Imam Abu Dawud (الامام ابو داود) - 4590 Hadith
Hadith
Imam Abu Dawud : 2561
حَدَّثَنَا النُّفَيْلِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ قَالَذَكَرَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ يَوْمًا الْفَيْءَ فَقَالَ مَا أَنَا بِأَحَقَّ بِهَذَا الْفَيْءِ مِنْكُمْ وَمَا أَحَدٌ مِنَّا بِأَحَقَّ بِهِ مِنْ أَحَدٍ إِلَّا أَنَّا عَلَى مَنَازِلِنَا مِنْ كِتَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَقَسْمِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَالرَّجُلُ وَقِدَمُهُ وَالرَّجُلُ وَبَلَاؤُهُ وَالرَّجُلُ وَعِيَالُهُ وَالرَّجُلُ وَحَاجَتُهُ
A y’a fɔ an ye [An Nufaili], a y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Salamah] ka bɔ [Muhamadu bin Ishaq] ka bɔ [Muhamadu bin ‘Amri bin ‘Atho`] ka bɔ [Malik bin Aus bin Al Hadatsan] la, a ko; Loon dɔ la [Umar] ye fai` kofɔ, o kɔ, a ko; Ne tɛ mɔgɔ ye min ka jogo ka bon ni fai` nin ye ka tɛmɛ aw kan, ani an kelen si tɛ ni hakɛ ye ka tɛmɛ mɔgɔ tɔw kan, o ye dɔrɔn ko an be yɔrɔ min na, o ɲɛfɔra Ala ka kitabu kɔnɔ ‘azza wajalla ani cira sallallaahu ‘alaihi wasallam ka tilannin. O la, mɔgɔ dɔ ka niyɔrɔ be kɛɲɛ n’a ye silamɛya don joona cogo min na, mɔgɔ wɛrɛ ka niyɔrɔ be kɛɲɛ ni balawo min y’a sɔrɔ, ka kɛɲɛ n’a jigi be mɔgɔ minw kan ani mɔgɔ ka niyɔrɔ be kɛɲɛ n’u makoya ye.
Hadith
Imam Abu Dawud : 2562
حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ زَيْدِ بْنِ أَبِي الزَّرْقَاءِ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَأَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ دَخَلَ عَلَى مُعَاوِيَةَ فَقَالَ حَاجَتَكَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ فَقَالَ عَطَاءُ الْمُحَرَّرِينَ فَإِنِّي رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَّلَ مَا جَاءَهُ شَيْءٌ بَدَأَ بِالْمُحَرَّرِينَ
A y’a fɔ an ye [Harun bin Zaid bin Abu Az Zarqa`], a y’a fɔ an ye [n’ facɛ], a y’a fɔ an ye [Hisyam bin Sa’d], ka bɔ [Zaid bin Aslam] fɛ ko [Abdullah bin Umar] ye Mu’awiyah kunbɛn k’a fɔ; I mako be mun lo la, Abdurahman? ‘Ato` ko; a ko; ka nilifɛnw di jɔnw ma minw hɔɔrɔnyara. Tiɲɛ na, n ye Ala ka ciden sallallaahu ‘alaihi wasallam ye, a ye min kɛ fɔlɔ, o ye k’a daminɛ ka bɔ jɔnw na minw tun hɔɔrɔnyara.
Hadith
Imam Abu Dawud : 2563
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ أَخْبَرَنَا عِيسَى حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ عَنْ الْقَاسِمِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نِيَارٍ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَاأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُتِيَ بِظَبْيَةٍ فِيهَا خَرَزٌ فَقَسَمَهَا لِلْحُرَّةِ وَالْأَمَةِقَالَتْ عَائِشَةُ كَانَ أَبِي رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقْسِمُ لِلْحُرِّ وَالْعَبْدِ
A fɔra an ye [Ibrahima bin Musa Ar Razi], a fɔra an ye [Isa], a fɔra an ye [Ibn Abu Dzi`b] ka bɔ [Al Qasim bin Abbas] ka bɔ [Abdullah bin Niyar] ka bɔ [Urwah] ka bɔ [Aisyah] fitinin tun ye radiallahu giallah a anha ye. nɛgɛw tun be min kɔnɔ, o kɔ, a y’o tilan muso hɔɔrɔnw ni jɔnw cɛ. Ayisa ko; Fɔlɔ la, n facɛ, Ala ka hɛɛrɛ kɛ a ye, tun b’a tilan hɔɔrɔnw ni jɔnw cɛ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 2564
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُصَفَّى قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْمُغِيرَةِ جَمِيعًا عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَمْرٍو عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ جُبَيْرِ بْنِ نُفَيْرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَوْفِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ إِذَا أَتَاهُ الْفَيْءُ قَسَمَهُ فِي يَوْمِهِ فَأَعْطَى الْآهِلَ حَظَّيْنِ وَأَعْطَى الْعَزَبَ حَظًّا زَادَ ابْنُ الْمُصَفَّى فَدُعِينَا وَكُنْتُ أُدْعَى قَبْلَ عَمَّارٍ فَدُعِيتُ فَأَعْطَانِي حَظَّيْنِ وَكَانَ لِي أَهْلٌ ثُمَّ دُعِيَ بَعْدِي عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ فَأَعْطَى لَهُ حَظًّا وَاحِدًا
A fɔra an ye [Sa’id bin Mansur], a fɔra an ye [Abdullah bin Al Mubarak], a lakalira ka bɔ sira wɛrɛ la: A fɔra an ye [Ibn Al Mushaffa], a ko; A fɔra an ye [Abu Al Mughirah] bɛɛ ka bɔ [Shafwan bin Amr], ka bɔ [Abdurrahman bin Jubair bin Nufair] ka bɔ [a facɛ] ka bɔ [Auf bin Malik] la ko Ala ka ciden tun ye sallallaahu ‘alaihi wasallam ye, tuma min na fa` nana a fɛ min ye mɔgɔw tilan, a ye mɔgɔw tilan o loon na. yɔrɔ kelen kelen. Ibnu Al Mushafa y’a fara a kan ko; o kɔ, u ye n weele ko ‘Ammar, u ye n’ weele o kɔ, a ye yɔrɔ fila di n’ ma, ani n’ tun ye furunin ye, o kɔ, u ye ‘Ammar bin Yasir weele n’ kɔ, o kɔ, a ye yɔrɔ kelen di a ma.
Hadith
Imam Abu Dawud : 2565
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ عَنْ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَنَا أَوْلَى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ مَنْ تَرَكَ مَالًا فَلِأَهْلِهِ وَمَنْ تَرَكَ دَيْنًا أَوْ ضَيَاعًا فَإِلَيَّ وَعَلَيَّ
A y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Kathir], a y’a fɔ an ye [Sufyan] ka bɔ [Ja’far] la ka bɔ [a facɛ] la, ka bɔ [Jabir bin Abdullah] la, a ko; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ko: ‘Ne le ye mɔgɔ ye min ka bon - min ka kan ni joo ye - lanabagaw fɛ ka tɛmɛ u yɛrɛ kan, min be nafolo to yen, o tigi be taga a ka denbaya fɛ, ani min be juru ni denbaya to yen o tuma na, o be segi ne ma, o ye ne ka kunkanbaara ye’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 2566
حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ تَرَكَ مَالًا فَلِوَرَثَتِهِ وَمَنْ تَرَكَ كَلًّا فَإِلَيْنَا
A y’a fɔ an ye [Hafsh bin Umar], a y’a fɔ an ye [Syu’ba], ka bɔ [Adi bin Tabit] ka bɔ [Abu Hazim], ka bɔ [Abu Huraira], a ko; Nabi sallallaahu a ko: ‘Mɔgɔ o mɔgɔ ye nafolo to yen, o be taga a ciyɛntalaw fɛ, ni mɔgɔ o mɔgɔ y’a ka denbaya to yen, o be segi ne ma’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 2567
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقُولُ أَنَا أَوْلَى بِكُلِّ مُؤْمِنٍ مِنْ نَفْسِهِ فَأَيُّمَا رَجُلٍ مَاتَ وَتَرَكَ دَيْنًا فَإِلَيَّ وَمَنْ تَرَكَ مَالًا فَلِوَرَثَتِهِ
A fɔra an ye [Ahmadu bin Hanbal], a fɔra an ye [Abdurrazzaq] ye, ka bɔ [Ma’mar] fɛ ka bɔ [Az Zuhri] fɛ, ka bɔ [Abu Salamah] fɛ ka bɔ [Jabir bin Abdullah] fɛ ka bɔ kira sallallaahu ‘alaihi wasallam fɛ, a ko: ‘Ne lo ye mɔgɔ bɛɛ ye min ka bon n’a ye. Ni mɔgɔ o mɔgɔ sara, ka juru to a ra, o wari bɛna sekɔ ne ma, ni mɔgɔ min ka nafolo tora, o bɛ segi a ta ciyɛntalaw ma.
Hadith
Imam Abu Dawud : 2568
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ أَخْبَرَنِي نَافِعٌ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عُرِضَهُ يَوْمَ أُحُدٍ وَهُوَ ابْنُ أَرْبَعَ عَشْرَةَ فَلَمْ يُجِزْهُ وَعُرِضَهُ يَوْمَ الْخَنْدَقِ وَهُوَ ابْنُ خَمْسَ عَشْرَةَ سَنَةً فَأَجَازَهُ
A fɔra an ye [Ahmadu bin Hanbal], a fɔra an [Yahya] ye ka bɔ [‘Ubaidullah] la, a fɔra ne [Nafi’] ye ka bɔ [Ibnu Umar] la ko cira sallallaahu ‘alaihi wasallam tun be di Ibnu Umar fɛ ko a ka don kɛlɛ la tuma min na a tun ma saan 1990 kɛlɛ la. a y’a to ani Ibn Umar y’a fɔ a ye ko a ka don kɛlɛ la Khandaq kɛlɛ wagati la, o kɔ, a y’a to a y’o kɛ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 2569
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ أَبِي الْحَوَارِيِّ حَدَّثَنَا سُلَيْمُ بْنُ مُطَيْرٍ شَيْخٌ مِنْ أَهْلِ وَادِي الْقُرَى قَالَ حَدَّثَنِي أَبِى مُطَيْرٌأَنَّهُ خَرَجَ حَاجًّا حَتَّى إِذَا كَانَ بِالسُّوَيْدَاءِ إِذَا بِرَجُلٍ قَدْ جَاءَ كَأَنَّهُ يَطْلُبُ دَوَاءً وَحُضُضًا فَقَالَ أَخْبَرَنِي مَنْ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ وَهُوَ يَعِظُ النَّاسَ وَيَأْمُرُهُمْ وَيَنْهَاهُمْ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ خُذُوا الْعَطَاءَ مَا كَانَ عَطَاءً فَإِذَا تَجَاحَفَتْ قُرَيْشٌ عَلَى الْمُلْكِ وَكَانَ عَنْ دِينِ أَحَدِكُمْ فَدَعُوهُقَالَ أَبُو دَاوُد وَرَوَاهُ ابْنُ الْمُبَارَكِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ سُلَيْمِ بْنِ مُطَيْرٍ
A y’a fɔ an ye [Ahmadu bin Abu Al Hawari], a y’a fɔ an ye [Sulayimu bin Mutayiri], sheik dɔ min bɔra Bukit Qura mɔgɔw la, a ko; a y’a fɔ n ye [n facɛ, n’o ye Muthair ye], ko a bɔra ka taga hiji kɛ fɔɔ a sera As Suwaida` kɔ a y’a ye ko [cɛ dɔ] tun be yen min nana i n’a fɔ a be fura ɲinina, ani hudhadh -fura sugu dɔ-, o kɔ, a ko; a y’a lakali ne [mɔgɔw] ye minw tun ye Ala ka ciden (s.a.w) mɛn hiji Wada’ wagati la, a be ladili di mɔgɔw ma ani k’u ci ani k’u bali. A ko: ‘E mɔgɔw, aw ka nilifɛnw minɛ, n’u ye nilifɛnw ye. Ni kɛlɛ be Kuraysi mɔgɔw cɛ masaya koo la, masacɛ ye nilifɛn dɔ di aw dɔ ka diinɛ nɔɔ na, aw kana o ta’. Abu Dawuda ko; ani a y’o lakali ka bɔ [Ibnu Mubarok] fɛ ka bɔ [Muhamadu bin Yasar] fɛ ka bɔ [Salim bin Muthair] fɛ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 2570
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمُ بْنُ مُطَيْرٍ مِنْ أَهْلِ وَادِي الْقُرَى عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ حَدَّثَهُ قَالَ سَمِعْتُ رَجُلًا يَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ فَأَمَرَ النَّاسَ وَنَهَاهُمْ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ قَالُوا اللَّهُمَّ نَعَمْ ثُمَّ قَالَ إِذَا تَجَاحَفَتْ قُرَيْشٌ عَلَى الْمُلْكِ فِيمَا بَيْنَهَا وَعَادَ الْعَطَاءُ أَوْ كَانَ رِشًا فَدَعُوهُ فَقِيلَ مَنْ هَذَا قَالُوا هَذَا ذُو الزَّوَائِدِ صَاحِبُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
A y’a fɔ an ye [Hisyam bin ‘Ammar], a y’a fɔ an ye [Sulaim bin Muthair] min be Qura kulu sigibagaw cɛma, ka bɔ [a fa] fɛ, ko a y’a fɔ a ye, a ko; Ne ka [cɛ dɔ] mɛn a ko; N ye Ala ka ciden sallallaahu ‘alaihi wasallam mɛn hiji Wada’ wagati la, a ye yamaruya di mɔgɔw ma ani k’u bali, o kɔ, a ko: ‘A filɛ, Ala, yala n y’a lase wa?’. o ko; Ɔnhɔn. O kɔ, a ko: «Ni sɔsɔli donna Kuraysi mɔgɔw ni ɲɔgɔn cɛ masaya ko la, ni nilifɛn kɛra surafɛn ye, o tuma na, aw kana a ta!» o kɔ, a ka ɲiningali kɛ; nin mɔgɔ ye jɔn le ye? O ko; Nin ye Dzu Az Zawaid ye, min ye Rasulullah tericɛ ye.
Hadith
Imam Abu Dawud : 2571
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ الْأَنْصَارِيِّأَنَّ جَيْشًا مِنْ الْأَنْصَارِ كَانُوا بِأَرْضِ فَارِسَ مَعَ أَمِيرِهِمْ وَكَانَ عُمَرُ يُعْقِبُ الْجُيُوشَ فِي كُلِّ عَامٍ فَشُغِلَ عَنْهُمْ عُمَرُ فَلَمَّا مَرَّ الْأَجَلُ قَفَلَ أَهْلُ ذَلِكَ الثَّغْرِ فَاشْتَدَّ عَلَيْهِمْ وَتَوَاعَدَهُمْ وَهُمْ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا عُمَرُ إِنَّكَ غَفَلْتَ عَنَّا وَتَرَكْتَ فِينَا الَّذِي أَمَرَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ إِعْقَابِ بَعْضِ الْغَزِيَّةِ بَعْضًا
A y’a fɔ an ye [Musa bin Isma’il], a y’a fɔ an ye [Ibrahima bin Sa’d], a y’a fɔ an ye [Ibnu Shihab] ka bɔ [Abdullah bin Ka’b bin Malik Al Ansari] fɛ, ko Ansar kɛlɛbolo dɔ tun be Pɛrɛsi jamana na n’u ka ɲɛmɔgɔ ye, ani Umar ye sɔrɔdasiw ci ka buar tɔw bɛɛ nɔnabila, ale tun be ni sɔrɔdasi tɔw bɛɛ ye. O kɔ, sɔrɔdasiw ka kɔsegi wagati tɛmɛna ani u siranna, Umar y’u lasiran k’a sɔrɔ u tun ye kira sallallaahu ‘alayihi wasallam ka ɲɔgɔnyedenw ye. O kɔ, [o] ko; E Umar, tiɲɛ na, i y’an bila kɔfɛ, i ye min to an ye, Ala ka ciden (s.a.w) ye min ci, o ye ka sɔrɔdasiw nɔnabila ni sɔrɔdasi wɛrɛw ye.
Hadith
Imam Abu Dawud : 2572
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَائِذٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنِي فِيمَا حَدَّثَهُ ابْنٌ لِعَدِيِّ بْنِ عَدِيٍّ الْكِنْدِيِّ أَنَّ عُمَرَ بْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ كَتَبَإِنَّ مَنْ سَأَلَ عَنْ مَوَاضِعِ الْفَيْءِ فَهُوَ مَا حَكَمَ فِيهِ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَرَآهُ الْمُؤْمِنُونَ عَدْلًا مُوَافِقًا لِقَوْلِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَعَلَ اللَّهُ الْحَقَّ عَلَى لِسَانِ عُمَرَ وَقَلْبِهِ فَرَضَ الْأَعْطِيَةَ لِلْمُسْلِمِينَ وَعَقَدَ لِأَهْلِ الْأَدْيَانِ ذِمَّةً بِمَا فَرَضَ عَلَيْهِمْ مِنْ الْجِزْيَةِ لَمْ يَضْرِبْ فِيهَا بِخُمُسٍ وَلَا مَغْنَمٍ
A fɔra an ye [Mahmudu bin Khalid], a fɔra an ye [Muhamadu bin ‘Aidz], a fɔra an [Al Walid] ye, a fɔra an ye [Isa bin Yunus], a fɔra ne ye [minw fɔra Ibn Adi bin Azritte fa: In Ibn Adin bin Adict Al Kindi ye]. min o min ye far` tilanyɔrɔw ɲininga, o tuma na, [Umar bin Al Khathab] y’o lo latigɛ. radiallahu 'anhu, ani a yera lanabagaw fɛ i n'a fɔ tilenninya ka kɛɲɛ ni kira sallallaahu 'alaihi wasallam ka kuma ye: 'Ala ye tiɲɛ sigi Umar daa n'a dusukun na'. A y’a kɛ waajibi ye ka nilifɛnw di silamɛw ma, ka lakana jɛɲɔgɔnya sigi diinɛmɔgɔw ni ɲɔgɔn cɛ, a ye jiziya min kɛ waajibi ye u kan, o nɔɔ na. A tun tɛ jizyah tilanyɔrɔ duurunan kelen minɛ i n’a fɔ kɛlɛ bolofɛnw.
Hadith
Imam Abu Dawud : 2573
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ غُضَيْفِ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ وَضَعَ الْحَقَّ عَلَى لِسَانِ عُمَرَ يَقُولُ بِهِ
A y’a fɔ an ye [Amadu Yunusi], a y’a fɔ an ye [Zuhair], a y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Ishaq] ka bɔ [Makhul] ka bɔ [Ghudhaif bin Al Harith] ka bɔ [Abu Dzar], a ko; N y’a mɛn ko: ‘Tiɲɛ na, Ala ye tiɲɛ - tiɲɛ - bila Umar daa la, a ye kuma ni tiɲɛ ye’.
Hadith
Imam Abu Dawud : 2574
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ وَمُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ الْمَعْنَى قَالَا حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ عُمَرَ الزَّهْرَانِيُّ حَدَّثَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ قَالَأَرْسَلَ إِلَيَّ عُمَرُ حِينَ تَعَالَى النَّهَارُ فَجِئْتُهُ فَوَجَدْتُهُ جَالِسًا عَلَى سَرِيرٍ مُفْضِيًا إِلَى رِمَالِهِ فَقَالَ حِينَ دَخَلْتُ عَلَيْهِ يَا مَالِ إِنَّهُ قَدْ دَفَّ أَهْلُ أَبْيَاتٍ مِنْ قَوْمِكَ وَإِنِّي قَدْ أَمَرْتُ فِيهِمْ بِشَيْءٍ فَأَقْسِمْ فِيهِمْ قُلْتُ لَوْ أَمَرْتَ غَيْرِي بِذَلِكَ فَقَالَ خُذْهُ فَجَاءَهُ يَرْفَأُ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ هَلْ لَكَ فِي عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ وَالزُّبَيْرِ بْنِ الْعَوَّامِ وَسَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ قَالَ نَعَمْ فَأَذِنَ لَهُمْ فَدَخَلُوا ثُمَّ جَاءَهُ يَرْفَأُ فَقَالَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ هَلْ لَكَ فِي الْعَبَّاسِ وَعَلِيٍّ قَالَ نَعَمْ فَأَذِنَ لَهُمْ فَدَخَلُوا فَقَالَ الْعَبَّاسُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنِي وَبَيْنَ هَذَا يَعْنِي عَلِيًّا فَقَالَ بَعْضُهُمْ أَجَلْ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ اقْضِ بَيْنَهُمَا وَأَرِحْهُمَا قَالَ مَالِكُ بْنُ أَوْسٍ خُيِّلَ إِلَيَّ أَنَّهُمَا قَدَّمَا أُولَئِكَ النَّفَرَ لِذَلِكَ فَقَالَ عُمَرُ رَحِمَهُ اللَّهُ اتَّئِدَا ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى أُولَئِكَ الرَّهْطِ فَقَالَ أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالْأَرْضُ هَلْ تَعْلَمُونَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ قَالُوا نَعَمْ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى عَلِيٍّ وَالْعَبَّاسِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالْأَرْضُ هَلْ تَعْلَمَانِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ فَقَالَا نَعَمْ قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ خَصَّ رَسُولَهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِخَاصَّةٍ لَمْ يَخُصَّ بِهَا أَحَدًا مِنْ النَّاسِ فَقَالَ اللَّهُ تَعَالَى{ وَمَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَمَا أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَلَا رِكَابٍ وَلَكِنَّ اللَّهَ يُسَلِّطُ رُسُلَهُ عَلَى مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ }وَكَانَ اللَّهُ أَفَاءَ عَلَى رَسُولِهِ بَنِي النَّضِيرِ فَوَاللَّهِ مَا اسْتَأْثَرَ بِهَا عَلَيْكُمْ وَلَا أَخَذَهَا دُونَكُمْ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْخُذُ مِنْهَا نَفَقَةَ سَنَةٍ أَوْ نَفَقَتَهُ وَنَفَقَةَ أَهْلِهِ سَنَةً وَيَجْعَلُ مَا بَقِيَ أُسْوَةَ الْمَالِ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى أُولَئِكَ الرَّهْطِ فَقَالَ أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالْأَرْضُ هَلْ تَعْلَمُونَ ذَلِكَ قَالُوا نَعَمْ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى الْعَبَّاسِ وَعَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا فَقَالَ أَنْشُدُكُمَا بِاللَّهِ الَّذِي بِإِذْنِهِ تَقُومُ السَّمَاءُ وَالْأَرْضُ هَلْ تَعْلَمَانِ ذَلِكَ قَالَا نَعَمْ فَلَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجِئْتَ أَنْتَ وَهَذَا إِلَى أَبِي بَكْرٍ تَطْلُبُ أَنْتَ مِيرَاثَكَ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ وَيَطْلُبُ هَذَا مِيرَاثَ امْرَأَتِهِ مِنْ أَبِيهَا فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّهُ لَصَادِقٌ بَارٌّ رَاشِدٌ تَابِعٌ لِلْحَقِّ فَوَلِيَهَا أَبُو بَكْرٍ فَلَمَّا تُوُفِّيَ أَبُو بَكْرٍ قُلْتُ أَنَا وَلِيُّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَوَلِيُّ أَبِي بَكْرٍ فَوَلِيتُهَا مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ أَلِيَهَا فَجِئْتَ أَنْتَ وَهَذَا وَأَنْتُمَا جَمِيعٌ وَأَمْرُكُمَا وَاحِدٌ فَسَأَلْتُمَانِيهَا فَقُلْتُ إِنْ شِئْتُمَا أَنْ أَدْفَعَهَا إِلَيْكُمَا عَلَى أَنَّ عَلَيْكُمَا عَهْدَ اللَّهِ أَنْ تَلِيَاهَا بِالَّذِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَلِيهَا فَأَخَذْتُمَاهَا مِنِّي عَلَى ذَلِكَ ثُمَّ جِئْتُمَانِي لِأَقْضِيَ بَيْنَكُمَا بِغَيْرِ ذَلِكَ وَاللَّهِ لَا أَقْضِي بَيْنَكُمَا بِغَيْرِ ذَلِكَ حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ فَإِنْ عَجَزْتُمَا عَنْهَا فَرُدَّاهَا إِلَيَّقَالَ أَبُو دَاوُد إِنَّمَا سَأَلَاهُ أَنْ يَكُونَ يُصَيِّرُهُ بَيْنَهُمَا نِصْفَيْنِ لَا أَنَّهُمَا جَهِلَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ فَإِنَّهُمَا كَانَا لَا يَطْلُبَانِ إِلَّا الصَّوَابَ فَقَالَ عُمَرُ لَا أُوقِعُ عَلَيْهِ اسْمَ الْقَسْمِ أَدَعُهُ عَلَى مَا هُوَ عَلَيْهِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ ثَوْرٍ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسٍ بِهَذِهِ الْقِصَّةِ قَالَ وَهُمَا يَعْنِي عَلِيًّا وَالْعَبَّاسَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا يَخْتَصِمَانِ فِيمَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَمْوَالِ بَنِي النَّضِيرِ قَالَ أَبُو دَاوُد أَرَادَ أَنْ لَا يُوقَعَ عَلَيْهِ اسْمُ قَسْمٍ
A y’a fɔ an ye [Al Hasan bin Ali] ni [Muhamadu bin Yahya bin Farisi] kɔrɔ la, u fila bɛɛ ko; a y’a fɔ an ye [Bisiri bin Umar Az Zahrani], a y’a fɔ ne ye [Malik bin Anas] ka bɔ [Ibnu Shihab] ka bɔ [Malik bin Aus bin Al Hadatsan] la, a ko; [Umar] ye lɛtɛrɛ ci n ma tilebɔ tuma min na, o kɔ, n nana a fɛ k’a ye a siginin be lafɛn dɔ kan min be ɲɔgɔn minɛ ni bɔgɔ ye. O kɔ, a ko tuma min na ne y’a kunbɛn; E Malik, tiɲɛ na, bon caaman sigibagaw i ka mɔgɔw cɛma, olu be tagamana ni barikatan ye ani tiɲɛ na, ne y’a fɔ i ye ko i ka nilifɛn dɔɔni di u ma. Ne ko; N’i ye yamaruya di mɔgɔ wɛrɛ ma min tɛ ne ye, o tuma na, o ka fisa. O kɔ, a ko; a ta! O tuma na, Umar ka garadi nana a fɛ, o tuma na, garadi ko; Amirul lanabagaw, aw b’a fɛ ka [Usman bin Afan], [Abdurrahman bin Auf], [Az Zubair bin Al Awwam], ani [Sa’d bin Abu Waqash] kunbɛn wa? A ko; Ɔnhɔn. o kɔ, u ye sira di u ma o la, u donna. O kɔ, kɔrɔsilikɛbaga nana a fɔ; E Amirul mukminin, i b’a fɛ ka [Ali Abasi], ani [Ali] kunbɛn wa? A ko; Ɔnhɔn. o kɔ, a ka sira di o ma, o donna. Al Abasi ko; O emirul mukminin, i ka latigɛli kɛ ne ni nin mɔgɔ cɛ, o min ye Ali ye! O kɔ, mɔgɔ dɔw bɛ girinya; Ɔnhɔn, e emiruli mukminin, i ka latigɛli kɛ u fila cɛ! Ani, u bali ka kɛlɛ kɛ. [Maliki bin Awusi] ko; Ne hakili la, u fila bɛɛ nana ni nin mɔgɔw ye o lo kama. O kɔ, Umar (Ala ka hɛrɛ ka to a kan) ko; aw fla bɛɛ ye muɲu! O kɔ, a k’a ɲasin jama ma k’a fɔ; Ne b’i ɲininga Ala tɔgɔ la, sankolo ni dugukolo danna min ka sira fɛ; Yala aw b’a lɔn ko cira sallallaahu a ko: ‘An tɛ tiɲɛn ye, an be min to an kɔ, o ye saraka ye’. O ko; Ɔnhɔn. o kɔ, a y’a ɲɛsin Ali ni Al Abasi ma k’a fɔ ko; Ne b’i ɲininga Ala tɔgɔ la, sankolo ni dugukolo danna min ka sira fɛ; Yala aw b’a lɔn ko cira sallallaahu a ko: ‘An tɛ tiɲɛn ye, an be min to an kɔ, o ye saraka ye’. O ko; Ɔnhɔn. a ko; Tiɲɛ na, Ala y’a ka ciden sallallaahu ‘alaihi wasallam danfara ka bɔ ɲɔgɔn na ni baara kɛrɛnkɛrɛnnin dɔ ye min ma dan mɔgɔ si ma adamadenw cɛma. Ala ko: ‘Ala ye bololafɛnw -fai-i- min di a ka ciden ma -u ka nafolo la, k’o sɔrɔ, i ma so kelen, walima ɲɔgɔmɛ kelen lajɛn, nka Ala ye fanga di a ka ciden ma a sagofɛn bɛɛ kan. Ala ye Sebagayabɛɛtigi ye fɛɛn bɛɛ kan’. Ala ye fa` Bani Nadhir di a ka ciden ma. Ala, a t’a yɛrɛ ɲini aw fɛ, a t’a ta a yɛrɛ ma k’a sɔrɔ a m’a di aw ma. Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam y’a dɔ ta k’a kɛ saan kelen ka balo ye, walima a ka balo n’a ka denbaya ka balo, k’a tɔ kɛ saraka ye. O kɔ, a k’a ɲasin jama ma k’a fɔ; Ne b’i ɲininga Ala tɔgɔ la, sankolo ni dugukolo danna min ka sira fɛ; i b’o lɔn wa? O ko; Ɔnhɔn. o kɔ, a y’a ɲɛsin [Ali Abasi] ni [Ali] ma, k’a fɔ ko; Ne b’i ɲininga Ala tɔgɔ la, sankolo ni dugukolo danna min ka sira fɛ; i b’o lɔn wa? O ko; Ɔnhɔn. o kɔ, tuma min na Rasulullah sara [Abu Bakri] ko; Ne ye Rasulullah ka lasigiden ye. O kɔ, i nana ni nin mɔgɔ ye k’i ka cɛɛn ɲini i balimacɛ dencɛ fɛ, nin fana y’a muso ka cɛɛn ɲini a facɛ fɛ. O kɔ, Abu Bakri (Ala ka hinu a la) ko; Arulila sallallaahu ‘alaihi wasallam ko: ‘An tɛ tiɲɛn ye, an be min to an kɔ, o ye saraka ye’. Ala b’a lɔn ko a ye mɔgɔ hɔɔrɔn ye, mɔgɔ ɲuman, hakilitigi, tiɲɛ kɔ. O kɔ, Abu Bakri y’a ladon. O kɔ, Abu Bakri sara tuma min na, n ko; Ne ye Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ka ladonbaga ye ani Abu Bakr ka ladonbaga ye, o la n b'a ladon ka kɛɲɛ ni Ala sago ye n ka se k'a ladon, o kɔfɛ ele ni nin mɔgɔ be na ani i ka jago ye kelen ye. Aw fila le y’a ɲini ne fɛ. o ra ne b’a fɔ; N’aw b’a fɛ ne ka nafolo di aw fila ma, ni sarati ye ko aw ka layidu ta ni Ala ka sɔnni ye, o ye ko aw k’a ladon ni marali ye min kɛra kira sallallaahu ‘alaihi wasallam fɛ. O la, i y’a ta ne fɛ ni nin saratiw ye. O kɔ, aw fila nana ne fɛ walisa ne ka latigɛli kɛ aw fila cɛ cogo wɛrɛ la. Ala ka sira la, ne tɛna kiti tigɛ aw fila cɛ o cogo la fɔɔ ka taga se lahara loon ma. O la, n’aw fila bɛɛ tɛ se, aw k’a segi ne ma. Abu Dawuda ko; Tiɲɛ na, u fila bɛɛ y’a ɲini a fɛ a k’u tila yɔrɔ fila la, o tɛ k’u t’a lɔn ko kira sallallaahu alayihi wasallam ko: ‘An tɛ tiɲɛn ye, an be min to an kɔ, o ye saraka ye’. Tiɲɛn na, u fila bɛɛ tɛ foyi ɲini tiɲɛn tɛ. O kɔ, Umar ko; N ma tilanyɔrɔ tɔgɔ di a ma, n y’a to a be cogo min na. A y’a fɔ an ye ko [Muhamadu bin Ubaid] y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Tsaur] ka bɔ [Ma’mar] ka bɔ [Az Zuhri] ka bɔ [Malik bin Aus] ni nin maana ye. A ko; ani olu, n'o ye Ali ni Al Abbas, Ala ka hɛɛrɛ kɛ u ye, Ala ye min di a ka ciden ma i n'a fɔ fai`, u ni Bani Nadhir ka nafolo tɛ kelen ye. Abu Dawuda ko; Umar tun b’a fɛ o tilanyɔrɔ tɔgɔ kana fɔ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 2575
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الْمَعْنَى أَنَّ سُفْيَانَ بْنَ عُيَيْنَةَ أَخْبَرَهُمْ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ عَنْ عُمَرَ قَالَكَانَتْ أَمْوَالُ بَنِي النَّضِيرِ مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِمَّا لَمْ يُوجِفْ الْمُسْلِمُونَ عَلَيْهِ بِخَيْلٍ وَلَا رِكَابٍ كَانَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَالِصًا يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِ بَيْتِهِ قَالَ ابْنُ عَبْدَةَ يُنْفِقُ عَلَى أَهْلِهِ قُوتَ سَنَةٍ فَمَا بَقِيَ جَعَلَ فِي الْكُرَاعِ وَعُدَّةً فِي سَبِيلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّقَالَ ابْنُ عَبْدَةَ فِي الْكُرَاعِ وَالسِّلَاحِ
Yala a y’a fɔ an ye [Usman bin Abu Syaiba?] ani [Ahmadu bin Abda] o kɔrɔ la ko [Sufyan bin Uyainah] y’u lalɔnniya ka bɔ [Amr bin Dinar] ka bɔ [Az Zuhri] ka bɔ [Malik bin Aus bin Al Hadatsan] ka bɔ [Umar] la a ko; Bani Nadhir ka nafolo be fa’ minw kɔnɔ, Ala ye minw di a ka ciden ma, fɛɛn minw sɔrɔla k’a sɔrɔ silamɛw ma baara kɛ ni sow ni sotigiw ye. O nafolo nunu ye cira sallallaahu ‘alayihi wasallam ta ye dɔrɔn, a ye min di a ka denbaya ma. Ibnu Abda ko; a k’a di a ta somɔgɔw ma san kelen domuni na. Ani min tora, a tun b’o kɛ ka soow ni minanw di Ala ka sira kan. Ibnu Abda ko; ka soow ni kɛlɛkɛminanw sɔrɔ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 2576
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا أَيُّوبُ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عُمَرُ{ وَمَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَمَا أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَلَا رِكَابٍ }قَالَ الزُّهْرِيُّ قَالَ عُمَرُ هَذِهِ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَاصَّةً قُرَى عُرَيْنَةَ فَدَكَ وَكَذَا وَكَذَا{ مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرَى فَلِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ }وَلَلْفُقَرَاءِ الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ وَأَمْوَالِهِمْ{ وَالَّذِينَ تَبَوَّءُوا الدَّارَ وَالْإِيمَانَ مِنْ قَبْلِهِمْ }{ وَالَّذِينَ جَاءُوا مِنْ بَعْدِهِمْ }فَاسْتَوْعَبَتْ هَذِهِ الْآيَةُ النَّاسَ فَلَمْ يَبْقَ أَحَدٌ مِنْ الْمُسْلِمِينَ إِلَّا لَهُ فِيهَا حَقٌّ قَالَ أَيُّوبُ أَوْ قَالَ حَظٌّ إِلَّا بَعْضَ مَنْ تَمْلِكُونَ مِنْ أَرِقَّائِكُمْ
A y’a fɔ an ye [Musaddad], A y’a fɔ an ye [Isimayili bin Ibrahima], a y’a fɔ an ye [Ayyub] ka bɔ [Az Zuhri] la, a ko; [Umar] ko: ‘Ala ye bololafɛnw -fai’- minw di a ka ciden ma -u ka nafolo la, k’u sɔrɔ, i ma so kelen ni -hali- ɲɔgɔmɛ kelen lajɛn’. Az Zuhri ko; Umar ko; Nin ye Ala ka ciden sallallaahu alayihi wasallam ta ye, kɛrɛnkɛrɛnniya la, Urainah, Fadak, ani nin, ani nin duguw. Ala ye bololafɛnw - fai-i - minw di a ka ciden ma - ka bɔ nafolo la - min bɔra dugudenw na, o tun ye Ala ta ye, ciden, somɔgɔw, denmisɛnw, fantanw ani sira kan mɔgɔw ta’. '-Ani- fantanw kama minw nana sigi jamana wɛrɛw la, minw gwɛnna ka bɔ u ka duguw n'u ka nafolo la'. ‘Ani minw tun ye Madina dugu minɛ, minw tun lanin be -Anshor- la sanni u ka -muhajirin- ka na-’. ‘Ani minw nana u kɔ -Muhajirin ni Ansar-’. O la, nin ayata be mɔgɔ bɛɛ datugu, ani mɔgɔ si tɛ silamɛw cɛma n’a ma jo sɔrɔ o la. Ayuba ko; walama a ko; fan. N’a ma kɛ fɛɛn dɔw ye minw b’aw fɛ i ka jɔnw cogoya la.
Hadith
Imam Abu Dawud : 2577
حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ ح و حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْمَهْرِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ ح و حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ عَلِيٍّ حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ عِيسَى وَهَذَا لَفْظُ حَدِيثِهِ كُلُّهُمْ عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَوْسِ بْنِ الْحَدَثَانِ قَالَكَانَ فِيمَا احْتَجَّ بِهِ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ كَانَتْ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثُ صَفَايَا بَنُو النَّضِيرِ وَخَيْبَرُ وَفَدَكُ فَأَمَّا بَنُو النَّضِيرِ فَكَانَتْ حُبُسًا لِنَوَائِبِهِ وَأَمَّا فَدَكُ فَكَانَتْ حُبُسًا لِأَبْنَاءِ السَّبِيلِ وَأَمَّا خَيْبَرُ فَجَزَّأَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثَةَ أَجْزَاءٍ جُزْأَيْنِ بَيْنَ الْمُسْلِمِينَ وَجُزْءًا نَفَقَةً لِأَهْلِهِ فَمَا فَضُلَ عَنْ نَفَقَةِ أَهْلِهِ جَعَلَهُ بَيْنَ فُقَرَاءِ الْمُهَاجِرِينَ
A fɔra an ye [Hsyam bin ‘Ammar], a fɔra an ye [Hatim bin Isma’il] ye, a fɔra an ye sira wɛrɛ fɛ: A fɔra an ye [Sulaiman bin Daud Al Mahri], a fɔra an ye [Ibnu Wahb], a fɔra ne ye [Azmaham na]. ka bɔ sira wɛrɛ la: A fɔra an ye [Nashr bin Ali], a fɔra an ye [Shafwan bin Isa], ani nin ye lafazh hadisi ye. O bɛɛ bɔra [Usama bin Zaid] la ka bɔ [Az Zuhri] la, ka bɔ [Malik bin Aus bin Al Hadatsan] la, a ko; [Umar] radliallahu ‘anhu ye fɛɛn minw kɛ dalilu ye, u dɔ ye ko a ko; Rasulullah ka yɔrɔ saba tun b’a fɛ kɛrɛnkɛrɛnnin na, o ye: Bani Nadhir, Khaibar, ani Fadak. Bani Nadhir ta fan fɛ, u ka nafolo tun be di a mako ma, i n’a fɔ Fadak, u ka nafolo tun di Ibn Sabil ma, i n’a fɔ Khaibar, cira sallallaahu ‘alaihi wasallam y’u ka nafolo tilan yɔrɔ saba, yɔrɔ fila ka tila silamɛw cɛ, yɔrɔ kelen ka dɛmɛ di a ka denbaya ma. Ani, a ka denbaya ka dɛmɛ min tora, a y’o tilan Muhajirin fantanw cɛ.
Hadith
Imam Abu Dawud : 2578
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهِبٍ الْهَمْدَانِيُّ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ عُقَيْلِ بْنِ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُأَنَّ فَاطِمَةَ بِنْتَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَتْ إِلَى أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تَسْأَلُهُ مِيرَاثَهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِمَّا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَيْهِ بِالْمَدِينَةِ وَفَدَكَ وَمَا بَقِيَ مِنْ خُمُسِ خَيْبَرَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ مِنْ هَذَا الْمَالِ وَإِنِّي وَاللَّهِ لَا أُغَيِّرُ شَيْئًا مِنْ صَدَقَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ حَالِهَا الَّتِي كَانَتْ عَلَيْهَا فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَأَعْمَلَنَّ فِيهَا بِمَا عَمِلَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَبَى أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنْ يَدْفَعَ إِلَى فَاطِمَةَ عَلَيْهَا السَّلَام مِنْهَا شَيْئًاحَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ الْحِمْصِيُّ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ حَدَّثَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخْبَرَتْهُ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ وَفَاطِمَةُ عَلَيْهَا السَّلَام حِينَئِذٍ تَطْلُبُ صَدَقَةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّتِي بِالْمَدِينَةِ وَفَدَكَ وَمَا بَقِيَ مِنْ خُمُسِ خَيْبَرَ قَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ وَإِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ فِي هَذَا الْمَالِ يَعْنِي مَالَ اللَّهِ لَيْسَ لَهُمْ أَنْ يَزِيدُوا عَلَى الْمَأْكَلِ حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ أَبِي يَعْقُوبَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ أَنَّ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَخْبَرَتْهُ بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ فِيهِ فَأَبَى أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَيْهَا ذَلِكَ وَقَالَ لَسْتُ تَارِكًا شَيْئًا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَعْمَلُ بِهِ إِلَّا عَمِلْتُ بِهِ إِنِّي أَخْشَى إِنْ تَرَكْتُ شَيْئًا مِنْ أَمْرِهِ أَنْ أَزِيغَ فَأَمَّا صَدَقَتُهُ بِالْمَدِينَةِ فَدَفَعَهَا عُمَرُ إِلَى عَلِيٍّ وَعَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا فَغَلَبَهُ عَلِيٌّ عَلَيْهَا وَأَمَّا خَيْبَرُ وَفَدَكُ فَأَمْسَكَهُمَا عُمَرُ وَقَالَ هُمَا صَدَقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَتَا لِحُقُوقِهِ الَّتِي تَعْرُوهُ وَنَوَائِبِهِ وَأَمْرُهُمَا إِلَى مَنْ وَلِيَ الْأَمْرَ قَالَ فَهُمَا عَلَى ذَلِكَ إِلَى الْيَوْمِ
A y’a fɔ an ye ko [Yazid bin Khalid bin Abdullah bin Mauhib Al Hamdani] y’a fɔ an ye ko [Al Laits bin Sa’d] ka bɔ [’Aqil bin Khalid] ka bɔ [Ibn Shihab] ka bɔ [Urwah bin Az Zubair] ka bɔ [Aisyah] ka muso min tun ye kira ye. Rasulullah ye ciden ci ka taga Abu Bakr Ash Siddiq fɛ, Ala ka hɛrɛ kɛ a ye, a y’a ɲini a fɛ a ka ciyɛn sɔrɔ Rasulullah fɛ, Ala ye fa` minw di a ma Madina, ani Fadak, ani min tora Khaibar tile duurunan na. O kɔ, [Abu Bakri] ko; Nabi ko: ‘An tɛ tiɲɛn ye, an be min to an kɔ, o ye saraka ye’. Tiɲɛ na, Muhamadu ka denbaya ye dumuni kɛ o nafolo la, ani tiɲɛ na, ne, Ala barika la, n’ tɛna kira ka saraka iota kelen yɛlɛma ka bɔ cogoya la min tun be yen kira ka wagati la. Tiɲɛ na, ne bena a kɛ i n’a fɔ cira (saw) y’a kɛ cogo min na. O la, Abu Bakri tun tɛ sɔn ka fɛɛn si di Fatima ma, Ala ka hɛrɛ kɛ a ye. A y’a fɔ an ye [Amr bin Uthman Al Himshi], a y’a fɔ an ye [n’ facɛ] y’a fɔ an ye [Syu’aib bin Abu Hamzah] ka bɔ [Az Zuhri] y’a fɔ ne ye [Urwah bin Az Zubair] ko [Aisyah] ye kira muso ye. A ko; ani Fatima o wagati la, a ye saraka ɲini Rasulullah fɛ min tun be Madina ni Fudak, ani min tora Khaibar ka tilanyɔrɔ duurunan na. Aisyah, Ala ka hɛrɛ kɛ a ye, ko; o kɔ, Abu Bakri ko; Tiɲɛ na, Rasulullah ko: ‘An ma ciyɛn sɔrɔ, an be min to an kɔ, o ye saraka ye’. Tiɲɛ na, Muhamadu ka denbaya ye dumuni kɛ o nafolo la, o kɔrɔ, Ala ka nafolo la, joo tun t’u fɛ ka dɔ fara u ka dumuni kan. A y’a fɔ an ye [Hajaj bin Abu Ya’qub] y’a fɔ an ye [Ya’qub bin Ibrahim bin Sa’d], a y’a fɔ an ye [n’ facɛ] ka bɔ [Salih] ka bɔ [Ibn Shihab] la a ko; tun y’a fɔ n ye [Urwa] ko [Aisyah] radiallahu anha y’a fɔ a ye ni nin hadisi ye. A ko nin hadisi kɔnɔ ko; o kɔ, Abu Bakri, Ala ka hɛrɛ kɛ a ye, tun be sigasiga ka nin di a ma. a ko; Nabi sallallahu ‘alayihi wasallam tun ye min kɛ ka kɔn, n’ tɛna o to yen, nka n’ bena o kɛ. Tiɲɛn na, n’ tun be hami ko ni n’ ye fɛɛn dɔ to a ka baara la, n’ bena tunu. A ka saraka min tun be Madina, Umar y’o di Ali ni Abbas ma, Ala ka hɛrɛ kɛ a ye. O kɔ, Ali y’a bugɔ a marali la. Khaibar ni Fadak ta fan fɛ, Umar y’u fila bɛɛ minɛ k’a fɔ ko; o fila bɛɛ ye kira sallallaahu ‘alayihi wasallam ka saraka ye, o fila bɛɛ ye a ka hakɛw ye ani kasara minw be se ka kɛ. Ani, u fila bɛɛ ka koow be kɔsegi mɔgɔ min ma min be koo nin kɔrɔsira. A ko; o fla bɛɛ bɛ o cogo ra fɔ ka na se bi ma.
Hadith
Imam Abu Dawud : 2579
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ ثَوْرٍ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّفِي قَوْلِهِ{ فَمَا أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَلَا رِكَابٍ }قَالَ صَالَحَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهْلَ فَدَكَ وَقُرًى قَدْ سَمَّاهَا لَا أَحْفَظُهَا وَهُوَ مُحَاصِرٌ قَوْمًا آخَرِينَ فَأَرْسَلُوا إِلَيْهِ بِالصُّلْحِ قَالَ{ فَمَا أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَلَا رِكَابٍ }يَقُولُ بِغَيْرِ قِتَالٍ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَكَانَتْ بَنُو النَّضِيرِ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَالِصًا لَمْ يَفْتَحُوهَا عَنْوَةً افْتَتَحُوهَا عَلَى صُلْحٍ فَقَسَمَهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ الْمُهَاجِرِينَ لَمْ يُعْطِ الْأَنْصَارَ مِنْهَا شَيْئًا إِلَّا رَجُلَيْنِ كَانَتْ بِهِمَا حَاجَةٌ
A y’a fɔ an ye [Muhamadu bin Ubaid], a y’a fɔ an ye [Ibn Tsaur] ka bɔ [Ma’mar] ka bɔ [Az Zuhri] la Ala ka kuma kan: ‘O la, k’a sɔrɔ, i ma baara kɛ ni so kelen ye walima - walima - ɲɔgɔmɛ kelen’. A ko; Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam tun ye bɛnkan dɔ sigi ni Fadak mɔgɔw ye ani dugu suguya caaman minw kofɔra ani n t’u mara n hakili la, a ye mɔgɔw tɔw lamini. O kɔ, o ka cira dɔ ci a fɛ ka na ni hɛra bɛnkan dɔ ye. Ala ko: ‘O la, k’a sɔrɔ, i ma so kelen ta, walima - ɲɔgɔmɛ kelen’. A ko; o kɔrɔ, k’a sɔrɔ kɛlɛ ma kɛ. Az Zuhri ko; Bani Nadhir ka nafolo ye kɛrɛnkɛrɛnnin ye cira sallallahu alayihi wasallam ta ye. O m’a mina ni fanga ye, o k’a mina ni hɛra jɛnɲɔgɔnya le ye. O kɔ, kira y’a tilan muhajirinw cɛ, a m’a di ansarw ma fo mɔgɔ fila minw mako b’a la.
Hadith
Imam Abu Dawud : 2580
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْجَرَّاحِ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْمُغِيرَةِ قَالَ جَمَعَ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ بَنِي مَرْوَانَ حِينَ اسْتُخْلِفَ فَقَالَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَتْ لَهُ فَدَكُ فَكَانَ يُنْفِقُ مِنْهَا وَيَعُودُ مِنْهَا عَلَى صَغِيرِ بَنِي هَاشِمٍ وَيُزَوِّجُ مِنْهَا أَيِّمَهُمْ وَإِنَّ فَاطِمَةَ سَأَلَتْهُ أَنْ يَجْعَلَهَا لَهَا فَأَبَى فَكَانَتْ كَذَلِكَ فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى مَضَى لِسَبِيلِهِ فَلَمَّا أَنْ وُلِّيَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَمِلَ فِيهَا بِمَا عَمِلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَيَاتِهِ حَتَّى مَضَى لِسَبِيلِهِ فَلَمَّا أَنْ وُلِّيَ عُمَرُ عَمِلَ فِيهَا بِمِثْلِ مَا عَمِلَا حَتَّى مَضَى لِسَبِيلِهِ ثُمَّ أَقْطَعَهَا مَرْوَانُ ثُمَّ صَارَتْ لِعُمَرَ بْنِ عَبْدِ الْعَزِيزِ قَالَ عُمَرُ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الْعَزِيزِ فَرَأَيْتُ أَمْرًا مَنَعَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاطِمَةَ عَلَيْهَا السَّلَام لَيْسَ لِي بِحَقٍّ وَأَنَا أُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ رَدَدْتُهَا عَلَى مَا كَانَتْ يَعْنِي عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ أَبُو دَاوُد وَلِيَ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْعَزِيزِ الْخِلَافَةَ وَغَلَّتُهُ أَرْبَعُونَ أَلْفَ دِينَارٍ وَتُوُفِّيَ وَغَلَّتُهُ أَرْبَعُ مِائَةِ دِينَارٍ وَلَوْ بَقِيَ لَكَانَ أَقَلَّ
A y’a fɔ an ye [Abdulla bin Al Jara], a y’a fɔ an ye [Jarir], ka bɔ [Ali Mugira] la, a ko; [Umar bin Abdul Aziz] tun ye Marwan denw lajɛn tuma min na a kɛra kalifa ye, o kɔ, a ko; Tiɲɛ na, fɔlɔ la, Fadak tun ye Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ta ye, a tun be dɛmɛ di ka bɔ o nafolo la ani a tun be dɛmɛ di tugun Bani Hashim denmisɛnninw ma, ani a tun b’u ka firiyamusow furu ka bɔ o nafolo la. Ani tiɲɛ na, Fatima y’a ɲini a fɛ a k’a niyɔrɔ di a ma, o kɔ, a banna. O la, a tun be ten cira sallallahu a ka ɲɛnamaya wagati la fɔɔ ka taga se a saya ma, o kɔ, tuma min na Abu Bakr radiallahu ‘anhu sugandira ka kɛ kalifa ye a y’a kɛ i n’a fɔ kira sallallahu a ka ɲɛnamaya wagati la fɔɔ ka taga se a saya ma, o kɔ, tuma min na Umar sugandira ka kɛ kalifa ye a y’a kɛ i n’a fɔ u y’a kɛ cogo min na. O kɔ, Marwan y’a tilan - ale yɛrɛ ni minw tugura a kɔ -, o kɔ, dugukolo kɛra Umar bin Abdul Aziz ta ye, o kɔ, n y’a ye ko fɛɛn min ma di Fatima ma, o tɛ jo ye ne fɛ. Ani n b’aw ka seereya ɲini aw fɛ ko n y’a lasegin a cogoya kɔrɔ la, o min ye kira sallallaahu ‘alayihi wasallam ka wagati la. Abu Dawuda ko; Umar bin Abdul Aziz tun ye kalifa ye k’a sɔrɔ a ka sɔrɔ tun ye dinari waa binaani ye, a sara k’a sɔrɔ a ka sɔrɔ tun ye dinari kɛmɛ naani ye, ni fɛɛn dɔ tora a tun bena dɔgɔya.
