Imam Muslim : 161
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ وَعَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ كُلُّهُمْ عَنْ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ عَبْدِ الْوَارِثِ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ الْأَنْصَارِيِّ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ الثَّوْرِيِّ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ سِوَى الْإِسْلَامِ كَاذِبًا مُتَعَمِّدًا فَهْوَ كَمَا قَالَ وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِشَيْءٍ عَذَّبَهُ اللَّهُ بِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ هَذَا حَدِيثُ سُفْيَانَ وَأَمَّا شُعْبَةُ فَحَدِيثُهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ سِوَى الْإِسْلَامِ كَاذِبًا فَهْوَ كَمَا قَالَ وَمَنْ ذَبَحَ نَفْسَهُ بِشَيْءٍ ذُبِحَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ
Yatubwiye [Ishaq bin Ibrahim] na [Ishaq bin Mansur] na [Abd al-Warits bin Abd ash-Shamad] byose bivuye kuri [Abd ash-Shamad bin Abd al-Warits] bivuye kuri [Syu'bah] bivuye kuri [Ayyub] bivuye kuri [Abu Qilabah] bivuye kuri [Thabit bin adl-Dlahhak al-Ansari]. -mu yindi nkuru ivugwa- Kandi twabibwiwe na [Muhammad bin Rafi'] bivuye kuri [Abdurrazzaq] bivuye kuri [ats-Tsauri] bivuye kuri [Khalid al-Hadzdza'] bivuye kuri [Abu Qilabah] bivuye kuri [Tsabit bin adl-Dlahhak] yaravuze ati: 'Intumwa sallallahu alaihi wasallam yaravuze ati: 'Umuntu wese urahira idini ritari Islam mu binyoma kandi akabigambiriye, aba ameze nk'uko abivuga. Umuntu wese wiyahura akoresheje igikoresho, Allah azamubabaza akoresheje icyo gikoresho muri Jahannamu'. Iyi ni Hadithi [Sufyan] Ku bijyanye na Hadithi [Syu'bah], havugwa ko Intumwa Sallallahu 'alaihi wasallam yavuze ati: 'Umuntu wese urahiriye idini ritari Isilamu ari ibinyoma, aba ameze nk'uko abivuga. Kandi umuntu wese wica akoresheje -igikoresho-, azicwa ku munsi w'imperuka akoresheje icyo gikoresho'.
Imam Muslim : 162
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ ابْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ شَهِدْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُنَيْنًا فَقَالَ لِرَجُلٍ مِمَّنْ يُدْعَى بِالْإِسْلَامِ هَذَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَلَمَّا حَضَرْنَا الْقِتَالَ قَاتَلَ الرَّجُلُ قِتَالًا شَدِيدًا فَأَصَابَتْهُ جِرَاحَةٌ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الرَّجُلُ الَّذِي قُلْتَ لَهُ آنِفًا إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَإِنَّهُ قَاتَلَ الْيَوْمَ قِتَالًا شَدِيدًا وَقَدْ مَاتَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى النَّارِ فَكَادَ بَعْضُ الْمُسْلِمِينَ أَنْ يَرْتَابَ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى ذَلِكَ إِذْ قِيلَ إِنَّهُ لَمْ يَمُتْ وَلَكِنَّ بِهِ جِرَاحًا شَدِيدًا فَلَمَّا كَانَ مِنْ اللَّيْلِ لَمْ يَصْبِرْ عَلَى الْجِرَاحِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَأُخْبِرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذَلِكَ فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنِّي عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ ثُمَّ أَمَرَ بِلَالًا فَنَادَى فِي النَّاسِ أَنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا نَفْسٌ مُسْلِمَةٌ وَأَنَّ اللَّهَ يُؤَيِّدُ هَذَا الدِّينَ بِالرَّجُلِ الْفَاجِرِ
Kandi yatubwiye [Muhammad bin Rafi'] na [Abd bin Humaid] byose kuva kuri [Abdurrazzaq], [Ibn Rafi'] yaravuze, yatubwiye [Abdurrazzaq] yatubwiye [Ma'mar] kuva kuri [az-Zuhri] kuva kuri [Ibn al-Musayyab] kuva kuri [Abu Hurairah] yaravuze ati: 'Twebwe hamwe na Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam turi kurwana na Hunain,' hanyuma abwira umugabo wari uzwiho kuba Umuyisilamu ati: 'Uyu muntu ari mu bantu bo mu muriro'. Ubwo twari aho hantu, twabonye uwo mugabo arwana bikomeye ku buryo yakomeretse bikomeye. Hanyuma umuntu yabwiye Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam ati: 'Ewe Rasulullah! Uwo muntu wavuze mbere ko ari umutware w'umuriro, uyu munsi yarwanye cyane arapfa.' Hanyuma Intumwa ya Allah (Imana imuhe amahoro n'imigisha) iravuga iti: "Azajya mu muriro." Bamwe mu Bayisilamu bari bafite gushidikanya. Mu buryo butunguranye, umuntu yaraje avuga ko atapfuye arwana, ahubwo ko yakomeretse cyane. Muri iryo joro, yananiwe kwihangana kubera ububabare bw'ibikomere bye, nuko ariyahura, maze ibi bibwirwa Intumwa ya Allah. Intumwa ya Allah yakomeje kuvuga takbir iti: "Allahu Akbar! Ndahamya ko ndi umugaragu wa Allah n'Intumwa ye." Hanyuma Intumwa ya Allah yategetse Bilal kumenyesha abantu bose ko nta muntu uzinjira muri Paradizo uretse roho cyangwa umuntu uyoboka Allah. Kandi ko Allah yashimangiye iyi dini akoresheje umuntu ukomeye."
Imam Muslim : 163
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيُّ حَيٌّ مِنْ الْعَرَبِ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْتَقَى هُوَ وَالْمُشْرِكُونَ فَاقْتَتَلُوا فَلَمَّا مَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى عَسْكَرِهِ وَمَالَ الْآخَرُونَ إِلَى عَسْكَرِهِمْ وَفِي أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ لَا يَدَعُ لَهُمْ شَاذَّةً إِلَّا اتَّبَعَهَا يَضْرِبُهَا بِسَيْفِهِ فَقَالُوا مَا أَجْزَأَ مِنَّا الْيَوْمَ أَحَدٌ كَمَا أَجْزَأَ فُلَانٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ أَنَا صَاحِبُهُ أَبَدًا قَالَ فَخَرَجَ مَعَهُ كُلَّمَا وَقَفَ وَقَفَ مَعَهُ وَإِذَا أَسْرَعَ أَسْرَعَ مَعَهُ قَالَ فَجُرِحَ الرَّجُلُ جُرْحًا شَدِيدًا فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ بِالْأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَى سَيْفِهِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَخَرَجَ الرَّجُلُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ قَالَ وَمَا ذَاكَ قَالَ الرَّجُلُ الَّذِي ذَكَرْتَ آنِفًا أَنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَأَعْظَمَ النَّاسُ ذَلِكَ فَقُلْتُ أَنَا لَكُمْ بِهِ فَخَرَجْتُ فِي طَلَبِهِ حَتَّى جُرِحَ جُرْحًا شَدِيدًا فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ بِالْأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَيْهِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ إِنَّ الرَّجُلَ لِيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ الْجَنَّةِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَإِنَّ الرَّجُلَ لِيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ النَّارِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ
Twabwiwe [Qutaibah bin Sa'id] yatubwiye [Ya'qub] - ari we Ibn Abdurrahman al-Qari - - izina ry'umudugudu wo muri Arabiya - bivuye kuri [Abu Hazim] bivuye kuri [Sahal bin Sa'id as-Saidi] ko Intumwa ya Allah sallallaahu 'alaihi wasallam yahuye n'abasenga imana, maze intambara iratangira. Igihe Intumwa ya Allah yasubiraga mu ngabo z'Abayisilamu, maze abahakanyi bagasubira mu ngabo zabo, hari umugabo wo mu basangirangendo b'Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam utaretse umwanzi ngo anyurane. Yakurikiye umwanzi n'inkota ye. Indi nshuti y'Intumwa yaravuze iti: 'Uyu munsi nta n'umwe muri twe unyuzwe by'ukuri nk'uko bimeze'. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yakomeje agira ati: 'Muramenye! Ari mu itsinda ry'impuguke zo mu muriro.' Umugabo wo mu Bayisilamu yaravuze ati: 'Nzamukurikira igihe cyose'. Sahl bin Sa'ad yongeye kuvuga ati: 'Uyu mugabo yasohotse hamwe na runaka, niba hari n'uyu ahagaze mu gihe cyo kurwana nawe arahagarara, iyo hari n'uyu yihuta cyane, nawe arahagarara. Uwo mugabo aravuga ati: 'Fulan afite ibikomere bikomeye. Kubera ko atashoboraga kwihanganira ububabare yari afite, yashakaga guhita apfa ako kanya, nuko ashyira inkoni ye hasi yitera icyuma. Uwo mugabo yarasohotse ajya guhura n'Intumwa ya Allah aramubwira ati: 'Ndahamya ko wowe Muhamadi, uri intumwa ya Allah'. Intumwa iramubaza iti: 'Ni iki kiguteye?' Uwo mugabo aravuga ati: 'Uyu mugabo mwita inzobere mu kuzimu mu gihe abantu benshi babyanga, rero ndahamya ko wowe Mutumwa wa Allah kuri hari n'uyu, namukurikiranye mu ntambara yose kugeza ubwo nasanze yakomeretse cyane, yashakaga gupfa vuba, hanyuma ashyira inkoni ye hasi n'icyuma cy'inkota hagati y'ibituza bye bibiri hanyuma aracyikandagiraho ku buryo yiyahuye'. Nuko Intumwa y'Imana (Imana imuhe amahoro n'imigisha) iravuga iti: 'Mu by'ukuri, hari abantu bakora ibikorwa nk'iby'umuhanga mu Ijuru mu maso y'abantu, nubwo ari umuhanga mu Kuzimu. Kandi hari n'abantu bakora ibikorwa byiza mu maso y'umuhanga mu Kuzimu, nubwo ari umuhanga mu Ijuru''.
Imam Muslim : 164
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا الزُّبَيْرِيُّ وَهُوَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ يَقُولُا إِنَّ رَجُلًا مِمَّنْ كَانَ قَبْلَكُمْ خَرَجَتْ بِهِ قُرْحَةٌ فَلَمَّا آذَتْهُ انْتَزَعَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ فَنَكَأَهَا فَلَمْ يَرْقَأْ الدَّمُ حَتَّى مَاتَ قَالَ رَبُّكُمْ قَدْ حَرَّمْتُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ ثُمَّ مَدَّ يَدَهُ إِلَى الْمَسْجِدِ فَقَالَ إِي وَاللَّهِ لَقَدْ حَدَّثَنِي بِهَذَا الْحَدِيثِ جُنْدَبٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ يَقُولُ حَدَّثَنَا جُنْدَبُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيُّ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ فَمَا نَسِينَا وَمَا نَخْشَى أَنْ يَكُونَ جُنْدَبٌ كَذَبَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ بِرَجُلٍ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ خُرَاجٌ فَذَكَرَ نَحْوَهُ
Yatubwiye [Muhammad bin Rafi'] yatubwiye [az-Zubairi] - ari we Muhammad bin Abdullah bin az-Zubair - yatubwiye [Syaiban] yaravuze ati, Numvise [al-Hasan] avuga ati: 'Mu by'ukuri, hari umugabo mbere yawe wari ufite amabyi, maze ubwo amabyi yamubabazaga arasa umwambi mu mwobo wawo, hanyuma aramuca kugeza amaraso atemba adahagarara kugeza apfuye. Imana yawe yaravuze iti: 'Namubujije ijuru'. Hanyuma al-Hasan yazamuye ukuboko kwe yerekeza ku musigiti aravuga ati: 'Ndahiye Imana, [Jundub] yatugejejeho iyi Hadithi iturutse ku Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam muri uyu musigiti'. Kandi yatubwiye [Muhammad bin Abu Bakr al-Muqaddami] yatubwiye [Wahab bin Jarir] yatubwiye [data] yaravuze ati, numvise [al-Hasan] avuga ati, yatubwiye [Jundub bin Abdullah al-Bajali] muri uyu musigiti, bityo ntimukibagirwe kandi ntimugahangayikishwe na Jundub ubeshya mu izina rya Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam. Jundub yavuze ko Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yavuze ati: 'Umuntu wabanje kugira ibibyimba kuri we ... hanyuma avuga Hadithi nk'iyo'.
Imam Muslim : 165
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ قَالَ حَدَّثَنِي سِمَاكٌ الْحَنَفِيُّ أَبُو زُمَيْلٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ خَيْبَرَ أَقْبَلَ نَفَرٌ مِنْ صَحَابَةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا فُلَانٌ شَهِيدٌ فُلَانٌ شَهِيدٌ حَتَّى مَرُّوا عَلَى رَجُلٍ فَقَالُوا فُلَانٌ شَهِيدٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلَّا إِنِّي رَأَيْتُهُ فِي النَّارِ فِي بُرْدَةٍ غَلَّهَا أَوْ عَبَاءَةٍ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ اذْهَبْ فَنَادِ فِي النَّاسِ أَنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا الْمُؤْمِنُونَ قَالَ فَخَرَجْتُ فَنَادَيْتُ أَلَا إِنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا الْمُؤْمِنُونَ
[Zuhair bin Harb] yatubwiye [Hashim bin al-Qasim] yatubwiye [Ikrimah bin Ammar] yaravuze, [Simak al-Hanafi Abu Zumail] yaravuze, [Abdullah bin Abbas] yaravuze, [Umar bin al-Khattab] yaravuze ati: 'Ubwo intambara ya Khaibar yabaga, abantu benshi baje ku ntumwa y'Imana bati: 'Hayi ni umuhayimana, hayi ni umuhayimana,' kugeza ubwo banyuze ku mugabo bati: 'Hayi ni umuhayimana.' Hanyuma Intumwa y'Imana iti: 'Oya, mu by'ukuri namubonye mu muriro yambaye imyenda cyangwa ikanzu yari yambaye - mbere yuko ikwirakwizwa -'. Hanyuma Rasulullah ati: 'Yewe Ibn al-Khaththab, genda ubwire abantu ko nta muntu uzinjira mu ijuru keretse abemera'. Umari aravuga ati: 'Nasohotse ndanguruye nti: 'Muramenye ko nta wundi uzinjira mu ijuru uretse umwemera'.
Imam Muslim : 166
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ الدُّؤَلِيِّ عَنْ سَالِمٍ أَبِي الْغَيْثِ مَوْلَى ابْنِ مُطِيعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَهَذَا حَدِيثُهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ ثَوْرٍ عَنْ أَبِي الْغَيْثِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى خَيْبَرَ فَفَتَحَ اللَّهُ عَلَيْنَا فَلَمْ نَغْنَمْ ذَهَبًا وَلَا وَرِقًا غَنِمْنَا الْمَتَاعَ وَالطَّعَامَ وَالثِّيَابَ ثُمَّ انْطَلَقْنَا إِلَى الْوَادِي وَمَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَبْدٌ لَهُ وَهَبَهُ لَهُ رَجُلٌ مِنْ جُذَامَ يُدْعَى رِفَاعَةَ بْنَ زَيْدٍ مِنْ بَنِي الضُّبَيْبِ فَلَمَّا نَزَلْنَا الْوَادِي قَامَ عَبْدُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحُلُّ رَحْلَهُ فَرُمِيَ بِسَهْمٍ فَكَانَ فِيهِ حَتْفُهُ فَقُلْنَا هَنِيئًا لَهُ الشَّهَادَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلَّا وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنَّ الشَّمْلَةَ لَتَلْتَهِبُ عَلَيْهِ نَارًا أَخَذَهَا مِنْ الْغَنَائِمِ يَوْمَ خَيْبَرَ لَمْ تُصِبْهَا الْمَقَاسِمُ قَالَ فَفَزِعَ النَّاسُ فَجَاءَ رَجُلٌ بِشِرَاكٍ أَوْ شِرَاكَيْنِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَصَبْتُ يَوْمَ خَيْبَرَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شِرَاكٌ مِنْ نَارٍ أَوْ شِرَاكَانِ مِنْ نَارٍ
Yatubwiye [Abu ath-Tahir] yaravuze, yatubwiye [Ibnu Wahab] yavuye kuri [Malik bin Anas] yavuye kuri [Tsaur bin Zaid ad-Duali] yavuye kuri [Salim Abu al-Ghaits] wahoze ari umugaragu wa Ibn Muthi', yavuye kuri [Abu Hurairah]. -mu yindi nkuru ivugwa- Kandi yatubwiye [Qutaibah bin Sa'id] kandi iyi ni Hadithi, yatubwiye [Abdul Aziz] -ni ukuvuga Ibn Muhammad - yavuye kuri [Tsaur] yavuye kuri [Abu al-Ghaits] yavuye kuri [Abu Hurairah] yaravuze ati: 'Ku munsi wa Khaibar twasohokanye n'Intumwa sallallahu alaihi wasallam kugeza igihe Allah yaduheye intsinzi, ariko ntabwo ari ghanimah - iminyago y'intambara - twabonye mu ishusho ya zahabu cyangwa ifeza, ahubwo ni imitungo, ibiryo n'imyambaro. Hanyuma twirukira ku musozi. Kandi Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam muri icyo gihe hamwe n'umugaragu we batanzwe nk'impano n'umugabo wo muri Judzam wakundaga kwitwa Rifa'ah bin Zaid wo mu bwoko bwa Adl-Dlubaib. Tugeze ku musozi, umugaragu wa Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yarahagurutse kugira ngo afungure imishumi y'intebe ye. Ariko mu buryo butunguranye araswa n'umwambi, maze apfira aho. Twaravuze tuti: 'Turamushimira, yewe Ntumwa ya Allah, ko yishwe umuhayimana'. Ariko Rasulullah shallahu 'alaihi wasallam ahubwo aravuga ati: 'Oya, ndahiye Uwo roho ya Muhammad iri mu biganza bye, koko azaribwa n'umuriro w'iteka kubera igitambaro cyo mu ntambara ya Khaibar ghanimah yafashe mbere yo kuyikwirakwiza'. Abu Huraitah aravuga ati: 'Abantu baratangaye.' Nyuma y'ibyo umugabo yaje yitwaje umukandara umwe cyangwa ibiri y'imishumi y'inkweto maze aravuga ati: 'Yewe Ntumwa ya Allah, nabonye ibi mu ntambara ya Khaibar'. Hanyuma Intumwa ya Allah iravuga iti: 'Umufuka w'inkweto ziva mu muriro wa gehinomu cyangwa udufuka tubiri tw'inkweto ziva mu muriro wa gehinomu''.
Imam Muslim : 167
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ سُلَيْمَانَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ حَجَّاجٍ الصَّوَّافِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ الطُّفَيْلَ بْنَ عَمْرٍو الدَّوْسِيَّ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ لَكَ فِي حِصْنٍ حَصِينٍ وَمَنْعَةٍ قَالَ حِصْنٌ كَانَ لِدَوْسٍ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَبَى ذَلِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلَّذِي ذَخَرَ اللَّهُ لِلْأَنْصَارِ فَلَمَّا هَاجَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَدِينَةِ هَاجَرَ إِلَيْهِ الطُّفَيْلُ بْنُ عَمْرٍو وَهَاجَرَ مَعَهُ رَجُلٌ مِنْ قَوْمِهِ فَاجْتَوَوْا الْمَدِينَةَ فَمَرِضَ فَجَزِعَ فَأَخَذَ مَشَاقِصَ لَهُ فَقَطَعَ بِهَا بَرَاجِمَهُ فَشَخَبَتْ يَدَاهُ حَتَّى مَاتَ فَرَآهُ الطُّفَيْلُ بْنُ عَمْرٍو فِي مَنَامِهِ فَرَآهُ وَهَيْئَتُهُ حَسَنَةٌ وَرَآهُ مُغَطِّيًا يَدَيْهِ فَقَالَ لَهُ مَا صَنَعَ بِكَ رَبُّكَ فَقَالَ غَفَرَ لِي بِهِجْرَتِي إِلَى نَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا لِي أَرَاكَ مُغَطِّيًا يَدَيْكَ قَالَ قِيلَ لِي لَنْ نُصْلِحَ مِنْكَ مَا أَفْسَدْتَ فَقَصَّهَا الطُّفَيْلُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُمَّ وَلِيَدَيْهِ فَاغْفِرْ
Yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Ishaq bin Ibrahim] bose bakomoka kuri [Sulaiman], [Abu Bakr] yaravuze, yatubwiye [Sulaiman bin Harb] yatubwiye [Hammad bin Zaid] akomoka kuri [Hajjaj ash-Shawwaf] akomoka kuri [Abu az-Zubair] akomoka kuri [Jabir] ko Ath Thufail bin Amru Ad Dausi yaje kwa Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam agira ati: 'Yewe Ntumwa ya Allah, urashaka gutura mu gihome gikomeye kandi gishobora kukurinda?' Umwanditsi yaravuze ati: 'Iki gihome cyari icy'abantu ba Daus mu gihe cya Jahiliyiah'. Ariko, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yaranze kuko yakundaga ibyo Allah yasezeranyije abantu ba Ansari. Ubwo Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam yimukiraga i Madina, Abu Thufail bin Amru na we yimukiye hamwe n'umugabo wo mu bwoko bwe. Ariko, inshuti ya Abu Thufail ntiyashoboye kwihanganira ikirere cya Madina maze ararwara, hanyuma afata imikasi atema intoki ze kugeza ubwo amaboko ye yuzuye amaraso, ndetse arapfa. Ariko, mu nzozi ze, Abu Thufail yabonye uwo mugabo ameze neza cyane, ubwo yari apfutse amaboko ye. Hanyuma Abu Thufal abaza uwo mugabo ati: 'Imana yawe yakugiriye iki?' Uwo mugabo aramusubiza ati: 'Yambabariye kubera ihijra yanjye kuri Yo, Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam'. Hanyuma Abu Thufail yongera kubaza ati: 'Ariko kuki mbona upfutse amaboko yawe?' Uwo mugabo aramusubiza ati: 'Bambwiye bati: 'Ntituzasana ibyo wavunitse'. Abu Thufail yabwiye Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam' hanyuma aravuga ati: 'Mana, mubabarire amaboko ye'.
Imam Muslim : 168
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ وَأَبُو عَلْقَمَةَ الْفَرْوِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ سُلَيْمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ يَبْعَثُ رِيحًا مِنْ الْيَمَنِ أَلْيَنَ مِنْ الْحَرِيرِ فَلَا تَدَعُ أَحَدًا فِي قَلْبِهِ قَالَ أَبُو عَلْقَمَةَ مِثْقَالُ حَبَّةٍ و قَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ إِيمَانٍ إِلَّا قَبَضَتْهُ
Yatubwiye [Ahmad bin Abdah adl-Dlabbi] yatubwiye [Abdul Aziz bin Muhammad] na [Abu Alqamah al-Farwi] bombi barabivuze, yatubwiye [Shafwan bin Sulaim] yabikuye kuri [Abdullah bin Salman] yabikuye kuri [se] yabikuye kuri [Abu Hurairah] yaravuze ati: 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yaravuze ati: 'Mu by'ukuri Allah azahuha umuyaga woroshye cyane, woroshye nk'ubudodo uturutse mu cyerekezo cya Yemeni, ntazabura umuntu uwo ari we wese mu mutima we uriho - Abu Alqamah yaravuze - uburemere bw'ingano, - mu gihe Abdul Aziz yavuze; ndetse n'uburemere bw'akabuto ka sinapi - bivuye mu kwizera keretse Allah azamuhitana'.
Imam Muslim : 169
حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ وَابْنُ حُجْرٍ جَمِيعًا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ ابْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنِي الْعَلَاءُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَادِرُوا بِالْأَعْمَالِ فِتَنًا كَقِطَعِ اللَّيْلِ الْمُظْلِمِ يُصْبِحُ الرَّجُلُ مُؤْمِنًا وَيُمْسِي كَافِرًا أَوْ يُمْسِي مُؤْمِنًا وَيُصْبِحُ كَافِرًا يَبِيعُ دِينَهُ بِعَرَضٍ مِنْ الدُّنْيَا
Yatubwiye [Yahya bin Ayyub] na [Qutaibah] na [Ibn Hujr] bose baturutse kuri [Ismail bin Ja'far] yaravuze [Ibnu Ayyub] yatubwiye [Ismail] yaravuze, yambwiye [al-Ala'] aturutse kuri [se] aturutse kuri [Abu Hurairah] ko Intumwa y'Imana sallallahu alaihi wasallam yavuze iti: 'Mukore vuba ibikorwa byiza mbere yuko gusebanya kuza nk'ijoro ryijimye. Mu gitondo umuntu aba umwemera, hanyuma akaba utemera nyuma ya saa sita. Ku gicamunsi umuntu aba umwemera, hanyuma akaba utemera mu gitondo. Yagurishije idini rye kugira ngo aryoherwe n'isi.'
Imam Muslim : 170
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ جَلَسَ ثَابِتُ بْنُ قَيْسٍ فِي بَيْتِهِ وَقَالَ أَنَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَاحْتَبَسَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ فَقَالَ يَا أَبَا عَمْرٍو مَا شَأْنُ ثَابِتٍ اشْتَكَى قَالَ سَعْدٌ إِنَّهُ لَجَارِي وَمَا عَلِمْتُ لَهُ بِشَكْوَى قَالَ فَأَتَاهُ سَعْدٌ فَذَكَرَ لَهُ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ ثَابِتٌ أُنْزِلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ وَلَقَدْ عَلِمْتُمْ أَنِّي مِنْ أَرْفَعِكُمْ صَوْتًا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَذَكَرَ ذَلِكَ سَعْدٌ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَلْ هُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ و حَدَّثَنَا قَطَنُ بْنُ نُسَيْرٍ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ كَانَ ثَابِتُ بْنُ قَيْسِ بْنِ شَمَّاسٍ خَطِيبَ الْأَنْصَارِ فَلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ بِنَحْوِ حَدِيثِ حَمَّادٍ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِهِ ذِكْرُ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ و حَدَّثَنِيهِ أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ صَخْرٍ الدَّارِمِيُّ حَدَّثَنَا حَبَّانُ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ } وَلَمْ يَذْكُرْ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ فِي الْحَدِيثِ و حَدَّثَنَا هُرَيْمُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى الْأَسَدِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ وَلَمْ يَذْكُرْ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ وَزَادَ فَكُنَّا نَرَاهُ يَمْشِي بَيْنَ أَظْهُرِنَا رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ
Yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] yatubwiye [Al Hasan bin Musa] yatubwiye [Hammad bin Salamah] yabikuye kuri [Thabit Al Bunani] yabivuze kuri [Anas bin Malik] ati: 'Ubwo iyi aaya yahishurwaga iti: '-Yemwe abemera, ntimuzamure ijwi ryanyu hejuru y'ijwi ry'Intumwa-' -Qs. Al Hujurat: 2- kugeza ku musozo w'aya aya, Thabit bin Qais yari yicaye mu nzu ye aravuga ati: 'Ndi umwe mu bantu bo mu muriro! Kandi yahoraga yirinda Intumwa Sallallahu alaihi wasallam kugeza igihe Intumwa Sallallahu alaihi wasallam yabajije Sa'ad bin Mu'adz kuri ibyo. Yarabajije ati: 'Ewe Abu Amru, Thabit ameze ate? Ararwaye?' Sa'd aramusubiza ati: 'Iyo arwaye ni nk'uko bisanzwe kandi nta nkuru numvise ko arwaye'. Anasi yaravuze ati: 'Hanyuma Sa'd aramusura amubwira ikiganiro yagiranye n'Intumwa ya Allah (Imana imuhe amahoro n'imigisha). Thabit aravuga ati: 'Uyu murongo wahishuwe, mu gihe mwese muzi ko ndi umuntu urusha abandi bose ijwi, urenze ijwi ry'Intumwa ya Allah (Imana imuhe amahoro n'imigisha). Noneho ndi umwe mu bantu bo mu muriro.' Nuko Sa'd abwira Intumwa ya Allah (Imana imuhe amahoro n'imigisha). Intumwa ya Allah (Imana imuhe amahoro n'imigisha) iti: 'Mu by'ukuri, ni umwe mu bantu bo muri Paradizo.' [Qathan bin Nusyair] yaduhuje. [Ja'far bin Sulaiman] yaduhuje [Thabit] aturutse kuri [Anas bin Malik] wavuze ati: 'Thabit bin Qais yari umuvugizi mu Ba-Ansari, ubwo uyu murongo wahishurwaga, nk'uko bivugwa muri Hadithi ya Hammad. Ariko, muri Hadithi ye, izina rya Sa'd bin Mu'adh ntirivugwa.' Kandi twabwiwe [Ahmad bin Sa'id bin Shakr Ad-Darimi] yatubwiye [Habban] yatubwiye [Sualiman Ibnul Mughirah] yavuye kuri [Thabit] yavuye kuri [Anas] yaravuze ati: 'Ubwo umurongo wamanutse -... ntuzamure ijwi ryawe kurusha ijwi ry'Intumwa -, kandi ntiyigeze avuga izina rya Sa'd bin Mu'adz muri Hadithi'. Kandi yatubwiye [Huraim bin Abdul A'la al Asadi] yatubwiye [al Mu'tamir bin Sualiman] yaravuze ati: 'Numvise [data] avugwa na [Thabit] yavuye kuri [Anas] aravuga ati: 'Ubwo uyu murongo wahishurwaga yavuze Hadithi atavuze izina rya Sa'd bin Mu'adz..'. Hanyuma yongeraho ati: 'Hari umuntu wo mu bantu bo mu ijuru wagendanaga natwe'.
Imam Muslim : 171
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ أُنَاسٌ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنُؤَاخَذُ بِمَا عَمِلْنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ أَمَّا مَنْ أَحْسَنَ مِنْكُمْ فِي الْإِسْلَامِ فَلَا يُؤَاخَذُ بِهَا وَمَنْ أَسَاءَ أُخِذَ بِعَمَلِهِ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَالْإِسْلَامِ
Yatubwiye [Uthman bin Abu Syaibah] yatubwiye [Jarir] avuye kuri [Mansur] avuye kuri [Abu Wail] avuye kuri [Abdullah] yagize ati: 'Hari umuntu wabajije Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ati: 'Yewe Rasulullah! Ese tuzahanirwa ibikorwa twakoze mu gihe cya Jahiliya?' Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yaramushubije ati: 'Uwo muri mwe ukora ibyiza mu gihe cya Isilamu, ntazahanirwa ibikorwa bye mu gihe cya Jahiliya. Ariko uwo ari we wese ukora icyaha, azahanirwa ibikorwa bye mu gihe cya Jahiliya no mu gihe cya Isilamu'.
Imam Muslim : 172
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنُؤَاخَذُ بِمَا عَمِلْنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ مَنْ أَحْسَنَ فِي الْإِسْلَامِ لَمْ يُؤَاخَذْ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَمَنْ أَسَاءَ فِي الْإِسْلَامِ أُخِذَ بِالْأَوَّلِ وَالْآخِرِ حَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
Yatubwiye [Muhammad bin Abdullah bin Numair] yatubwiye [data] na [Waki']. -mu yindi nkuru havugwa- Kandi yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] kandi lafazh yari iye, yatubwiye [Waki'] kuva kuri [al-A'masy] kuva kuri [Abu Wail] kuva kuri [Abdullah] yaravuze ati: 'Twabajije tuti: 'Yewe Ntumwa y'Imana, tuzahanirwa ibikorwa byacu mu gihe cya Jahiliya?' Yasubije ati: 'Umuntu wese wakoze ibyiza mu gihe cya Isilamu, ntazahanirwa ibikorwa bye mu gihe cy'ubujiji, kandi uwakoze ibibi mu gihe cya Isilamu azahanirwa ibikorwa bye mu gihe cy'ubujiji na Isilamu'. Yatubwiye [Minjab bin al-Harits at-Tamimi] yatubwiye [Ali bin Mushir] kuva kuri [al-A'masy] hamwe n'iyi sanad urugero.
Imam Muslim : 173
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ وَأَبُو مَعْنٍ الرَّقَاشِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ كُلُّهُمْ عَنْ أَبِي عَاصِمٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ يَعْنِي أَبَا عَاصِمٍ قَالَ أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ ابْنِ شِمَاسَةَ الْمَهْرِيِّ قَالَ حَضَرْنَا عَمْرَو بْنَ الْعَاصِ وَهُوَ فِي سِيَاقَةِ الْمَوْتِ فَبَكَى طَوِيلًا وَحَوَّلَ وَجْهَهُ إِلَى الْجِدَارِ فَجَعَلَ ابْنُهُ يَقُولُ يَا أَبَتَاهُ أَمَا بَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَذَا أَمَا بَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَذَا قَالَ فَأَقْبَلَ بِوَجْهِهِ فَقَالَ إِنَّ أَفْضَلَ مَا نُعِدُّ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ عَلَى أَطْبَاقٍ ثَلَاثٍ لَقَدْ رَأَيْتُنِي وَمَا أَحَدٌ أَشَدَّ بُغْضًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنِّي وَلَا أَحَبَّ إِلَيَّ أَنْ أَكُونَ قَدْ اسْتَمْكَنْتُ مِنْهُ فَقَتَلْتُهُ فَلَوْ مُتُّ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ لَكُنْتُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَلَمَّا جَعَلَ اللَّهُ الْإِسْلَامَ فِي قَلْبِي أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ ابْسُطْ يَمِينَكَ فَلْأُبَايِعْكَ فَبَسَطَ يَمِينَهُ قَالَ فَقَبَضْتُ يَدِي قَالَ مَا لَكَ يَا عَمْرُو قَالَ قُلْتُ أَرَدْتُ أَنْ أَشْتَرِطَ قَالَ تَشْتَرِطُ بِمَاذَا قُلْتُ أَنْ يُغْفَرَ لِي قَالَ أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ الْإِسْلَامَ يَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلَهُ وَأَنَّ الْهِجْرَةَ تَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلِهَا وَأَنَّ الْحَجَّ يَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلَهُ وَمَا كَانَ أَحَدٌ أَحَبَّ إِلَيَّ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا أَجَلَّ فِي عَيْنِي مِنْهُ وَمَا كُنْتُ أُطِيقُ أَنْ أَمْلَأَ عَيْنَيَّ مِنْهُ إِجْلَالًا لَهُ وَلَوْ سُئِلْتُ أَنْ أَصِفَهُ مَا أَطَقْتُ لِأَنِّي لَمْ أَكُنْ أَمْلَأُ عَيْنَيَّ مِنْهُ وَلَوْ مُتُّ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ لَرَجَوْتُ أَنْ أَكُونَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ ثُمَّ وَلِينَا أَشْيَاءَ مَا أَدْرِي مَا حَالِي فِيهَا فَإِذَا أَنَا مُتُّ فَلَا تَصْحَبْنِي نَائِحَةٌ وَلَا نَارٌ فَإِذَا دَفَنْتُمُونِي فَشُنُّوا عَلَيَّ التُّرَابَ شَنًّا ثُمَّ أَقِيمُوا حَوْلَ قَبْرِي قَدْرَ مَا تُنْحَرُ جَزُورٌ وَيُقْسَمُ لَحْمُهَا حَتَّى أَسْتَأْنِسَ بِكُمْ وَأَنْظُرَ مَاذَا أُرَاجِعُ بِهِ رُسُلَ رَبِّي
Yatubwiye [Muhammad bin al-Mutsanna al-Anazi] na [Abu Ma'n ar-Raqasyi] na [Ishaq bin Manshur] byose bivuye kuri [Abu Ashim] kandi lafazh ni iya Ibn al-Mutsanna, yatubwiye [adl-Dlahhak] - ari we Abu Ashim - yaravuze, yatubwiye [Haiwah bin Syuraih] yaravuze, yatubwiye [Yazid bin Abu Habib] kuri [Ibn Shiimasah al-Mahri] yaravuze ati: 'Twitabye [Amru bin al-Ash], ubwo yari arimo koza uwapfuye, hanyuma ararira igihe kirekire maze yerekeza isura ye ku rukuta, hanyuma umuhungu we atangira kuvuga ati: 'Yewe data, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ntiyaguhaye inkuru nziza muri ubwo buryo, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ntiyaguhaye inkuru nziza muri ubwo buryo'. Uwanditse inkuru aravuga ati: 'Nuko arahindukira areba mu maso aravuga ati: 'Mu by'ukuri ikintu cy'ingenzi cyane dutekerezaho ni ubuhamya bw'uko nta yindi mana ikwiye gusengwa uretse Allah, kandi ko Muhammad ari intumwa ya Allah, mu by'ukuri ndi mu nzego eshatu; narabyiboneye, ariko nta wundi wanga Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam kurusha njye, kandi nta kintu nakwifuza kuba hafi ye, kugira ngo nyice, ninpfa muri iyo mimerere nzaba ndi mu bantu bo mu muriro. Ubwo Allah yashyiraga Islam mu mutima wanjye, nagiye ku Ntumwa ya Allah sallallaahu 'alaihi wasallam ndamubwira nti: 'Rambura ukuboko kwawe kw'iburyo, hanyuma ndagusezeranira', arambura ukuboko kwe kw'iburyo'. Amru bin al Ash aravuga ati: 'Hanyuma mfata ukuboko kwanjye'. Aramubaza ati: 'Ufite iki Amru?' Narashubije nti: 'Ndashaka gutanga amategeko'. Yaravuze ati: 'Ni ibihe bisabwa usaba?' Narashubije nti: 'Ku bw'itegeko ryo kuba mbabariwe'. Yaravuze ati: 'Ese ntuzi ko Islam yahanaguye ibyaha byabanje, kandi ko hijrah yahanaguye ibyaha byabanje, kandi na Hijri yahanaguye ibyaha byabanje'. Kandi nta wundi nkunda kurusha Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, kandi nta wundi ugaragara mu maso yanjye kumurusha, kandi ntashobora kuzuza amaso yanjye - ikindi kintu - kumurusha kubera icyubahiro cye, iyo nsabwe kumuvuga, nta gushidikanya ko ntabishobora, kuko ntamushyizemo amaso. Kandi ninpfa muri iyo mimerere, nta gushidikanya ko nizeye kuba umwe mu batuye ijuru. Hanyuma twanyuze mu kintu ntari nzi uko nari ndi, bityo ninpfa, nta mugore wari urira wanjyana, ndetse nta n'umuriro. Iyo unshyinguye, unsigeho ivu, hanyuma uhagarare hafi y'imva yanjye hafi y'aho ingamiya yiciwe n'inyama zatanzwe, kugeza igihe numvise kandi nkareba icyo intumwa y'Umwami wanjye izazana.
Imam Muslim : 174
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ دِينَارٍ وَاللَّفْظُ لِإِبْرَاهِيمَ قَالَا حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يَعْلَى بْنُ مُسْلِمٍ أَنَّهُ سَمِعَ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ نَاسًا مِنْ أَهْلِ الشِّرْكِ قَتَلُوا فَأَكْثَرُوا وَزَنَوْا فَأَكْثَرُوا ثُمَّ أَتَوْا مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا إِنَّ الَّذِي تَقُولُ وَتَدْعُو لَحَسَنٌ وَلَوْ تُخْبِرُنَا أَنَّ لِمَا عَمِلْنَا كَفَّارَةً فَنَزَلَ { وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ يَلْقَ أَثَامًا } وَنَزَلَ { يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ }
[Muhammad bin Hatim bin Maimun] na [Ibrahim bin Dinar] batubwiye kandi amagambo ni aya Ibrahim, bombi baravuze bati, [Hajjaj] - uwo ni Ibn Muhammad - yatubwiye kuri [Ibn Juraij] ati, [Ya'la bin Muslim] yambwiye ko yumvise [Sa'id bin Jubair] avuga kuri [Ibn Abbas] ko abantu b'ababangikanyamana barimo kwica, kandi ko bigenda birushaho kwiyongera, kandi barimo gusambana, kandi ibyo birimo kwiyongera. Hanyuma baje ku ntumwa Muhammad sallallaahu 'alaihi wasallam baravuga bati: 'Mu by'ukuri, ibyo uhora uvuga kandi uhamagarira ni byiza, iyo uza kutumenyesha ko ibikorwa bibi twakoze bishobora gusibangana, umurongo wahishuwe uti: '-Kandi abadasenga izindi mana hamwe na Allah kandi batica roho Allah yabujije - bice - keretse - impamvu zikwiye, kandi ntibasambane, uzabikora wese, nta kabuza azahabwa - ibihano - by'ibyaha bye - ' -Qs. Al Furqan: 68-. Hanyuma umurongo uramanuka uti: '-Vuga uti: 'Yemwe bagaragu banjye murenga imbibi zabo, ntimucike intege ku bw'imbabazi za Allah-' -Ibibazo. Az Zumar: 53-.
Imam Muslim : 175
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَأَيْتَ أُمُورًا كُنْتُ أَتَحَنَّثُ بِهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ هَلْ لِي فِيهَا مِنْ شَيْءٍ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ مِنْ خَيْرٍ وَالتَّحَنُّثُ التَّعَبُّدُ
Yatubwiye [Harmalah bin Yahya] yatubwiye [Ibnu Wahab] yaravuze, yambwiye [Yunus] kuri [Ibn Shihab] yaravuze, yambwiye [Urwah bin az-Zubair] ko [Hakim bin Hizam] yamubwiye, ko yigeze kubaza Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ati 'Utekereza iki ku bintu bimwe na bimwe byiza nakoze? nabikoze mu gihe cya Jahiliyah? Ese hari icyo nzabona?' Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yaramushubije ati: 'Winjiye mu idini rya Islam n'ibyo wazanye ukiri injiji, byaba ibikorwa byiza cyangwa tawauts - gusenga-'.
Imam Muslim : 176
و حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا وَقَالَ عَبْدٌ حَدَّثَنِي يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْ رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ أُمُورًا كُنْتُ أَتَحَنَّثُ بِهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ مِنْ صَدَقَةٍ أَوْ عَتَاقَةٍ أَوْ صِلَةِ رَحِمٍ أَفِيهَا أَجْرٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ مِنْ خَيْرٍ
Kandi yatubwiye [Hasan al-Hulwani] na [Abd bin Humaid], [al-Hulwani] yaravuze, yatubwiye, na [Abd] yaravuze, yambwiye [Ya'qub] - ni ukuvuga Ibn Ibrahim bin Sa'ad - yatubwiye [data] kuri [Salih] kuri [Ibn Shihab] yaravuze, yambwiye [Urwah bin az-Zubair] ko [Hakim bin Hizam] yamumenyesheje, ko yabwiye Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ati 'Yewe Rasulullah, utekereza iki ku bintu byinshi, mu buryo bw'imfashanyo, cyangwa kubohora abacakara, cyangwa ubucuti, nk'uko nabikoze mu gihe cya Jahiliyah? Ese hari ibihembo nabonye kuri we?' Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yaramushubije ati: 'Winjiye mu idini ya Islam ufite ibyiza wakoraga mbere'.
Imam Muslim : 177
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَشْيَاءَ كُنْتُ أَفْعَلُهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ هِشَامٌ يَعْنِي أَتَبَرَّرُ بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ لَكَ مِنْ الْخَيْرِ قُلْتُ فَوَاللَّهِ لَا أَدَعُ شَيْئًا صَنَعْتُهُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِلَّا فَعَلْتُ فِي الْإِسْلَامِ مِثْلَهُ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَعْتَقَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ مِائَةَ رَقَبَةٍ وَحَمَلَ عَلَى مِائَةِ بَعِيرٍ ثُمَّ أَعْتَقَ فِي الْإِسْلَامِ مِائَةَ رَقَبَةٍ وَحَمَلَ عَلَى مِائَةِ بَعِيرٍ ثُمَّ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِهِمْ
Yatubwiye [Ishaq bin Ibrahim] na [Abd bin Humaid] bombi barabivuze, yatubwiye [Abdurrazzaq] yatubwiye [Ma'mar] kuva kuri [az-Zuhri] hamwe n'iyi sanad. -mu yindi nkuru haravugwa - Kandi amaze kutubwira [Ishaq bin Ibrahim] yatubwiye [Abu Mu'awiyah] yatubwiye [Hisyam bin Urwah] kuva kuri [se] kuva kuri [Hakim bin Hizam] aravuga ati, 'Yewe Ntumwa ya Allah, -utekereza iki - ku bintu bimwe na bimwe nakoze mu gihe cya jahiliyyah?, mu gihe Hisham yavuze ati, 'ibikorwa byiza nakoze?' hanyuma Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam arasubiza ati: 'Mwahindukiriye Ubuyisilamu kubera ibyiza mwakoze mu bihe byashize'. Hanyuma ndavuga nti, 'Ndahiye Imana, nta gikorwa cyiza nakoze mu gihe cy'ubujiji keretse nanjye nabikoze mu gihe cya Islam'. Twabwiwe [Abu Bakr bin Abu Syaibah] yatubwiye [Abdulah bin Numair] abibwiwe na [Hisyam bin Urwah] abibwiwe na [se] ko [Hakim bin Hizam] yabohoye abacakara ijana atanga ingamiya ijana nk'ubuntu mu gihe cy'ubujiji, hanyuma abohoza abacakara ijana mu gihe cya Isilamu atanga ingamiya ijana nk'ubuntu. Hanyuma yagiye kwa Intumwa y'Imana (saww) 'alaihi wasallam ... hanyuma avuga ikintu nk'icyo kuri Hadithi yabo'.
Imam Muslim : 178
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ } شَقَّ ذَلِكَ عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالُوا أَيُّنَا لَا يَظْلِمُ نَفْسَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ هُوَ كَمَا تَظُنُّونَ إِنَّمَا هُوَ كَمَا قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ { يَا بُنَيَّ لَا تُشْرِكْ بِاللَّهِ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ } حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عِيسَى وَهُوَ ابْنُ يُونُسَ ح و حَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ مُسْهِرٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ كُلُّهُمْ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ أَبُو كُرَيْبٍ قَالَ ابْنُ إِدْرِيسَ حَدَّثَنِيهِ أَوَّلًا أَبِي عَنْ أَبَانَ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ سَمِعْتُهُ مِنْهُ
Yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] yatubwiye [Abdullah bin Idris] na [Abu Mu'awiyah] na [Waki'] bivuye kuri [al-A'masy] bivuye kuri [Ibrahim] bivuye kuri [Alqamah] bivuye kuri [Abdullah] yaravuze ati: 'Igihe umurongo wamanutse ugira uti: '-Abemera, kandi ukwemera kwabo ntikuvanzwe n'akarengane-' -Ibibazo. Al An'am: 82-, hanyuma abasangirangendo barababara cyane baravuga bati: 'Yewe Ntumwa y'Imana, ni nde muri twe utarigeze yikorera ikibi!' Arasubiza ati: 'Ibyo si byo ushaka kuvuga. Ni nk'uko Luqman yabwiye umuhungu we ati: '-Yewe mwana wanjye, ntugashinje Allah. Mu by'ukuri, shirki ni akarengane gakomeye-'. -Ibibazo. Luqman: 13-. Yatubwiye [Ishaq bin Ibrahim] na [Ali bin Kasyram] bombi babivuze, batubwiye [Isa] ari we -Ibn Yunus-. -Mu yindi nkuru haravugwa- Kandi yatubwiye [Minjab bin al-Harits at-Tamimi] yatubwiye [Ibnu Mushir]. -Mu yindi nkuru haravugwa- Kandi amaze kutubwira [Abu Kuraib] yatubwiye [Ibn Idris] byose bivuye kuri [al-A'masy] hamwe n'iyi sanad, [Abu Kuraib] yaravuze, [Ibn Idris] yaravuze, yabimbwiye bwa mbere [data] avuye kuri [Aban bin Taghlib] avuye kuri [al-A'masy] hanyuma ndabyumva'.
Imam Muslim : 179
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مِنْهَالٍ الضَّرِيرُ وَأُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ الْعَيْشِيُّ وَاللَّفْظُ لِأُمَيَّةَ قَالَا حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَهُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ عَنْ الْعَلَاءِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { لِلَّهِ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ } قَالَ فَاشْتَدَّ ذَلِكَ عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ بَرَكُوا عَلَى الرُّكَبِ فَقَالُوا أَيْ رَسُولَ اللَّهِ كُلِّفْنَا مِنْ الْأَعْمَالِ مَا نُطِيقُ الصَّلَاةَ وَالصِّيَامَ وَالْجِهَادَ وَالصَّدَقَةَ وَقَدْ أُنْزِلَتْ عَلَيْكَ هَذِهِ الْآيَةُ وَلَا نُطِيقُهَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتُرِيدُونَ أَنْ تَقُولُوا كَمَا قَالَ أَهْلُ الْكِتَابَيْنِ مِنْ قَبْلِكُمْ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا بَلْ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ فَلَمَّا اقْتَرَأَهَا الْقَوْمُ ذَلَّتْ بِهَا أَلْسِنَتُهُمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ فِي إِثْرِهَا { آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَقَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ } فَلَمَّا فَعَلُوا ذَلِكَ نَسَخَهَا اللَّهُ تَعَالَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا } قَالَ نَعَمْ { رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا } قَالَ نَعَمْ { رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ } قَالَ نَعَمْ { وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ } قَالَ نَعَمْ
Yambwiye [Muhammad bin Minhal adl-Dlarir] na [Umayyah bin Bistham al-Aisyi] kandi lafazh ni iya Umayyah, bombi baravuze, yatubwiye [Yazid bin Zurai'] yatubwiye [Rauh] - ni ukuvuga Ibn al-Qasim- bivuye kuri [al-Ala'] bivuye kuri [se] bivuye kuri [Abu Hurairah] yaravuze ati: 'Ubwo umurongo wahishurirwaga Intumwa ya Allah sallallaahu 'alaihi wasallam: '-Ibintu byose ni ibya Allah. Kandi niba wabyaye ibiri mu mutima wawe cyangwa ukabihisha, Allah azagusubiza ibibazo ku bikorwa byawe. Bityo Allah ababarira uwo ashaka kandi agahana uwo ashaka; kandi Allah ni We Mushoborabyose kuri byose-' -Qs. al-Baqarah: 284- ' Abu Hurairah yaravuze ati: 'Hanyuma iki kibazo cyaremereye inshuti za Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, nuko baza kwa Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam basuhuza imodoka, bati: 'Yewe Rasulullah, twahawe umutwaro w'ibikorwa tudashobora gukora isengesho, kwiyiriza ubusa, jihadi no gutanga ituro. Mu by'ukuri, uyu murongo wahishuriwe, kandi ntabwo dushobora kubikora! Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yaravuze ati: 'Ese urashaka kuvuga nk'uko abantu bo mu gitabo babivuga mbere yuko uvuga uti: 'Twumvise kandi twaranze', ariko uvuge uti: 'Twumvise kandi twaranze, tubabarire Nyagasani wacu kandi ni wowe ugarukira'. Baramusubiza bati: 'Twumvise kandi twaranze, tubabarire Nyagasani wacu, kandi ni wowe ugarukira'. Abantu bamaze kuyisoma, amagambo yabo yarayipfukamiye, hanyuma Allah ahishura nyuma ati: '-Intumwa yemeraga Qur'ani yahishuriwe iturutse ku Mwami wayo, ndetse n'abayizera ni ko babigenza. Buri wese yemera Allah, abamarayika be, ibitabo bye n'intumwa ze. -Baravuze bati: 'Ntaho dutandukaniriza intumwa ze n'undi', maze baravuga bati: 'Twumva kandi turamwumvira'. -Barasenze bati: 'Tubabarire, Mwami wacu, kandi ni wowe uzagaruka'. -Qs. al-Baqarah: 285-. Bamaze kubikora, Allah arabihanagura, hanyuma ahishura ati: '-Allah ntaremerera umuntu keretse akurikije ubushobozi bwe. Abona ibihembo - mu bikorwa byiza - aharanira kandi akabona ibihano - mu bibi - akora. -Barasenze bati: 'Mwami wacu, ntuduhane niba twibagiwe cyangwa dufite icyaha -' Allah asubiza ati: 'Yego'. '-Mwami wacu, ntuduhane umutwaro uremereye nk'uko watwinjije ku batubanjirije -' Allah asubiza ati: 'Yego'. '-Ewe Mana yacu, ntutwihanganire ibyo tudashoboye kwihanganira-' Allah aramusubiza ati: 'Yego'. '-Tubabarire; utubabarire; kandi utugirire impuhwe. Uri umufasha wacu, bityo udufashe kurwanya abatemera'. -Qs. al-Baqarah: 286-. Allah aramusubiza ati: 'Yego'.
Imam Muslim : 180
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَاللَّفْظُ لِأَبِي بَكْرٍ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ آدَمَ بْنِ سُلَيْمَانَ مَوْلَى خَالِدٍ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ } قَالَ دَخَلَ قُلُوبَهُمْ مِنْهَا شَيْءٌ لَمْ يَدْخُلْ قُلُوبَهُمْ مِنْ شَيْءٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَسَلَّمْنَا قَالَ فَأَلْقَى اللَّهُ الْإِيمَانَ فِي قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى { لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ { رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ { وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ
Yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Abu Kuraib] na [Ishaq bin Ibrahim] kandi lafazh ni iya Abu Bakr, [Ishaq] yaravuze ati yatubwiye, mu gihe abandi bantu babiri bavuze bati [Waki'] yatubwiye [Sufyan] yabivuze [Adam bin Sulaiman] wahoze ari umugaragu wa Khalid, yaravuze ati, Numvise [Sa'id bin Jubair] avuga kuri [Ibn Abbas] ati: 'Igihe yamanutse umurongo uti: '-Kandi niba ubyaye ikintu kiri mu mutima wawe cyangwa ukagihisha, nta gushidikanya ko Allah azagukorera imibare ku bijyanye n'ibikorwa byawe-' -Qs. Albaqarah: 284-. Ibn Abbas yaravuze ati: 'Hanyuma agahinda kinjiye mu mitima yabo katarigeze kinjira mu mitima yabo na gato'. Nuko Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam' aravuga ati: 'Vuga uti: 'Ndumva kandi ndamwumvira kandi ndakemera''. Ibn Abbas yaravuze ati: 'Maze Allah yashyize ukwizera mu mitima yabo, hanyuma ahishura umurongo ugira uti: '-Allah ntaremerera umuntu keretse akurikije ubushobozi bwe. Abona ibihembo - mu bikorwa byiza - aharanira kandi akabona ibihano - mu bibi - akora. -Barasenze - bati: 'Nyagasani wacu, ntuduhane niba twibagiwe cyangwa dufite icyaha -' -Ibi. Al Baqarah: 286-, Allah aravuga ati: 'Mu by'ukuri narabikoze'. '-Nyagasani wacu, kandi ntudushyireho umutwaro uremereye nk'uko washyize ku batubanjirije -' -Ibi. Al Baqarah: 286-, Allah aravuga ati: 'Narabikoze'. '-Nyagasani wacu, tubabarire; tubabarire; kandi utugirire impuhwe. Uri umufasha wacu -' Allah aravuga ati: 'Narabikoze'.