ކަމެވެ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 323
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَمْرِو بْنِ أَبِي الْحَجَّاجِ أَبُو مَعْمَرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ عَنْ يُونُسَ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ أُمِّهِأَنَّهَا أَبْصَرَتْ أُمَّ سَلَمَةَ تَصُبُّ الْمَاءَ عَلَى بَوْلِ الْغُلَامِ مَا لَمْ يَطْعَمْ فَإِذَا طَعِمَ غَسَلَتْهُ وَكَانَتْ تَغْسِلُ بَوْلَ الْجَارِيَةِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުالله ބިން އަމްރޫ ބިން އަބޫ އަލް ހައްޖާޖް، އަބޫ މަޢުމަރު] ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޢަބްދުލް ވަރިތުސް] [ޔޫނޫސް] ގެ އަރިހުން [އަލްޙަސަން] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ މަންމަ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވީ، [އުއްމު ސަލާމަތު] ފިރިހެން ކުއްޖަކު އަދިވެސް ކާން ހުއްޓާ ކުޑަކަމުދާތަކެތީގައި ފެން އަޅާތަން ފެނުނު ކަމަށާއި، އޭނާ ކައި ނިމުމުން އެކަމަނާ ދޮވެލި ކަމަށެވެ. އަދި އަންހެން ކުއްޖެއްގެ ކުޑަކަމުދާތަކެތި ދޮވެލިއެވެ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 324
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ وَابْنُ عَبْدَةَ فِي آخَرِينَ وَهَذَا لَفْظُ ابْنِ عَبْدَةَ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيِّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةِأَنَّ أَعْرَابِيًّا دَخَلَ الْمَسْجِدَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسٌ فَصَلَّى قَالَ ابْنُ عَبْدَةَ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ ارْحَمْنِي وَمُحَمَّدًا وَلَا تَرْحَمْ مَعَنَا أَحَدًا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَدْ تَحَجَّرْتَ وَاسِعًا ثُمَّ لَمْ يَلْبَثْ أَنْ بَالَ فِي نَاحِيَةِ الْمَسْجِدِ فَأَسْرَعَ النَّاسُ إِلَيْهِ فَنَهَاهُمْ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ إِنَّمَا بُعِثْتُمْ مُيَسِّرِينَ وَلَمْ تُبْعَثُوا مُعَسِّرِينَ صُبُّوا عَلَيْهِ سَجْلًا مِنْ مَاءٍ أَوْ قَالَ ذَنُوبًا مِنْ مَاءٍحَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ يَعْنِي ابْنَ حَازِمٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الْمَلِكِ يَعْنِي ابْنَ عُمَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَعْقِلِ بْنِ مُقَرِّنٍ قَالَ صَلَّى أَعْرَابِيٌّ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذِهِ الْقِصَّةِ قَالَ فِيهِ وَقَالَ يَعْنِي النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خُذُوا مَا بَالَ عَلَيْهِ مِنْ التُّرَابِ فَأَلْقُوهُ وَأَهْرِيقُوا عَلَى مَكَانِهِ مَاءً قَالَ أَبُو دَاوُد وَهُوَ مُرْسَلٌ ابْنُ مَعْقِلٍ لَمْ يُدْرِكْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
އަޙްމަދު ބިން ޢަމްރު ބިން އަސް ސާރޖް އާއި އިބްނު ޢަބްދާ އެހެން ރިވާވެރިންގެ ކިބައިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފައި ވާއިރު، މިއީ އިބްނު ޢަބްދާގެ ބަސްފުޅެވެ. ސުފްޔާން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަބޫހުރައިރާގެ ފަރާތުން ސަޢީދު ބިން އަލްމުސައިއްބުގެ ކިބައިން އަޒްޒުހުރީން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި ބަދުޢީ ޢަރަބިއަކު މިސްކިތަށް ވަދެފައިވަނީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އިށީނދެވަޑައިގަތުމުންނެވެ. އޭނާ ނަމާދުކުރީ ދެރަކުޢަތެވެ. އިބްނު ޢަބްދާޙް ވިދާޅުވީ، "ބަދުޢީން ވިދާޅުވިއެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ދެން ކުޑައިރުކޮޅެއް ފަހުން މިސްކިތުގެ ކަނެއްގައި އެމީހާ ކުޑަކަމުދާން ފެށުމުން، ރަސޫލާ (ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ) އެމީހުންނަށް މަނާކުރައްވައި ވިދާޅުވީ، ކަލޭގެފާނު ފޮނުއްވީ ކަންކަން ފަސޭހަ ކުރުމަށެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މޫސާ ބިން އިސްމާޢީލް] ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޖަރީރު ބިން ޙާޒިމް] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 325
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ حَدَّثَنِي حَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ ابْنُ عُمَرَكُنْتُ أَبِيتُ فِي الْمَسْجِدِ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكُنْتُ فَتًى شَابًّا عَزَبًا وَكَانَتْ الْكِلَابُ تَبُولُ وَتُقْبِلُ وَتُدْبِرُ فِي الْمَسْجِدِ فَلَمْ يَكُونُوا يَرُشُّونَ شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަޙްމަދު ބިން ޞާލިޙް] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޢަބްދުالله ބިން ވަޙްބު] [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑަށް [ޔޫނޫސް] ގާތު ވިދާޅުވީ [ޙަމްޒާ ބިން ޢަބްދުالله ބިން ޢުމަރު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިން ވާހަކައެވެ؛ [އިބްނު ޢުމަރު] ވިދާޅުވެފައި ވެއެވެ؛ އަހަރެން އެއްފަހަރަކު މިސްކިތުގައި ރޭގަނޑު ހޭދަކުރީ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ޒަމާނުގައި، އަދި ޒުވާން އަދި އެކަނިވެރިކަމުގައި އުޅުނު ދުވަސްވަރުގައެވެ. މިސްކިތުގައި ކުއްތާތައް ކުޑަކަމުދާން ތިއްބެވެ. އަދި އެބައިމީހުން - އެކުވެރިން - އޭގެ މައްޗަށް އެއްވެސް ފެނެއް ނުއުނގުޅައެވެ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 326
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أُمِّ وَلَدٍ لِإِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍأَنَّهَا سَأَلَتْ أُمَّ سَلَمَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ إِنِّي امْرَأَةٌ أُطِيلُ ذَيْلِي وَأَمْشِي فِي الْمَكَانِ الْقَذِرِ فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُطَهِّرُهُ مَا بَعْدَهُ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [ޢަބްދުﷲ ބިން މަސްލަމާ] [މާލިކު] ގެ އަރިހުން [މުޙައްމަދު ބިން ޢުމަރާ ބިން އަމްރޫ ބިން ޙަޒްމް] ގެ އަރިހުން [މުޙައްމަދު ބިން އިބްރާހީމް] ގެ އަރިހުން [އުއްމު ވަލާދު އިބްރާހިމް ބިން ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން އައުފް] ގެ އަރިހުން، ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަނބިކަނބަލުން [އުއްމު ސަލާމާ] އަށް އެދިވަޑައިގެން ވިދާޅުވީ: އަޅުގަނޑަކީ އަންހެނެކެވެ ހެދުމުގެ ފަށަލަ ދިގުކޮށް، ހަޑި ތަންތަނުގައި ހިނގާލަން ކަމުދެއެވެ. ފަހެ އުއްމު ސަލާމާ ވިދާޅުވިއެވެ: الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 327
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ النُّفَيْلِيُّ وَأَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ قَالَا حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عِيسَى عَنْ مُوسَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ امْرَأَةٍ مِنْ بَنِي عَبْدِ الْأَشْهَلِ قَالَتْقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لَنَا طَرِيقًا إِلَى الْمَسْجِدِ مُنْتِنَةً فَكَيْفَ نَفْعَلُ إِذَا مُطِرْنَا قَالَ أَلَيْسَ بَعْدَهَا طَرِيقٌ هِيَ أَطْيَبُ مِنْهَا قَالَتْ قُلْتُ بَلَى قَالَ فَهَذِهِ بِهَذِهِ
[ޢަބްދުالله ބިން މުޙައްމަދު އަން ނޫފައިލީ] އާއި [އަޙްމަދު ބިން ޔޫނުސް] އެދެބޭފުޅުންވެސް ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ޒުހައިރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުالله ބިން ޢީސާ] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން ޔަޒީދު] ގެ އަރިހުން [ބަނީ ޢަބްދުލް އަޝްޙާލްގެ އަންހެނަކު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަހަރެން އެއްފަހަރަކު އަހާލީމެވެ؛ އޭ الله ގެ ރަސޫލާއެވެ! ހަމަކަށަވަރުން އަހަރެމެން މިސްކިތަށް ދާ މަގަކީ ހަޑިއެއް ކަމުން ވާރޭ ވެހޭއިރު އަހަރެމެން ކުރާނީ ކީއްހެއްޔެވެ؟ އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'އެ -ހަޑި މަގެއް- އަށް ފަހު މިއަށްވުރެ ރަނގަޅު މަގެއް ނެތް ހެއްޔެވެ؟' އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ؛ އާނ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'ދެން ހަޑި މަގު ޠާހިރުވީ ސާފު މަގުގެ ފަސްގަނޑުން' އެވެ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 328
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ ح و حَدَّثَنَا عَبَّاسُ بْنُ الْوَلِيدِ بْنِ مَزْيَدٍ أَخْبَرَنِي أَبِي ح و حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا عُمَرُ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الْوَاحِدِ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ الْمَعْنَى قَالَ أُنْبِئْتُ أَنَّ سَعِيدَ بْنَ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيَّ حَدَّثَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا وَطِئَ أَحَدُكُمْ بِنَعْلِهِ الْأَذَى فَإِنَّ التُّرَابَ لَهُ طَهُورٌحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ يَعْنِي الصَّنْعَانِيَّ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَعْنَاهُ قَالَ إِذَا وَطِئَ الْأَذَى بِخُفَّيْهِ فَطَهُورُهُمَا التُّرَابُ حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ يَعْنِي ابْنَ عَائِذٍ حَدَّثَنِي يَحْيَى يَعْنِي ابْنَ حَمْزَةَ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْوَلِيدِ أَخْبَرَنِي أَيْضًا سَعِيدُ بْنُ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ الْقَعْقَاعِ بْنِ حَكِيمٍ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَعْنَاهُ
[އަޙްމަދު ބިން ޙަންބަލް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ އަލް މުޣީރާ] - އަދި އެއީ އެހެން މަޞްދަރަކުން ރިވާވެގެންވާ އެއްޗެއް -، އަދި [އައްބާސް ބިން އަލް ވަލީދު ބިން މަޒީދު] އަޅުގަނޑަށް [އަހަރެންގެ ބައްޕައަށް] - އަދި އެއީ އެހެން މަޞްދަރަކުން ރިވާވެގެންވާ ކަމެއް -، އަދި [މަޙްމޫދު ބިން ޚާލިދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢުމަރު ބިން ޢަބްދުލް ވަޙީދު] [އަލް އައުޒާޢީ] އިން އެ މާނައިގައި ކިޔައިދެއްވިއެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ [އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ] [ސަޢީދު ބިން އަބޫ ސަޢީދު އަލް މަޤްބުރީ] [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅުގެ އަރިހުން] [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި، الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. [އަޙްމަދު ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [މުޙައްމަދު ބިން ކާތިރު އަޝް ޝާންޢާނީ] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދެއްވީ [މުޙައްމަދު ބިން ކާތިރު އަޝް ޝާނާނީ] އިން [އަލް އައުޒާޢީ] އިން [އިބްނު އަޖްލާން] އިން [ސަޢީދު ބިން އަބޫ ސަޢީދު] ގެ އަރިހުން [އޭނާގެ ބައްޕަ] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ޙުރައިރާ] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން، އޭނާއާ އެއްގޮތް، އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: 'ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އެކަކު އޭނާގެ ދެ ޚުފް އިން ނަޖިހުގެ މައްޗަށް ފިޔަވަޅު އަޅާއިރު، ދެން ބިމުގެ ދޮންވެލި އެތަން ޠާހިރުކޮށްދެއެވެ.' [މަޙްމޫދު ބިން ޚާލިދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [މުޙައްމަދު ބިން ޢާޢިދު] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިނީ [ޔަޙްޔާ ބިން ޙަމްޒާޙް] [އަލް އައުޒާޢީ] އިން [މުޙައްމަދު ބިން އަލް ވަލީދު] އިން ވެސް އަޅުގަނޑަށް [ސަޢީދު ބިން އަބޫ ސަޢީދު] [އަލްޤަޢުޤާ ބިން ޙަކީމް] ގެ އަރިހުން [ޢަޢީޝާ] ގެ އަރިހުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން، އޭނާއާ އެއްފަދައިން ކިޔައިދިނެވެ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 329
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ حَدَّثَتْنَا أُمُّ يُونُسَ بِنْتُ شَدَّادٍ قَالَتْ حَدَّثَتْنِي حَمَاتِي أُمُّ جَحْدَرٍ الْعَامِرِيَّةُأَنَّهَا سَأَلَتْ عَائِشَةَ عَنْ دَمِ الْحَيْضِ يُصِيبُ الثَّوْبَ فَقَالَتْ كُنْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَلَيْنَا شِعَارُنَا وَقَدْ أَلْقَيْنَا فَوْقَهُ كِسَاءً فَلَمَّا أَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَذَ الْكِسَاءَ فَلَبِسَهُ ثُمَّ خَرَجَ فَصَلَّى الْغَدَاةَ ثُمَّ جَلَسَ فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذِهِ لُمْعَةٌ مِنْ دَمٍ فَقَبَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى مَا يَلِيهَا فَبَعَثَ بِهَا إِلَيَّ مَصْرُورَةً فِي يَدِ الْغُلَامِ فَقَالَ اغْسِلِي هَذِهِ وَأَجِفِّيهَا ثُمَّ أَرْسِلِي بِهَا إِلَيَّ فَدَعَوْتُ بِقَصْعَتِي فَغَسَلْتُهَا ثُمَّ أَجْفَفْتُهَا فَأَحَرْتُهَا إِلَيْهِ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِنِصْفِ النَّهَارِ وَهِيَ عَلَيْهِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން ޔަޙްޔާ ބިން ފާރިސް] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [އަބޫމަޢުމަރު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޢަބްދުލް ވަރިތުސް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އުއްމު ޔޫނުސް ބިންތު ޝައްދާދަށް] ވިދާޅުވެފައި ވަނީ، އޭނާ [އަހަރެންގެ ދައްތަ، އުއްމު ޖަހުދާރު އަލް އަމީރިއްޔާ] އަށް [އައިޝާ] ހެދުމުގައި ޙައިޟުގެ ލޭގެ ވާހަކަ އެހި ކަމަށް ވިދާޅުވެފައިވާ ކަމަށާއި އެހެންކަމުން ޖަވާބު ދެއްވީ: އަހަރެން މިހުރީ الله ގެ ރަސޫލާއާ އެކުގައެވެ صلى الله عليه وسلم، އަހަރެމެން ތިބީ ހެދުންތަކާއި އެހެނިހެން ހެދުންތައް އެތަންތަނުގެ މައްޗަށް އަޅައިގެންނެވެ. ފަތިސްވުމުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ފޮތިގަނޑު ހިފައިގެން އެ ފޮތިގަނޑު އަޅައި، ދެން ބޭރަށް ނުކުމެ ފަޖުރު ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ. އެއަށްފަހު އޭނާ އިށީނދެވަޑައިގަތުމުން މީހަކު ބުންޏެވެ: އޭ الله ގެ ރަސޫލާ، ތިބާގެ ހެދުމުގައި ލޭގެ ކުލައެއް އޮވެއެވެ. އެހެންކަމުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ، ލޭ ހުރި ތަނުގެ ކައިރީގައިވާ ބައިގައި ހިފަހައްޓާލުމަށްފަހު، ފިރިހެން ކުއްޖެއްގެ އަތުގައި އަޅުގަނޑާ ހަމައަށް ފޮނުއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ: 'މި ފޮތިގަނޑު ދޮވެ ހިއްކައި، ދެން އަނބުރާ އަހަރެންގެ ގާތަށް ފޮނުވާށެވެ.' އެހެންކަމުން އަހަރެންގެ އަތަށް އެދުމުން އަހަރެން ފޮތިގަނޑު ދޮވެލުމަށްފަހު ހިއްކައިލުމަށްފަހު އަނބުރާ އޭނާއަށް ދިނީމެވެ. އެއަށްފަހު އެ ފޮތިގަނޑު އަޅައިގެން ދުވާލު ވަގުތު الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވަޑައިގަތެވެ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 330
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ قَالَبَزَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ثَوْبِهِ وَحَكَّ بَعْضَهُ بِبَعْضٍحَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ حُمَيْدٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ
[މޫސާ ބިން އިސްމާޢީލް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [ޙައްމާދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ތަބިތު އަލް ބުނާނީ] [އަބޫ އަން ނަދުލާ] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އޭނާގެ ގަމީހުގައި ތެތްފިލުވާލެއްވުމުން، ދެން އޭނާގެ ގަމީހުގެ އެހެން ބައެއްގައި ހުރި ތެތްކަމުން އަތްލާ ބައި ފޮހެލިއެވެ. [މޫސާ ބިން އިސްމާޢީލް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވެފައިވަނީ އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ހައްމާދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ހުމައިދު] ގެ އަރިހުން [އަނަސް] ގެ އަރިހުން ނަބިއްޔާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން މިފަދަ އެއްޗަކުން ކިޔައިދިނެވެ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 331
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ عَمِّهِ أَبِي سُهَيْلِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ طَلْحَةَ بْنَ عُبَيْدِ اللَّهِ يَقُولُجَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَهْلِ نَجْدٍ ثَائِرَ الرَّأْسِ يُسْمَعُ دَوِيُّ صَوْتِهِ وَلَا يُفْقَهُ مَا يَقُولُ حَتَّى دَنَا فَإِذَا هُوَ يَسْأَلُ عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَمْسُ صَلَوَاتٍ فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ قَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهُنَّ قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَّوَّعَ قَالَ وَذَكَرَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صِيَامَ شَهْرِ رَمَضَانَ قَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهُ قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَّوَّعَ قَالَ وَذَكَرَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الصَّدَقَةَ قَالَ فَهَلْ عَلَيَّ غَيْرُهَا قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَّوَّعَ فَأَدْبَرَ الرَّجُلُ وَهُوَ يَقُولُ وَاللَّهِ لَا أَزِيدُ عَلَى هَذَا وَلَا أَنْقُصُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْلَحَ إِنْ صَدَقَحَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ الْمَدَنِيُّ عَنْ أَبِي سُهَيْلٍ نَافِعِ بْنِ مَالِكِ بْنِ أَبِي عَامِرٍ بِإِسْنَادِهِ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ أَفْلَحَ وَأَبِيهِ إِنْ صَدَقَ دَخَلَ الْجَنَّةَ وَأَبِيهِ إِنْ صَدَقَ
[ޢަބްދުالله ބިން މަސްލަމާ] ގެ އަރިހުން [މާލިކް] ގެ އަރިހުން އޭނާގެ ދޮންބައްޕަގެ އަރިހުން، [އަބޫ ސުހައިލް ބިން މާލިކް] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު] ގެ އަރިހުން ރިވާވެގެން ވެއެވެ. އަހަރެމެންނަށް އޭނާގެ ލަފުޒު އަޑު އިވުނު ނަމަވެސް އޭނާ ދެއްކި ވާހަކައެއް އަހަރެމެންނަށް ނުވިސްނުނީ ގާތަށް އައިސް އޭނާ ސުވާލު ކުރަނީ އިސްލާމްދީނާ ބެހޭ ގޮތުންކަން އެނގުނީމައެވެ. އެހެންކަމުން الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އެކަލޭގެފާނަށް ވިދާޅުވިއެވެ. އަނެއްކާވެސް އޭނާ އަހާލިއެވެ؛ އެކަން ނޫން އެހެން އެއްވެސް ވާޖިބެއް އަހަރެންގެ މައްޗަށް އެބައޮތް ހެއްޔެވެ؟ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'ތިޔަބައިމީހުން އޭގެ ސުންނަތްތައް އަދާކުރަން ތައްޔާރަށް ތިބުން މެނުވީ އެއްވެސް އެއްޗެއް ނޫނެވެ.' الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ރަމަޟާން މަހު ރޯދަ އިތުރުކުރެއްވިއެވެ. އަނެއްކާވެސް އޭނާ އަހާލިއެވެ؛ 'އެހެން ނޫން އެހެން އެއްވެސް ވާޖިބެއް އަހަރެންގެ މައްޗަށް އެބައޮތްތަ؟ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'ތިޔަބޭފުޅުން ހިލޭސާބަހަށް އެކަން ކުރަން ތައްޔާރަށް ތިބުން މެނުވީ އެއްވެސް މީހަކު - ސުންނަތް ރޯދަ-. ދެން ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޒަކާތުގެ ވާހަކަ ދެއްކެވިއެވެ. އަނެއްކާވެސް އޭނާ އަހާލިއެވެ؛ އެކަން ނޫން އެހެން އެއްވެސް ވާޖިބެއް އަހަރެންގެ މައްޗަށް އެބައޮތް ހެއްޔެވެ؟ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޖަވާބު ދެއްވިއެވެ: 'ނޫން، އެއީ ހިލޭސާބަހަށް އެކަން ކުރަން ތައްޔާރަށް ތިބުން މެނުވީ އެވެ.' ދެން ފަހަތަށް ޖެހިވަޑައިގެން ވިދާޅުވިއެވެ: الله ގެ ޙަޟްރަތުގައި، އެއަށް އިތުރުކަމެއް ނުވަތަ އުނިކަމެއްވެސް ނުކުރާނަމެވެ. الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. [ސުލައިމާން ބިން ދާއޫދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި [އިސްމާޢީލް ބިން ޖަޢުފަރު އަލް މަދާނީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވީ [އަބޫ ސުހައިލް، ނާފިޢު] ގެ އަރިހުން [މާލިކް ބިން އަބޫ ޢަމީރު] ގެ އަރިހުން މި ޙަދީޘާ ގުޅޭގޮތުން އޭނާގެ ޗޭން އޮފް ޓްރާންސްމިޝަން އާއި އެކުގައެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: 'އޭނާއާއި އޭނާގެ ބައްޕަ ކާމިޔާބުވާނީ އޭނާ ތެދުވެރި ނަމައެވެ.'
Hadith
Imam Abu Dawud : 332
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ سُفْيَانَ حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ فُلَانِ بْنِ أَبِي رَبِيعَةَ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حَكِيمٍ عَنْ نَافِعِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ مُطْعِمٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّنِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام عِنْدَ الْبَيْتِ مَرَّتَيْنِ فَصَلَّى بِيَ الظُّهْرَ حِينَ زَالَتْ الشَّمْسُ وَكَانَتْ قَدْرَ الشِّرَاكِ وَصَلَّى بِيَ الْعَصْرَ حِينَ كَانَ ظِلُّهُ مِثْلَهُ وَصَلَّى بِيَ يَعْنِي الْمَغْرِبَ حِينَ أَفْطَرَ الصَّائِمُ وَصَلَّى بِيَ الْعِشَاءَ حِينَ غَابَ الشَّفَقُ وَصَلَّى بِيَ الْفَجْرَ حِينَ حَرُمَ الطَّعَامُ وَالشَّرَابُ عَلَى الصَّائِمِ فَلَمَّا كَانَ الْغَدُ صَلَّى بِيَ الظُّهْرَ حِينَ كَانَ ظِلُّهُ مِثْلَهُ وَصَلَّى بِي الْعَصْرَ حِينَ كَانَ ظِلُّهُ مِثْلَيْهِ وَصَلَّى بِيَ الْمَغْرِبَ حِينَ أَفْطَرَ الصَّائِمُ وَصَلَّى بِيَ الْعِشَاءَ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِ وَصَلَّى بِيَ الْفَجْرَ فَأَسْفَرَ ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَيَّ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ هَذَا وَقْتُ الْأَنْبِيَاءِ مِنْ قَبْلِكَ وَالْوَقْتُ مَا بَيْنَ هَذَيْنِ الْوَقْتَيْنِ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [މުޞައްދާދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދީފި [ޔަޙްޔާ] އިން [ސުފްޔާން] އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދީފައި [ޢަބްދުއްރަޙްމާން ބިން ފުލާން ބިން އަބޫ ރަބީޢަތް] އިން [ޙަކީމް ބިން ޙަކީމް] ގެ އަރިހުން [ނަފީޢު ބިން ޖުބައިރު ބިން މުޘީމް] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޢައްބާސް] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމް ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. ސެންޑަލްގެ ތަޅުގަނޑާ އެއްވަރަށް އިރު ހުޅަނގަށް ޖެހިފައި އޮއްވާ އަހަރެންނާއެކު ޛުޙްރު ނަމާދުކޮށް، ދެން އެއްޗެއްގެ ހިޔަނި އޭގެ ދިގުމިނާ އެއްވަރުވުމުން އަހަރެންނާއެކު އަސްރު ނަމާދުކޮށް، ދެން ރޯދަވެރިޔާ ރޯދަ ދޫކޮށްލުމުން އަހަރެންނާއެކު މަޣްރިބް ނަމާދުކޮށް، ރަތް ވިލާގަނޑު ގެއްލިގެން އަހަރެންނާއެކު އިޝާ ނަމާދުކޮށް، ރޯދަވެރިޔާ ކެއުމާއި ބުއިން މަނާވުމުން އަހަރެންނާއެކު ފަޖުރު ނަމާދު ކުރިއެވެ. ޖެހިގެން އައި ދުވަހު، އެއްޗެއްގެ ހިޔަނި އޭގެ ދިގުމިނާ އެއްވަރުވުމުން އަހަރެންނާއެކު ޛުޙްރު ނަމާދުކޮށް، ދެން އެއްޗެއްގެ ހިޔަނި އޭގެ ދެގުނަ ދިގުވުމުން އަހަރެންނާއެކު އަސްރު ނަމާދުކޮށް، ދެން ރޯދަވެރިޔާ ރޯދަ ދޫކޮށްލުމުން އަހަރެންނާއެކު މަޣްރިބު ނަމާދުކޮށް، ދެން ރޭގަނޑުގެ ތިންބައިކުޅަ އެއްބައި ވަންދެން އަހަރެންނާއެކު އިޝާ ނަމާދުކޮށް، ފަތިސް އަލިކަން އަލިވާން ފެށުމުން އަހަރެންނާއެކު ފަޖުރު ނަމާދު ކުރިއެވެ. ދެން ޖިބްރީލް އަޅުގަނޑާ ދިމާއަށް އެނބުރި ވިދާޅުވިއެވެ: އޭ މުޙައްމަދު، މިއީ ކަލޭގެފާނުގެ ކުރިން ތިއްބެވި ނަބިއްޔުންގެ ނަމާދު ވަގުތުތަކެވެ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 333
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْمُرَادِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ اللَّيْثِيِّ أَنَّ ابْنَ شِهَابٍ أَخْبَرَهُأَنَّ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ كَانَ قَاعِدًا عَلَى الْمِنْبَرِ فَأَخَّرَ الْعَصْرَ شَيْئًا فَقَالَ لَهُ عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَمَا إِنَّ جِبْرِيلَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَخْبَرَ مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِوَقْتِ الصَّلَاةِ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ اعْلَمْ مَا تَقُولُ فَقَالَ عُرْوَةُ سَمِعْتُ بَشِيرَ بْنَ أَبِي مَسْعُودٍ يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ نَزَلَ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرَنِي بِوَقْتِ الصَّلَاةِ فَصَلَّيْتُ مَعَهُ ثُمَّ صَلَّيْتُ مَعَهُ ثُمَّ صَلَّيْتُ مَعَهُ ثُمَّ صَلَّيْتُ مَعَهُ ثُمَّ صَلَّيْتُ مَعَهُ يَحْسُبُ بِأَصَابِعِهِ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى الظُّهْرَ حِينَ تَزُولُ الشَّمْسُ وَرُبَّمَا أَخَّرَهَا حِينَ يَشْتَدُّ الْحَرُّ وَرَأَيْتُهُ يُصَلِّي الْعَصْرَ وَالشَّمْسُ مُرْتَفِعَةٌ بَيْضَاءُ قَبْلَ أَنْ تَدْخُلَهَا الصُّفْرَةُ فَيَنْصَرِفُ الرَّجُلُ مِنْ الصَّلَاةِ فَيَأْتِي ذَا الْحُلَيْفَةِ قَبْلَ غُرُوبِ الشَّمْسِ وَيُصَلِّي الْمَغْرِبَ حِينَ تَسْقُطُ الشَّمْسُ وَيُصَلِّي الْعِشَاءَ حِينَ يَسْوَدُّ الْأُفُقُ وَرُبَّمَا أَخَّرَهَا حَتَّى يَجْتَمِعَ النَّاسُ وَصَلَّى الصُّبْحَ مَرَّةً بِغَلَسٍ ثُمَّ صَلَّى مَرَّةً أُخْرَى فَأَسْفَرَ بِهَا ثُمَّ كَانَتْ صَلَاتُهُ بَعْدَ ذَلِكَ التَّغْلِيسَ حَتَّى مَاتَ وَلَمْ يَعُدْ إِلَى أَنْ يُسْفِرَقَالَ أَبُو دَاوُد رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ الزُّهْرِيِّ مَعْمَرٌ وَمَالِكٌ وَابْنُ عُيَيْنَةَ وَشُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ وَاللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ وَغَيْرُهُمْ لَمْ يَذْكُرُوا الْوَقْتَ الَّذِي صَلَّى فِيهِ وَلَمْ يُفَسِّرُوهُ وَكَذَلِكَ أَيْضًا رَوَى هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ وَحَبِيبُ بْنُ أَبِي مَرْزُوقٍ عَنْ عُرْوَةَ نَحْوَ رِوَايَةِ مَعْمَرٍ وَأَصْحَابِهِ إِلَّا أَنَّ حَبِيبًا لَمْ يَذْكُرْ بَشِيرًا وَرَوَى وَهْبُ بْنُ كَيْسَانَ عَنْ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقْتَ الْمَغْرِبِ قَالَ ثُمَّ جَاءَهُ لِلْمَغْرِبِ حِينَ غَابَتْ الشَّمْسُ يَعْنِي مِنْ الْغَدِ وَقْتًا وَاحِدًا وَكَذَلِكَ رُوِيَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثُمَّ صَلَّى بِيَ الْمَغْرِبَ يَعْنِي مِنْ الْغَدِ وَقْتًا وَاحِدًا وَكَذَلِكَ رُوِيَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ مِنْ حَدِيثِ حَسَّانَ بْنِ عَطِيَّةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
[މުޙައްމަދު ބިން ސަލާމާ އަލް މުރާދީ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އިބްނު ވަޙްބް] އަށް [އުސާމާ ބިން ޒައިދު އަލް ލައިތި] ގެ އަރިހުން [އިބްނު ޝިހާބު] ގެ އަރިހުން ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި އުމަރު ބިން ޢަބްދުލްޢަޒީޒު އެއްފަހަރަކު ދަރުސް ދެއްވަމުން އަންދާޒާގައި އިށީނދެވަޑައިގަތީ ޢަޞްރީގެ ޒަމާނުގެ ކުޑައިރުކޮޅެއް ފަހުންނެވެ. ދެން އުރުވާ ބިން އަޒްޒުބައިރު އޭނާއަށް ވިދާޅުވިއެވެ. ޖިބްރީލް ޢަލައިޙީސް ސަލާމް މުޙައްމަދު ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމައަށް ނަމާދު ވަގުތުތައް އަންގަވައިދެއްވިކަން ދަންނާށެވެ. ދެން ޢުމަރު އޭނާއަށް ވިދާޅުވިއެވެ؛ ބުނާ އެއްޗެއް އެނގޭށެވެ. [އުރުވާ] ބުންޏެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވުނީ [ބަޝީރު ބިން އަބޫ މަސްޢޫދު] ވިދާޅުވި ވާހަކައެވެ؛ އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވުނީ [އަބޫ މަސްޢޫދު އަލް އަންސާރީ] ވިދާޅުވި ވާހަކައެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ވިދާޅުވާ އަޑު އިވުނީ ޖިބްރީލް ޢަލައިހިއްސަލާމް ތިރިއަށް ވަޑައިގެން ނަމާދު ވަގުތުތަކުގެ ވާހަކަ އަޅުގަނޑަށް އަންގަވައިދެއްވިއެވެ. އަހަރެން އޭނާއާއެކު ނަމާދުކޮށް، ދެން އޭނާއާއެކު ނަމާދުކޮށް، ދެން އޭނާއާއެކު ނަމާދުކޮށް، ދެން އޭނާއާއެކު ނަމާދުކޮށް، ދެން އޭނާއާއެކު ދުޢާކުރީމެވެ'، އޭނާ އިނގިލިތަކުން ފަސް ދުޢާ ގުނާފައި، ދެން ފެނުނީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އިރު އޮއްސުނުއިރު ޒުހުރު ނަމާދު ކުރައްވާތަން، އަދި ބައެއް ފަހަރު ހޫނުކަން އިތުރުވާންދެން ލަސްކުރެއްވިއެވެ އިރު ރީނދޫވުމުގެ ކުރިން އިރު މަތީގައި ހުދުވެފައި އޮއްވާ ޢަޞްރު ނަމާދު ކުރުމާއި، އިރު އޮއްސުމުގެ ކުރިން ނަމާދުން މީހަކު ޛުލްޙުލައިފާއަށް ދިޔައެވެ. ދެން އިރު އޮއްސުމުން މަޣްރިބު ނަމާދާއި، އުޑުމަތި ކަޅުވާއިރު ޢިޝާ ނަމާދުކޮށް، ބައެއް ފަހަރު މީސްތަކުން އެއްވެ ނިމެންދެން ލަސްކުރަމުން ދިޔައެވެ. އަދި ފަޖުރު ނަމާދު ކުރީ ބައެއް ފަހަރު ރޭގަނޑު ނިމޭ އަނދިރިކަން ފަތިހުގެ އަލިކަމާ އެއްވެ، އަނެއްބައި ފަހަރު އަލިކަން ސާފުވެގެން ދިޔަ ވަގުތުތަކުގައެވެ. އެއަށްފަހު އޭނާގެ ނަމާދަކީ ޣަލާސްގެ ވަގުތު - ރޭގަނޑު ނިމުމުގެ އަނދިރިކަން ފަތިހުގެ އަލިކަމާ ގުޅިގެން - އަދި އެހެން މުނާސަބަތުތަކުގައި އަލިކަން ސާފުވެފައިވާ ވަގުތުގައެވެ. އެއަށްފަހު އޭނާ މަރުވާންދެން އޭނާގެ ނަމާދު އޮތީ ޣަލާހުގެ ވަގުތުގައި ކަމަށާއި އަލިކަން ސާފުވާންދެން ދުވަހަކުވެސް ފަޖުރު ނަމާދު ތަކުރާރު ނުކުރައްވާ ކަމަށެވެ. އަބޫ ދާއޫދު ވިދާޅުވިއެވެ؛ މި ޙަދީޘް ރިވާވެފައިވަނީ [ޢަޒް ޒުހުރީ]، [މާޢުމަރު] އަދި [މާލިކު] އަދި [އިބްނު އުޔާނާ] އަދި [ޝުޢައިބު ބިން އަބޫ ޙަމްޒާ] އަދި [އަލްލައިތު ބިން ބިން ސަޢުދު] އަދި އެހެނިހެން ބޭފުޅުންގެ ކިބައިން، އެކަލޭގެފާނު ނަމާދުކުރި ވަގުތުގެ ވާހަކަ ނުދައްކައި އަދި ބަޔާންކޮށްދެއްވުމެއް ނެތިއެވެ. ހަމައެފަދައިން [ހިޝާމް ބިން އުރުވާ] އާއި [ޙަބީބު ބިން އަބޫމަރުޟޫޤު] [އުރުވާހު] ގެ ކިބައިން ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ، މަޢުމަރާއި އެކަލޭގެފާނުގެ އަޞްޙާބީންގެ ރިވާޔަތެއް ފަދައިން، ޙަބީބު ބަޝީރުގެ ވާހަކަ ނުދައްކަވައެވެ. އަދި [ވަޙްބު ބިން ކައިސަން] ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން [ޖާބިރު] ގެ އަރިހުން މަޣްރިބް ޒަމާނާ ބެހޭގޮތުން ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ. ދެން ޖިބްރީލް الله ގެ ރަސޫލާގެ އަރިހަށް ވަޑައިގަތީ މަޣްރިބް ނަމާދަށް، އެއީ ޖެހިގެން އައި ދުވަހު ހަމަ އެވަގުތުގައެވެ. ހަމައެފަދައިން، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން އަބޫ ޙުރައިރާގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވެއެވެ. ހަމައެފަދައިން، [ޢަބްދުالله ބިން އަމްރޫ ބިން އަލް އަޝް] ގެ އަރިހުން [ޙަސަން ބިން ޢަތިއްޔާ] ގެ ޙަދީޘުން [ޢަމްރޫ ބިން ސުޢޫޢިބު] ގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅުގެ] ކިބައިން [ކާފަގެ] ކިބައިން ރަސޫލާގެ އަރިހުން ރިވާވެގެންވެއެވެ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 334
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا بَدْرُ بْنُ عُثْمَانَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي مُوسَى عَنْ أَبِي مُوسَىأَنَّ سَائِلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِ شَيْئًا حَتَّى أَمَرَ بِلَالًا فَأَقَامَ الْفَجْرَ حِينَ انْشَقَّ الْفَجْرُ فَصَلَّى حِينَ كَانَ الرَّجُلُ لَا يَعْرِفُ وَجْهَ صَاحِبِهِ أَوْ أَنَّ الرَّجُلَ لَا يَعْرِفُ مَنْ إِلَى جَنْبِهِ ثُمَّ أَمَرَ بِلَالًا فَأَقَامَ الظُّهْرَ حِينَ زَالَتْ الشَّمْسُ حَتَّى قَالَ الْقَائِلُ انْتَصَفَ النَّهَارُ وَهُوَ أَعْلَمُ ثُمَّ أَمَرَ بِلَالًا فَأَقَامَ الْعَصْرَ وَالشَّمْسُ بَيْضَاءُ مُرْتَفِعَةٌ وَأَمَرَ بِلَالًا فَأَقَامَ الْمَغْرِبَ حِينَ غَابَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِلَالًا فَأَقَامَ الْعِشَاءَ حِينَ غَابَ الشَّفَقُ فَلَمَّا كَانَ مِنْ الْغَدِ صَلَّى الْفَجْرَ وَانْصَرَفَ فَقُلْنَا أَطَلَعَتْ الشَّمْسُ فَأَقَامَ الظُّهْرَ فِي وَقْتِ الْعَصْرِ الَّذِي كَانَ قَبْلَهُ وَصَلَّى الْعَصْرَ وَقَدْ اصْفَرَّتْ الشَّمْسُ أَوْ قَالَ أَمْسَى وَصَلَّى الْمَغْرِبَ قَبْلَ أَنْ يَغِيبَ الشَّفَقُ وَصَلَّى الْعِشَاءَ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِ ثُمَّ قَالَ أَيْنَ السَّائِلُ عَنْ وَقْتِ الصَّلَاةِ الْوَقْتُ فِيمَا بَيْنَ هَذَيْنِقَالَ أَبُو دَاوُد رَوَى سُلَيْمَانُ بْنُ مُوسَى عَنْ عَطَاءٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَغْرِبِ بِنَحْوِ هَذَا قَالَ ثُمَّ صَلَّى الْعِشَاءَ قَالَ بَعْضُهُمْ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِ وَقَالَ بَعْضُهُمْ إِلَى شَطْرِهِ وَكَذَلِكَ رَوَى ابْنُ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޞައްދަދަށް] ރިވާވެފައި އޮތީ، [ޢަބްދުالله ބިން ދާއޫދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ބަދުރު ބިން ޢުޘްމާން] [އަބޫބަކުރު ބިން އަބޫ މޫސާ] [އަބޫ މޫސާ] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދެއްވި ގޮތުގައި، ސުވާލުކުރާ މީހަކު ނަމާދު ވަގުތުގެ ވާހަކަ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި ސުވާލުކުރެއްވި ކަމަށާއި، ނަމަވެސް ބިލާލަށް އިޤާމާއަށް ގޮވާލުމަށް އަމުރު ނުކުރައްވައެވެ ފަޖުރު ނަމާދު ފަޖުރުވެގެން ދިޔައީމައެވެ. އެކަލޭގެފާނު ނަމާދު ކުރެއްވީ، މީހަކަށް އޭނާގެ ބޭބެގެ މޫނު ނޭނގުމުން، ނުވަތަ އެމީހަކާ އެކުގައި ހުރި މީހަކު ނޭނގޭ ވަގުތުތަކުގައެވެ. ދެން ބިލާލަށް އަމުރުކުރެއްވީ އިރު އޮއްސުމުން ޒުހުރު ނަމާދަށް އިޤާމާއަށް ގޮވާލުމަށެވެ. ދެން ބިލާލްއަށް އަމުރުކުރެއްވީ އިރު ހުދުވެ، އަރަމުންދާއިރު ޢަޞްރު ނަމާދަށް އިޤާމާއަށް ގޮވާލުމަށެވެ. ދެން ބިލާލަށް އަމުރުކުރެއްވީ އިރު އޮއްސުމުން މަޣްރިބް ނަމާދަށް އިޤާމާއަށް ގޮވާލުމަށެވެ. އަދި އިރުގެ ރަތް އަލިކަން ނެތިގެން ގޮސް އިޝާ ނަމާދަށް އިޤާމާ ގޮވާލުމަށް ބިލާލަށް އަމުރު ކުރެއްވިއެވެ. ޖެހިގެން އައި ދުވަހު ފަޖުރު ނަމާދު ކުރައްވައި ނިންމަވާލެއްވުމަށްފަހު ފުރައިވަޑައިގަތުމުން ދެން އަޅުގަނޑުމެން ބުނީމެވެ؛ އިރު އަރައިފި ހެއްޔެވެ؟ ދެން ޛުހޫރު ނަމާދު ޤާއިމުކުރެއްވީ އޭގެ ކުރީ ދުވަހު އަޝާރުގަޑީގައި، އަދި އިރު ރީނދޫވެ ނުވަތަ ހަވީރު ކަމަށް ބުނުމުން އަޝާރު ނަމާދު ޤާއިމުކުރެއްވިއެވެ. އަދި މަޣްރިބު ނަމާދު އިރުއޮއްސުމުގެ ކުރިން ރަތް ތޮށިގަނޑާއި، ރޭގަނޑުގެ ތިންބައިކުޅަ އެއްބައި ނިމެންދެން 'އިޝާ' ނަމާދެވެ. ދެން އޭނާ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ: 'ނަމާދު ވަގުތުގެ ވާހަކަ ސުވާލުކުރި މީހާ ކޮބައިތޯއެވެ؟ ވަގުތަކީ މި ދެ ވަގުތާ ދެމެދުގެ ވަގުތެކެވެ'. އަބޫ ދާއޫދު ވިދާޅުވިއެވެ؛ [ސުލައިމާން ބިން މޫސާ] ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [ޢަތަ`] އިން [ޖާބިރު] ގެ އަރިހުން ރަސޫލާގެ އަރިހުން، މާތްالله އެކަލޭގެފާނަށް ބަރަކާތް ލައްވައި، އެކަލޭގެފާނަށް ސަލާމް ދެއްވާށި، މަތީގައިވާ ފަދައިން މަޣްރިބް ނަމާދުގައި ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. ދެން އިޝާ ނަމާދު، އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް މީހުން ރޭގަނޑުގެ ތިންބައިކުޅަ އެއްބައި ވަންދެން ބުނާއިރު އަނެއް ބަޔަކު ރޭގަނޑުގެ މެދުތެރެއާ ހަމައަށް ކިޔައެވެ. އަދި [އިބްނު ބުރައިދާ] ރަސޫލާގެ އަރިހުން [އެކަލޭގެފާނުގެ ބައްޕާފުޅު] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 335
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ سَمِعَ أَبَا أَيُّوبَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍوعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ وَقْتُ الظُّهْرِ مَا لَمْ تَحْضُرْ الْعَصْرُ وَوَقْتُ الْعَصْرِ مَا لَمْ تَصْفَرَّ الشَّمْسُ وَوَقْتُ الْمَغْرِبِ مَا لَمْ يَسْقُطْ فَوْرُ الشَّفَقِ وَوَقْتُ الْعِشَاءِ إِلَى نِصْفِ اللَّيْلِ وَوَقْتُ صَلَاةِ الْفَجْرِ مَا لَمْ تَطْلُعْ الشَّمْسُ
[ޢުބައިދުالله ބިން މުޢާޟް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވިދާޅުވެފައި [އަހަރެންގެ ބައްޕަ] [ޝައުޢްބާ] އަށް [ޤަތަދާއިން] ވިދާޅުވެފައިވަނީ، ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ އަރިހުން [އަބޫ އައްޔޫބު] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން އަމްރޫ] ގެ އަރިހުން އަޑުއައްސަވާފައިވާ ވާހަކައެވެ ރީނދޫ ކުލައަށް ބަދަލުވެ، މަޣްރިބުގެ ވަގުތަކީ ރަތް އަލި ނުއޮއްސޭހާ ދުވަހެއް، އިޝާގެ ވަގުތަކީ ރޭގަނޑުގެ މެދުތެރެއާ ހަމައަށް، އަދި ފަޖުރު ނަމާދުގެ ވަގުތަކީ އިރު ނުއަރާހާ ވަގުތެވެ'.
Hadith
Imam Abu Dawud : 336
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو وَهُوَ ابْنُ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ قَالَسَأَلْنَا جَابِرًا عَنْ وَقْتِ صَلَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ كَانَ يُصَلِّي الظُّهْرَ بِالْهَاجِرَةِ وَالْعَصْرَ وَالشَّمْسُ حَيَّةٌ وَالْمَغْرِبَ إِذَا غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَالْعِشَاءَ إِذَا كَثُرَ النَّاسُ عَجَّلَ وَإِذَا قَلُّوا أَخَّرَ وَالصُّبْحَ بِغَلَسٍ
[މުސްލިމް ބިން އިބްރާހީމް] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [ޝުޢޫބާ] ރިވާކުރައްވާފައިވަނީ [ސަޢުދު ބިން އިބްރާހީމް] ގެ އަރިހުން [މުޙައްމަދު ބިން އަމްރޫ، އެއީ އިބްނު އަލް ޙަސަން ބިން ޢަލީ ބިން އަބޫ ޠާލިބް] ގެ އަރިހުން އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ: އަހަރެމެން [ޖާބިރު] އާއި ރަސޫލާގެ ދުޢާގެ ވަގުތުތަކާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލު ކުރުމުން، އޭނާ ޖަވާބު ދެއްވީ: އިރު ވަރަށް ހޫނު ވަގުތެއްގައި ޒުހުރު ނަމާދު ކުރާނެއެވެ. އަދި އިރު އަލިވެފައި އޮތް އިރު ޢަޞްރު ނަމާދާއި، އިރު އޮއްސުނު ވަގުތު މަޣްރިބު ނަމާދާއި، ޢިޝާ ނަމާދު؛ މީހުން ގިނަވުމުން - އެއްވެއްޖެނަމަ - އެކަން އަވަސްކޮށްދެއްވައި، އަދިވެސް ރައްޔިތުން މަދު ވަގުތުތަކުގައި އެކަން ލަސްކުރައްވައި، ރޭގަނޑު ނިމޭއިރު އަނދިރިވާ ވަގުތު ފަޖުރު ނަމާދު ކުރައްވައެވެ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 337
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي الْمِنْهَالِ عَنْ أَبِي بَرْزَةَ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي الظُّهْرَ إِذَا زَالَتْ الشَّمْسُ وَيُصَلِّي الْعَصْرَ وَإِنَّ أَحَدَنَا لَيَذْهَبُ إِلَى أَقْصَى الْمَدِينَةِ وَيَرْجِعُ وَالشَّمْسُ حَيَّةٌ وَنَسِيتُ الْمَغْرِبَ وَكَانَ لَا يُبَالِي تَأْخِيرَ الْعِشَاءِ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِ قَالَ ثُمَّ قَالَ إِلَى شَطْرِ اللَّيْلِ قَالَ وَكَانَ يَكْرَهُ النَّوْمَ قَبْلَهَا وَالْحَدِيثَ بَعْدَهَا وَكَانَ يُصَلِّي الصُّبْحَ وَمَا يَعْرِفُ أَحَدُنَا جَلِيسَهُ الَّذِي كَانَ يَعْرِفُهُ وَكَانَ يَقْرَأُ فِيهَا مِنْ السِّتِّينَ إِلَى الْمِائَةِ
އަޅުގަނޑުމެން [ޙަފްޒު ބިން ޢުމަރު] އަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޝުޢޫބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބޫ އަލް މިންހާލް] ގެ އަރިހުން [އަބޫ ބަރުޒާޙް] ގެ އަރިހުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާކުރެއްވި ގޮތުގައި އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ؛ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އިރު އޮއްސުމުން ޒުހުރު ނަމާދު ކުރާއިރު، އަޞްރު ނަމާދު ކުރާއިރު އަހަރެމެންގެ ތެރެއިން އެކަކު މަދީނާގެ އެންމެ ދުރު ތަނަށް ގޮސް އެނބުރި އައީ އިރު އަދިވެސް އުޖާލާވެފައި އޮއްވާ، މަޣްރިބް ނަމާދު ކުރާ ވަގުތު ހަނދާން ނެތުނެވެ. ރޭގަނޑުގެ ތިންބައިކުޅަ އެއްބައި ވަންދެން ޢިޝާ ނަމާދު ލަސްކުރުމަކަށް އޭނާ ފަރުވާލެއް ނުބަހައްޓާނެއެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ؛ ދެން އަބޫ މިންހާލް ވިދާޅުވިއެވެ؛ ރޭގަނޑުގެ މެދުތެރެއާ ހަމައަށެވެ. ވާހަކަ ކިޔައިދިން މީހާ ބުންޏެވެ؛ އަދި އޭގެ ކުރިން ނިދާފައި އޭގެ ފަހުން ވާހަކަ ދައްކަން ކަމުނުދާ ކަމަށާއި، ފުރަތަމަ އެނގުނު ނަމަވެސް، އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން އެކަކު އޭނާއާއެކު އިށީނދެގެން އިން މީހަކު ނޭނގޭއިރު، ފަޖުރު ނަމާދު ކުރާނެ ކަމަށާއި، އަށްޑިހަ ސަތޭކަ އާޔަތް ކިޔާނެ ކަމަށެވެ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 338
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ وَمُسَدَّدٌ قَالَا حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ عَبَّادٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْحَارِثِ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَكُنْتُ أُصَلِّي الظُّهْرَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَآخُذُ قَبْضَةً مِنْ الْحَصَى لِتَبْرُدَ فِي كَفِّي أَضَعُهَا لِجَبْهَتِي أَسْجُدُ عَلَيْهَا لِشِدَّةِ الْحَرِّ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަޙްމަދު ބިން ޙަންބަލް] އާއި [މުޞައްދަދަށް] ރިވާވެފައި އޮތީ އެދެމީހުންވެސް ވިދާޅުވިއެވެ؛ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާވެފައި އޮތީ [ޢައްބާދު ބިން ޢައްބާދު] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [މުޙައްމަދު ބިން އަމްރޫ] އަށް [ސަޢީދު ބިން އަލްޙަރީޘް އަލް އަންސާރީ] ގެ އަރިހުން [ޖާބިރު ބިން ޢަބްދުالله] ގެ އަރިހުން ރިވާކުރައްވާފައިވެއެވެ. އަހަރެން އެއްފަހަރަކު الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަالله ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި އެކު ޛުޙޫރު ނަމާދު ކުރިއިރު، އެވަގުތު އަތްތިލައަށް ފިނިކުރުމަށްޓަކައި އަތްތިލައެއް ނަގާފައި ދެން ނިތްކުރިމަތީގައި އަޅުވާފައި ސަޖިދަކުރީ އިންތިހާއަށް ހޫނުކަމުންނެވެ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 339
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبِيدَةُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ أَبِي مَالِكٍ الْأَشْجَعِيِّ سَعْدِ بْنِ طَارِقٍ عَنْ كَثِيرِ بْنِ مُدْرِكٍ عَنْ الْأَسْوَدِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ قَالَكَانَتْ قَدْرُ صَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الصَّيْفِ ثَلَاثَةَ أَقْدَامٍ إِلَى خَمْسَةِ أَقْدَامٍ وَفِي الشِّتَاءِ خَمْسَةَ أَقْدَامٍ إِلَى سَبْعَةِ أَقْدَامٍ
އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރިވާވެގެންވާ ގޮތުގައި [ޢުޘްމާން ބިން އަބޫ ޝައިބާ] އަޅުގަނޑުމެންނަށް [އަބީދާ ބިން ޙުމައިދު] [އަބޫ މާލިކް އަލް އަސީޖާޢީ، ސަޢުދު ބިން ޠާރިޤު] ގެ އަރިހުން [ކައްޞިރު ބިން މުދްރިކް] ގެ އަރިހުން [އަލް އަސްވާދު] ގެ އަރިހުން [ޢަބްދުالله ބިން މަސްޢޫދު] ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ؛ އެއީ الله ގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވިންޓަރުގައި ހިޔަނި ގާތްގަނޑަކަށް ތިން ފޫޓާއި ފަސް ފޫޓާ ދެމެދުގެ ދިގުމިނުގައި ހުންނައިރު، އަދި ހޫނު މޫސުމުގައި ގާތްގަނޑަކަށް ފަސް ފޫޓާއި ހަތް ފޫޓާ ދެމެދުގެ ދިގުމިނެއްގައި ޟުޙްރު ނަމާދު ކުރެއްވިއެވެ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 340
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ الطَّيَالِسِيُّ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ أَخْبَرَنِي أَبُو الْحَسَنِ قَالَ أَبُو دَاوُد أَبُو الْحَسَنِ هُوَ مُهَاجِرٌ قَالَ سَمِعْتُ زَيْدَ بْنَ وَهْبٍ يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا ذَرٍّ يَقُولُكُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَرَادَ الْمُؤَذِّنُ أَنْ يُؤَذِّنَ الظُّهْرَ فَقَالَ أَبْرِدْ ثُمَّ أَرَادَ أَنْ يُؤَذِّنَ فَقَالَ أَبْرِدْ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا حَتَّى رَأَيْنَا فَيْءَ التُّلُولِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ فَإِذَا اشْتَدَّ الْحَرُّ فَأَبْرِدُوا بِالصَّلَاةِ
އަބޫ އަލް ވަލީދު އަތު ތަޔަލިސީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި ޝުޢޫބާ އަޅުގަނޑަށް ކިޔައިދިން ގޮތުގައި އަބޫ އަލް ޙަސަން އަބޫ ދާއޫދަށް ވިދާޅުވި ވާހަކައެވެ: މުހާޖިރު އަބޫ އަލް ޙަސަން ވިދާޅުވިއެވެ: އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވުނީ ޒައިދު ބިން ވަޙްބު ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ: އަޅުގަނޑަށް އަޑުއިވިފައި އޮތީ އަބޫ ދަރުރު ވިދާޅުވާ ވާހަކައެވެ ހޫނު ފިނިވެގެން ދާ - ފިނިވެގެން ދެއެވެ." އެކަލޭގެފާނު މިހެން ވިދާޅުވީ ދެތިން ފަހަރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ފަރުބަދަމަތީގެ ހިޔަނި ފެންނަންދެނެވެ. ދެން ވިދާޅުވީ: "ހަމަކަށަވަރުން އިންތިހާއަށް ހޫނުވުމަކީ ނަރަކައިގެ ނޭވާއެއް ކަމުން ހޫނު ގަދަ ވަގުތެއްގައި ދުޢާކޮށްގެން ފިނިވާށެވެ."
