Imam Muslim : 1
وَهُوَ الْأَثَرُ الْمَشْهُورُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَدَّثَ عَنِّي بِحَدِيثٍ يُرَى أَنَّهُ كَذِبٌ فَهُوَ أَحَدُ الْكَاذِبِينَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ أَيْضًا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ وَسُفْيَانَ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ مَيْمُونِ بْنِ أَبِي شَبِيبٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَلِكَ
Era yali atsar omututumufu owa Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, ‘Oyo yenna anyumya hadith okuva gyendi, egambibwa okuba ey’obulimba, olwo ye - omunyumya - y’omu ku balimba abo’. Atugambye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] atubuulidde [Waki’] okuva ku [Syu’bah] okuva ku [al Hakam] okuva ku [Abdurrahman bin Abu Laila] okuva ku [Samurah bin Jundab]. -mu nnyiriri endala kyogerwako- era era kitugambye nti [Abu Bakr bin Abu Syaibah] atubuulidde [Waki’] okuva ku [Syu’bah] ne [Sufyan] okuva ku [Habib] okuva ku [Maimun bin Abu Syabib] okuva ku [al-Mughirah bin Syu’bah] bombi baagamba nti, ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yayogera ku kino’.
Imam Muslim : 2
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ أَنَّهُ سَمِعَ عَلِيًّا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَخْطُبُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَكْذِبُوا عَلَيَّ فَإِنَّهُ مَنْ يَكْذِبْ عَلَيَّ يَلِجْ النَّارَ
Era atugambye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] atubuulidde [Ghundar] okuva ku [Syu’bah] -mu nnyiriri endala kyogerwako- Era atubuulidde [Muhammad bin al Mutsanna] ne [Ibn Basysyar] bombi bagamba, atubuulidde [Muhammad bin Ja’far] atubuulidde [Syu’bah] okuva ku [Mansur] okuva ku [Rib’i Hirasy] nti yawulira [Ali] ng’abuulira, yagamba nti, ‘Omubaka wa Allah (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) yagamba nti: ‘Tolimba mu linnya lyange, kubanga oyo yenna alimba mu linnya lyange mazima agenda mu geyena’.
Imam Muslim : 3
و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ يَعْنِي ابْنَ عُلَيَّةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ قَالَ إِنَّهُ لَيَمْنَعُنِي أَنْ أُحَدِّثَكُمْ حَدِيثًا كَثِيرًا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ تَعَمَّدَ عَلَيَّ كَذِبًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
[Zuhair bin Harb] yatunyumiza [Ismail] - kwe kugamba Ibn ’Ulayyah - okuva ku [Abdul Aziz bin Shuhaib] okuva ku [Anas bin Malik] nti yagamba nti, ‘Mazima ekintu ekinnemesa okukunyumiza hadiisi nnyingi kwe kuba nti Omubaka wa Allah shallallahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Oyo yenna anyumya obulimba mu bugenderevu ku nze, atwale ekifo kye mu Omuliro.''
Imam Muslim : 4
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْغُبَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي حَصِينٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
Atugambye [Muhammad bin Ubaid al-Ghubari] atugambye [Abu Awanah] okuva ku [Abu Hashin] okuva ku [Abu Salih] okuva ku [Abu Hurairah] yagamba nti, ‘Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Oyo yenna alimba mu linnya lyange, atwale entebe ye okuva mu geyena’.
Imam Muslim : 5
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ رَبِيعَةَ قَالَ أَتَيْتُ الْمَسْجِدَ وَالْمُغِيرَةُ أَمِيرُ الْكُوفَةِ قَالَ فَقَالَ الْمُغِيرَةُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ كَذِبًا عَلَيَّ لَيْسَ كَكَذِبٍ عَلَى أَحَدٍ فَمَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ و حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قَيْسٍ الْأَسْدِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ رَبِيعَةَ الْأَسَدِيِّ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ وَلَمْ يَذْكُرْ إِنَّ كَذِبًا عَلَيَّ لَيْسَ كَكَذِبٍ عَلَى أَحَدٍ
Atugambye [Muhammad bin Abdullah bin Numair] atubuulidde [taata wange] atugambye [Sa’id bin ‘Ubaid] atugambye [Ali bin Rabi’ah] yagamba nti, ‘Nze nagenda mu muzikiti so nga al-Mughirah, Gavana w’e Kufa. Yagamba nti, ‘Awo [al-Mughirah] n’agamba nti, ‘Nawulira Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam ng’agamba nti: ‘Mazima okulimba mu linnya lyange si kye kimu n’okulimba mu linnya ly’omuntu omulala, oyo yenna alimba mu linnya lyange mu bugenderevu, atwale entebe ye okuva mu geyena’. Era kintegeezeddwa [Ali bin Hujr nga Sa’di] bw’atugambye [Ali bin Mushir] atubuulidde [Muhammad bin Qais al Asdi] okuva ku [Ali bin Rabi’ah al Asdi] okuva ku [al-Mughirah bin Syu’bah] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ne hadith bwetyo, yekka teyagamba nti, ‘Mazima, okulimba mu linnya lyange kiri si kye kimu n'okulimba mu linnya ly'omuntu'.
Imam Muslim : 6
و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبِي ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَفَى بِالْمَرْءِ كَذِبًا أَنْ يُحَدِّثَ بِكُلِّ مَا سَمِعَ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حَفْصٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ ذَلِكَ
Era atugambye [Ubaidullah bin Mu’adz al Anbari] atubuulidde [taata wange] -mu nnyiriri endala eyogerwako-, Era atubuulidde [Muhammad bin al Mutsanna] atubuulidde [Abdurrahman bin Mahdi] bombi yagamba, atubuulidde [Syu’bah] okuva ku [Khubaib bin Abdurrahman] okuva ku [Hafsh bin Ashim] yagamba, ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Kimala omuntu okutwalibwa ng’obulimba singa ayogera byonna by’awulidde’. Atugambye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] atugambye [Ali bin Hafsh] atubuulidde [Syu’bah] okuva ku [Khubaib bin Abdurrahman] okuva ku [Hafsh bin ‘Ashim] okuva ku [Abu Hurairah] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ne hadith y’emu’.
Imam Muslim : 7
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هَانِئٍ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ مُسْلِمِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ سَيَكُونُ فِي آخِرِ أُمَّتِي أُنَاسٌ يُحَدِّثُونَكُمْ مَا لَمْ تَسْمَعُوا أَنْتُمْ وَلَا آبَاؤُكُمْ فَإِيَّاكُمْ وَإِيَّاهُمْ
Era atubuulidde [Muhammad bin Abdullah bin Numair] ne [Zuhair bin Harb] bombi bagamba, atubuulidde [Abdullah bin Yazid] yagamba, agambye [Sa’id bin Abu Ayyub] yagamba, ambuulidde [Abu Hani’] okuva ku [Abu Uthman Muslim bin Yasar] okuva ku [Abu Hurairah] okuva ewa Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, nti yagamba nti: ‘Kijja kuba waliwo abantu ku nkomerero ya ummah yange nga bakubuulira hadith gy’otowulirangako era ne bakitammwe gye batawulirangako. Kale ggwe osigala wala nabo ne basigala wala'.
Imam Muslim : 8
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَرْمَلَةَ بْنِ عِمْرَانَ التُّجِيبِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو شُرَيْحٍ أَنَّهُ سَمِعَ شَرَاحِيلَ بْنَ يَزِيدَ يَقُولُ أَخْبَرَنِي مُسْلِمُ بْنُ يَسَارٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَكُونُ فِي آخِرِ الزَّمَانِ دَجَّالُونَ كَذَّابُونَ يَأْتُونَكُمْ مِنْ الْأَحَادِيثِ بِمَا لَمْ تَسْمَعُوا أَنْتُمْ وَلَا آبَاؤُكُمْ فَإِيَّاكُمْ وَإِيَّاهُمْ لَا يُضِلُّونَكُمْ وَلَا يَفْتِنُونَكُمْ
Ang’ambye [Harmalah bin Yahya bin Abdullah bin Harmalah bin Imran at-Tujibi] ayogedde, atubuulidde [Ibn Wahb] yagamba, atugambye [Abu Syuraih] nti yawulira [Syarahil bin Yazid] ng’agamba, yantegeezezza [Muslim bin Yasar] nti yawulira [Abu Hurairah] ng’agamba nti, ‘Omubaka wa Allah (emirembe era emikisa gya Allaah gibeere ku ye) yagamba nti: ‘Wajja kubaawo Ku nkomerero y’ebiseera, abalimba ba Dajjal bajja kukuleetera hadith z’otowulirangako era ne bajjajjammwe ze batawulirangako. Kale mubeere wala nabo era mubeere wala nabo. Tebasobola kukubuzaabuza era tebasobola kukuvuma'.
Imam Muslim : 9
حَدَّثَنِي أَبُو خَيْثَمَةَ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ كَهْمَسٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ ح و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ وَهَذَا حَدِيثُهُ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ عَنْ ابْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ قَالَ كَانَ أَوَّلَ مَنْ قَالَ فِي الْقَدَرِ بِالْبَصْرَةِ مَعْبَدٌ الْجُهَنِيُّ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَاجَّيْنِ أَوْ مُعْتَمِرَيْنِ فَقُلْنَا لَوْ لَقِينَا أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلْنَاهُ عَمَّا يَقُولُ هَؤُلَاءِ فِي الْقَدَرِ فَوُفِّقَ لَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ دَاخِلًا الْمَسْجِدَ فَاكْتَنَفْتُهُ أَنَا وَصَاحِبِي أَحَدُنَا عَنْ يَمِينِهِ وَالْآخَرُ عَنْ شِمَالِهِ فَظَنَنْتُ أَنَّ صَاحِبِي سَيَكِلُ الْكَلَامَ إِلَيَّ فَقُلْتُ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّهُ قَدْ ظَهَرَ قِبَلَنَا نَاسٌ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَيَتَقَفَّرُونَ الْعِلْمَ وَذَكَرَ مِنْ شَأْنِهِمْ وَأَنَّهُمْ يَزْعُمُونَ أَنْ لَا قَدَرَ وَأَنَّ الْأَمْرَ أُنُفٌ قَالَ فَإِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنِّي بَرِيءٌ مِنْهُمْ وَأَنَّهُمْ بُرَآءُ مِنِّي وَالَّذِي يَحْلِفُ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ لَوْ أَنَّ لِأَحَدِهِمْ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا فَأَنْفَقَهُ مَا قَبِلَ اللَّهُ مِنْهُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ لَا يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلَا يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ حَتَّى جَلَسَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنْ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلًا قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَعَجِبْنَا لَهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِيمَانِ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِحْسَانِ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ السَّاعَةِ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَتِهَا قَالَ أَنْ تَلِدَ الْأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ فَلَبِثْتُ مَلِيًّا ثُمَّ قَالَ لِي يَا عُمَرُ أَتَدْرِي مَنْ السَّائِلُ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْغُبَرِيُّ وَأَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ قَالُوا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ مَطَرٍ الْوَرَّاقِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ قَالَ لَمَّا تَكَلَّمَ مَعْبَدٌ بِمَا تَكَلَّمَ بِهِ فِي شَأْنِ الْقَدَرِ أَنْكَرْنَا ذَلِكَ قَالَ فَحَجَجْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَجَّةً وَسَاقُوا الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ كَهْمَسٍ وَإِسْنَادِهِ وَفِيهِ بَعْضُ زِيَادَةٍ وَنُقْصَانُ أَحْرُفٍ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ غِيَاثٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ وَحُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَا لَقِينَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ فَذَكَرْنَا الْقَدَرَ وَمَا يَقُولُونَ فِيهِ فَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ كَنَحْوِ حَدِيثِهِمْ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِيهِ شَيْءٌ مِنْ زِيَادَةٍ وَقَدْ نَقَصَ مِنْهُ شَيْئًا و حَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِنَحْوِ حَدِيثِهِمْ
Ategeezezza nti [Abu Khaitsamah Zuhair bin Harb] atubuulidde [Waki’] okuva ku [Kahmas] okuva ku [Abdullah bin Buraidah] okuva ku [Yahya bin Ya’mar]. -mu nnyiriri endala kigambibwa- Era atubuulidde [Ubaidullah bin Mu’adz al-’Anbari] era eno ye hadith, atubuulidde [taata wange] atugambye [Kahmas] okuva ku [Ibn Buraidah] okuva ku [Yahya bin Ya’mar] yagamba nti, ‘Omuntu eyasooka okukubaganya ebirowoozo ku nkomerero mu Basrah yali Ma’bad al-Juhani, kale nze ne Humaid bin Abdurrahman al-Himyari yagenda ku Hijja oba Umrah, olwo ne tugamba nti, ‘Singa twasisinkana omu ku baswahaba b’omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam, olwo twandimubuuzizza ku kintu kye baayogera ekikwatagana n’enkomerero’. Kale [Abdullah bin Umar] yaweebwa taufik -Allah- ku lwaffe, nga ayingira mu muzikiti. Awo nze ne mukwano gwange ne tumusisinkana, omu ku ffe ku ddyo ate omulala ku kkono. Awo ne ndowooza nti mukwano gwange yandimwogerera, bwentyo ne ŋŋamba nti, ‘Ayi Abu Abdurrahman, mazima, tulabye abantu nga basoma Qur’an era nga banoonya okumanya, n’oluvannyuma ne bagamba nti tewali nkomerero, era nti ensonga yaabwe mpya - tekulembeddwa nkomerero oba kumanya Allah -’ Kale [Abdullah ibn Umar] n’addamu nti, ‘Bw’osisinkana abantu bano, bategeeze nti ndi wa ddembe okuva gye bali, . era nti ba ddembe okuva gyendi. Era n’oyo abaddu ba Allah gwe balayira, singa omu ku mmwe asaasaanya zaabu ng’olusozi Uhud, okusaddaaka kwe tekwandikkiriziddwa okutuusa ng’akkirizza enkomerero, ennungi n’embi.’ Yagamba nti, ‘Awo n’atandika okunyumya hadiisi n’agamba nti, [‘Umar bin al-Khattab] yagamba nti, ‘Lumu twali wamu n’omubaka wa Allah (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye), era ne wajja gye tuli omusajja ng’engoye ze njeru nnyo, ng’enviiri ze nzirugavu nnyo, era nga tewali kamogo ka kutambula kalabika ku ye. Tewali n’omu ku ffe yamutegeera, okutuusa lwe yajja eri Nabbi (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) n’asimba okugulu kwe ku kugulu kwe, n’agamba nti, ‘Ayi Muhammad, ntegeeza ku Busiraamu?’. Omubaka wa Allah (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) yaddamu nti: ‘Obujulirwa nti tewali musambwa mulala okuggyako Allah era nti Muhammad muddu we era omubaka we, okussaawo esswala, okusasula zaka, n’okusiiba Ramadhan, n’okulamaga e Nnyumba bw’oba osobola okugitambulirako.’ Yagamba nti, ‘Oli mutuufu.’ Umar yagamba nti, ‘Kale twamwewuunya kubanga yakibuuzaako n’akikakasa.’ Yaddamu n’abuuza nti, ‘Mbuulira ku kukkiriza kuno? ' Yaddamu nti: 'Mukkiriza Allah, ba malayika be, ebitabo bye, Ababaka be, olunaku olw'enkomerero, n'enkomerero ennungi n'embi'. Yagamba nti, 'Oli mutuufu'. Yabuuza nti, ‘Mbuulira ku ihsan? ' Yaddamu nti: 'Musinza Allah nga bw'omulaba, olwo bwe mutamulaba, olwo ddala akulaba'. Yaddamu n’abuuza nti, ‘Olunaku olw’enkomerero luliba ddi? ' Yaddamu nti: 'Omuntu abuuzibwa tamanyi okusinga oyo abuuza.' Yabuuza nti, ‘Awo mbuulira ku bubonero? ' Yaddamu nti: 'Omuddu bw'azaala omwana wa mukama we, n'olaba omuntu atalina ngatto, obwereere, omwavu, omulunzi w'embuzi, naye nga yenyumiriza mu kuzimba ebizimbe'. Oluvannyuma yagenda. Kale nali nkyewuunya olwo n’agamba nti; ‘Ayi Umar, omanyi omubuuzi y’ani?’. Naddamu nti, ‘Allah n’omubaka we be basinga okumanya’. Yagamba nti: 'Oyo ye Gabriel, yajja gy'oli okukuyigiriza ku kumanya kwo okw'eddiini''. Kitugambye [Muhammad bin Ubaid al-Ghubari] ne [Abu Kamil al-Jahdari] ne [Ahmad bin Abdah] be bagamba, atubuulidde [Hammad bin Yazid] okuva ku [Mathar al Warraq] okuva ku [Abdullah bin Buraidah] okuva ku [Yahya bin Ya’mar] yagamba nti, ‘Ma’bad bwe yayogera ekintu kye yayogera ku nsonga ya enkomerero, olwo ne tukyegaana'. Yaddamu n’agamba nti, ‘Oluvannyuma nakola Hijja ne Humaid bin Abdurrahman al-Himyari’. Olwo ne boogera ku hadith n’amakulu ga hadith ya Kahmas. Kirimu ennukuta ezimu ez’okwongerako n’ezibula. Era atugambye [Muhammad bin Hatim] atubuulidde [Yahya bin Sa’id al Qaththan] atubuulidde [Uthman bin Ghiyats] atugambye [Abdullah bin Buraidah] okuva ku [Yahya bin Ya’mar] ne [Humaid bin Abdurrahman] bombi bagamba nti, ‘Twasisinkana [Abdullah bin Umar], olwo ne twogera ku nkomerero n’endowooza yaabwe ku nsonga eyo, olwo yanyumya hadiisi nga bwe baalina okuva ku [Umar] radialllahu ‘anhuma okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, era mu yo mulimu okugatta n’okuggyako’. Era atubuulidde [Hajjaj bin ash-Sya’ir] atugambye [Yunus bin Muhammad] atubuulidde [al-Mu’tamir] okuva ku [kitaawe] okuva ku [Yahya bin Ya’mar] okuva ku [Ibn Umar] okuva ku [Umar] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’ebyokulabirako bya hadith yaabwe’.
Imam Muslim : 10
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ جَمِيعًا عَنْ ابْنِ عُلَيَّةَ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي حَيَّانَ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا بَارِزًا لِلنَّاسِ فَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِيمَانُ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكِتَابِهِ وَلِقَائِهِ وَرُسُلِهِ وَتُؤْمِنَ بِالْبَعْثِ الْآخِرِ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِسْلَامُ قَالَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ وَلَا تُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ الْمَكْتُوبَةَ وَتُؤَدِّيَ الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنَّكَ إِنْ لَا تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ وَلَكِنْ سَأُحَدِّثُكَ عَنْ أَشْرَاطِهَا إِذَا وَلَدَتْ الْأَمَةُ رَبَّهَا فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا كَانَتْ الْعُرَاةُ الْحُفَاةُ رُءُوسَ النَّاسِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا تَطَاوَلَ رِعَاءُ الْبَهْمِ فِي الْبُنْيَانِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا فِي خَمْسٍ لَا يَعْلَمُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ تَلَا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ } قَالَ ثُمَّ أَدْبَرَ الرَّجُلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رُدُّوا عَلَيَّ الرَّجُلَ فَأَخَذُوا لِيَرُدُّوهُ فَلَمْ يَرَوْا شَيْئًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا جِبْرِيلُ جَاءَ لِيُعَلِّمَ النَّاسَ دِينَهُمْ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَيَّانَ التَّيْمِيُّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّ فِي رِوَايَتِهِ إِذَا وَلَدَتْ الْأَمَةُ بَعْلَهَا يَعْنِي السَّرَارِيَّ
Era atubuulidde [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ne [Zuhair bin Harb] buli kimu okuva ku [Ibn Ulayyah], [Zuhair] yagamba, atubuulidde [Ismail bin Ibrahim] okuva ku [Abu Hayyan] okuva ku [Abu Zur’ah bin Amru bin Jarir] okuva ku [Abu Hurairah] yagamba nti, ‘Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam yali omu olunaku mu maaso g’abantu, olwo omusajja n’ajja gy’ali ng’agamba nti, ‘Ayi Omubaka wa Allah, okukkiriza kye ki? ' Yaddamu nti, 'Mukkiririza mu Allah, ba malayika be, mu kitabo kye, mukkiriza mu mbeera y'okumusisinkana, mukkiriza mu Babaka be, era mukkiriza olunaku olw'enkomerero olw'okuzuukira'. Yabuuza nti, ‘Ayi Omubaka wa Allah, Obusiraamu kye ki? ' Yaddamu nti, 'Obusiraamu kwe kuba nti musinza Allah era temumugattako kintu kyonna, okukola esswala ez'ekiragiro, n'osasula zaka ya kiragiro, n'okusiiba mu Ramadhan.' Yaddamu n’abuuza nti, ‘Ayi Omubaka wa Allah, ihsan kye ki? ' Yaddamu nti, 'Musinza Allah nga bw'omulaba, olwo bwe mutamulaba olwo ddala akulaba'. Yaddamu n’abuuza nti, ‘Ayi Omubaka wa Allah, olunaku lw’enkomerero luliba ddi? ’ N’addamu nti, ‘Tewali muntu yenna abuuzibwa ku nsonga eyo amanyi eky’okuddamu okusinga oyo abuuza, naye nja kubabuulira obubonero; kwe kugamba, omuweereza omukazi bw’azaala mukama we. Obwo bwe bumu ku bubonero. -Ekyokubiri- singa omuntu ali bukunya, ataliiko ngatto afuuka omukulembeze w’obuntubulamu. Obwo bwe bumu ku bubonero. -Ekyokusatu- singa abalunzi b’embuzi bavuganya ne munne mu -okuzimba- ebizimbe. Ekyo kye kimu ku bubonero mu bubonero obutaano, tewali akimanyi okuggyako Allah,’ olwo n’asoma sallallaahu ‘alaihi wasallam: ‘-Mazima Allah, gy’ali yekka okumanya olunaku lw’enkomerero; era y’oyo atonnyesa enkuba, era amanyi ebiri mu lubuto. Era tewali ayinza kumanya - n’obukakafu - ky’anaakola enkya. Era tewali ayinza kumanya w’anaafiira ku nsi. Mazima Allah ye Mumanyi, Mumanyi-' -Qs. Luqman: 34-. Awo omusajja n’addamu n’agenda. Kale Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Muyite omusajja addeyo gyendi’. Bwe batyo ne batandika okuddamu okukuba essimu, naye nga tebalaba kintu kyonna. Kale Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Ono ye Jibril, yajja okuyigiriza abantu ku ddiini yaabwe''. Atugambye [Muhammad bin Abdullah bin Numair] atugambye [Muhammad bin Bisyr] atubuulidde [Abu Hayyan at-Taimi] ne sanad eno hadith nga eyo, mu nnyiriri yokka mwe muli sentensi, ‘Abaddu abakyala bwe bazaala abaami baabwe, kwe kugamba abazaana’.
Imam Muslim : 11
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عُمَارَةَ وَهُوَ ابْنُ الْقَعْقَاعِ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَلُونِي فَهَابُوهُ أَنْ يَسْأَلُوهُ فَجَاءَ رَجُلٌ فَجَلَسَ عِنْدَ رُكْبَتَيْهِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِسْلَامُ قَالَ لَا تُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصُومُ رَمَضَانَ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِيمَانُ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكِتَابِهِ وَلِقَائِهِ وَرُسُلِهِ وَتُؤْمِنَ بِالْبَعْثِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ كُلِّهِ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَخْشَى اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنَّكَ إِنْ لَا تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى تَقُومُ السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ وَسَأُحَدِّثُكَ عَنْ أَشْرَاطِهَا إِذَا رَأَيْتَ الْمَرْأَةَ تَلِدُ رَبَّهَا فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا رَأَيْتَ الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الصُّمَّ الْبُكْمَ مُلُوكَ الْأَرْضِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا رَأَيْتَ رِعَاءَ الْبَهْمِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا فِي خَمْسٍ مِنْ الْغَيْبِ لَا يَعْلَمُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ قَرَأَ { إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ } قَالَ ثُمَّ قَامَ الرَّجُلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رُدُّوهُ عَلَيَّ فَالْتُمِسَ فَلَمْ يَجِدُوهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا جِبْرِيلُ أَرَادَ أَنْ تَعَلَّمُوا إِذْ لَمْ تَسْأَلُوا
Atugambye [Zuhair bin Harb] atugambye [Jarir] okuva ku [Umarah] - kwe kugamba Ibn al-Qa’qa’ - okuva ku [Abu Zur’ah] okuva ku [Abu Hurairah] yagamba nti, ‘Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Mbuuza’. Naye baatya era nga tebaagala kumubuuza. Kale omusajja yajja n’atuula mu maaso g’amaviivi ge, omusajja n’abuuza nti, ‘Ayi Omubaka wa Allah, Obusiraamu kye ki? ' Yaddamu nti, 'Obusiraamu kwe kuba nti temukwataganya na Allah na kintu kyonna, okukola esswala, okusasula zaka, n'okusiiba mu Ramadhan.' Yagamba nti, 'Oli mutuufu'. Awo n’addamu n’abuuza nti, ‘Ayi Omubaka wa Allah, okukkiriza kye ki? ' Yaddamu nti, 'Mmwe mukkiririza mu Allah, ba malayika be, mu kitabo kye, mukkiriza mu mbeera y'okumusisinkana, mukkiririza mu Babaka be, era mukkiriza olunaku lw'enkomerero era mukkiriza enkomerero ya bonna'. Yagamba nti, 'Oli mutuufu'. Awo n’addamu n’abuuza nti, ‘Ayi Omubaka wa Allah, ihsan kye ki? ' Yaddamu nti, 'Otya -khasyyah- Allah nga bw'omulaba, olwo bw'oba tomulaba olwo ddala akulaba'. Yagamba nti, 'Oli mutuufu'. Awo n’addamu n’abuuza nti, ‘Ayi Omubaka wa Allah, olunaku lw’enkomerero lunaabeera ddi? ’ N’addamu nti, ‘Tewali muntu yenna abuuzibwa ku nsonga eyo amanyi eky’okuddamu okusinga oyo abuuza, naye nja kubabuulira obubonero; kwe kugamba, bw’olaba omuddu omukazi ng’azaala mukama we. Obwo bwe bumu ku bubonero. -Ekyokubiri- bw’olaba omuntu atalina ngatto, kiggala, musiru ng’afuuka omukulembeze w’abantu -abantu- ku nsi. Obwo bwe bumu ku bubonero. -Ekyokusatu- bw’olaba abalunzi b’embuzi nga bavuganya ne bannaabwe okutuuka waggulu mu bizimbe -ebizimbe. Ekyo kye kimu ku bubonero obuli mu bubonero obutaano obw’obusamize, tewali akimanyi okuggyako Allah,’ olwo n’asoma nti: ‘-Mazima Allah, gy’ali yekka okumanya olunaku lw’enkomerero; era y’oyo atonnyesa enkuba, era amanyi ebiri mu lubuto. Era tewali ayinza kumanya - n’obukakafu - ky’anaakola enkya. Era tewali ayinza kumanya w’anaafiira ku nsi. Mazima Allah ye Mumanyi, Mumanyi-' -Qs. Luqman: 34-. Awo omusajja n’asituka -n’alekulira-, olwo Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam n’agamba nti: ‘Muyite gye ndi! ' Bwe batyo ne bamunoonya, naye ne batamusanga. Olwo Omubaka wa Allah (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) n’agamba nti: “Omusajja ono ye Jibriil ayagala oyige eddiini kubanga tosaba.”
Imam Muslim : 12
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ جَمِيلِ بْنِ طَرِيفِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيُّ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ فِيمَا قُرِئَ عَلَيْهِ عَنْ أَبِي سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ طَلْحَةَ بْنَ عُبَيْدِ اللَّهِ يَقُولُا جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَهْلِ نَجْدٍ ثَائِرُ الرَّأْسِ نَسْمَعُ دَوِيَّ صَوْتِهِ وَلَا نَفْقَهُ مَا يَقُولُ حَتَّى دَنَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا هُوَ يَسْأَلُ عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَمْسُ صَلَوَاتٍ فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ فَقَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهُنَّ قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَّوَّعَ وَصِيَامُ شَهْرِ رَمَضَانَ فَقَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهُ فَقَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَّوَّعَ وَذَكَرَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الزَّكَاةَ فَقَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهَا قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَّوَّعَ قَالَ فَأَدْبَرَ الرَّجُلُ وَهُوَ يَقُولُ وَاللَّهِ لَا أَزِيدُ عَلَى هَذَا وَلَا أَنْقُصُ مِنْهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْلَحَ إِنْ صَدَقَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ جَمِيعًا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِي سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا الْحَدِيثِ نَحْوَ حَدِيثِ مَالِكٍ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْلَحَ وَأَبِيهِ إِنْ صَدَقَ أَوْ دَخَلَ الْجَنَّةَ وَأَبِيهِ إِنْ صَدَقَ
Kitugambibwa [Qutaibah bin Sa’id bin Jamil bin Tharif bin Abdullah ats-Tsaqafi] okuva ku [Malik bin Anas] mu nnyiriri ezasomebwa ku ye, okuva ku [Abu Suhail] okuva eri [kitaawe] nti yawulira [Thalhah bin Ubaidullah] ng’agamba nti, ‘Omusajja okuva mu bantu b’e Nejd enviiri ze zaayimiridde ku nkomerero yajja eri Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam, twawulira okwemulugunya kw'eddoboozi lye, naye nga tetusobola kutegeera kintu kyonna kye yayogera. kigambe okutuusa lwe yali kumpi ne Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, kyazuuka nti yali abuuza ku Busiraamu. Kale Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yaddamu nti: ‘Obusiraamu busaala emirundi etaano emisana n’ekiro’. Yaddamu n’abuuza nti, ‘Nkyalina obuvunaanyizibwa okuggyako Ye? ' Yaddamu nti: 'Nedda, okuggyako nga okola esswala za sunna n'okusiiba mu Ramadhan'. Yabuuza nti, ‘Nkyalina obuvunaanyizibwa okuggyako Ye? ' Yaddamu nti: 'Nedda, okuggyako nga osiiba sunnah, era Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam n’ayogera ku buvunaanyizibwa bwa zaka gy’ali’. Yaddamu n’abuuza nti, ‘Nkyalina obuvunaanyizibwa okuggyako Ye? ' Yaddamu nti: 'Nedda, okuggyako nga mukoze sadaaka za sunna'. Omunyumya yagamba nti, ‘Awo omusajja n’aggyayo olukusa lwe ng’agamba nti, ‘Ya Allah, sijja kwongera kusukka kino wadde okukiggyako’. Kale Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba: ‘Ajja kusanyuka singa ddala -akikola-''. Atubuulidde [Yahya bin Ayyub] ne [Qutaibah bin Sa’id] buli kimu okuva ku [Ismail bin Ja’far] okuva ku [Abu Suhail] okuva ku [kitaawe] okuva ku [Thalhah bin Ubaidullah] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam ne hadith eno nga hadith ya Malik, yekka yagamba nti, ‘Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: 'Aliba musanyufu, -ku lwa kitaawe- bw'aba mutuufu', oba ajja kugenda mu ggulu, -ku lwa kitaawe- bw'aba mutuufu''.
Imam Muslim : 13
حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُكَيْرٍ النَّاقِدُ حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ نُهِينَا أَنْ نَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ شَيْءٍ فَكَانَ يُعْجِبُنَا أَنْ يَجِيءَ الرَّجُلُ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ الْعَاقِلُ فَيَسْأَلَهُ وَنَحْنُ نَسْمَعُ فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَتَانَا رَسُولُكَ فَزَعَمَ لَنَا أَنَّكَ تَزْعُمُ أَنَّ اللَّهَ أَرْسَلَكَ قَالَ صَدَقَ قَالَ فَمَنْ خَلَقَ السَّمَاءَ قَالَ اللَّهُ قَالَ فَمَنْ خَلَقَ الْأَرْضَ قَالَ اللَّهُ قَالَ فَمَنْ نَصَبَ هَذِهِ الْجِبَالَ وَجَعَلَ فِيهَا مَا جَعَلَ قَالَ اللَّهُ قَالَ فَبِالَّذِي خَلَقَ السَّمَاءَ وَخَلَقَ الْأَرْضَ وَنَصَبَ هَذِهِ الْجِبَالَ آللَّهُ أَرْسَلَكَ قَالَ نَعَمْ قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي يَوْمِنَا وَلَيْلَتِنَا قَالَ صَدَقَ قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا زَكَاةً فِي أَمْوَالِنَا قَالَ صَدَقَ قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا صَوْمَ شَهْرِ رَمَضَانَ فِي سَنَتِنَا قَالَ صَدَقَ قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا حَجَّ الْبَيْتِ مَنْ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا قَالَ صَدَقَ قَالَ ثُمَّ وَلَّى قَالَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لَا أَزِيدُ عَلَيْهِنَّ وَلَا أَنْقُصُ مِنْهُنَّ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَئِنْ صَدَقَ لَيَدْخُلَنَّ الْجَنَّةَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هَاشِمٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ قَالَ قَالَ أَنَسٌ كُنَّا نُهِينَا فِي الْقُرْآنِ أَنْ نَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ شَيْءٍ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِهِ
Atugambye [Amru bin Muhammad bin Bukair an-Naqid] atugambye [Hasyim bin al-Qasim Abu an-Nadlr] atugambye [Sulaiman bin al-Mughirah] okuva ku [Tsabit] okuva ku [Anas bin Malik] yagamba nti, ‘Twalemesebwa okubuuza Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam ku kintu, kwe kugamba okwegomba kwaffe olw’okutuuka wa musajja okuva mu batuuze b’eddungu eyali omugezi -omugezi-, olwo n’abuuza, nga bwe tukiwulira, olwo omusajja okuva mu bantu b’eddungu n’ajja n’agamba nti, ‘Ayi Muhammad, omubaka wo yajja gye tuli, olwo n’atuwozaako nti ggwe weewozaako nti Allah yakutuma’. Rasulullah yaddamu nti: ‘Kituufu’. Yabuuza nti, ‘Ani yatonda eggulu? ' Rasulullah yaddamu nti: 'Allah'. Yabuuza nti, ‘Ani yatonda ensi? ' Rasulullah yaddamu nti: 'Allah'. Yabuuza nti, ‘Ani yanyweza ensozi zino n’akola buli kimu mu zo bye yatonda? ' Yaddamu nti: 'Allah'. Yabuuza nti, ‘Kale olw’oyo eyatonda eggulu, n’atonda ensi, n’anyweza ensozi zino, Allah ye yakutuma? ' Yaddamu nti: 'Yee'. Yabuuza nti, ‘Omubaka wo agamba nti tulina okusaala emirundi etaano emisana n’ekiro, -kino kituufu-? ' Yaddamu nti: 'Ekyo kituufu'. N’abuuza nti, ‘Oyo eyakutuma, Allah yakulagira okukola kino? ' Yaddamu nti: 'Yee'. Yabuuza nti, ‘Omubaka wo agamba nti mu kitabo kikakatako okusiiba Ramadlan buli mwaka, - kino kituufu -? ' Yaddamu nti: 'Yee'. N’abuuza nti, ‘Oyo eyakutuma, Allah yakulagira okukola kino? ' Yaddamu nti: 'Yee'. Yabuuza nti, ‘Omubaka wo agamba nti tulina okukola Hijja eri ffe abasobola okugoberera ekkubo lye, -kino kituufu-? ' Yaddamu nti, 'Yee, ekyo kituufu'. Awo n’akyuka n’agamba nti, ‘Olw’oyo eyakutuma n’amazima, sijja kwongera ku kiragiro kino era sijja kukiggyako’. Kale Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Bye by’ayogera bwe biba bituufu, ddala ajja kuyingira mu ggulu’. Atugambye [Abdullah bin Hasyim al-Abdi] atugambye [Bahz] atugambye [Sulaiman bin al-Mughirah] okuva mu [Thabit] yagamba nti, [Anas] yagamba nti, ‘Twalemesebwa okubuuza ku kintu okuva mu Qur’an eri Omubaka wa Allah’. Olwo n’aleeta hadith n’ekyokulabirako.
Imam Muslim : 14
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ طَلْحَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو أَيُّوبَ أَنَّ أَعْرَابِيًّا عَرَضَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي سَفَرٍ فَأَخَذَ بِخِطَامِ نَاقَتِهِ أَوْ بِزِمَامِهَا ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوْ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي بِمَا يُقَرِّبُنِي مِنْ الْجَنَّةِ وَمَا يُبَاعِدُنِي مِنْ النَّارِ قَالَ فَكَفَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ نَظَرَ فِي أَصْحَابِهِ ثُمَّ قَالَ لَقَدْ وُفِّقَ أَوْ لَقَدْ هُدِيَ قَالَ كَيْفَ قُلْتَ قَالَ فَأَعَادَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَعْبُدُ اللَّهَ لَا تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصِلُ الرَّحِمَ دَعْ النَّاقَةَ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ بِشْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ وَأَبُوهُ عُثْمَانُ أَنَّهُمَا سَمِعَا مُوسَى بْنَ طَلْحَةَ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ هَذَا الْحَدِيثِ
Atugambye [Muhammad bin Abdullah bin Numair] atubuulidde [taata wange] atubuulidde [Amru bin Uthman] atugambye [Musa bin Talhah] yagamba, agambye [Abu Ayyub], nti omubeduin yalemesa Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam nga ali ku lugendo, olwo n’atwala ensigo z’engamiya ye oba envumbo zaayo, olwo n’agamba nti, ‘Ayi Rasulullah, oba Ayi Muhammad, Mbuulira ku kintu ekinsembereza eggulu n’ekintu ekinzigya wala okuva mu geyena? ' Omunyumya yagamba nti, ‘Awo Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’ayimirira olwo n’atunuulira banne, olwo n’agamba nti: ‘Aweereddwa taufik oba aweereddwa obulagirizi’. Yabuuza nti, ‘Oyogedde ki? ' Omunyumya yagamba nti, 'Awo n'akiddiŋŋana'. Kale Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagamba nti: ‘Musinza Allah, tomunyiiza na kintu kyonna, mukole edduwa, musasula zaka, era muyunge enkolagana y’omukwano, olwo muve ku ngamiya''. Atugambye [Muhammad bin Hatim] ne [Abdurrahman bin Bisyr] bombi bagamba, atubuulidde [Bahz] atugambye [Syu’bah] atugambye [Muhammad bin Uthman bin Abdullah bin Mauhab] ne kitaawe [Uthman] nti bombi baawulira [Musa bin Talhah] nga babuulira okuva eri [Abu Ayub] okuva ewa Nabbi sallallaahu 'alaihi wasallam n'ekintu nga hadith eno'.
Imam Muslim : 15
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ دُلَّنِي عَلَى عَمَلٍ أَعْمَلُهُ يُدْنِينِي مِنْ الْجَنَّةِ وَيُبَاعِدُنِي مِنْ النَّارِ قَالَ تَعْبُدُ اللَّهَ لَا تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصِلُ ذَا رَحِمِكَ فَلَمَّا أَدْبَرَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنْ تَمَسَّكَ بِمَا أُمِرَ بِهِ دَخَلَ الْجَنَّةَ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ أَبِي شَيْبَةَ إِنْ تَمَسَّكَ بِهِ
Atugambye [Yahya bin Yahya at-Tamimi] atugambye [Abu al-Ahwash]. -mu nnyiriri endala kigambibwa- Era kitugambye nti [Abu Bakr bin Abu Syaibah] atubuulidde [Abu al-Ahwash] okuva ku [Abu Ishaq] okuva ku [Musa bin Talhah] okuva ku [Abu Ayyub] yagamba nti, ‘Omusajja yajja eri Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, n’abuuza nti, ‘Ndage enkola ensembereza eggulu era ankuumira wala okuva mu geyena? ' Yaddamu nti: 'Musinza Allah, temumwewala na kintu kyonna, musaala, musasula zaka, mukuume enkolagana n'ab'omu maka gammwe'. Bwe yasiibula, Omubaka wa Allah (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) yagamba nti: “Bw’anywerera ku ebyo bye yalagirwa okukola, mazima ajja kuyingira mu ggulu.” Era mu byafaayo bya [Ibn Abu Syaibah], ‘Bw’aba anywerera ku kyo’.
Imam Muslim : 16
و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَقَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ أَعْرَابِيًّا جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ دُلَّنِي عَلَى عَمَلٍ إِذَا عَمِلْتُهُ دَخَلْتُ الْجَنَّةَ قَالَ تَعْبُدُ اللَّهَ لَا تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ الْمَكْتُوبَةَ وَتُؤَدِّي الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ وَتَصُومُ رَمَضَانَ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا أَزِيدُ عَلَى هَذَا شَيْئًا أَبَدًا وَلَا أَنْقُصُ مِنْهُ فَلَمَّا وَلَّى قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَلْيَنْظُرْ إِلَى هَذَا
Era angambye [Abu Bakr bin Ishaq] atugambye [Affan] atugambye [Wuhaib] atugambye [Yahya bin Sa’id] okuva ku [Abu Zur’ah] okuva ku [Abu Hurairah] nti omubeduin yajja eri Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam nagamba nti, ‘Oi Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam, ndaga ki ebikolwa singa mbikola. ndigenda mu ggulu? ' Yaddamu nti: 'Mmwe musinza Allah, temumwewala na kintu kyonna, mukole esswala ez'ekiragiro, musasula zaka ey'ekiragiro, era musiiba mu Ramadhan.' Yagamba nti, ‘Olw’oyo emmeeme yange gy’eri mu Mukono gwe, sijja kwongera ku kino akatono emirembe gyonna wadde okukiggyako’. Bwe yasiibula, Omubaka wa Allah n’agamba nti: “Oyo yenna ayagala okulaba omuntu okuva mu bantu b’omu ggulu, amutunuulire.”
Imam Muslim : 17
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ قَالَ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النُّعْمَانُ بْنُ قَوْقَلٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِذَا صَلَّيْتُ الْمَكْتُوبَةَ وَحَرَّمْتُ الْحَرَامَ وَأَحْلَلْتُ الْحَلَالَ أَأَدْخُلُ الْجَنَّةَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ و حَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ وَالْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ قَالَا حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ شَيْبَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ وَأَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ قَالَ قَالَ النُّعْمَانُ بْنُ قَوْقَلٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِمِثْلِهِ وَزَادَا فِيهِ وَلَمْ أَزِدْ عَلَى ذَلِكَ شَيْئًا
Atubuulidde [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ne [Abu Kuraib] ne lafazhnya ya Abu Kuraib, bombi bagamba, atubuulidde [Abu Mu’awiyah] okuva ku [al-A’masy] okuva ku [Abu Sufyan] okuva ku [Jabir] yagamba nti, ‘An-Nu’man bin Qauqal yajja eri Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’abuuza, ‘Ayi Omubaka wa Allah, olowooza ki bwe nsaala ekikakatako, neegaana ekintu eki haraamu n’okukkiriza ekintu eki halal, ndigenda mu ggulu? ' Nabbi sallallaahu 'alaihi wasallam yaddamu nti: 'Yee'. Era antegeezezza [Hajjaj bin ash-Sya’ir] ne [al-Qasim bin Zakariya’] bombi bagamba, atubuulidde [Ubaidullah bin Musa] okuva ku [Syaiban] okuva ku [al-A’masy] okuva ku [Abu Salih] ne [Abu Sufyan] okuva ku [Jabir] yagamba nti, ‘An-Nu’man bin Qauqal yagamba nti, ‘Owange Omubaka wa Allah’, n’omuntu ng’oyo lipoota, ye yekka n’agattako nti, ‘Era sijja kwongera ku iota emu ku ekyo’.
Imam Muslim : 18
و حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ حَدَّثَنَا مَعْقِلٌ وَهُوَ ابْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَرَأَيْتَ إِذَا صَلَّيْتُ الصَّلَوَاتِ الْمَكْتُوبَاتِ وَصُمْتُ رَمَضَانَ وَأَحْلَلْتُ الْحَلَالَ وَحَرَّمْتُ الْحَرَامَ وَلَمْ أَزِدْ عَلَى ذَلِكَ شَيْئًا أَأَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَالَ نَعَمْ قَالَ وَاللَّهِ لَا أَزِيدُ عَلَى ذَلِكَ شَيْئًا
Kyanjulirwa [Salamah bin Syabib] nti [al-Hasan bin A’yan] yatunyumiza [Ma’qil] - kwe kugamba, Ibn Ubaidullah - okuva ku [Abu az-Zubair] okuva ku [Jabir] nti omusajja yabuuza Omubaka wa Allah (okusaasira n’emirembe bibeere ku ye), ‘Olowooza ki singa nkola esswala ezikakatako, okusiiba Ramadhan, nkole kikkirizibwa ekyo ekikkirizibwa, n’okugaana ekiziyiziddwa, naye ekyo sigattako kintu kyonna, ndiyingira ejjana?’. Omubaka wa Allah (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) yaddamu nti: ‘Yee’. Yagamba nti, ‘Ya Allah, sijja kwongera kintu kyonna ku ekyo.’
Imam Muslim : 19
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ الْهَمْدَانِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ يَعْنِي سُلَيْمَانَ بْنَ حَيَّانَ الْأَحْمَرَ عَنْ أَبِي مَالِكٍ الْأَشْجَعِيِّ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسَةٍ عَلَى أَنْ يُوَحَّدَ اللَّهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَصِيَامِ رَمَضَانَ وَالْحَجِّ فَقَالَ رَجُلٌ الْحَجُّ وَصِيَامُ رَمَضَانَ قَالَ لَا صِيَامُ رَمَضَانَ وَالْحَجُّ هَكَذَا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Atugambye [Muhammad bin Abdullah bin Numair al-Hamdani] atugambye [Abu Khalid] - kwe kugamba Sulaiman bin Hayyan al-Ahmar - okuva ku [Abu Malik al-Asyja’i] okuva ku [Sa’ad bin Ubaidah] okuva ku [Ibn Umar] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, yagamba nti: ‘Obusiraamu buzimbibwa ku bitaano emisingi: Kwe kugamba Allah abeere bumu, ateekewo esswala, atuukiriza zaka, okusiiba Ramadlan, ne Hijja. Omusajja yabuuza nti, ‘Hijja n’oluvannyuma- Ramadhan kye ki’. Yaddamu nti: ‘Nedda, okusiiba Ramadhan n’oluvannyuma- Hijja’. Bwentyo nakiwulira okuva eri Omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam’.
Imam Muslim : 20
و حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ عُثْمَانَ الْعَسْكَرِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّاءَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ طَارِقٍ قَالَ حَدَّثَنِي سَعْدُ بْنُ عُبَيْدَةَ السُّلَمِيُّ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ عَلَى أَنْ يُعْبَدَ اللَّهُ وَيُكْفَرَ بِمَا دُونَهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَحَجِّ الْبَيْتِ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
Atugambye [Sahl bin Uthman al-Askari] atubuulidde [Yahya bin Zakariya] atubuulidde [Sa’ad bin Thariq] yagamba, agambye [Sa’ad bin Ubaidah as-Sulami] okuva ku [Ibn Umar] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, yagamba nti: ‘Obusiraamu bwatandikibwa ku misingi gya ttaano: Okugeza nti Allah be okusinzibwa era nti ebintu ebirala bisaana okutyoboola esswala, okuteekawo esswala, okutuukiriza zaka, okulamaga e Baitullah, n’okusiiba mu Ramadhan.