Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 فەرموودە
فەرموودە
Imam Muslim : 1
وَهُوَ الْأَثَرُ الْمَشْهُورُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَدَّثَ عَنِّي بِحَدِيثٍ يُرَى أَنَّهُ كَذِبٌ فَهُوَ أَحَدُ الْكَاذِبِينَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ أَيْضًا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ وَسُفْيَانَ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ مَيْمُونِ بْنِ أَبِي شَبِيبٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَلِكَ
وە ئەو سەرکردەی بەناوبانگی پێغەمبەری خوایە (صلى الله عليه وسلم) کە دەڵێت: هەرکەسێک فەرموودەیەک لە منەوە بگێڕێتەوە کە دەوترێت درۆیە، ئەوا ئەو - گێڕەرەوە - یەکێکە لە درۆزنەکان'. بۆ ئێمە [ئەبوبەکر بن ئەبو شەیبە] گێڕاوەتەوە کە [واکیع] لە [شوبە] لە [الحکم] لە [عەبدوڕەحمان بن ئەبو لەیلا] لە [سامورە بن جونداب]ەوە پێمان وتووە. -لە ڕیوایەتێکی تردا باسکراوە- وە هەروەها پێمان وتراوە [ئەبوبەکر بن ئەبو شەیبە] کە [واکیع] لە [شوبە] و [سوفیان] لە [حەبیب] لە [مەیموون بن ئەبو شەیبیب] لە [المغیرە بن شوعبە] پێمان وتووە هەردووکیان گوتوویانە؛ 'پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم لەم بارەیەوە فەرموویەتی'.
فەرموودە
Imam Muslim : 2
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ أَنَّهُ سَمِعَ عَلِيًّا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَخْطُبُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَكْذِبُوا عَلَيَّ فَإِنَّهُ مَنْ يَكْذِبْ عَلَيَّ يَلِجْ النَّارَ
وە [ئەبوبەکر بن ئەبو شەیبە] پێی ڕاگەیاندین، [غوندەر] لە [شوبە]ەوە پێی ڕاگەیاندین - لە ڕیوایەتێکی تردا باس کراوە - وە [محمد بن المتسنا] و [ابن باشیار] هەردووکیان پێیان ڕاگەیاندین؛ پێی ڕاگەیاندین [محەمەد بن جەعفەر] پێی ڕاگەیاندین [شوبە] لە [مەنسور] لە [ریبعی بن هیراسی]ەوە کە گوێم لە [عەلی] بووە کە وتاری پێشکەش کردووە، وتی؛ واتە پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم فەرموویەتی؛ 'درۆ بە ناوی منەوە مەکە، چونکە هەرکەسێک بە ناوی منەوە درۆ بکات، بە دڵنیاییەوە دەچێتە دۆزەخەوە.'
فەرموودە
Imam Muslim : 3
و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ يَعْنِي ابْنَ عُلَيَّةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ قَالَ إِنَّهُ لَيَمْنَعُنِي أَنْ أُحَدِّثَكُمْ حَدِيثًا كَثِيرًا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ تَعَمَّدَ عَلَيَّ كَذِبًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
بۆ ئێمە گێڕاوەتەوە لەلایەن [ئیسماعیل] - واتا ئیبن عولیە - لە [عبدالعەزیز بن سوهەیب] لە [ئەنەس بن مالیک]ەوە کە فەرموویەتی؛ 'بەڕاستی شتێک کە ڕێگریم لێدەکات زۆر فەرموودەت بۆ بگێڕمەوە ئەوەیە؛ کە پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم فەرموویەتی؛ 'هەرکەسێک بە ئەنقەست درۆیەک لەبارەی منەوە بکات، با لە دۆزەخدا دابنیشێت''.
فەرموودە
Imam Muslim : 4
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْغُبَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي حَصِينٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
[محمد بن عوبەید الغوباری] بۆ ئێمە [ئەبو ئاوانا] لە [ئەبو هاشین] لە [ئەبو ساڵح] لە [ئەبو هورەیرە]ەوە گێڕایەوە کە فەرموویەتی: پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم فەرموویەتی: هەرکەسێک درۆیەک بە ناوی منەوە بکات با لە دۆزەخدا کورسی خۆی بگرێت.
فەرموودە
Imam Muslim : 5
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ رَبِيعَةَ قَالَ أَتَيْتُ الْمَسْجِدَ وَالْمُغِيرَةُ أَمِيرُ الْكُوفَةِ قَالَ فَقَالَ الْمُغِيرَةُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ كَذِبًا عَلَيَّ لَيْسَ كَكَذِبٍ عَلَى أَحَدٍ فَمَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ و حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قَيْسٍ الْأَسْدِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ رَبِيعَةَ الْأَسَدِيِّ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ وَلَمْ يَذْكُرْ إِنَّ كَذِبًا عَلَيَّ لَيْسَ كَكَذِبٍ عَلَى أَحَدٍ
بۆ ئێمە [محەمەد بن عەبدوڵڵا بن نومەیر] هاتووە کە [باوکم] بۆ ئێمە [سەعید بن عوبەید] دەگێڕێتەوە کە [عەلی بن ڕەبیعە] فەرموویەتی: من چوومە مزگەوت کاتێک ئەلموغیرە والی کوفە بوو. فەرمووی: ئینجا [المغیرە] فەرمووی: گوێم لە پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم فەرموویەتی: بەڕاستی درۆکردن بە ناوی منەوە وەک درۆکردن نییە بە ناوی کەسێکی ترەوە، وە هەرکەسێک بە مەبەست درۆ بە ناوی منەوە بکات، با لە ئاگردا کورسی خۆی بگرێت. وە بۆ من [عەلی بن حجر وەک سەعدی] هاتووە کە [عەلی بن مشیر] کە [محەممەد بن قەیس الاسدی] لە [عەلی بن ڕەبیعە الاسدی] لە [المغیرە بن شوعبە] لە پێغەمبەرەوە (صلی الله علیه وسلم) بە فەرموودەیەکی هاوشێوەوە بۆی گێڕاینەوە، تەنها ئەوە نەبێت کە نەیگوتووە: 'بەڕاستی، درۆم کردووە ناوم وەک ئەوە نییە کە بە ناوی کەسێکی ترەوە درۆ بکەم'.
فەرموودە
Imam Muslim : 6
و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبِي ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَفَى بِالْمَرْءِ كَذِبًا أَنْ يُحَدِّثَ بِكُلِّ مَا سَمِعَ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حَفْصٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ ذَلِكَ
وە [عوبەیدوڵڵا بن معاض الانباری] پێی ڕاگەیاندین [باوکم] - لە ڕیوایەتێکی تردا باس کراوە -، وە [محمد بن المثننا] پێی ڕاگەیاندین [عەبدوڕەحمان بن مەهدی] هەردووکیان ووتیان؛ پێی ڕاگەیاندین [شوبە] لە [خوبەیب بن عەبدوڕەحمان] لە [حەفش بن عاسم]ەوە وتی؛ واتە پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم فەرموویەتی؛ 'بەسە مرۆڤ بە درۆزن هەژمار بکرێت ئەگەر هەموو شتێک بگێڕێتەوە کە دەیبیستێت'. [ئەبوبەکر بن ئەبو شەیبە] پێی ڕاگەیاندین [عەلی بن حەفش] پێی ڕاگەیاندین [شوبە] لە [خوبەیب بن عەبدوڕەحمان] لە [حفش بن عاسم] لە [ئەبو هورەیرە] لە پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم بە هەمان فەرموودە'.
فەرموودە
Imam Muslim : 7
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هَانِئٍ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ مُسْلِمِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ سَيَكُونُ فِي آخِرِ أُمَّتِي أُنَاسٌ يُحَدِّثُونَكُمْ مَا لَمْ تَسْمَعُوا أَنْتُمْ وَلَا آبَاؤُكُمْ فَإِيَّاكُمْ وَإِيَّاهُمْ
وە پێمان هاتووە [محمد بن عبداللە بن نومێر] و [زوهێر بن حرب] هەردووکیان دەیانگوت؛ بۆ ئێمە [عەبدوڵڵا بن یەزید] فەرموویەتی؛ بۆم هاتووە [سەید بن ئەبو ئەیوب] وتی؛ بۆ من [ئەبو هانیع] لە [ئەبو عوسمان موسلیم بن یاسار] لە [ئەبو هورەیرە] لە پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم فەرموویەتی؛ واتە: لە کۆتایی ئومەتەکەمدا کەسانێک هەن کە فەرموودەکانتان پێدەڵێن کە هەرگیز نەتانبیستووە و باپیرانتان نەیانبیستووە. کەواتە تۆ دەگەڕێیتەوە و ئەوانیش ڕوودەکەنەوە'.
فەرموودە
Imam Muslim : 8
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَرْمَلَةَ بْنِ عِمْرَانَ التُّجِيبِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو شُرَيْحٍ أَنَّهُ سَمِعَ شَرَاحِيلَ بْنَ يَزِيدَ يَقُولُ أَخْبَرَنِي مُسْلِمُ بْنُ يَسَارٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَكُونُ فِي آخِرِ الزَّمَانِ دَجَّالُونَ كَذَّابُونَ يَأْتُونَكُمْ مِنْ الْأَحَادِيثِ بِمَا لَمْ تَسْمَعُوا أَنْتُمْ وَلَا آبَاؤُكُمْ فَإِيَّاكُمْ وَإِيَّاهُمْ لَا يُضِلُّونَكُمْ وَلَا يَفْتِنُونَكُمْ
بۆ من [هەرمەلە بن یەحیا بن عەبدوڵڵا بن هەرمەلە بن عیمران لە توجیبی] فەرموویەتی؛ بۆ ئێمە [ابن وەحب] هاتووە کە فەرموویەتی؛ بۆ ئێمە [ئەبو شورەیح] دەگێڕدرێتەوە کە گوێی لە [سیاراهیل بن یەزید] بووە کە دەڵێت؛ بۆ من [موسڵمان بن یاسار] هاتووە کە گوێی لە [ئەبو هورەیرە] بووە کە دەڵێت؛ واتە پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم فەرموویەتی؛ واتە: لە کۆتایی سەردەمی دەججالدا درۆزنێک دەبێت کە فەرموودەکانتان بۆ دەهێنێت کە ئێوە نەتانبیستووە و باوباپیرانتان نەیانبیستووە. بۆیە دوور بکەوەرەوە لێیان و دوور بکەوەرەوە لێیان. بەلاڕێدا نابەن و بوختانتان بۆ ناکەن'.
فەرموودە
Imam Muslim : 9
حَدَّثَنِي أَبُو خَيْثَمَةَ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ كَهْمَسٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ ح و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ وَهَذَا حَدِيثُهُ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ عَنْ ابْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ قَالَ كَانَ أَوَّلَ مَنْ قَالَ فِي الْقَدَرِ بِالْبَصْرَةِ مَعْبَدٌ الْجُهَنِيُّ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَاجَّيْنِ أَوْ مُعْتَمِرَيْنِ فَقُلْنَا لَوْ لَقِينَا أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلْنَاهُ عَمَّا يَقُولُ هَؤُلَاءِ فِي الْقَدَرِ فَوُفِّقَ لَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ دَاخِلًا الْمَسْجِدَ فَاكْتَنَفْتُهُ أَنَا وَصَاحِبِي أَحَدُنَا عَنْ يَمِينِهِ وَالْآخَرُ عَنْ شِمَالِهِ فَظَنَنْتُ أَنَّ صَاحِبِي سَيَكِلُ الْكَلَامَ إِلَيَّ فَقُلْتُ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّهُ قَدْ ظَهَرَ قِبَلَنَا نَاسٌ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَيَتَقَفَّرُونَ الْعِلْمَ وَذَكَرَ مِنْ شَأْنِهِمْ وَأَنَّهُمْ يَزْعُمُونَ أَنْ لَا قَدَرَ وَأَنَّ الْأَمْرَ أُنُفٌ قَالَ فَإِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنِّي بَرِيءٌ مِنْهُمْ وَأَنَّهُمْ بُرَآءُ مِنِّي وَالَّذِي يَحْلِفُ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ لَوْ أَنَّ لِأَحَدِهِمْ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا فَأَنْفَقَهُ مَا قَبِلَ اللَّهُ مِنْهُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ لَا يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلَا يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ حَتَّى جَلَسَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنْ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلًا قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَعَجِبْنَا لَهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِيمَانِ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِحْسَانِ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ السَّاعَةِ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَتِهَا قَالَ أَنْ تَلِدَ الْأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ فَلَبِثْتُ مَلِيًّا ثُمَّ قَالَ لِي يَا عُمَرُ أَتَدْرِي مَنْ السَّائِلُ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْغُبَرِيُّ وَأَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ قَالُوا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ مَطَرٍ الْوَرَّاقِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ قَالَ لَمَّا تَكَلَّمَ مَعْبَدٌ بِمَا تَكَلَّمَ بِهِ فِي شَأْنِ الْقَدَرِ أَنْكَرْنَا ذَلِكَ قَالَ فَحَجَجْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَجَّةً وَسَاقُوا الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ كَهْمَسٍ وَإِسْنَادِهِ وَفِيهِ بَعْضُ زِيَادَةٍ وَنُقْصَانُ أَحْرُفٍ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ غِيَاثٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ وَحُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَا لَقِينَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ فَذَكَرْنَا الْقَدَرَ وَمَا يَقُولُونَ فِيهِ فَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ كَنَحْوِ حَدِيثِهِمْ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِيهِ شَيْءٌ مِنْ زِيَادَةٍ وَقَدْ نَقَصَ مِنْهُ شَيْئًا و حَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِنَحْوِ حَدِيثِهِمْ
[ئەبو خەیتسامە زوهێر بن حەرب] پێی وتم [واکیع] پێی ڕاگەیاندین [لە کحماسەوە] لە عەبدوڵڵا بن بورەیدە] لە یەحیا بن یەعمەرەوە. -لە ڕیوایەتێکی تردا هاتووە- وە [عوبەیدوڵڵا بن معاد العنباری] پێی ڕاگەیاندین و ئەمە فەرموودەی خۆیەتی، پێی ڕاگەیاندین [باوکم] پێی ڕاگەیاندین [کەحماس] لە [ابن بورەیدە] لە [یەحیا بن یەعمەر]ەوە وتی؛ 'یەکەم کەس کە لە بەسرە باسی چارەنووسی کرد، مەعباد الجوهانی بوو، پاشان من و حومەید بن عەبدولڕەحمان الحیماری چووینە حەج یان عومرە، بۆیە گوتمان؛ 'ئەگەر چاومان بە یەکێک لە هاوەڵانی پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم بکەوێت دەربارەی شتێک کە دەیڵێن دەربارەی چارەنووس لێی دەپرسین'. کەواتە [عەبدوڵڵا بن عومەر] تەوفیکی پێبەخشرا -لەلایەن خوای گەورەوە- بۆ ئێمە، کاتێک چووە ناو مزگەوتەوە. پاشان من و هاوەڵەکەم ڕووبەڕووی بووینەوە، یەکێکمان لەلای ڕاستی و ئەوی دیکەمان لەلای چەپی. پاشان پێم وابوو هاوڕێکەم بەناوی منەوە قسە دەکات، بۆیە وتم: ئەی ئەبو عەبدوڕەحمان، بەڕاستی گەلێک لەبەردەمماندا دەرکەوتووە کە قورئان دەخوێنن و بەدوای زانستدا دەگەڕێن پاشان بانگەشەی ئەوە دەکەن کە چارەنووس نییە، و کاروبارەکانیان بابەتێکی نوێیە - پێشی قەدەر و زانینی خوای گەورە نییە-' بۆیە [عەبدوڵڵای کوڕی عومەر] وەڵامی دایەوە، 'کاتێک چاوت بەو کەسانە دەکەوێت، پێیان بڵێ کە من ئازادم لێیان و ئەوانیش لە من ئازادن. وە بەو کەسەی کە بەندەکانی خوا سوێندی پێ دەخۆن، ئەگەر یەکێک لە ئێوە وەک چیای ئوحود زێڕ خەرج بکات، ئەوا خێرەکەی قبوڵ نابێت تا باوەڕ بە چارەنووسی چاک و خراپ نەکات.' فەرمووی: ئینجا دەستی کرد بە گێڕانەوەی فەرموودەکە و فەرموویەتی: [عومەری کوڕی خەتاب] فەرموویەتی: ئێمە لەگەڵ پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم بووین، پیاوێک هاتە لامان کە جلەکانی زۆر سپی بوون و قژی زۆر ڕەش بوو، وە هیچ شوێنەواری سەفەری لەسەر دیار نەبوو. هیچ کام لە ئێمە نەمانناسی تا هاتە لای پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم و ئەژنۆی لەسەر ئەژنۆی دانا، پاشان وتی: ئەی محمد باسی ئیسلامم بۆ بکە؟ پێغەمبەری خوا (صلى الله عليه وسلم) لە وەڵامدا وتی: شایەتحاڵی ئەوە بدە کە جگە لە خوا هیچ خودایەک نییە و محمد بەندەو پێغەمبەرەکەیەتی، نوێژ دابمەزرێنە، زەکات بدە، لە ڕەمەزاندا بەڕۆژوو بێت و حەج بکە بۆ ماڵ ئەگەر توانیت بچیتە ئەوێ. ئەویش (صلى الله عليه وسلم) فەرموویەتی: تۆ ڕاست دەکەیت. عومەر وتی: بۆیە ئێمە لێی سەرسام بووین، چونکە پرسیاری لەو بارەیەوە کرد و پشتڕاستی کردەوە. دیسان (صلى الله عليه وسلم) پرسی: باسی ئیمانم بۆ بکە؟ ئەویش (صلى الله عليه وسلم) لە وەڵامدا وتی: ئێوە باوەڕتان بە خوا و فریشتەکانی و کتێبەکانی و پێغەمبەرەکانی و ڕۆژی دوایی و قەدەری پێشوەختە بە چاکە و خراپە. ئەو (صلى الله عليه وسلم) فەرموویەتی؛ 'تۆ ڕاست دەکەیت.' (صلى الله عليه وسلم) پرسی: باسی ئیحسانم بۆ بکە؟ ئەویش (صلى الله عليه وسلم) وەڵامی دایەوە؛ 'ئێوە خوا دەپەرستن وەک ئەوەی بیبینن، ئەوا ئەگەر نەتانبینی، ئەوا بەڕاستی ئەو دەتانبینێت.' دیسان (صلى الله عليه وسلم) پرسیاری کرد: ڕۆژی دوایی کەی دەبێت؟ ئەویش (صلى الله عليه وسلم) وەڵامی دایەوە؛ 'ئەو کەسەی پرسیاری لێدەکرێت باشتر لەوە نازانێت کە پرسیاری لێدەکات'. پرسی: ئەوکات باسی نیشانەکانم بۆ بکە؟ لە وەڵامدا وتی؛ 'ئەگەر کۆیلەیەک منداڵی ئاغاکەی لەدایک بکات، کەسێک ببینیت کە پێی ڕووت بێت، ڕووت بێت، هەژار بێت، شوانی مەڕ بێت، بەڵام شانازی بە بیناکردنەوە بکات'. پاشان ڕۆیشت. بۆیە هێشتا سەرم سوڕما ئەو کاتە وتی؛ 'ئەی عومەر دەزانی کێ ئەو قسەیەی کردووە؟' منیش لە وەڵامدا گوتم: خوا و پێغەمبەرەکەی باشترین دەزانن’. وتی؛ - ئەوە جبرێلە، هاتووە بۆ لات بۆ ئەوەی فێری ئایینەکەت بکات. بۆ ئێمە [محمد بن عوبەید الغوباری] و [ئەبو کامیل الجهداری] و [ئەحمەد بن عەبدە] فەرموویانە؛ پێمان وترا [حەمەد بن یەزید] لە [مەثر الوارق] لە [عەبدوڵڵا بن بورەیدە] لە [یەحیا بن یەعمەر] وتی؛ 'کاتێک مەعباد شتێکی گوت کە باسی بابەتی چارەنووس دەکات، ئەوا ئێمە ئینکاریمان کرد'. دیسانەوە وتی: پاشان حەجم کرد لەگەڵ حومەید بن عەبدولڕەحمان الحمیارى. پاشان باسی فەرموودەکەیان کرد لەگەڵ مانای فەرموودەی کحماس. کۆمەڵێک پیتی زیادە و ونبووی تێدایە. وە بۆ ئێمەی گێڕاوەتەوە [محمد بن حاتم] بۆمان گێڕاوەتەوە [یەحیا بن سەید القثثان] بۆ ئێمەی گێڕاوەتەوە [عوسمان بن غیاتس] بۆ ئێمە [عبدوڵڵا بن بورەیدە] لە [یەحیا بن یەعمەر] و [حومەد بن عەبدولڕەحمان] هەردووکیان وتوویانە؛ 'ئێمە چاومان بە [عەبدوڵڵا بن عومەر] کەوت، پاشان باسی چارەنووس و بۆچوونەکانیان کرد لەسەری، پاشان فەرموودەکەی گێڕایەوە وەک چۆن لە [عومەر] ڕادیاله أنحومە لە پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم وەریان گرتووە، و تێیدا زیادکردن و کەمکردنەوە هەیە'. وە بۆ ئێمەی گێڕاوەتەوە [حەجاج بن ئاش سیایر] بۆ ئێمەی گێڕاوەتەوە [یونس بن محمد] بۆ ئێمە [المعطمر] لە [باوکی] لە [یەحیا بن یەعمەر] لە [ابن عومەر] لە [عومەر] لە پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم بە نموونەی فەرموودەکانیان گێڕاوەتەوە'.
فەرموودە
Imam Muslim : 10
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ جَمِيعًا عَنْ ابْنِ عُلَيَّةَ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي حَيَّانَ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا بَارِزًا لِلنَّاسِ فَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِيمَانُ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكِتَابِهِ وَلِقَائِهِ وَرُسُلِهِ وَتُؤْمِنَ بِالْبَعْثِ الْآخِرِ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِسْلَامُ قَالَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ وَلَا تُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ الْمَكْتُوبَةَ وَتُؤَدِّيَ الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنَّكَ إِنْ لَا تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ وَلَكِنْ سَأُحَدِّثُكَ عَنْ أَشْرَاطِهَا إِذَا وَلَدَتْ الْأَمَةُ رَبَّهَا فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا كَانَتْ الْعُرَاةُ الْحُفَاةُ رُءُوسَ النَّاسِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا تَطَاوَلَ رِعَاءُ الْبَهْمِ فِي الْبُنْيَانِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا فِي خَمْسٍ لَا يَعْلَمُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ تَلَا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ } قَالَ ثُمَّ أَدْبَرَ الرَّجُلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رُدُّوا عَلَيَّ الرَّجُلَ فَأَخَذُوا لِيَرُدُّوهُ فَلَمْ يَرَوْا شَيْئًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا جِبْرِيلُ جَاءَ لِيُعَلِّمَ النَّاسَ دِينَهُمْ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَيَّانَ التَّيْمِيُّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّ فِي رِوَايَتِهِ إِذَا وَلَدَتْ الْأَمَةُ بَعْلَهَا يَعْنِي السَّرَارِيَّ
وە دوای ئەوەی [ئەبوبەکر بن ئەبو شەیبا] و [زوهیر بن حەرب] هەموو شتێکیان بۆ گێڕاینەوە لە [ابن ئولەیاوە]، [زوهێر] فەرموویەتی؛ [ئیسماعیل بن ئیبراهیم] لە [ئەبو حەیان]ەوە بۆی گێڕاینەوە لە [ئەبو زورعە بن عامرو بن جەریر] لە [ئەبو هورەیرە] فەرموویەتی؛ 'پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم ڕۆژێک لەبەردەم خەڵکدا بوو، پاشان پیاوێک هاتە لای و وتی؛ واتە: ئەی پێغەمبەری خوا ئیمان چییە؟ لە وەڵامدا وتی: ئێوە باوەڕتان بە خوا و فریشتەکانی و کتێبەکەی هەیە، باوەڕتان بە چاوپێکەوتنی هەیە، باوەڕتان بە پێغەمبەرەکانی هەیە و باوەڕتان بە ڕۆژی قیامەت هەیە. پرسیاری کرد ئەی پێغەمبەری خوا ئیسلام چییە؟ لە وەڵامدا وتی: ئیسلام ئەوەیە کە خوا بپەرستیت و هیچ شەریکێکی پێ نەکەیت و نوێژە فەرزەکان دابمەزرێنن و زەکاتی فەرز بدەیت و مانگی ڕەمەزان بەڕۆژوو بن. دیسان پرسی: ئەی پێغەمبەری خوا ئیحسان چییە؟ ' لە وەڵامدا وتی: 'ئێوە خوا دەپەرستن وەک ئەوەی بیبینن، ئەوا ئەگەر نەتانبینی، ئەوا بەڕاستی ئەو دەتانبینێت'. دیسان پرسی: ئەی پێغەمبەری خوا کەی قیامەت دەبێت؟ لە وەڵامدا وتی: هیچ کەسێک کە پرسیاری لێبکرێت وەڵامەکەی باشتر لەوە نازانێت کە پرسیار دەکات، بەڵام من باسی نیشانەکانی بۆ دەکەم؛ واتە کاتێک کچێکی کۆیلە ئاغاکەی لەدایک دەبێت. ئەوە یەکێکە لە نیشانەکانی. -دووەم- ئەگەر کەسێکی ڕووت و پێ ڕووت ببێتە سەرکردەی خەڵک. ئەوە یەکێکە لە نیشانەکانی. -سێیەم- ئەگەر شوانەکانی مەڕ لە -بینا- بیناکاندا کێبڕکێ لەگەڵ یەکتر بکەن. ئەوە یەکێکە لەو پێنج نیشانەیە، کەس نایزانێت جگە لە خوای گەورە،' پاشان صلى الله عليه وسلم خوێندوویەتی؛ '-بەڕاستی لەگەڵ ئەودا زانینی قیامەت هەیە؛ و باران دەبارێنێت و دەزانێت چی لە سکی دایکیدا هەیە. وە هیچ ڕۆحێک ناتوانێت بزانێت - بە دڵنیاییەوە - سبەی هەوڵی چی دەدات. وە هیچ ڕۆحێک ناتوانێت بزانێت لە کوێی زەویدا دەمرێت. بەڕاستی خوای گەورە زانا و ئاگادارە-' -قس. لوقمان؛ 34-. پاشان پیاوەکە جارێکی تر ڕۆیشت. جا پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم فەرموویەتی؛ 'پیاوەکە بانگ بکەرەوە بۆ لای من'. بۆیە جارێکی تر تەلەفۆنیان کرد، بەڵام هیچیان نەبینی. جا پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم فەرموویەتی؛ "ئەمە جبرێلە، هاتووە بۆ ئەوەی خەڵک فێری ئایینەکەیان بکات." بۆ ئێمە [محەمەد بن عەبدوڵڵا بن نومەیر] گێڕدراوەتەوە کە [محمد بن بشر] کە [ئەبو حەییان أطیمی] فەرموودەیەکی لەم شێوەیەی بەم زنجیرە گواستنەوەیە هەبووە، تەنها ئەوە نەبێت کە لە ڕیوایەتەکەدا وشەی (کاتێک کۆیلە ژنەکان مێردەکانیان لەدایک دەکەن، واتە خەزوورەکان) هەیە.
فەرموودە
Imam Muslim : 11
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عُمَارَةَ وَهُوَ ابْنُ الْقَعْقَاعِ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَلُونِي فَهَابُوهُ أَنْ يَسْأَلُوهُ فَجَاءَ رَجُلٌ فَجَلَسَ عِنْدَ رُكْبَتَيْهِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِسْلَامُ قَالَ لَا تُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصُومُ رَمَضَانَ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِيمَانُ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكِتَابِهِ وَلِقَائِهِ وَرُسُلِهِ وَتُؤْمِنَ بِالْبَعْثِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ كُلِّهِ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَخْشَى اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنَّكَ إِنْ لَا تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى تَقُومُ السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ وَسَأُحَدِّثُكَ عَنْ أَشْرَاطِهَا إِذَا رَأَيْتَ الْمَرْأَةَ تَلِدُ رَبَّهَا فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا رَأَيْتَ الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الصُّمَّ الْبُكْمَ مُلُوكَ الْأَرْضِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا رَأَيْتَ رِعَاءَ الْبَهْمِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا فِي خَمْسٍ مِنْ الْغَيْبِ لَا يَعْلَمُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ قَرَأَ { إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ } قَالَ ثُمَّ قَامَ الرَّجُلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رُدُّوهُ عَلَيَّ فَالْتُمِسَ فَلَمْ يَجِدُوهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا جِبْرِيلُ أَرَادَ أَنْ تَعَلَّمُوا إِذْ لَمْ تَسْأَلُوا
[زوحەیر بن حەرب] بۆ ئێمە [جەریر] لە [عومەرەوە] - واتە ابن القعقاع - لە [ئەبو زورعە] لە [ئەبو هورەیرە] کە فەرموویەتی؛ واتە پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم فەرموویەتی؛ 'تۆ پرسیارم لێ بکە'. بەڵام ترسان و ئامادە نەبوون لێی بپرسن. جا کابرایەک هات و لەبەردەم ئەژنۆکانی دانیشت، کابرا پرسی ئەی پێغەمبەری خوا ئیسلام چییە؟ لە وەڵامدا وتی: ئیسلام ئەوەیە کە شەریکی خوای گەورە نەکەیت و نوێژ دامەزرێنیت و زەکات بدەیت و لە مانگی ڕەمەزاندا بەڕۆژوو ببیت. وتی؛ 'تۆ ڕاست دەکەیت'. پاشان دیسان پرسی: ئەی پێغەمبەری خوا ئیمان چییە؟ لە وەڵامدا وتی: ئێوە باوەڕتان بە خوا و فریشتەکانی و کتێبەکەی هەیە، باوەڕتان بە دیدار لەگەڵی هەیە، باوەڕتان بە پێغەمبەرەکانی هەیە و باوەڕتان بە ڕۆژی دوایی هەیە و باوەڕتان بە قەدەر هەیە. وتی؛ 'تۆ ڕاست دەکەیت'. پاشان دیسان پرسیاری کرد: ئەی پێغەمبەری خوا ئیحسان چییە؟ ' لە وەڵامدا وتی: تۆ لە خوا دەترسیت وەک ئەوەی بیبینیت، ئەوا ئەگەر نەیبینیت، ئەوا بەڕاستی ئەو دەتبینێت'. وتی؛ 'تۆ ڕاست دەکەیت'. پاشان دیسان پرسیاری کرد: ئەی پێغەمبەری خوا قیامەت کەی دەبێت؟ لە وەڵامدا وتی: هیچ کەسێک کە پرسیاری لێبکرێت وەڵامەکەی باشتر لەوە نازانێت کە پرسیار دەکات، بەڵام من باسی نیشانەکانی بۆ دەکەم؛ واتە کاتێک دەبینیت کە کۆیلەیەک ئاغاکەی لەدایک دەکات. ئەوە یەکێکە لە نیشانەکانی. -دووەم- ئەگەر ببینیت کەسێکی پێی ڕووت، کەڕ، بێدەنگ دەبێتە سەرکردەی -خەڵک- لەسەر زەوی. ئەوە یەکێکە لە نیشانەکانی. -سێیەم- ئەگەر ببینیت شوانەکان کێبڕکێ لەگەڵ یەکتر دەکەن بۆ بەدەستهێنانی جێگەیەکی بەرز لە -بینا- بیناکاندا. ئەوە یەکێکە لە پێنج نیشانەی غەیب، کەس نایزانێت جگە لە خوای گەورە'، پاشان خوێندوویەتی؛ '-بەڕاستی خوایە تەنها لەگەڵ ئەودا زانینی قیامەتە؛ و هەر ئەوە باران دەبارێنێت و دەزانێت چی لە سکی دایکیدا هەیە. وە کەس نازانێت - بە دڵنیاییەوە - سبەی هەوڵی چی دەدات. وە کەس نازانێت لە کوێی زەویدا دەمرێت. بەڕاستی خوای گەورە زانا و ئاگادارە-' -قس. لوقمان؛ 34-. پاشان پیاوەکە -بە دەستلەکارکێشانەوە- هەستا، پاشان پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم فەرمووی؛ 'بانگەوازی بۆ لای من بکە!' بۆیە بەدوایدا گەڕا، بەڵام نەیاندۆزیەوە. جا پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم فەرموویەتی؛ 'ئەم پیاوە جبریلەیە کە دەیەوێت فێری ئایین بیت چونکە پرسیارت نەکردووە''.
فەرموودە
Imam Muslim : 12
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ جَمِيلِ بْنِ طَرِيفِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيُّ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ فِيمَا قُرِئَ عَلَيْهِ عَنْ أَبِي سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ طَلْحَةَ بْنَ عُبَيْدِ اللَّهِ يَقُولُا جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَهْلِ نَجْدٍ ثَائِرُ الرَّأْسِ نَسْمَعُ دَوِيَّ صَوْتِهِ وَلَا نَفْقَهُ مَا يَقُولُ حَتَّى دَنَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا هُوَ يَسْأَلُ عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَمْسُ صَلَوَاتٍ فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ فَقَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهُنَّ قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَّوَّعَ وَصِيَامُ شَهْرِ رَمَضَانَ فَقَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهُ فَقَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَّوَّعَ وَذَكَرَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الزَّكَاةَ فَقَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهَا قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَّوَّعَ قَالَ فَأَدْبَرَ الرَّجُلُ وَهُوَ يَقُولُ وَاللَّهِ لَا أَزِيدُ عَلَى هَذَا وَلَا أَنْقُصُ مِنْهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْلَحَ إِنْ صَدَقَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ جَمِيعًا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِي سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا الْحَدِيثِ نَحْوَ حَدِيثِ مَالِكٍ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْلَحَ وَأَبِيهِ إِنْ صَدَقَ أَوْ دَخَلَ الْجَنَّةَ وَأَبِيهِ إِنْ صَدَقَ
بۆ ئێمە [قطیبە بن سەعید بن جەمیل بن ثریف بن عبداللە الثقافی] لە [مەلیک بن ئەنەس] لە ڕیوایەتێکدا کە بۆی خوێندرایەوە، لە [ئەبو سوهەیل] لە [باوکی]ەوە کە گوێی لە [تلحا بن عوبەیدوڵڵا] بوو کە دەیگوت؛ 'پیاوێک لە خەڵکی نەجد کە قژی شل بووبوو هاتە لای پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم، گوێمان لە دەنگی چرپاندن بوو، بەڵام نەمانتوانی لەوە تێبگەین کە دەیگوت تا نزیک بوو لە پێغەمبەری خوا (صلى الله عليه وسلم)، دەرکەوت کە ئەو پرسیاری لەبارەی ئیسلامەوە دەکرد. پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم وەڵامی دایەوە؛ 'ئیسلام پێنج نوێژی ڕۆژانەیە'. دیسان پرسی: ئایا جگە لەوە هیچ ئەرکێکی ترم هەیە؟ لە وەڵامدا وتی؛ واتە: نەخێر، مەگەر نوێژە فەرزەکان ئەنجام بدەیت و مانگی ڕەمەزان بەڕۆژوو ببیت. پرسیاری کرد: ئایا جگە لەوە هیچ ئەرکێکی ترم هەیە؟ لە وەڵامدا وتی؛ واتە: نەخێر، مەگەر سوننەت بەڕۆژوو نەبن، وە پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم باسی فەرزى زەکاتی لەسەر کردبێت. دیسان پرسی: ئایا من هیچ پابەندبوونێکم هەیە جگە لەوە؟ لە وەڵامدا وتی؛ 'نا، مەگەر خێر بە سوننەت بدەیت.' گێڕەرەوە وتی؛ 'پاشان کابرا کشایەوە و گوتی؛ واتە: سوێند بەخوا نە زیاد دەکەم و نە لێی کەم دەکەمەوە. جا پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم فەرموویەتی؛ 'دڵخۆش دەبێت ئەگەر بیکات.'' [یەحیا بن ئەیوب] و [قوتەیبە بن سەعید] هەموو شتێکیان بۆ گێڕاینەوە لە [ئیسماعیل بن جەعفەر] لە [ئەبو سوهەیل] لە [باوکی] لە [تلها بن عوبەیدوڵڵا] لە پێغەمبەرەوە (صلى الله عليه وسلم) بەم فەرموودەیە وەک فەرموودەی مەلیک، تەنها ئەوە نەبێت کە فەرموویەتی؛ واتە پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم فەرموویەتی؛ 'دڵخۆش دەبێت، -بە باوکی- ئەگەر ڕاست بکات'، یان دەچێتە بەهەشتەوە، -بە باوکی- ئەگەر ڕاست بکات''.
فەرموودە
Imam Muslim : 13
حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُكَيْرٍ النَّاقِدُ حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ نُهِينَا أَنْ نَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ شَيْءٍ فَكَانَ يُعْجِبُنَا أَنْ يَجِيءَ الرَّجُلُ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ الْعَاقِلُ فَيَسْأَلَهُ وَنَحْنُ نَسْمَعُ فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَتَانَا رَسُولُكَ فَزَعَمَ لَنَا أَنَّكَ تَزْعُمُ أَنَّ اللَّهَ أَرْسَلَكَ قَالَ صَدَقَ قَالَ فَمَنْ خَلَقَ السَّمَاءَ قَالَ اللَّهُ قَالَ فَمَنْ خَلَقَ الْأَرْضَ قَالَ اللَّهُ قَالَ فَمَنْ نَصَبَ هَذِهِ الْجِبَالَ وَجَعَلَ فِيهَا مَا جَعَلَ قَالَ اللَّهُ قَالَ فَبِالَّذِي خَلَقَ السَّمَاءَ وَخَلَقَ الْأَرْضَ وَنَصَبَ هَذِهِ الْجِبَالَ آللَّهُ أَرْسَلَكَ قَالَ نَعَمْ قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي يَوْمِنَا وَلَيْلَتِنَا قَالَ صَدَقَ قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا زَكَاةً فِي أَمْوَالِنَا قَالَ صَدَقَ قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا صَوْمَ شَهْرِ رَمَضَانَ فِي سَنَتِنَا قَالَ صَدَقَ قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا حَجَّ الْبَيْتِ مَنْ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا قَالَ صَدَقَ قَالَ ثُمَّ وَلَّى قَالَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لَا أَزِيدُ عَلَيْهِنَّ وَلَا أَنْقُصُ مِنْهُنَّ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَئِنْ صَدَقَ لَيَدْخُلَنَّ الْجَنَّةَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هَاشِمٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ قَالَ قَالَ أَنَسٌ كُنَّا نُهِينَا فِي الْقُرْآنِ أَنْ نَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ شَيْءٍ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِهِ
[ئەمرو بن محمد بن بوکەیر النقد] بۆ ئێمەی گێڕاوەتەوە [هاشم بن القاسم ئەبو الندلر] بۆ ئێمە [سلێمان بن المغیرە] لە [ثابت] لە [ئەنەس بن مالیک]ەوە فەرموویەتی؛ واتە: ڕێگریمان لێکرا لە پێغەمبەری خوا (صلى الله عليه وسلم) لەبارەی شتێکەوە بپرسین، واتە سەرسامیمان بە هاتنی پیاوێکی ژیر لە خەڵکی بیابان، بۆیە پرسیاری کرد، لەکاتێکدا ئێمە گوێمان لێدەگرت، دواتر پیاوێک لە خەڵکی بیابان هات و وتی؛ 'ئەی محەمەد، پێغەمبەرەکەت هاتووە بۆ لای ئێمە، و ئیدیعای بۆ کردین کە تۆ بانگەشەی ئەوە دەکەیت کە خوا تۆی ناردووە'. پێغەمبەری خوا وەڵامی دایەوە؛ 'ڕاست'. پێغەمبەری خوا پرسی کێ ئاسمانەکانی دروست کردووە؟ پێغەمبەری خوا وەڵامی دایەوە؛ 'الله'. پێغەمبەری خوا پرسی: کێ زەوی دروست کردووە؟ پێغەمبەری خوا وەڵامی دایەوە؛ 'الله'. پێغەمبەری خوا پرسی: کێ ئەم شاخانەی بەرزکردۆتەوە و هەموو ئەو شتانەی کە دروستی کردووە تێیدا داناوە؟ پێغەمبەری خوا وەڵامی دایەوە؛ 'الله'. پرسیاری کرد: کەواتە بە ئەو کەسەی کە ئاسمانەکانی دروست کردووە و زەوی دروست کردووە و ئەم شاخانەی چاک کردووە، ئایا خوای گەورە تۆی ناردووە؟ لە وەڵامدا وتی؛ 'بەڵێ'. پرسیاری کرد: پێغەمبەرەکەت بانگەشەی ئەوە دەکات کە ئێمە واجبە پێنج جار لە شەو و ڕۆژێکدا نوێژ بکەین، -ئایا ئەمە ڕاستە-؟ لە وەڵامدا وتی؛ 'بەڵێ'. پرسیاری کرد: سوێند بەو کەسەی کە تۆی ناردووە، ئایا خوای گەورە فەرمانی پێداویت ئەم کارە بکەیت؟ لە وەڵامدا وتی؛ 'بەڵێ'. پرسیاری کرد: پێغەمبەرەکەت بانگەشەی ئەوە دەکات کە ڕۆژووگرتنی ڕەمەزان هەموو ساڵێک لە کتێبەکەدا واجبە، -ئایا ئەمە ڕاستە-؟ لە وەڵامدا وتی؛ 'بەڵێ'. پرسیاری کرد: سوێند بەو کەسەی کە تۆی ناردووە، ئایا خوای گەورە فەرمانی پێداویت ئەم کارە بکەیت؟ لە وەڵامدا وتی؛ 'بەڵێ'. پرسیاری کرد: سوێند بەو کەسەی کە تۆی ناردووە، ئایا خوای گەورە فەرمانی پێداویت ئەم کارە بکەیت؟ لە وەڵامدا وتی؛ 'بەڵێ'. پرسیاری کرد: پێغەمبەرەکەت بانگەشەی ئەوە دەکات کە ئێمە پابەندین بە ئەنجامدانی حەج بۆ ئەو کەسانەی کە توانای پەیڕەوکردنی ڕێگای ئەویان هەیە، -ئایا ئەمە ڕاستە-؟ لە وەڵامدا وتی بەڵێ ڕاستە. پاشان ڕووی کردە و وتی؛ 'بە ئەو کەسەی کە تۆی بە ڕاستی ناردووە، من زیاد ناکەم بۆ ئەم ئەرکە و نە کەمی دەکەمەوە'. جا پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم فەرموویەتی؛ "ئەگەر ئەوەی وتوویەتی ڕاست بێت، بەڕاستی دەچێتە بەهەشتەوە". بۆ ئێمە [عەبدوڵڵا بن هاشم العبدی] دەگێڕدرێتەوە کە [بەهز] کە [سلێمان بن المغیرە] لە [تەبیت]ەوە بۆی گێڕاینەوە کە وتی؛ [ئەنەس] وتی؛ 'ڕێگریمان لێکرا کە پرسیار لە پێغەمبەری خوا بکەین دەربارەی شتێک لە قورئان'. پاشان فەرموودەیەکی بە نمونەوە هێنا.
فەرموودە
Imam Muslim : 14
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ طَلْحَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو أَيُّوبَ أَنَّ أَعْرَابِيًّا عَرَضَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي سَفَرٍ فَأَخَذَ بِخِطَامِ نَاقَتِهِ أَوْ بِزِمَامِهَا ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوْ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي بِمَا يُقَرِّبُنِي مِنْ الْجَنَّةِ وَمَا يُبَاعِدُنِي مِنْ النَّارِ قَالَ فَكَفَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ نَظَرَ فِي أَصْحَابِهِ ثُمَّ قَالَ لَقَدْ وُفِّقَ أَوْ لَقَدْ هُدِيَ قَالَ كَيْفَ قُلْتَ قَالَ فَأَعَادَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَعْبُدُ اللَّهَ لَا تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصِلُ الرَّحِمَ دَعْ النَّاقَةَ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ بِشْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ وَأَبُوهُ عُثْمَانُ أَنَّهُمَا سَمِعَا مُوسَى بْنَ طَلْحَةَ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ هَذَا الْحَدِيثِ
بۆ ئێمە [محمد بن عبداللە بن نومەیر] دەگێڕدرێتەوە کە [باوکم] پێی ڕاگەیاندووین [ئەمر بن عوسمان] پێی ڕاگەیاندووین [موسا بن تەلها] کە بە منی [ئەبو ئەیوب] وتووە کە بەدەوینێک پێغەمبەری خوا (صلى الله عليه وسلم)ی ڕاگرتووە لەکاتێکدا لە سەفەرێکدا بووە، بۆیە بووکەکەی وشترەکەی یان گرتووە کۆت و بەندەکەی، و وتی: ئەی پێغەمبەری خوا، یان ئەی محمد، باسی شتێکم بۆ بکە کە لە بەهەشت نزیکم دەکاتەوە و شتێک کە لە دۆزەخ دوورم دەخاتەوە؟ گێڕەرەوە فەرموویەتی: ئینجا پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم) وەستا و سەیری هاوەڵەکانی کرد و فەرمووی: هیدایەتی پێدراوە یان هیدایەتی پێدراوە’. پرسی: چیت وت؟ گێڕەرەوە وتی: پاشان دووبارەی کردەوە. کەواتە پێغەمبەر (صلى الله عليه وسلم) دەفەرموێت: ئێوە خوا دەپەرستن، لە هیچ شتێکدا توڕەی مەکەن، نوێژ دابمەزرێنن و زەکات بدەن و پەیوەندی خزمایەتی بپارێزن، پاشان وشترەکە بەجێبهێڵن. پێمان هاتووە کە [محمد بن حاتم] و [عەبدوڕەحمان بن بشر] هەردووکیان دەڵێن؛ [بەهز] پێی ڕاگەیاندین، [شوبە] پێی ڕاگەیاندین، [محمد بن عوسمان بن عەبدوڵڵا بن مەهاب] و باوکی [عوسمان] پێیان ڕاگەیاندین کە هەردووکیان گوێیان لە [موسا بن تلح] بووە کە لە [ئەبو ئەیوب]ەوە لە پێغەمبەرەوە (صلى الله عليه وسلم) شتێکی وەک ئەم فەرموودەیە دەگێڕێتەوە.
فەرموودە
Imam Muslim : 15
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ دُلَّنِي عَلَى عَمَلٍ أَعْمَلُهُ يُدْنِينِي مِنْ الْجَنَّةِ وَيُبَاعِدُنِي مِنْ النَّارِ قَالَ تَعْبُدُ اللَّهَ لَا تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصِلُ ذَا رَحِمِكَ فَلَمَّا أَدْبَرَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنْ تَمَسَّكَ بِمَا أُمِرَ بِهِ دَخَلَ الْجَنَّةَ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ أَبِي شَيْبَةَ إِنْ تَمَسَّكَ بِهِ
[یەحیا بن یەحیا التمیمی] بۆ ئێمە [ئەبو الاحش] گێڕاوەتەوە. -لە ڕیوایەتێکی تردا هاتووە- وە [ئەبوبەکر بن ئەبو شەیبە] بۆ ئێمە [ئەبو الاحواش] لە [ئەبو ئیسحاق] لە [موسا بن تلح] لە [ئەبو ئەیوب] فەرموویەتی؛ واتە: پیاوێک هاتە لای پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم، پرسی: کارێکم پیشان بدە کە لە بەهەشت نزیکم بکاتەوە و لە دۆزەخ دوورم بخاتەوە؟ لە وەڵامدا وتی؛ 'ئێوە خوا دەپەرستن، بە هیچ شتێک توڕەی مەکەن، نوێژەکە ئەنجام بدەن، زەکات بدەن، پەیوەندی لەگەڵ خێزانەکەتان بپارێزن'. کاتێک ماڵئاوایی کرد پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم فەرموویەتی؛ واتە: ئەگەر بە توندی دەستی بەو شتە بگرێت کە فەرمانی پێکراوە، بە دڵنیاییەوە دەچێتە بەهەشتەوە. وە لە ڕیوایەتەکەی [ابن ئەبو شەیبە]دا، 'ئەگەر بە توندی پێیەوە بگرێت'.
فەرموودە
Imam Muslim : 16
و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَقَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ أَعْرَابِيًّا جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ دُلَّنِي عَلَى عَمَلٍ إِذَا عَمِلْتُهُ دَخَلْتُ الْجَنَّةَ قَالَ تَعْبُدُ اللَّهَ لَا تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ الْمَكْتُوبَةَ وَتُؤَدِّي الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ وَتَصُومُ رَمَضَانَ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا أَزِيدُ عَلَى هَذَا شَيْئًا أَبَدًا وَلَا أَنْقُصُ مِنْهُ فَلَمَّا وَلَّى قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَلْيَنْظُرْ إِلَى هَذَا
وە بۆ من [ئەبوبەکر کوڕی ئیسحاق] لە [عەففان] لە [وهەیب] لە [یەحیا کوڕی سەعید] لە [ئەبو زورعە] لە [ئەبو هورەیرە]ەوە گێڕدراوەتەوە کە بەدەوینێک هاتە لای پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم و فەرموویەتی: ئەی پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم . کردەوەیەکم پیشان بدە کە ئەگەر بیکەم دەچمە بەهەشتەوە؟' لە وەڵامدا وتی: ئێوە خوا دەپەرستن، هیچ شەریکێکی لەگەڵ مەکەن، نوێژە فەرزەکان ئەنجام بدەن و زەکاتی فەرز بدەن و مانگی ڕەمەزان بەڕۆژوو بن. وتی: بە ئەو کەسەی کە ڕۆحم لە دەستیدایە، بە کەمترین شێوە زیاد ناکەم و بۆ هەمیشە لێی کەم نابمەوە. کاتێک ماڵئاوایی کرد، پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم فەرمووی: هەرکەسێک بیەوێت پیاوێک لە ئەهلی بەهەشت ببینێت با سەیری بکات.
فەرموودە
Imam Muslim : 17
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ قَالَ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النُّعْمَانُ بْنُ قَوْقَلٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِذَا صَلَّيْتُ الْمَكْتُوبَةَ وَحَرَّمْتُ الْحَرَامَ وَأَحْلَلْتُ الْحَلَالَ أَأَدْخُلُ الْجَنَّةَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ و حَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ وَالْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ قَالَا حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ شَيْبَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ وَأَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ قَالَ قَالَ النُّعْمَانُ بْنُ قَوْقَلٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِمِثْلِهِ وَزَادَا فِيهِ وَلَمْ أَزِدْ عَلَى ذَلِكَ شَيْئًا
لە لایەن [ئەبوبەکر بن ئەبو شەیبە] و [ئەبو کورەیب] و ووشەی ئەبو کورەیبەوە بۆمان گێڕاوەتەوە کە هەردووکیان دەیانگوت؛ بۆمان گێڕاوەتەوە لەلایەن [ئەبو معاویە] لە [العماسی] لە [ئەبو سوفیان] لە [جابیر] کە فەرموویەتی؛ نوعمان بن قوقال هاتە لای پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم و پرسی: ئەی پێغەمبەری خوا ئەگەر نوێژە فەرزەکان ئەنجام بدەم و ئەوەی حەرامە قەدەغە بکەم و ئەوەی حەڵاڵ بێت حەڵاڵ بکەم، ئایا دەچمە بەهەشتەوە؟ پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم وەڵامی دایەوە؛ 'بەڵێ''. وە بۆم گێڕاوەتەوە لەلایەن [حجاج بن ئاش سیعر] و [القاسم بن زەکەریا] کە هەردووکیان دەڵێن؛ بۆمان گێڕاوەتەوە لەلایەن [عوبەیدوڵڵا بن مووسا] لە [شەیبان] لە [العماسی] لە [ئەبو ساڵح] و [ئەبو سوفیان] لە [جابیر] کە وتی؛ ئەن نوعمان بن قەوقال وتی؛ 'ئەی پێغەمبەری خوا'، هاوشێوەی ڕیوایەتەکە، تەنها زیادی کردووە، 'وە هیچی بۆ زیاد ناکەم'.
فەرموودە
Imam Muslim : 18
و حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ حَدَّثَنَا مَعْقِلٌ وَهُوَ ابْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَرَأَيْتَ إِذَا صَلَّيْتُ الصَّلَوَاتِ الْمَكْتُوبَاتِ وَصُمْتُ رَمَضَانَ وَأَحْلَلْتُ الْحَلَالَ وَحَرَّمْتُ الْحَرَامَ وَلَمْ أَزِدْ عَلَى ذَلِكَ شَيْئًا أَأَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَالَ نَعَمْ قَالَ وَاللَّهِ لَا أَزِيدُ عَلَى ذَلِكَ شَيْئًا
بۆ من [سەلامەتی بن شەعبیب] گێڕدراوەتەوە کە [الحسن بن اعیان] پێی ڕاگەیاندین [مەعقیل] - واتە ابن عوبەیدوڵڵا - لە [ئەبو أززوبەیر] لە [جابیر]ەوە کە پیاوێک پرسیاری لە پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم کرد: ڕات چییە ئەگەر نوێژە فەرزەکان بکەم، ڕۆژووی ڕەمەزان، ئەوەی هەیە حەڵاڵ بکە حەڵاڵ، و حەرام حەرام بکە، بەڵام هیچیان بۆ زیاد ناکەم، ئایا دەچمە بەهەشتەوە؟' پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم وەڵامی دایەوە: بەڵێ. وتی: سوێند بەخوا هیچیان بۆ زیاد ناکەم.
فەرموودە
Imam Muslim : 19
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ الْهَمْدَانِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ يَعْنِي سُلَيْمَانَ بْنَ حَيَّانَ الْأَحْمَرَ عَنْ أَبِي مَالِكٍ الْأَشْجَعِيِّ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسَةٍ عَلَى أَنْ يُوَحَّدَ اللَّهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَصِيَامِ رَمَضَانَ وَالْحَجِّ فَقَالَ رَجُلٌ الْحَجُّ وَصِيَامُ رَمَضَانَ قَالَ لَا صِيَامُ رَمَضَانَ وَالْحَجُّ هَكَذَا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
بۆ ئێمە [محمد بن عبداللە بن نومەیر الحمدانی] هاتووە کە [ئەبو خالید] - واتە سلێمان بن حەیان الئەحمەر - لە [ئەبو مەلیک ئەشجەعی] لە [سەعد بن عوبەیدە] لە [ابن عومەر] لە پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم، فەرموویەتی؛ 'ئیسلام لەسەر پێنج پایە بنیات نراوە؛ واتە داوای ڕەزامەندی خوا، دامەزراندنی نوێژ، زەکات، ڕۆژووگرتن لە ڕەمەزان و حەج. پیاوێک پرسی: حەج و -پاشان- ڕۆژووگرتن لە ڕەمەزاندا چییە'. لە وەڵامدا وتی؛ 'نا، ڕۆژوو لە ڕەمەزان و -پاشان- حەج'. بەم شێوەیە لە پێغەمبەری خوا صلى الله عليه وسلم بیستم.
فەرموودە
Imam Muslim : 20
و حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ عُثْمَانَ الْعَسْكَرِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّاءَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ طَارِقٍ قَالَ حَدَّثَنِي سَعْدُ بْنُ عُبَيْدَةَ السُّلَمِيُّ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ عَلَى أَنْ يُعْبَدَ اللَّهُ وَيُكْفَرَ بِمَا دُونَهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَحَجِّ الْبَيْتِ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
بۆ ئێمە [سەهل بن عوسمانی عەسکەری] هاتووە کە [یەحیا بن زەکەریا] کە [سەعد بن تاریق] فەرموویەتی؛ بۆ من [سەعاد بن عوبەیدە السلامی] لە [ابن عومەر] لە پێغەمبەر صلى الله عليه وسلمەوە گێڕدراوەتەوە، فەرموویەتی؛ 'ئیسلام لەسەر پێنج پایە بنیات نراوە؛ واتە خوای گەورە بپەرسترێت و تووڕەییەکەی لەسەر بێت، چەسپاندنی نوێژ و زەکات و حەج کردن بۆ ماڵ و بەڕۆژووبوون لە مانگی ڕەمەزاندا.
