Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 حدیث
حدیث
Imam Muslim : 1
وَهُوَ الْأَثَرُ الْمَشْهُورُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَدَّثَ عَنِّي بِحَدِيثٍ يُرَى أَنَّهُ كَذِبٌ فَهُوَ أَحَدُ الْكَاذِبِينَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ سَمُرَةَ بْنِ جُنْدَبٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ أَيْضًا حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ شُعْبَةَ وَسُفْيَانَ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ مَيْمُونِ بْنِ أَبِي شَبِيبٍ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ قَالَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَلِكَ
تے اوہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے مشہور عطار سن، 'جہڑا وی میرے توں کوئی حدیث نقل کرے، جس اُتے جھوٹ ہونے دا الزام اے، فیر اوہ - راوی - انہاں جھوٹیاں وچوں اے۔ سانوں دسیا اے [ابو بکر بن ابو سیابہ] نے سانوں [وکیع] توں [سیوبہ] توں [الحکام] توں [عبد الرحمن بن ابو لیلی] توں [سامورہ بن جندب] توں دسیا اے۔ -دوجی روایت وچ اس دا تذکرہ آیا اے- تے ایہ وی دسیا گیا اے کہ [ابوبکر بن ابوسیبہ] نے سانوں [وکیع] نوں [سیوبہ] توں تے [سفیان] توں [حبیب] توں [میمون بن ابوسیاب] توں [المغیرہ بن سیوبہ] توں دونے نے فرمایا اے، صلو اللّٰہ علیہ اللہ علیہ وآلہ وسلم دے بارے وچ فرمایا اے ایہہ'۔
حدیث
Imam Muslim : 2
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ عَنْ شُعْبَةَ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ أَنَّهُ سَمِعَ عَلِيًّا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَخْطُبُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَكْذِبُوا عَلَيَّ فَإِنَّهُ مَنْ يَكْذِبْ عَلَيَّ يَلِجْ النَّارَ
تے دسیا اے [ابوبکر بن ابو سیابہ] نے سانوں [غُندر] نوں [سیوبہ] توں بیان کیتا اے -دوجی روایت وچ اس دا ذکر کیتا گیا اے- تے دسیا اے [محمد بن المتسنہ] تے [ابن بسسیار] دونہاں نے آکھیا اے، دسیا اے [محمد بن جعفر] نے سانوں [سیو منہ] [ریوبہ] توں دسیا اے۔ ہراسی] کہ اس نے [علی] نوں تبلیغ کردے ہوئے سنیا، اس نے فرمایا، 'رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا: 'میرے ناں توں جھوٹ نہ بولو کیونکہ جو میرے ناں توں جھوٹ بولے گا اوہ ضرور دوزخ وچ جائے گا'۔
حدیث
Imam Muslim : 3
و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ يَعْنِي ابْنَ عُلَيَّةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ قَالَ إِنَّهُ لَيَمْنَعُنِي أَنْ أُحَدِّثَكُمْ حَدِيثًا كَثِيرًا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ تَعَمَّدَ عَلَيَّ كَذِبًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
نے سانوں دسیا اے [زہیر بن حرب] نے سانوں دسیا اے [اسماعیل] - یعنی ابن العلیہ - [عبدالعزیز بن شہیب] توں [انس بن مالک] توں کہ اوہناں نے آکھیا، 'بے شک، اک گل جیہڑی مینوں تہانوں بوہت ساریاں احادیث سنان توں روکدی اے، اوہ ایہہ اے، کہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے جان بُجھ کے آکھیا: میرے ناں تے اک جھوٹ، اوہنوں جہنم توں اپنی سیٹ لے لوے''۔
حدیث
Imam Muslim : 4
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْغُبَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي حَصِينٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ
سانوں دسیا اے [محمد بن عبید الغباری] نے سانوں دسیا اے [ابو اعوانہ] توں [ابو ہاشین] توں [ابو صالح] توں [ابو ہریرہ] نے آکھیا، 'رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا: جو میرے ناں تے جھوٹ بولے، اوہ اپنی جہنم توں قبضہ کرے'۔
حدیث
Imam Muslim : 5
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ رَبِيعَةَ قَالَ أَتَيْتُ الْمَسْجِدَ وَالْمُغِيرَةُ أَمِيرُ الْكُوفَةِ قَالَ فَقَالَ الْمُغِيرَةُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ كَذِبًا عَلَيَّ لَيْسَ كَكَذِبٍ عَلَى أَحَدٍ فَمَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ و حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ قَيْسٍ الْأَسْدِيُّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ رَبِيعَةَ الْأَسَدِيِّ عَنْ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ وَلَمْ يَذْكُرْ إِنَّ كَذِبًا عَلَيَّ لَيْسَ كَكَذِبٍ عَلَى أَحَدٍ
نے دسیا اے [محمد بن عبد اللہ بن نمیر] نے دسیا اے [میرے والد] نے دسیا اے [سعید بن عبید] نے دسیا اے [علی بن ربیعہ] اس نے فرمایا، میں مسجد گیا سی جدوں کہ المغیرہ، گورنر کوفہ۔ فرماندے ہوئے [مغیرہ] نے فرمایا کہ ميں نے رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نوں فرماندے ہوئے سنیا: بے شک میرے ناں توں جھوٹ بولنا کسی دوسری دے ناں توں جھوٹ بولنا اک نئيں اے، جو جان بوجھ کر میرے ناں توں جھوٹھ بولے اوہ دوزخ توں اپنی کرسی اُتے قبضہ کرے۔ تے مینوں دسیا اے [علی بن حجر السعدی] نے سانوں دسیا اے [علی بن مشیر] نے سانوں دسیا اے [محمد بن قیس الاسدی] توں [علی بن ربیعہ الاسدی] توں [المغیرہ بن سیوبہ] توں رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے ایسی حدیث دے نال، صرف میرے ناں نال نئیں آکھیا، کسے دے ناں تے جھوٹ بولن دے برابر نئیں اے۔
حدیث
Imam Muslim : 6
و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبِي ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَفَى بِالْمَرْءِ كَذِبًا أَنْ يُحَدِّثَ بِكُلِّ مَا سَمِعَ و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حَفْصٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ ذَلِكَ
تے دسیا اے [عبیداللہ بن معاذ الانباری] نے سانوں [میرے والد] بیان کیتا اے -اک ہور روایت وچ اس دا ذکر کیتا گیا اے-، تے دسیا اے [محمد بن المتصنہ] نے سانوں [عبد الرحمن بن مہدی] انہاں دونے نے فرمایا اے، سانو [سیوبہ] نوں [خبیب بن عبد الرحمن] توں اشفمن فرمایا اے، [حفیر]۔ رسول اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا: انسان نوں جھوٹ سمجھیا جانا کافی اے جے اوہ ہر اوہ گل سنی اے جو اس نے بیان کر دتا اے۔ نے دسیا اے [ابوبکر بن ابو سیبہ] نے دسیا اے [علی بن حفش] نے دسیا اے [سیوبہ] توں [خبیب بن عبد الرحمن] توں [حفش بن عاشم] توں [ابو ہریرہ] توں رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم اسی حدیث دے نال۔
حدیث
Imam Muslim : 7
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي أَيُّوبَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هَانِئٍ عَنْ أَبِي عُثْمَانَ مُسْلِمِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ سَيَكُونُ فِي آخِرِ أُمَّتِي أُنَاسٌ يُحَدِّثُونَكُمْ مَا لَمْ تَسْمَعُوا أَنْتُمْ وَلَا آبَاؤُكُمْ فَإِيَّاكُمْ وَإِيَّاهُمْ
تے سانوں دسیا اے [محمد بن عبد اللہ بن نمیر] تے [زہیر بن حرب] دونواں نے فرمایا اے، دسیا اے [عبداللہ بن یزید] اوہنے آکھیا، مینوں دسیا اے [سعید بن ابو ایوب] اوہنے آکھیا، مینوں دسیا اے [ابو ہانی] توں [ابو عثمان مسلم بن یسار] کولوں [ابو ہریۃ اللہ علیہ السلام] توں، کہ اس نے کہیا: 'ایہ ہوئے گا کہ میری امت دے آخر وچ لوک آپ نو ں اک حدیث سناندے نيں جو آپ نے کدی نئيں سنی اے تے نہ ہی آپ دے باپ دادا نے سنی ا ے۔ ایس لئی تسی دور رہو تے اوہ دور رہندے نیں'۔
حدیث
Imam Muslim : 8
و حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَرْمَلَةَ بْنِ عِمْرَانَ التُّجِيبِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو شُرَيْحٍ أَنَّهُ سَمِعَ شَرَاحِيلَ بْنَ يَزِيدَ يَقُولُ أَخْبَرَنِي مُسْلِمُ بْنُ يَسَارٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَكُونُ فِي آخِرِ الزَّمَانِ دَجَّالُونَ كَذَّابُونَ يَأْتُونَكُمْ مِنْ الْأَحَادِيثِ بِمَا لَمْ تَسْمَعُوا أَنْتُمْ وَلَا آبَاؤُكُمْ فَإِيَّاكُمْ وَإِيَّاهُمْ لَا يُضِلُّونَكُمْ وَلَا يَفْتِنُونَكُمْ
نے مینوں دسیا اے [حرملہ بن یحیی بن عبداللہ بن حرملہ بن عمران ات-توجیبی] اس نے کہیا اے، سانوں دسیا اے [ابن وہب] اس نے کہیا، سانوں [ابوسوریہ] نے دسیا اے کہ اس نے [سیارہل بن یزید] کہندے ہوئے سُنیا اے، مینوں [مسلم بن یسار] نے دسیا اے کہ اس نے سُنیا اے [ابو ہریٰ] اللہ تعالیٰ دی نعمت تے نعمتاں اللہ تعالیٰ علیہ وآلہ وسلم) نے فرمایا: 'ہوے گا آخر وقت، دجال جھوٹے تہاڈے لئی احادیث لے کے آون گے جہڑیاں تسی کدی نئیں سنیاں تے تہاڈے باپ دادا نے وی نئیں سنیاں۔ ایس لئی اوہناں توں دور رہو تے اوہناں توں دور رہو۔ اوہ تہانوں گمراہ نئیں کر سکدے تے نہ ای تہانوں بدنام کر سکدے نیں'۔
حدیث
Imam Muslim : 9
حَدَّثَنِي أَبُو خَيْثَمَةَ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ كَهْمَسٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ ح و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ وَهَذَا حَدِيثُهُ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ عَنْ ابْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ قَالَ كَانَ أَوَّلَ مَنْ قَالَ فِي الْقَدَرِ بِالْبَصْرَةِ مَعْبَدٌ الْجُهَنِيُّ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَاجَّيْنِ أَوْ مُعْتَمِرَيْنِ فَقُلْنَا لَوْ لَقِينَا أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلْنَاهُ عَمَّا يَقُولُ هَؤُلَاءِ فِي الْقَدَرِ فَوُفِّقَ لَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ دَاخِلًا الْمَسْجِدَ فَاكْتَنَفْتُهُ أَنَا وَصَاحِبِي أَحَدُنَا عَنْ يَمِينِهِ وَالْآخَرُ عَنْ شِمَالِهِ فَظَنَنْتُ أَنَّ صَاحِبِي سَيَكِلُ الْكَلَامَ إِلَيَّ فَقُلْتُ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّهُ قَدْ ظَهَرَ قِبَلَنَا نَاسٌ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَيَتَقَفَّرُونَ الْعِلْمَ وَذَكَرَ مِنْ شَأْنِهِمْ وَأَنَّهُمْ يَزْعُمُونَ أَنْ لَا قَدَرَ وَأَنَّ الْأَمْرَ أُنُفٌ قَالَ فَإِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنِّي بَرِيءٌ مِنْهُمْ وَأَنَّهُمْ بُرَآءُ مِنِّي وَالَّذِي يَحْلِفُ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ لَوْ أَنَّ لِأَحَدِهِمْ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا فَأَنْفَقَهُ مَا قَبِلَ اللَّهُ مِنْهُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ لَا يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلَا يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ حَتَّى جَلَسَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنْ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلًا قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَعَجِبْنَا لَهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِيمَانِ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِحْسَانِ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ السَّاعَةِ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَتِهَا قَالَ أَنْ تَلِدَ الْأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ فَلَبِثْتُ مَلِيًّا ثُمَّ قَالَ لِي يَا عُمَرُ أَتَدْرِي مَنْ السَّائِلُ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْغُبَرِيُّ وَأَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ قَالُوا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ مَطَرٍ الْوَرَّاقِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ قَالَ لَمَّا تَكَلَّمَ مَعْبَدٌ بِمَا تَكَلَّمَ بِهِ فِي شَأْنِ الْقَدَرِ أَنْكَرْنَا ذَلِكَ قَالَ فَحَجَجْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَجَّةً وَسَاقُوا الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ كَهْمَسٍ وَإِسْنَادِهِ وَفِيهِ بَعْضُ زِيَادَةٍ وَنُقْصَانُ أَحْرُفٍ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ غِيَاثٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ وَحُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَا لَقِينَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ فَذَكَرْنَا الْقَدَرَ وَمَا يَقُولُونَ فِيهِ فَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ كَنَحْوِ حَدِيثِهِمْ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِيهِ شَيْءٌ مِنْ زِيَادَةٍ وَقَدْ نَقَصَ مِنْهُ شَيْئًا و حَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِنَحْوِ حَدِيثِهِمْ
مینوں دسیا اے [ابو خیثمہ زہیر بن حرب] نے سانوں [وکیم] توں [کہماس] توں [عبداللہ بن بریدہ] توں [یحییٰ بن یمر] توں دسیا اے۔ -دوسری روایت وچ بیان کیتا گیا اے- تے سانوں [عبید اللہ بن معاذ الانباری] بیان کیتا اے تے ایہ حدیث اے، سانوں بیان کیتا اے [میرے والد] نے سانوں [کہماس] توں [ابن بریدہ] توں [یحییٰ بن یمر] فرمایا اے جس شخص نے سب توں پہلے بصرع مہان الجعبہ وچ تقدیر دے بارے وچ بحث کيتی سی، تے حضرت اعلیٰ حضرت عبد الرحمان الحمیاری حج یا عمرہ اُتے گئے، فیر اسيں نے فرمایا کہ جے اسيں رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے اصحاب وچوں کسی اک نوں ملدے تاں اسيں انہاں توں تقدیر توں متعلق کسی گل دے بارے وچ پُچھدے۔ لہذا [عبداللہ بن عمر] نوں ساڈے لئی اللہ دی طرف توں توفیق دتا گیا سی ، جدوں کہ اوہ مسجد وچ داخل ہو رہے سن ۔ فیر میں تے میرا بیلی اوہدا سامنا کیتا۔ ساڈے وچوں اک اوہدے سجے تے دوجا اوہدے کھبے پاسے سی۔ پھر ميں نے سوچیا کہ میرا دوست اس گل نوں میرے اُتے سونپ دے گا تاں ميں نے کہیا اے ابو عبد الرحمان بے شک ساڈے سامنے قرآن پڑھنے تے علم حاصل کرنے والی قوم ظاہر ہُندی اے تے فیر ایہ دعویٰ کردی اے کہ تقدیر نئيں اے تے گل نويں اے - تقدیر تے اللہ دی علم توں پہلے نئيں اے -'۔ چنانچہ [عبد اللہ بن عمر] نے جواب دتا کہ جدوں تسيں انہاں لوگاں نوں ملو گے تاں فیر انہاں نوں کہو کہ میں انہاں نوں چھڈ رہیا ہاں، تے اوہ مینوں چھڈ رہے نيں۔ تے اوہدی قسم جس دی اللہ دے بندے قسم کھاندے نیں، جے تہاڈے وچوں کوئی کوہ احد دی طرح سونا خرچ کردا اے، تے اوہدی صدقہ یقینی طور تے قبول نئیں ہووے گی جدوں تیکر اوہ چنگی تے بھیڑی قسمت تے یقین نئیں رکھدا'۔ آپ نے فرمایا: فیر آپ نے حدیث بیان کرنے لگے تے فرمایا [عمر بن خطاب] فرماندے نيں کہ اک مرتبہ اسيں رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے کنارے سن، فیر اک شخص آیا جس دے لباس بہت سفید سن، اس دے بال بہت کالے سن، اس دے اُتے اس دے سفر دا کوئی آثار نظر نئيں آندا سی۔ ساڈے وچوں کوئی اسنوں نئيں جاندا سی ، جدوں تک کہ اوہ پیغمبر صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے پاس آئے تے اپنے گوڈے نوں رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے گوڈے اُتے ٹکایا فیر فرمایا اے محمد اسلام دے بارے وچ دسو؟ ' رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے جواب دتا: 'گواہی دیو کہ اللہ دے علاوہ کوئی خدا نئیں اے -جس نوں عبادت کرن دا حق اے- تے محمد اس دا خادم تے رسول اے، نماز قائم کرو، زکات ادا کرو، تے رمضان دا روزہ رکھو، اس دے نال نال جے تسی اس دے سفر دے قابل ہو تے بیت اللہ دی زیارت کرو'۔ اوہ بولیا، 'توں ٹھیک کہندا ایں'۔ عمر نے کہیا، 'اس لئی اسی اس اُتے حیران ہوئے کیونکہ اس نے اس دے بارے وچ پُچھیا تے اس د ی تصدیق کيتی'۔ اوہنے پھیر پچھیا، 'ایس وشواس بارے دسو؟ ' اس نے جواب دتا: 'تسی اللہ، اس دے فرشتیاں، اس دیاں کتاباں، اس دے رسولاں، آخری دن، تے چنگی تے بھیڑی قسمت تے ایمان رکھدے او'۔ اوہ بولیا، 'توں ٹھیک کہندا ایں'۔ اوہنے پچھیا، 'احسان بارے دسو؟ ' اس نے جواب دتا: 'تسیں اللہ دی عبادت کردے او جویں تسی اوہنوں ویکھدے او، فیر جے تسی اوہنوں نئیں ویکھدے، تے اوہ تہانوں ویکھدا اے۔' اوہنے پھیر پچھیا، 'آخری دن کدوں ہووےگا؟ ' اس نے جواب دتا: 'جس بندے توں پچھیا جاندا اے اوہ پچھن آلے توں چنگا نئیں جان دا۔' اسنے پچھیا، 'پھیر نشانیاں بارے دسو؟ ' اس نے جواب دتا: 'جے کوئی غلام اپنے مالک دے بچے نو جنم دیندا اے، تے تسی اک اجہے بندے نو ویکھدے او جہڑا ننگے پیر، ننگا، غریب، بکریاں دا چرواہا اے، لیکن عمارتاں بنان چ فخر کردا اے۔ فیر اوہ چلا گیا۔ ایس لئی میں فیر وی حیران سی فیر اوہنے آکھیا؛ 'اے عمر تینوں پتہ اے سوال کرن والا کون اے؟' میں جواب دتا، 'اللہ تے اس دے رسول بہتر جاندے نیں'۔ اس نے کہیا: 'اوہ جبرائیل اے، اوہ تہاڈے کول تہاڈے دینی علم دے بارے چ تعلیم دین آیا سی''۔ نے سانوں [محمد بن عبید الغباری] تے [ابو کامل الجہدری] تے [احمد بن عبدہ] نوں اوہ کہندے نیں، سانوں [حمد بن یزید] نوں دسیا اے [مثار الوراق] [عبد اللہ بن بریدہ] توں [یحییٰ بن یمر] نے فرمایا، 'جب معباد نے کچھ کہیا کہ اس نے تقدیر دے معاملے وچ گل کيتی، فیر اسيں نے اس توں انکار کيتا'۔ اس نے فیر کہیا 'فیر ميں نے حمید بن عبد الرحمن الحمیاری دے نال حج ادا کیتا'۔ فیر انہاں نے کہماس حدیث دے مفہوم دے نال حدیث نوں ذکر کیتا۔ ایہدے وچ کجھ وادھو تے گمشدہ اکھر نیں۔ تے دسیا اے [محمد بن حاتم] سانوں دسیا اے [یحیی بن سعید القثان] نے سانوں دسیا اے [عثمان بن غیاث] نے سانوں [عبداللہ بن بریدہ] [یحیی بن یمر] توں دسیا اے تے [حمید بن عبدالرحمان] دوناں نے آکھیا، 'اسیں [عبداللہ بن] نال ملے، فیر اسیں عمر دے بارے چ ذکر کیتا، تے اوہنے اپنی رائے دا ذکر کیتا، فیر اوہنے اپنی رائے بارے دسیا۔ حدیث جداں کہ انہاں نے [عمر] رضی اللہ عنہما توں رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم توں حاصل کيتی سی ، تے اس وچ جمع تے تفریق اے۔ تے دسیا اے [حجاج بن اشعر] نے دسیا اے [یونس بن محمد] سانوں دسیا اے [المعتمیر] توں [اپنے والد] توں [یحییٰ بن یمر] توں [ابن عمر] توں [عمر] توں رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم انہاں دی حلدیث دی مثالاں دے نال۔
حدیث
Imam Muslim : 10
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ جَمِيعًا عَنْ ابْنِ عُلَيَّةَ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي حَيَّانَ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا بَارِزًا لِلنَّاسِ فَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِيمَانُ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكِتَابِهِ وَلِقَائِهِ وَرُسُلِهِ وَتُؤْمِنَ بِالْبَعْثِ الْآخِرِ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِسْلَامُ قَالَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ وَلَا تُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ الْمَكْتُوبَةَ وَتُؤَدِّيَ الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنَّكَ إِنْ لَا تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ وَلَكِنْ سَأُحَدِّثُكَ عَنْ أَشْرَاطِهَا إِذَا وَلَدَتْ الْأَمَةُ رَبَّهَا فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا كَانَتْ الْعُرَاةُ الْحُفَاةُ رُءُوسَ النَّاسِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا تَطَاوَلَ رِعَاءُ الْبَهْمِ فِي الْبُنْيَانِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا فِي خَمْسٍ لَا يَعْلَمُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ تَلَا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ } قَالَ ثُمَّ أَدْبَرَ الرَّجُلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رُدُّوا عَلَيَّ الرَّجُلَ فَأَخَذُوا لِيَرُدُّوهُ فَلَمْ يَرَوْا شَيْئًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا جِبْرِيلُ جَاءَ لِيُعَلِّمَ النَّاسَ دِينَهُمْ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَيَّانَ التَّيْمِيُّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّ فِي رِوَايَتِهِ إِذَا وَلَدَتْ الْأَمَةُ بَعْلَهَا يَعْنِي السَّرَارِيَّ
تے سانوں [ابو بکر بن ابو سیبہ] تے [زہیر بن حرب] نوں [ابن اولیہ] توں سب کجھ دسیا اے، [زہیر] نے فرمایا، سانوں [اسماعیل بن ابراہیم] توں [ابو حیان] توں [ابو ہریۃ] توں [ابو ہریۃ] توں [ابو ہریۃ] نے فرمایا، اللہ صلی اللہ علیہ اللہ علیہ علیہ وسلم وسلم اک دن لوکاں دے حضور وچ سی، فیر اک شخص اس دے پاس آیا جدوں کہ یا رسول اللہ ایمان کی اے؟ ' اس نے جواب دتا، 'تسی اللہ، اس دے فرشتیاں، اس دی کتاب، اس نال ملن دے واقعے تے یقین رکھدے او، اس دے رسولاں تے یقین رکھدے او، تے قیامت دے آخری دن تے ایمان رکھدے او'۔ اس نے پُچھیا اے اللہ دے رسول اسلام کی اے؟ اس نے جواب دتا، 'اسلام ایہ اے کہ تسيں اللہ د ی عبادت کرو تے اس دے نال کوئی شرک نہ رکھو، فرض نماز ادا کرو، زکوۃ واجب ادا کرو تے رمضان دے دوران روزہ رکھو۔' اس نے فیر پُچھیا اے رسول اللہ احسان کیہ اے؟ ' اس نے جواب دتا، 'تسیں اللہ دی عبادت کردے او جویں تسی اوہنوں ویکھدے او، فیر جے تسی اوہنوں نئیں ویکھدے تے اوہ تہانوں ویکھدا اے۔' اس نے فیر پُچھیا اے اللہ دے رسول قیامت دا دن کدوں ہوئے گا؟ ' اس نے جواب دتا، 'جس توں وی اس بارے پچھیا جاندا اے، اوہ پچھن والے توں ودھیا جواب نہیں جاندا، پر میں تہانوں نشانیاں بارے دساں گا؛ یعنی جدوں کوئی نوکرانی اپنے مالک نوں جنم دیندی اے۔ ایہہ علامتاں چوں اک اے۔ -دوجا- جے کوئی ننگا، ننگا پیر بندہ انسانیت دا آگو بن جائے۔ ایہہ علامتاں چوں اک اے۔ -تیجا- جے بکریاں دے چرواہے عمارتاں بنان چ اک دوجے نال مقابلہ کردے نیں۔ اوہ پنج نشانیاں وچوں اک نشانی اے، اللہ دے سوا کوئی اسنوں نئيں جاندا، فیر اس نے صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم پڑھیا: '-بے شک اللہ قیامت دا علم صرف اس دے پاس اے؛ تے اوہ اوہ اے جہڑا بارش گھلدا اے، تے جانندا اے کہ رحم وچ کی اے۔ تے کوئی وی نئیں جان سکدا - یقین دے نال - کہ اوہ کل کی کرے گا۔ تے کوئی وی نئیں جان سکدا کہ اوہ دھرتی تے کتھے مرے گا۔ بے شک اللہ سب کجھ جانن آلا، سب کجھ جانن آلا-' -Qs. لقمان: 34-۔ فیر اوہ بندہ فیر چلا گیا۔ چنانچہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا: اس شخص نوں واپس میرے پاس بلا لو۔ اس لئی اوہناں نے پھر فون کرنا شروع کر دتا، پر اوہناں نوں کجھ نظر نہیں آیا۔ چنانچہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا: ایہ جبریل اے، لوگاں نوں انہاں دے دین دے بارے وچ تعلیم دینے آیا سی ۔ سانوں [محمد بن عبد اللہ بن نمیر] نے دسیا اے [محمد بن بسیر] نے سانوں [ابو حیان اطیمی] نے اس سند دے نال اک ایسی حدیث سنائی اے، صرف روایت وچ ایہ جملہ موجود اے، 'جب نوکرانی اپنے خاونداں نوں جنم دیندی اے، یعنی کنیزاں۔'
حدیث
Imam Muslim : 11
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ عُمَارَةَ وَهُوَ ابْنُ الْقَعْقَاعِ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَلُونِي فَهَابُوهُ أَنْ يَسْأَلُوهُ فَجَاءَ رَجُلٌ فَجَلَسَ عِنْدَ رُكْبَتَيْهِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِسْلَامُ قَالَ لَا تُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصُومُ رَمَضَانَ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِيمَانُ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكِتَابِهِ وَلِقَائِهِ وَرُسُلِهِ وَتُؤْمِنَ بِالْبَعْثِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ كُلِّهِ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَخْشَى اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنَّكَ إِنْ لَا تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى تَقُومُ السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ وَسَأُحَدِّثُكَ عَنْ أَشْرَاطِهَا إِذَا رَأَيْتَ الْمَرْأَةَ تَلِدُ رَبَّهَا فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا رَأَيْتَ الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الصُّمَّ الْبُكْمَ مُلُوكَ الْأَرْضِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا وَإِذَا رَأَيْتَ رِعَاءَ الْبَهْمِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا فِي خَمْسٍ مِنْ الْغَيْبِ لَا يَعْلَمُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ قَرَأَ { إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ } قَالَ ثُمَّ قَامَ الرَّجُلُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رُدُّوهُ عَلَيَّ فَالْتُمِسَ فَلَمْ يَجِدُوهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَذَا جِبْرِيلُ أَرَادَ أَنْ تَعَلَّمُوا إِذْ لَمْ تَسْأَلُوا
نے دسیا اے [زہیر بن حرب] نے سانوں [جریر] نوں [عمرہ] توں - یعنی ابن القعقع توں [ابوزرعہ] توں [ابو ہریرہ] توں فرمایا اے کہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا اے کہ تسيں مینوں پُچھو۔ پر اوہ ڈردے سن تے اس نوں پچھن توں جھجکدے سن۔ چنانچہ اک شخص آیا تے اس دے گوڈیاں دے سامنے بیٹھ گیا، اس شخص نے پُچھیا اے اللہ دے رسول اسلام کی اے؟ ' اس نے جواب دتا، 'اسلام ایہ اے کہ آپ رمضان دے دوران کسی وی چیز دے نال اللہ دے نال شریک نہ کرو، نماز نہ ادا کرو، زکوۃ ادا نہ کرو تے روزہ نہ رکھو۔' اوہ بولیا، 'توں ٹھیک کہندا ایں'۔ فیر اس نے فیر پُچھیا اے اللہ دے رسول ایمان کی اے؟ ' اس نے جواب دتا، 'تسیں اللہ، اس دے فرشتیاں، اس دی کتاب، اس نال ملن دے واقعے تے یقین رکھدے او، اس دے رسولاں تے یقین رکھدے او، تے تسی قیامت دے دن تے ایمان رکھدے او تے سب دی تقدیر تے یقین رکھدے او'۔ اوہ بولیا، 'توں ٹھیک کہندا ایں'۔ فیر اس نے فیر پُچھیا اے رسول اللہ احسان کیہ اے؟ ' اس نے جواب دتا، 'تسی اللہ توں انج ڈردے او جیویں تسی اوہنوں ویکھدے او، فیر جے تسی اوہنوں نئیں ویکھدے تے اوہ تہانوں ویکھدا اے۔ اوہ بولیا، 'توں ٹھیک کہندا ایں'۔ فیر اس نے فیر پُچھیا اے اللہ دے رسول قیامت دا دن کدوں ہوئے گا؟ ' اس نے جواب دتا، 'جس توں وی اس بارے پچھیا جاندا اے، اوہ پچھن والے توں ودھیا جواب نہیں جاندا، پر میں تہانوں نشانیاں بارے دساں گا؛ یعنی، جدوں تسی اک غلام نوں اپنے مالک نوں جنم دیندیاں ویکھدے او۔ ایہہ علامتاں چوں اک اے۔ -دوجا- جے تسی کسے ننگے پیر، بہرے، گونگے بندے نوں دھرتی تے -انساناں- دا آگو بندے ویکھو۔ ایہہ علامتاں چوں اک اے۔ -تیجا- جے تسی ویکھدے او کہ بکریاں دے چرواہے اک دوجے نال -عمارتاں- عمارتاں چ اونچائیاں تک مقابلہ کردے ہن۔ اوہ پنج علامات غیبت وچوں اک نشانی اے، اللہ دے سوا کوئی اسنوں نئيں جاندا، فیر اس نے پڑھیا: '-بے شک اللہ قیامت دا علم صرف اس دے پاس اے؛ تے اوہ اوہ اے جہڑا بارش گھلدا اے، تے جانندا اے کہ رحم وچ کی اے۔ تے کوئی وی نئیں جان سکدا - یقین دے نال - کہ اوہ کل کی کرے گا۔ تے کوئی وی نئیں جان سکدا کہ اوہ دھرتی تے کتھے مرے گا۔ بے شک اللہ سب کجھ جانن آلا، سب کجھ جانن آلا-' -Qs. لقمان: 34-۔ فیر اوہ شخص اٹھیا - پِچھے ہٹ گیا -، فیر رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا: اسنوں میرے پاس بلا لو! ' ایس لئی اوہنوں لبھیا گیا، پر اوہناں نوں اوہ نئیں ملیا۔ لہذا رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا: 'ایہ شخص جبریل اے جو چاہندا اے کہ تسيں -دین- دا مطالعہ کریں کیونجے تسيں نئيں منگدے''۔
حدیث
Imam Muslim : 12
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ جَمِيلِ بْنِ طَرِيفِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيُّ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ فِيمَا قُرِئَ عَلَيْهِ عَنْ أَبِي سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ طَلْحَةَ بْنَ عُبَيْدِ اللَّهِ يَقُولُا جَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَهْلِ نَجْدٍ ثَائِرُ الرَّأْسِ نَسْمَعُ دَوِيَّ صَوْتِهِ وَلَا نَفْقَهُ مَا يَقُولُ حَتَّى دَنَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَإِذَا هُوَ يَسْأَلُ عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَمْسُ صَلَوَاتٍ فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ فَقَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهُنَّ قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَّوَّعَ وَصِيَامُ شَهْرِ رَمَضَانَ فَقَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهُ فَقَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَّوَّعَ وَذَكَرَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الزَّكَاةَ فَقَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهَا قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَّوَّعَ قَالَ فَأَدْبَرَ الرَّجُلُ وَهُوَ يَقُولُ وَاللَّهِ لَا أَزِيدُ عَلَى هَذَا وَلَا أَنْقُصُ مِنْهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْلَحَ إِنْ صَدَقَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ جَمِيعًا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِي سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا الْحَدِيثِ نَحْوَ حَدِيثِ مَالِكٍ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْلَحَ وَأَبِيهِ إِنْ صَدَقَ أَوْ دَخَلَ الْجَنَّةَ وَأَبِيهِ إِنْ صَدَقَ
سانوں [قتیبہ بن سعید بن جمیل بن ثاریف بن عبد اللہ تسقافی] [ملک بن انس] توں اس روایت وچ دسیا گیا اے جہڑی اس دے اتے پڑھی گئی سی، [ابوسہیل] توں [اس دے والد] توں کہ اس نے [طلحہ بن عبید اللہ] نوں کہندے ہوئے سُنیا سی، 'نجد دے لوکاں وچوں اک بندہ جس نے رسول اللہ نوں قیام کرن لئی کھڑا کیتا' صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم اساں آواز دی بڑبڑ سنی پر اساں دی کوئی گل سمجھ نہ آئی کہو جدوں تک اوہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے نیڑے نہ ہو گیا، پتہ چلیا اوہ اسلام دے بارے وچ پُچھ رہیا سی ۔ چنانچہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے جواب دتا: 'اسلام وچ دن رات پنج وقت نماز پڑھنا اے'۔ اوہنے پھیر پچھیا، 'کی میرے کول اجے وی اوہدے توں وکھ ذمہ داریاں نیں؟ ' اس نے جواب دتا: 'نئیں، جدوں تک کہ تسی رمضان دے دوران سنت دی نماز تے روزہ نہ رکھو'۔ اوہناں نے پچھیا، 'کی میرے کول اجے وی اوہدے توں وکھ ذمہ داریاں نیں؟ ' اس نے جواب دتا: 'نہیں، جدو ں تک کہ آپ سنت دا روزہ نہ رکھو، تے رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے اس اُتے زکوٰۃ دی واجبیت دا ذکر نہ کیتا ہوئے۔ اوہنے پھیر پچھیا، 'کی میرے کول اجے وی اوہدے توں وکھ ذمہ داریاں نیں؟ ' اس نے جواب دتا: 'نہیں، جدوں تک کہ تسی سنت صدقہ نہ کرو'۔ راوی نے کہیا، 'فیر اس شخص نے اپنی چھٹی واپس لے لئی جدوں کہ اس نے کہیا کہ اللہ دی قسم میں اس توں زیادہ نہ ودھاواں گا تے نہ ہی اس وچ کم کراں گا'۔ لہذا رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا: 'اوہ خوش ہووے گا جے اوہ واقعی -ایہ کم کردا اے-''۔ نے سانوں [یحییٰ بن ایوب] تے [قطیبہ بن سعید] توں [اسماعیل بن جعفر] توں [ابوسہیل] توں [اپنے والد] توں [تھلحہ بن عبیداللہ] توں رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم توں اس حدیث دے نال ملک دی حدیث دی طرح، صرف اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے آکھیا، اللہ دے صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے سب کجھ دسیا اے۔ علیہ وسلم نے فرمایا: 'اوہ خوش ہووے گا، -اپنے پیو دی خاطر- جے اوہ ٹھیک ہووے'، یا اوہ جنت چ جائے گا، -اپنے پیو دی خاطر- جے اوہ ٹھیک ہووے''۔
حدیث
Imam Muslim : 13
حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ بُكَيْرٍ النَّاقِدُ حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ نُهِينَا أَنْ نَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ شَيْءٍ فَكَانَ يُعْجِبُنَا أَنْ يَجِيءَ الرَّجُلُ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ الْعَاقِلُ فَيَسْأَلَهُ وَنَحْنُ نَسْمَعُ فَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَتَانَا رَسُولُكَ فَزَعَمَ لَنَا أَنَّكَ تَزْعُمُ أَنَّ اللَّهَ أَرْسَلَكَ قَالَ صَدَقَ قَالَ فَمَنْ خَلَقَ السَّمَاءَ قَالَ اللَّهُ قَالَ فَمَنْ خَلَقَ الْأَرْضَ قَالَ اللَّهُ قَالَ فَمَنْ نَصَبَ هَذِهِ الْجِبَالَ وَجَعَلَ فِيهَا مَا جَعَلَ قَالَ اللَّهُ قَالَ فَبِالَّذِي خَلَقَ السَّمَاءَ وَخَلَقَ الْأَرْضَ وَنَصَبَ هَذِهِ الْجِبَالَ آللَّهُ أَرْسَلَكَ قَالَ نَعَمْ قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي يَوْمِنَا وَلَيْلَتِنَا قَالَ صَدَقَ قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا زَكَاةً فِي أَمْوَالِنَا قَالَ صَدَقَ قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا صَوْمَ شَهْرِ رَمَضَانَ فِي سَنَتِنَا قَالَ صَدَقَ قَالَ فَبِالَّذِي أَرْسَلَكَ آللَّهُ أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَ وَزَعَمَ رَسُولُكَ أَنَّ عَلَيْنَا حَجَّ الْبَيْتِ مَنْ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا قَالَ صَدَقَ قَالَ ثُمَّ وَلَّى قَالَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ لَا أَزِيدُ عَلَيْهِنَّ وَلَا أَنْقُصُ مِنْهُنَّ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَئِنْ صَدَقَ لَيَدْخُلَنَّ الْجَنَّةَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هَاشِمٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ قَالَ قَالَ أَنَسٌ كُنَّا نُهِينَا فِي الْقُرْآنِ أَنْ نَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ شَيْءٍ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِمِثْلِهِ
سانوں دسیا اے [امرو بن محمد بن بوکیر النقید] نے سانوں دسیا اے [حسیم بن القاسم ابو النضر] نے دسیا اے [سلیمان بن مغیرہ] توں [تسابیت] توں [انس بن مالک] نے آکھیا، 'سانوں رسول اللہ صلی اللہ علیہ وسلم توں پچھن توں روکیا گیا سی، یعنی کہ ساڈی تعریف سی، صحرائی باشندےآں وچوں اک شخص دی آمد دے لئی جو سیانا -ذہین- سی ، فیر اس نے پُچھیا ، جدوں کہ اسيں نے اسنوں سنیا ، فیر صحرائی لوکاں وچوں اک شخص آیا تے کہیا ، 'اے محمد ، تیرا قاصد ساڈے پاس آیا ، فیر ساڈے لئی دعوی کیتا کہ تسيں نے دعوی کيتا کہ اللہ نے تینوں بھیجیا'۔ رسول اللہ نے جواب دتا: 'ایہ ٹھیک اے'۔ اوہنے پچھیا، 'اسماناں دی تخلیق کس نے کیتی؟ ' رسول اللہ نے جواب دتا: 'اللہ'۔ پچھیا، 'دھرتی کس نے بنائی؟ ' رسول اللہ نے جواب دتا: 'اللہ'۔ اس نے پچھیا کہ 'ایہناں پہاڑاں نوں کس نے قائم کیتا اتے جو اس نے پیدا کیتا، اس نے ایہناں وچ سبھ کجھ کس نے بنایا؟ ' اس نے جواب دتا: 'اللہ'۔ اس نے پُچھیا تاں اسماناں دی تخلیق، زمین دی تخلیق تے انہاں پہاڑاں نوں قائم کرنے والے دی قسم کیہ تینوں بھیجنے والا اللہ اے؟ ' اس نے جواب دتا: 'ہاں'۔ اس نے پُچھیا، 'تہاڈے قاصد دا دعویٰ اے کہ اسی دن رات پنج وقت نماز پڑھنے دے پابند نيں، -کی ایہ سچ اے-؟ ' اس نے جواب دتا: 'ایہہ ٹھیک اے'۔ اس نے پُچھیا، 'تہانوں بھیجنے والے دی قسم کی اللہ تعالیٰ نے تینوں ایہ حکم دتا؟ ' اس نے جواب دتا: 'ہاں'۔ اس نے پُچھیا، 'تہاڈے قاصد دا دعویٰ اے کہ کتاب وچ ہر سال رمضان دا روزہ رکھنا واجب اے، - کی ایہ سچ اے -؟ ' اس نے جواب دتا: 'ہاں'۔ اس نے پُچھیا، 'تہانوں بھیجنے والے دی قسم کی اللہ تعالیٰ نے تینوں ایہ حکم دتا؟ ' اس نے جواب دتا: 'ہاں'۔ اوہناں نے پچھیا، 'تہاڈے قاصد دا دعویٰ اے کہ اسی اوہناں لوکاں لئی حج کرن دے پابند آں جہڑے اوہدے راہ تے چلن دے قابل نیں، -کی ایہ سچ اے-؟ ' اس نے جواب دتا، 'ہاں، ایہ ٹھیک اے'۔ پھر اس نے مڑ کے کیہا، 'اس دی قسم جس نے تہانوں سچائی نال بھیجیا اے، میں اس فرض وچ نہ کوئی وادھا کراں گا اتے نہ ہی اس وچ گھٹ کراں گا'۔ چنانچہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا: "جے اوہ جو کہندا اے اوہ سچ اے تو اوہ حقیقی طور اُتے جنت وچ داخل ہوئے گا۔" نے دسیا اے [عبداللہ بن حسیم العبدی] نے دسیا اے [بحز] نے دسیا اے [سلیمان بن مغیرہ] توں [ثابت] نے آکھیا، [انس] نے آکھیا، سانوں قرآن توں رسول اللہ توں کجھ پچھن توں روکیا گیا سی۔ فیر اک مثال دے نال اک حدیث سامنے لیایا ۔
حدیث
Imam Muslim : 14
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ طَلْحَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو أَيُّوبَ أَنَّ أَعْرَابِيًّا عَرَضَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي سَفَرٍ فَأَخَذَ بِخِطَامِ نَاقَتِهِ أَوْ بِزِمَامِهَا ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوْ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي بِمَا يُقَرِّبُنِي مِنْ الْجَنَّةِ وَمَا يُبَاعِدُنِي مِنْ النَّارِ قَالَ فَكَفَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ نَظَرَ فِي أَصْحَابِهِ ثُمَّ قَالَ لَقَدْ وُفِّقَ أَوْ لَقَدْ هُدِيَ قَالَ كَيْفَ قُلْتَ قَالَ فَأَعَادَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَعْبُدُ اللَّهَ لَا تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصِلُ الرَّحِمَ دَعْ النَّاقَةَ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ بِشْرٍ قَالَا حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ وَأَبُوهُ عُثْمَانُ أَنَّهُمَا سَمِعَا مُوسَى بْنَ طَلْحَةَ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ هَذَا الْحَدِيثِ
سانوں دسیا اے [محمد بن عبد اللہ بن نمیر] نے دسیا اے [میرے والد] نے دسیا اے [امرو بن عثمان] نے دسیا اے [موسی بن طلحہ] اس نے فرمایا، مینوں دسیا اے [ابو ایوب]، کہ اک بدو نے رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نوں رکاوٹ پائی جد کہ اوہدی سلطنت دی سفر تے سی، فیر یا اس دی لگام توں فرمایا اے رسول اللہ یا اے محمد کسی ایسی چیز دے بارے وچ دس جو مینوں جنت دے نیڑے لے آئے تے کسی ایسی چیز دے بارے وچ جو مینوں دوزخ توں دور رکھے؟ ' راوی نے فرمایا: 'فیر رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے رکیا فیر اپنے اصحاب دی طرف دیکھیا، فیر فرمایا: انہاں نوں توفیق دتا گیا اے یا ہدایت دتی گئی اے۔ اوہنے پچھیا، 'کی آکھیا سی؟ ' راوی نے آکھیا، 'فیر اس نے ایہنوں دہرایا'۔ چنانچہ رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا: ’تسیں اللہ دی عبادت کرو، کسی چیز توں انہاں نو ناراض نہ کرو، نماز ادا کرو، زکات ادا کرو، تے دوستی دے رشتے جوڑو، فیر اونٹھ چھڈ دیو‘۔ سانوں دسیا اے [محمد بن حاتم] تے [عبد الرحمن بن بسیر] دوناں نے فرمایا اے، سانوں دسیا اے [بحز] نے سانوں دسیا اے [سیوبہ] نے سانوں [محمد بن عثمان بن عبد اللہ بن موہب] تے اپنے والد [عثمان] نوں دسیا اے کہ دوناں نے [موسی بن طلحہ] نوں ابو اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم توں سُنیا اے۔ 'علیہ وسلم اس حدیث دی طرح کجھ دے نال'۔
حدیث
Imam Muslim : 15
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ مُوسَى بْنِ طَلْحَةَ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ دُلَّنِي عَلَى عَمَلٍ أَعْمَلُهُ يُدْنِينِي مِنْ الْجَنَّةِ وَيُبَاعِدُنِي مِنْ النَّارِ قَالَ تَعْبُدُ اللَّهَ لَا تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصِلُ ذَا رَحِمِكَ فَلَمَّا أَدْبَرَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنْ تَمَسَّكَ بِمَا أُمِرَ بِهِ دَخَلَ الْجَنَّةَ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ أَبِي شَيْبَةَ إِنْ تَمَسَّكَ بِهِ
سانوں دسیا اے [یحییٰ بن یحییٰ تمیمی] نے سانوں دسیا اے [ابو الاحواش]. -وچ دوسری روایت وچ بیان کیتا گیا اے- تے سانوں دسیا اے [ابو الاحواش] توں [ابو اسحاق] توں [موسیٰ بن طلحہ] توں [ابو ایوب] اس نے فرمایا کہ اک شخص رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے پاس آیا، تے اس توں کہیا کہ میہولہ توں مشق لے آؤ۔ جنت دے نیڑے تے مینوں جہنم توں دور رکھدا اے؟ ' اس نے جواب دتا: 'تسیں اللہ دی عبادت کردے او، کسے شے نال اوہدی شرک نہ کرو، نماز ادا کرو، زکوٰہ ادا کرو، اپنے خاندان نال تعلقات برقرار رکھو'۔ الوداع دے وقت رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے فرمایا: "جے اوہ جو حکم دتا گیا اے اس اُتے قائم رہے تو ضرور جنت وچ داخل ہوئے گا۔" تے [ابن ابو سیابہ] دی اک تریخ وچ ، 'جے اوہ اس اُتے چپک جائے'۔
حدیث
Imam Muslim : 16
و حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَقَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ أَعْرَابِيًّا جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ دُلَّنِي عَلَى عَمَلٍ إِذَا عَمِلْتُهُ دَخَلْتُ الْجَنَّةَ قَالَ تَعْبُدُ اللَّهَ لَا تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ الْمَكْتُوبَةَ وَتُؤَدِّي الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ وَتَصُومُ رَمَضَانَ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا أَزِيدُ عَلَى هَذَا شَيْئًا أَبَدًا وَلَا أَنْقُصُ مِنْهُ فَلَمَّا وَلَّى قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَلْيَنْظُرْ إِلَى هَذَا
تے مینوں [ابوبکر بن اسحاق] نے دسیا اے [عفان] نے دسیا اے [وحیب] نے سانوں [یحییٰ بن سعید] [ابوزورۃ] توں [ابو ہریرہ] دسیا اے کہ اک بدو رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے پاس آیا تے فرمایا، صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم، مینوں وکھاؤ کہ میں کیہڑے کم کراں گا جے میں اوہناں تے عمل کراں گا۔ کی میں جنت چ جاواں گا؟ ' اس نے جواب دتا: 'تسیں اللہ دی عبادت کردے او، کسے شے نال اس توں شرک نہ کرو، فرض نماز پڑھو، زکات واجب ادا کرو، تے رمضان دے دوران روزہ رکھو۔' اوہناں نے آکھیا، 'اوہدی قسم جہدے ہتھ وچ میری جان اے، میں ایس وچ ہمیشہ لئی اک تھوڑا وی وادھا نئیں کراں گا تے نہ ای ایس توں گھٹ کراں گا۔' الوداع دے وقت رسول اللہ نے فرمایا: جس نے اہل آسمانی وچوں کسی شخص نوں دیکھنا چاہیا اوہ اسنوں دیکھے۔
حدیث
Imam Muslim : 17
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَاللَّفْظُ لِأَبِي كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ قَالَ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النُّعْمَانُ بْنُ قَوْقَلٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِذَا صَلَّيْتُ الْمَكْتُوبَةَ وَحَرَّمْتُ الْحَرَامَ وَأَحْلَلْتُ الْحَلَالَ أَأَدْخُلُ الْجَنَّةَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَعَمْ و حَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ وَالْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ قَالَا حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ شَيْبَانَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ وَأَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ قَالَ قَالَ النُّعْمَانُ بْنُ قَوْقَلٍ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِمِثْلِهِ وَزَادَا فِيهِ وَلَمْ أَزِدْ عَلَى ذَلِكَ شَيْئًا
نے سانوں [ابوبکر بن ابو سیبہ] تے [ابوکریب] تے ابوکریب دی لافاژنیہ، دونوں نے آکھیا، دسیا اے [ابو معاویہ] توں [العماسی] توں [ابو سفیان] توں [جابر] نے آکھیا، 'ان نعمان بن قالق اللہ صلاح صلاح اللہ علیہ السلام' تے پُچھیا اے رسول اللہ تہاڈا کیہ خیال اے جدوں میں نماز فرض کراں گا حرام دی شے نوں حرام کراں گا تے حلال دی شے نوں اجازت دیواں گا تے کی میں جنت چ جاواں گا؟ ' رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم نے جواب دتا: 'ہاں'. تے مینوں دسیا [حجاج بن اشصیر] تے [القاسم بن زکریا] دوناں نے آکھیا، سانوں دسیا اے [عبیداللہ بن موسی] توں [سیبان] توں [العماسی] توں [ابو صالح] تے [ابو سفیان] توں [جابر] اوہنے آکھیا، ’ان-نو بن اللہ نے قصیق دے نال، اجیہی رپورٹ، صرف اوہنے ایہ وادھا کیتا، 'تے میں ایس وچ اک آئوٹا وی نئیں شامل کراں گا'۔
حدیث
Imam Muslim : 18
و حَدَّثَنِي سَلَمَةُ بْنُ شَبِيبٍ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَعْيَنَ حَدَّثَنَا مَعْقِلٌ وَهُوَ ابْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَرَأَيْتَ إِذَا صَلَّيْتُ الصَّلَوَاتِ الْمَكْتُوبَاتِ وَصُمْتُ رَمَضَانَ وَأَحْلَلْتُ الْحَلَالَ وَحَرَّمْتُ الْحَرَامَ وَلَمْ أَزِدْ عَلَى ذَلِكَ شَيْئًا أَأَدْخُلُ الْجَنَّةَ قَالَ نَعَمْ قَالَ وَاللَّهِ لَا أَزِيدُ عَلَى ذَلِكَ شَيْئًا
مینوں دسیا اے [سلامہ بن صیبیب] سانوں دسیا اے [الحسن بن عیان] نے سانوں دسیا اے [معقل] - یعنی ابن عبید اللہ - [ابو از زبیر] توں [جابر] کہ اک بندے نے رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم توں پچھیا کہ تہاڈا کیہ خیال اے کہ جے میں نماز نوں واجب کراں گا تے رمضان چ چیزاں نوں فرض کراں گا تے حلال، تے چیزاں نوں حرام کرن آلی شے نوں ناجائز بنا دیو، پر میں ایس وچ کوئی مشق نئیں جوڑدا، کی میں جنت جاواں گا؟' رسول اللہ نے جواب دتا: 'ہاں'۔ اوہناں نے کیہا، 'اللہ دی قسم، میں اس پریکٹس وچّ ذرا وی وادھا نہیں کراں گا'۔
حدیث
Imam Muslim : 19
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ الْهَمْدَانِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ يَعْنِي سُلَيْمَانَ بْنَ حَيَّانَ الْأَحْمَرَ عَنْ أَبِي مَالِكٍ الْأَشْجَعِيِّ عَنْ سَعْدِ بْنِ عُبَيْدَةَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسَةٍ عَلَى أَنْ يُوَحَّدَ اللَّهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَصِيَامِ رَمَضَانَ وَالْحَجِّ فَقَالَ رَجُلٌ الْحَجُّ وَصِيَامُ رَمَضَانَ قَالَ لَا صِيَامُ رَمَضَانَ وَالْحَجُّ هَكَذَا سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
سانوں دسیا اے [محمد بن عبد اللہ بن نمیر حمدانی] نے دسیا اے [ابو خالد] - یعنی سلیمان بن حیان الاحمر - توں [ابوملک الاسیجعی] توں [سعد بن عبیدہ] توں [ابن عمر] توں رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ علیہ وسلم نے فرمایا اے: پنج بنیاداں: یعنی کہ اللہ متحد ہووے، نماز قائم ہووے، زکوٰۃ، رمضان دا روزہ رکھو، تے حج ادا کرو۔ اک بندے نے پچھیا، 'حج تے -فیر- رمضان دا روزہ کی اے'۔ اس نے جواب دتا: 'نہیں، رمضان دے لئی روزہ رکھو تے -فیر- حج'۔ اس طرح ميں نے اسنوں رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم توں سنیا اے۔
حدیث
Imam Muslim : 20
و حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ عُثْمَانَ الْعَسْكَرِيُّ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّاءَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ طَارِقٍ قَالَ حَدَّثَنِي سَعْدُ بْنُ عُبَيْدَةَ السُّلَمِيُّ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ عَلَى أَنْ يُعْبَدَ اللَّهُ وَيُكْفَرَ بِمَا دُونَهُ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَحَجِّ الْبَيْتِ وَصَوْمِ رَمَضَانَ
سانوں دسیا اے [سہل بن عثمان عسکری] نے سانوں دسیا اے [یحییٰ بن زکریا] نے دسیا اے [سعد بن ثاریق] نے فرمایا اے، مینوں دسیا اے [سعد بن عبیدہ السلامی] توں [ابن عمر] توں رسول اللہ صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم توں، اس نے فرمایا کہ نامی فائل دی بنیاد رکھی گئی سی: اللہ دی عبادت ہووے تے ایہ کہ دوجیاں شیواں نوں بدنام کیتا جائے، نمازاں دا قیام، زکوٰہ ادا کرنا، زیارت بیت اللہ، تے رمضان دے دوران روزہ رکھنا۔
