Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith

Hadith

Imam Muslim : 161

حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ وَعَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ كُلُّهُمْ عَنْ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ عَبْدِ الْوَارِثِ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ الْأَنْصَارِيِّ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ الثَّوْرِيِّ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ سِوَى الْإِسْلَامِ كَاذِبًا مُتَعَمِّدًا فَهْوَ كَمَا قَالَ وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِشَيْءٍ عَذَّبَهُ اللَّهُ بِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ هَذَا حَدِيثُ سُفْيَانَ وَأَمَّا شُعْبَةُ فَحَدِيثُهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ سِوَى الْإِسْلَامِ كَاذِبًا فَهْوَ كَمَا قَالَ وَمَنْ ذَبَحَ نَفْسَهُ بِشَيْءٍ ذُبِحَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ

Haali en [Ishaq bin Ibraahiima] e [Ishaq bin Mansur] e [Abdul-Warits bin Abd-Ash-Shamad] kala ko woni e [Abd-Shamad bin Abdul-Warits] e [Syuuba] gila e [Ayyuba] gila e [Abu Ansari bin] gila e [Thabit al-D-Ah-K]. -e nder daartol goɗngol ina haalee- Kadi ɗum haalaama e men e [Muhammadu bin Rafi] gila e [Abdurrazzaq] gila e [Ats-Tsauri] gila e [Khalid al-Hadzdza] gila e [Abuu Qilaaba] gila e [Tsabit bin adl-Dlahhak] o wiyi, 'Nelaaɗo wii: diine mo wonaa Lislaam fenaande e anniya, ndeen ko o no o wi’i. Kala barɗo hoore mum e kuutorgal, Alla torrata ɗum e ngal kuutorgal e nder Jahannama Jahannam'. Ko cfuum woni hadiis [Sufyan] Ko fayti e hadiis [Syu’ba], ina winndaa wonde Nelaaɗo (JKM) wiyi: “Kala mo hunii diine mo wonaa Lislaam e fenaande, ko no o wiyri nii. Kadi kala mo hirsi hoore mum e -kuulal-, ndeen maa o hirse ñalnde darnga e oon kuutorgal'.

Hadith

Imam Muslim : 162

و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ ابْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ شَهِدْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُنَيْنًا فَقَالَ لِرَجُلٍ مِمَّنْ يُدْعَى بِالْإِسْلَامِ هَذَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَلَمَّا حَضَرْنَا الْقِتَالَ قَاتَلَ الرَّجُلُ قِتَالًا شَدِيدًا فَأَصَابَتْهُ جِرَاحَةٌ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الرَّجُلُ الَّذِي قُلْتَ لَهُ آنِفًا إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَإِنَّهُ قَاتَلَ الْيَوْمَ قِتَالًا شَدِيدًا وَقَدْ مَاتَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى النَّارِ فَكَادَ بَعْضُ الْمُسْلِمِينَ أَنْ يَرْتَابَ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى ذَلِكَ إِذْ قِيلَ إِنَّهُ لَمْ يَمُتْ وَلَكِنَّ بِهِ جِرَاحًا شَدِيدًا فَلَمَّا كَانَ مِنْ اللَّيْلِ لَمْ يَصْبِرْ عَلَى الْجِرَاحِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَأُخْبِرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذَلِكَ فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنِّي عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ ثُمَّ أَمَرَ بِلَالًا فَنَادَى فِي النَّاسِ أَنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا نَفْسٌ مُسْلِمَةٌ وَأَنَّ اللَّهَ يُؤَيِّدُ هَذَا الدِّينَ بِالرَّجُلِ الْفَاجِرِ

Kadi [Muhammadu bin Raafi’] e [Abdu bin Humaid] fof kaali en gila [Abdurrazzaq], [Ibnu Raafi] wiyi, [Abdurrazzaq] haali en [Ma’mar] haali en gila [az-Zuhri] gila [Ibnu al-Musayyab] ɓe ngonnoo ko e [Abuu HurayeWre] ɓe ngonnoo ko e b of Allah won e makko) ina haɓa to Hunayn, o wiyi gorko gooto ganndiraaɗo juulɗo: ''Oo gorko jeyaa ko e yimɓe Jahannama''. Nde min ngoni e nokku hee, min njiyi gorko oo ina haɓa e semmbe haa o gaañii no feewi. Ndeen gooto habri Nelaaɗo Alla (JKM) o wiyi, “eehey maa Nelaaɗo Alla! Gorko mo mbiyno-ɗaa ko adii ɗuum ko e yimɓe Jahannama, hannde o haɓii e semmbe, o maayi'. Nii woni Nelaaɗo Alla (JKM) wiyi: “O yahata ko Jahannama”. Won e juulɓe ina ngondi e sikki-sakka e ɗuum. Ɗoon e ɗoon neɗɗo ari, habri wonde o maayaani e hare, kono o gaañiiɗo no feewi. Oon jamma, o waawaano muñde mette gaañannde makko, o wari hoore makko, ndeen ɗum haalaama e nelaaɗo Alla. Nelaaɗo Alla jokki e wiyde takbir: ‘Allahu Akbar, miɗo seedii wonde ko mi maccuɗo Alla e Nelaaɗo mum’. Ndeen nelaaɗo Alla yamiri Bilal yoo haalan yimɓe fof hay gooto naatataa Aljanna so wonaa ruuhu walla neɗɗo gonɗo e hoore mum - to Alla -. E wonde Alla semmbinii oo diine e gorko baawɗo''.

Hadith

Imam Muslim : 163

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيُّ حَيٌّ مِنْ الْعَرَبِ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْتَقَى هُوَ وَالْمُشْرِكُونَ فَاقْتَتَلُوا فَلَمَّا مَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى عَسْكَرِهِ وَمَالَ الْآخَرُونَ إِلَى عَسْكَرِهِمْ وَفِي أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ لَا يَدَعُ لَهُمْ شَاذَّةً إِلَّا اتَّبَعَهَا يَضْرِبُهَا بِسَيْفِهِ فَقَالُوا مَا أَجْزَأَ مِنَّا الْيَوْمَ أَحَدٌ كَمَا أَجْزَأَ فُلَانٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ أَنَا صَاحِبُهُ أَبَدًا قَالَ فَخَرَجَ مَعَهُ كُلَّمَا وَقَفَ وَقَفَ مَعَهُ وَإِذَا أَسْرَعَ أَسْرَعَ مَعَهُ قَالَ فَجُرِحَ الرَّجُلُ جُرْحًا شَدِيدًا فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ بِالْأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَى سَيْفِهِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَخَرَجَ الرَّجُلُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ قَالَ وَمَا ذَاكَ قَالَ الرَّجُلُ الَّذِي ذَكَرْتَ آنِفًا أَنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَأَعْظَمَ النَّاسُ ذَلِكَ فَقُلْتُ أَنَا لَكُمْ بِهِ فَخَرَجْتُ فِي طَلَبِهِ حَتَّى جُرِحَ جُرْحًا شَدِيدًا فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ بِالْأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَيْهِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ إِنَّ الرَّجُلَ لِيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ الْجَنَّةِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَإِنَّ الرَّجُلَ لِيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ النَّارِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ

Haalaama en [Qutayba bin Sa'id] anndini en [Ya'qub] - woni Ibnu Abdurrahman al-Qari - - innde wuro e nder leydi Arabi - ummoraade e [Abuu Hazim] ummoraade e [Sahal bin Sa'id as-Saidi] wonde Nelaaɗo Alla sallallaahu 'alaayisma wasallam so. Nde Nelaaɗo Alla arti e konu juulɓe, heefereeɓe ngarti e konu mum en, won gorko gooto jeyaaɗo e sahabaaɓe Nelaaɗo sallallaahu ‘alaihi wasallam mo ɗaccaani gaño rewde. O dogga, o fija gaño oo e kaafaawi makko. Sehil Nelaaɗo goɗɗo wiyi 'hannde alaa e men mo weltiima no feewi hono noon e nii'. Rasulullah (JKM) jokki heen wiyde: Anndu ! O jeyaa ko e dental annduɓe Jahannama. Gorko gooto jeyaaɗo e juulɓe wiyi ‘miɗo jokki e makko sahaa kala’. Sahl bin Sa’ad wi’i kadi, ‘Gorko oo yaltii e oon e oon, so oon noon ina jokki e haɓde ndeen kadi o dartoo, nde noon e noon ina yaawi, ndeen noon o yahdata ko no yaawi nii. Gorko oo wii, Fulan ina jogii gaañiiɓe no feewi. Nde tawnoo o waawaano muñde mette ɗe o wondi e mum ɗee, o yiɗi maayde ɗoon e ɗoon, o fawi feggere kaafaahi makko e leydi, o fiyi hoore makko. Gorko oo yalti ngam hawrude e nelaaɗo Alla, o wiyi : “miɗo seedtoo wonde aan Muhammadu ko a nelaaɗo Alla”. Nelaaɗo naamndii, hol ko woni addi ma? ' Gorko oo wi’i, 'Gorko mo mbiyataa ko ganndo Jahannama tawi ko 6uri heewde e yim6e ina nja6a cfum, ko cfuum wacfi mi seedtotoo ma, aan Nelaaɗo Alla ko fayti e ko nanndi e ko nanndi heen, mido yalti e rewde mo e nder wolde ndee fof haa mi tawi omo wondi e rafi boncfo, o yicfi maayde ko yaawi, ndeen o wacfii 6anndu kaafaahi makko e dow 6anndu makko e dow 6ernde makko hoore mum haa o wari hoore makko'. So ɗuum ɓennii Nelaaɗo Alla (JKM) wiyi : “ko goonga ina woodi worɓe waɗooɓe golle nannduɗe e golle karallo Asamaan e gite yimɓe, hay so tawii ko o karallo Jahannama. Kadi ina woodi worɓe waɗooɓe golle moƴƴe e golle ganndo Jahannama e gite yimɓe, hay so tawii ko ganndo Asamaan''.

Hadith

Imam Muslim : 164

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا الزُّبَيْرِيُّ وَهُوَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ يَقُولُا إِنَّ رَجُلًا مِمَّنْ كَانَ قَبْلَكُمْ خَرَجَتْ بِهِ قُرْحَةٌ فَلَمَّا آذَتْهُ انْتَزَعَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ فَنَكَأَهَا فَلَمْ يَرْقَأْ الدَّمُ حَتَّى مَاتَ قَالَ رَبُّكُمْ قَدْ حَرَّمْتُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ ثُمَّ مَدَّ يَدَهُ إِلَى الْمَسْجِدِ فَقَالَ إِي وَاللَّهِ لَقَدْ حَدَّثَنِي بِهَذَا الْحَدِيثِ جُنْدَبٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ يَقُولُ حَدَّثَنَا جُنْدَبُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيُّ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ فَمَا نَسِينَا وَمَا نَخْشَى أَنْ يَكُونَ جُنْدَبٌ كَذَبَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ بِرَجُلٍ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ خُرَاجٌ فَذَكَرَ نَحْوَهُ

Haali en [Muhammadu bin Rafi'] haali en [az-Zubair] - woni Muhammadu bin Abdullaah bin az-Zubair - haali en [Syaiban] o wi'i, mi nani [al-Hasan] wi'i, 'Goonga, woodi gorko ko adii ma, mo pus yaltata ma, nden o suffer a socket, ndeen o flayi mo haa ƴiiƴam rufa tawi dartaaki haa o maayi. Rabb maa wiyi: “mi haɗii mo asamaan”. Ndeen Hasan ƴefti junngo mum feewde juulirde ndee, o wiyi, “Wallaahi [Jundub] hollitii en ndeeɗoo hadiis ummoraade e Annabi sallallaahu aleyhi wasallam e nder ndee juulirde”. Kadi haali en [Muhammadu bin Abuu Bakr al-Muqaddami] haali en [Wahab bin Jarir] haali en [baaba am] o wiyi, mi nanii [al-Hasan] ina wiya, haali en [Jundub bin Abdullaah al-Bajali] e nder ndee juulirde, ɗum noon woto njejjitee kadi woto njejjitee ko fayti e nahuullah Rahullah '' alaihi was'allam''. Jundub wi'i: 'Neɗɗo ko adii ma ɗonno woodi ɓuuɓri dow maako...nden o siftini hadiis bana non'.

Hadith

Imam Muslim : 165

حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ قَالَ حَدَّثَنِي سِمَاكٌ الْحَنَفِيُّ أَبُو زُمَيْلٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ خَيْبَرَ أَقْبَلَ نَفَرٌ مِنْ صَحَابَةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا فُلَانٌ شَهِيدٌ فُلَانٌ شَهِيدٌ حَتَّى مَرُّوا عَلَى رَجُلٍ فَقَالُوا فُلَانٌ شَهِيدٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلَّا إِنِّي رَأَيْتُهُ فِي النَّارِ فِي بُرْدَةٍ غَلَّهَا أَوْ عَبَاءَةٍ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ اذْهَبْ فَنَادِ فِي النَّاسِ أَنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا الْمُؤْمِنُونَ قَالَ فَخَرَجْتُ فَنَادَيْتُ أَلَا إِنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا الْمُؤْمِنُونَ

Haali en [Zuhair bin Harb] haali en [Hasyim bin al-Qasim] haali en [Ikrimah bin Ammar] o wiyi, haali en [Simak al-Hanafi Abuu Zumail] o wiyi, haali en [Abdullaah bin Abbas] o wiyi, haali en [Umar bin al-K. limre sehilaaɓe ɓadtii Nelaaɗo sallallaahu ‘alaihi wasallam ina mbiya ‘’Fu’en ko’e makko’’, haa ɓe njalti e gorko gooto ɓe mbi’i ‘’Fu’en’en ko’e makko’’. So ɗuum ɓennii, Rasulullah (JKM) wiyi: “Wonaa noon, e goonga mi yiyii mo e nder jeyngol e nder comci walla e comci ɗi o ƴetti -ko adii nde o renndata-’. Ndeen Rasulullah sallallaahu aleyhi wasallam wiyi kadi: “Eeh Ibnu Al-Khatsab, yah mbiyaa yimɓe hay gooto naatataa aljanna so wonaa gooŋɗinɓe”. Nii woni Umar wiyi, “mi yaltii miɗo wulla, anndu hay gooto naatataa asamaan so wonaa gooŋɗinɗo”.

Hadith

Imam Muslim : 166

حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ الدُّؤَلِيِّ عَنْ سَالِمٍ أَبِي الْغَيْثِ مَوْلَى ابْنِ مُطِيعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَهَذَا حَدِيثُهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ ثَوْرٍ عَنْ أَبِي الْغَيْثِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى خَيْبَرَ فَفَتَحَ اللَّهُ عَلَيْنَا فَلَمْ نَغْنَمْ ذَهَبًا وَلَا وَرِقًا غَنِمْنَا الْمَتَاعَ وَالطَّعَامَ وَالثِّيَابَ ثُمَّ انْطَلَقْنَا إِلَى الْوَادِي وَمَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَبْدٌ لَهُ وَهَبَهُ لَهُ رَجُلٌ مِنْ جُذَامَ يُدْعَى رِفَاعَةَ بْنَ زَيْدٍ مِنْ بَنِي الضُّبَيْبِ فَلَمَّا نَزَلْنَا الْوَادِي قَامَ عَبْدُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحُلُّ رَحْلَهُ فَرُمِيَ بِسَهْمٍ فَكَانَ فِيهِ حَتْفُهُ فَقُلْنَا هَنِيئًا لَهُ الشَّهَادَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلَّا وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنَّ الشَّمْلَةَ لَتَلْتَهِبُ عَلَيْهِ نَارًا أَخَذَهَا مِنْ الْغَنَائِمِ يَوْمَ خَيْبَرَ لَمْ تُصِبْهَا الْمَقَاسِمُ قَالَ فَفَزِعَ النَّاسُ فَجَاءَ رَجُلٌ بِشِرَاكٍ أَوْ شِرَاكَيْنِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَصَبْتُ يَوْمَ خَيْبَرَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شِرَاكٌ مِنْ نَارٍ أَوْ شِرَاكَانِ مِنْ نَارٍ

Haali en [Abuu as-Tahir] o wiyi, haali en [Ibnu Wahab] gila e [Malik bin Anas] gila e [Tsaur bin Zaid ad-Duali] gila e [Salim Abu al-Ghaits] gonnooɗo maccuɗo Ibnu Muthi’, gila e [Abuu Hurayra]. -e nder nate goɗɗe ina haalee- E o haali en [Qutayba bin Sa'id] e ɗum woni hadiis, o haali en [Abdul Aziz] -hono Ibnu Muhammadu- ummoraade e [Tsaur] ummoraade e [Abuu al-Ghaits] ummoraade e [Abuu Hurairah] o wiyi, 'Nyannde en e Khaillaala'al min njalti Allah hokki en nasaraaku, ammaa naa ghanimah - jawdi konu - en keɓi e mbaadi kaŋŋe walla kaalis, kono ko jawdi, nguura e koltu. Ndeen min ndogi min payi to tufnde. Kadi Rasulullah e oon sahaa wondude e maccuɗo mum ko dokkal ngal gorko gooto ummoriiɗo Judzam mo meeɗaa innireede Rifa’ah bin Zaid ummoriiɗo e leñol Adl-Dlubaib. Nde min njottii e tufnde ndee, maccuɗo Rasulullah sallallaahu ummii ngam udditde ɓoggi saak mum. Kono ɗoon e ɗoon o fiyi feggere, o hawri e maayde makko toon. Min mbiyi min mbeltiima e makko, aan Nelaaɗo, sabu ko o martaba’. Kono Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam wiyi e nokku mum: ‘Alaa, e oon mo ruuhu Muhammadu woni e junngo mum, goonga maa o ñaam jeynge sabu ɓuuɓri ummoraade e ghanimah hare Khaibar mo o ƴetti hade makko renndinde ɗum’. Abuu Hurayta wiyi yimɓe ɓee muwaama. Caggal cfuum gorko gooto ari ina jogii 6otel walla cficfi e 6oggi sandal, o wi’i: “Yaa Nelaaɗo Alla, mi heɓi ɗum ko e wolde Khaibar”. So Nulaaɗo wiyi: ''Bannde sandal ummoraade e yiite jeynge walla bunnde ɗiɗi sandal ummoraade e yiite jeyngol''.

Hadith

Imam Muslim : 167

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ سُلَيْمَانَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ حَجَّاجٍ الصَّوَّافِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ الطُّفَيْلَ بْنَ عَمْرٍو الدَّوْسِيَّ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ لَكَ فِي حِصْنٍ حَصِينٍ وَمَنْعَةٍ قَالَ حِصْنٌ كَانَ لِدَوْسٍ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَبَى ذَلِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلَّذِي ذَخَرَ اللَّهُ لِلْأَنْصَارِ فَلَمَّا هَاجَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَدِينَةِ هَاجَرَ إِلَيْهِ الطُّفَيْلُ بْنُ عَمْرٍو وَهَاجَرَ مَعَهُ رَجُلٌ مِنْ قَوْمِهِ فَاجْتَوَوْا الْمَدِينَةَ فَمَرِضَ فَجَزِعَ فَأَخَذَ مَشَاقِصَ لَهُ فَقَطَعَ بِهَا بَرَاجِمَهُ فَشَخَبَتْ يَدَاهُ حَتَّى مَاتَ فَرَآهُ الطُّفَيْلُ بْنُ عَمْرٍو فِي مَنَامِهِ فَرَآهُ وَهَيْئَتُهُ حَسَنَةٌ وَرَآهُ مُغَطِّيًا يَدَيْهِ فَقَالَ لَهُ مَا صَنَعَ بِكَ رَبُّكَ فَقَالَ غَفَرَ لِي بِهِجْرَتِي إِلَى نَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا لِي أَرَاكَ مُغَطِّيًا يَدَيْكَ قَالَ قِيلَ لِي لَنْ نُصْلِحَ مِنْكَ مَا أَفْسَدْتَ فَقَصَّهَا الطُّفَيْلُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُمَّ وَلِيَدَيْهِ فَاغْفِرْ

Haali en [Abuu Bakri bin Abuu Syaiba] e [Ishaq bin Ibraahiima] kamɓe fof e [Suliymaan], [Abuu Bakri] wiyi, haali en [Suleymaan bin Harb] haali en [Hammad bin Zaid] gila [Hajjan ash-Shawwaf] gila [Abuubi]az-Z- Amru Ad Dausi arii e Nelaaɗo sallallaahu alayihi wasallam ina wiya ɗum : « aan nelaaɗo Alla, mbele aɗa yiɗi hoɗde e nder ŋoral tiiɗngal, baawngal reende ma ? Haaloowo oo wiyi ''Fort oo jeyaa ko e leñol Daus en e jamaanu Jahiliyiah''. Kono Rasulullah shallallahu aleyhi wasallam saliima sabu o ɓuri yiɗde ko Alla fodannoo leñol ansaar en. Nde Nelaaɗo (JKM) eggi Madiina, Abuu Tufayil bin Amru kadi eggi e wondude e gorko gooto jeyaaɗo e leñol mum. Kono sehil Abuu Thufail waawaano muñde -kiliima- Madiina o rafi, ndeen o ƴetti siiseeji o taƴi ƴiye makko haa juuɗe makko ɓuuɓtii ƴiiƴam, haa o maayi. Kono e nder koyɗol makko, Abuu Thufail yiyi gorko oo ina moƴƴi no feewi, omo suddii juuɗe makko. Ndeen Abuu Tufal naamndii gorko oo hol ko laamɗo maa waɗi ma? ' Gorko oo jaabii, o yaafii kam sabu hijjoore am e makko, Annabi sallallaahu ' alaihi wasallam'. Ndeen Abuu Tufayil naamndii kadi, kono hol ko waɗi miɗo yi’a aɗa sudda juuɗe maa? ' Gorko oo jaabii, 'Wi wi’aama min peewnataa ko 6uu6cfaa koo'. Ndeen Abuu Thufail haalani koyɗol ngol Rasulullah, Rasulullah wiyi: “Yaa Alla, yaafo juuɗe makko”.

Hadith

Imam Muslim : 168

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ وَأَبُو عَلْقَمَةَ الْفَرْوِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ سُلَيْمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ يَبْعَثُ رِيحًا مِنْ الْيَمَنِ أَلْيَنَ مِنْ الْحَرِيرِ فَلَا تَدَعُ أَحَدًا فِي قَلْبِهِ قَالَ أَبُو عَلْقَمَةَ مِثْقَالُ حَبَّةٍ و قَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ إِيمَانٍ إِلَّا قَبَضَتْهُ

Haali en [Ahmadu bin Abdah adl-Dlabbi] haali en [Abdul Aziiz bin Muhammadu] e [Abuu Alqamah al-Farwi] kamɓe ɗiɗo fof ɓe mbiyi, haali en [Shafwaan bin Suleyim] gila e [Abdullaah bin Salmaan] gila e [baaba makko] gila e [Abuu Rahillaah, o wiyi: 'Goonga Alla ina fuɗa henndu ndu softunde no feewi, softunde no silki nii ummoraade e bannge Yemen, o waasataa hay gooto e ɓernde mum ina woodi -Abuu Alqamah wiyi- teddeendi gawri, -nde Abdul Aziz wiyi; hay teddeendi 6icfcfo - ko e iimanaagal so wonaa tawa Alla ina addana mo maayde'.

Hadith

Imam Muslim : 169

حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ وَابْنُ حُجْرٍ جَمِيعًا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ ابْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنِي الْعَلَاءُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَادِرُوا بِالْأَعْمَالِ فِتَنًا كَقِطَعِ اللَّيْلِ الْمُظْلِمِ يُصْبِحُ الرَّجُلُ مُؤْمِنًا وَيُمْسِي كَافِرًا أَوْ يُمْسِي مُؤْمِنًا وَيُصْبِحُ كَافِرًا يَبِيعُ دِينَهُ بِعَرَضٍ مِنْ الدُّنْيَا

Haalii en [Yahya bin Ayyuuba] e [Qutayba] e [Ibnu Hujr] kamɓe fof e [Ismaa’il bin Ja’far] wiyi [Ibnu Ayyuba] haalii en [Ismaa’il] o wiyi, haalanii kam [al-Ala’] ummoraade e [baaba mum] ummoraade e [Abuu Huraylah] wonde Nelaaɗo Allah moƴƴo golle hade fenaande arde no jamma ɓaleejo nii. Subaka neɗɗo ko goonɗinɗo, caggal ɗuum kikiiɗe ko goonɗinɗo. Caggal nde neɗɗo woni gooŋɗinɗo, subaka ko gooŋɗinɗo. O soodi diine makko ngam wellitaare aduna'.

Hadith

Imam Muslim : 170

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ جَلَسَ ثَابِتُ بْنُ قَيْسٍ فِي بَيْتِهِ وَقَالَ أَنَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَاحْتَبَسَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ فَقَالَ يَا أَبَا عَمْرٍو مَا شَأْنُ ثَابِتٍ اشْتَكَى قَالَ سَعْدٌ إِنَّهُ لَجَارِي وَمَا عَلِمْتُ لَهُ بِشَكْوَى قَالَ فَأَتَاهُ سَعْدٌ فَذَكَرَ لَهُ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ ثَابِتٌ أُنْزِلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ وَلَقَدْ عَلِمْتُمْ أَنِّي مِنْ أَرْفَعِكُمْ صَوْتًا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَذَكَرَ ذَلِكَ سَعْدٌ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَلْ هُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ و حَدَّثَنَا قَطَنُ بْنُ نُسَيْرٍ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ كَانَ ثَابِتُ بْنُ قَيْسِ بْنِ شَمَّاسٍ خَطِيبَ الْأَنْصَارِ فَلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ بِنَحْوِ حَدِيثِ حَمَّادٍ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِهِ ذِكْرُ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ و حَدَّثَنِيهِ أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ صَخْرٍ الدَّارِمِيُّ حَدَّثَنَا حَبَّانُ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ } وَلَمْ يَذْكُرْ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ فِي الْحَدِيثِ و حَدَّثَنَا هُرَيْمُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى الْأَسَدِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ وَلَمْ يَذْكُرْ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ وَزَادَ فَكُنَّا نَرَاهُ يَمْشِي بَيْنَ أَظْهُرِنَا رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ

Haali en [Abuu Bakr bin Abu Syaibah] haali en [Al Hasan bin Muusaa] haali en [Hammadu bin Salamah] diga [Thabit Al Bunani] diga [Anas bin Malik] o wi'i, 'Nde aayaare nde'e jippinaama: '-Eeh on nuɗɗinɓe, taa ƴeftu daande mon dow -Qs'. Al Hujurat: 2- haa timmi aaye o, Saabit bin Qays ina jooɗii e suudu mum ina wiya miin miɗo jeyaa e yimɓe Jahannama! Kadi omo woɗɗitoo Nelaaɗo (JKM) sahaa kala haa Nelaaɗo (JKM) naamndii Saad bin Muadz ko fayti e ɗuum. O naamndii: “Eeh Abuu Amru, hol no Saabit woniri ? O nyaawi na? ' Sa'ad jaabii, ' ngonka makko ko no woorunoo, mi nanaani hay kabaaru gooto wonde o rafii'. Anas wiyi, “Ndeen Saad yilliima mo, haalani mo yeewtere makko e Rasulullah (JKM). Saabit wiyi, ooɗoo aaye jippinaa, tawi onon fof on nganndii ko miin woni neɗɗo ɓurɗo toowde daande, ɓurɗo daande nelaaɗo Alla sallallaahu ‘alaihi wasallam. Ndeen noon mi jeyaa ko e annduɓe Jahannama.' Ko noon Saad haalani ɗum Rasulullah (JKM). Nelaaɗo (JKM) wiyi kadi : « hay kanko omo jeyaa e yimɓe Asamaan ». Haali en [Qatan bin Nusyair] Haali en [Jaafar bin Suleymaan] haali en [Tsabit] ummoraade e [Anas bin Malik] o wiyi ‘Sabit bin Qais ko haaloowo e nder Ansaar en, nde ndee aaye jippii, woni no Hadiis Hammad nii. Kono tan hadiis oo limtaani innde Sa'd bin Mu'adz'. Kadi ɗum haalaama en [Ahmadu bin Sa'id bin Shakr Ad-Darimi] wi'i en [Habban] wi'i en [Sualiman Ibnul Mughirah] diga [Thabit] diga [Anas] o wi'i, ''Nde aaye jippi -... taa ƴeftu daande ma ko ɓuri daande worɓe, nden o di'a' Mu'adz e nder hadiis'. Kadi o wiyi en [Huraim bin Abdul A'la al Asadi] o wiyi en [al Mutamir bin Sualiman] o wiyi 'mi nanii [baaba am] siftorde e [Thabit] e [Anaas] o wiyi 'nde ndee aaye jippinaa o haali hadiis o haali innde Sa'd bin'. Ndeen o ɓeydi heen, ‘Gorko gooto jeyaaɗo e leñol asamaan ngol ina yahra e men’.

Hadith

Imam Muslim : 171

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ أُنَاسٌ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنُؤَاخَذُ بِمَا عَمِلْنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ أَمَّا مَنْ أَحْسَنَ مِنْكُمْ فِي الْإِسْلَامِ فَلَا يُؤَاخَذُ بِهَا وَمَنْ أَسَاءَ أُخِذَ بِعَمَلِهِ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَالْإِسْلَامِ

Haali en [Usmaan bin Abu Syaiba] haali en [Jarir] diga [Mansur] diga [Abuu Wail] diga [Abdullaah] o wi'i: 'Won ƴami Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam, 'Yaa Rasulullah! Mbele en njuurnitoto golle ɗe mbaɗɗen e jamaanu Jahiliyah?' Rasulullah shallallahu ‘alaahi wasallam jaabii, o wiyi : “kala e mon baɗɗo ko moƴƴi e yonta Islaam, o ñaawetee ko e golle makko e yonta jaahiliyya. Kono kala baɗɗo bonannde, maa o ñaawe golle makko e jamaanu Jahiliyah e jamaanu lislaam'.

Hadith

Imam Muslim : 172

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنُؤَاخَذُ بِمَا عَمِلْنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ مَنْ أَحْسَنَ فِي الْإِسْلَامِ لَمْ يُؤَاخَذْ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَمَنْ أَسَاءَ فِي الْإِسْلَامِ أُخِذَ بِالْأَوَّلِ وَالْآخِرِ حَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ

Haali min [Muhammadu bin Abdullaah bin Numair] haalani min [baaba am] e [Waki’]. -e nder nate goɗɗe ina winndaa- O wiyi en [Abuu Bakr bin Abu Syaibah] e lafazh jeyaa ko e makko, o wiyi en [Waki’] ummoraade e [al-A’maasi] ummoraade e [Abuu Wail] ummoraade e [Abdullaah] o wiyi min naamndiima, ‘Yaa Nelaaɗo Alla sabu du Jahiliyah amen, mbele min ngonata ko e punctions amen ' O jaabii: 'kala bacfcfo moyyere e nder yonta lislaam, o 6eydataa sabu golle makko e nder yonta majjere, kala bacfcfo ko boni e yonta lislaam, o 6eydataa sabu golle makko e yonta majjere e lislaam''. Haali en [Minjab bin al-Harits at-Tamimi] haali en [Ali bin Mushir] gila [al-A'masy] e ndee sanad yeru.

Hadith

Imam Muslim : 173

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ وَأَبُو مَعْنٍ الرَّقَاشِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ كُلُّهُمْ عَنْ أَبِي عَاصِمٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ يَعْنِي أَبَا عَاصِمٍ قَالَ أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ ابْنِ شِمَاسَةَ الْمَهْرِيِّ قَالَ حَضَرْنَا عَمْرَو بْنَ الْعَاصِ وَهُوَ فِي سِيَاقَةِ الْمَوْتِ فَبَكَى طَوِيلًا وَحَوَّلَ وَجْهَهُ إِلَى الْجِدَارِ فَجَعَلَ ابْنُهُ يَقُولُ يَا أَبَتَاهُ أَمَا بَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَذَا أَمَا بَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَذَا قَالَ فَأَقْبَلَ بِوَجْهِهِ فَقَالَ إِنَّ أَفْضَلَ مَا نُعِدُّ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ عَلَى أَطْبَاقٍ ثَلَاثٍ لَقَدْ رَأَيْتُنِي وَمَا أَحَدٌ أَشَدَّ بُغْضًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنِّي وَلَا أَحَبَّ إِلَيَّ أَنْ أَكُونَ قَدْ اسْتَمْكَنْتُ مِنْهُ فَقَتَلْتُهُ فَلَوْ مُتُّ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ لَكُنْتُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَلَمَّا جَعَلَ اللَّهُ الْإِسْلَامَ فِي قَلْبِي أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ ابْسُطْ يَمِينَكَ فَلْأُبَايِعْكَ فَبَسَطَ يَمِينَهُ قَالَ فَقَبَضْتُ يَدِي قَالَ مَا لَكَ يَا عَمْرُو قَالَ قُلْتُ أَرَدْتُ أَنْ أَشْتَرِطَ قَالَ تَشْتَرِطُ بِمَاذَا قُلْتُ أَنْ يُغْفَرَ لِي قَالَ أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ الْإِسْلَامَ يَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلَهُ وَأَنَّ الْهِجْرَةَ تَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلِهَا وَأَنَّ الْحَجَّ يَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلَهُ وَمَا كَانَ أَحَدٌ أَحَبَّ إِلَيَّ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا أَجَلَّ فِي عَيْنِي مِنْهُ وَمَا كُنْتُ أُطِيقُ أَنْ أَمْلَأَ عَيْنَيَّ مِنْهُ إِجْلَالًا لَهُ وَلَوْ سُئِلْتُ أَنْ أَصِفَهُ مَا أَطَقْتُ لِأَنِّي لَمْ أَكُنْ أَمْلَأُ عَيْنَيَّ مِنْهُ وَلَوْ مُتُّ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ لَرَجَوْتُ أَنْ أَكُونَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ ثُمَّ وَلِينَا أَشْيَاءَ مَا أَدْرِي مَا حَالِي فِيهَا فَإِذَا أَنَا مُتُّ فَلَا تَصْحَبْنِي نَائِحَةٌ وَلَا نَارٌ فَإِذَا دَفَنْتُمُونِي فَشُنُّوا عَلَيَّ التُّرَابَ شَنًّا ثُمَّ أَقِيمُوا حَوْلَ قَبْرِي قَدْرَ مَا تُنْحَرُ جَزُورٌ وَيُقْسَمُ لَحْمُهَا حَتَّى أَسْتَأْنِسَ بِكُمْ وَأَنْظُرَ مَاذَا أُرَاجِعُ بِهِ رُسُلَ رَبِّي

Haali en [Muhammadu bin al-Mutsanna al-Anazi] e [Abuu Ma'n ar-Raqasyi] e [Ishaq bin Manshuur] kala ko ummii e [Abuu Aasiim] e lafazh jeyaa ko e Ibnu al-Mutsanna, o haalani en [adl-Dlahhak] - woni Syihwah to [Abuu Abu] o wiyi, o haalani en [Yazid bin Abuu Habib] ummoraade e [Ibnu Shiimasah al-Mahri] o wiyi min tawtoraama [Amru bin al-Ash], nde o lootata maayɗo oo, ndeen o woyi haa juuti, o werlii yeeso makko e mahol ngol, ndeen ɓiyiiko fuɗɗii wiyde, ‘Yaa Raasul am wonaa diihillaalah on kabaaru belɗo e oon laawol, mbele Rasulullah (Sallahullah) rokkaani on kabaaru belɗo e oon laawol'. Haaloowo oo wii, “Ko cfuum wacfi o 6uuccii yeeso makko, o wi’i: “Goonga, ko 6uri teegtude e ko min teskii ko seede wonde alaa laamcfo - fotcfo reweede - so wonaa Alla, kadi Muhammadu ko nulaaɗo Alla, goonga miɗo woni e ngonkaaji tati; Mi yiyii hoore am, kono alaa fof mo Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ɓuri mi yiɗde, kadi alaa ko ɓurmi yiɗde ɓadtaade mo, mbele mi waawa warde mo, so mi maayii e oon ngonka miɗo sikki maa mi won e yimɓe jeynge. Nde Alla waɗi lislaam e nder ɓernde am, njah-mi to Nelaaɗo Alla sallallaahu ‘alaihi wasallam mbiy-mi : “Fooɗtu junngo maa ñaamo, ndeen maa mi aldaa e maa”, o fooɗti junngo makko ñaamo’. Amru bin al Ash wiyi 'ndeen mi nanngii junngo am'. O naamndii: Hol ko woni ma Amru? ' Mi jaabiima, 'micfo yicfi rokkude sarcfiiji'. O wiyi : « hol sarɗiiji ɗi naamnoto-ɗaa ? ' Mi jaabi, 'E dow sarɗi mi yaafaama'. O wi’i: “Mbele a anndaa Lislaam momtii bakkatuuji gadiiɗi, hijjoore kadi momtii bakkatuuji gadiiɗi, hajjuuji kadi momtii bakkatuuji gadiiɗi”. Kadi alaa mo ɓurmi yiɗde so wonaa Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam, kadi alaa mo ɓurmi laaɓtude e gite am, kadi mi waawaa hebbinde gite am -e huunde- sabu teddinde mo, so mi naamnaama siftorde mo, ko goonga mi waawaa, sabu mi hebbinaani mo gite am. Kadi so mi maayii e oon sifaa, miɗo sikki tan miɗo waawi wonde gooto e hoɗɓe e asamaan. Ndeen min njahii e huunde nde mi anndaa hol ngonka ngonmi, so mi maayii, ndeen hay debbo gooto ina woya, ina yahda e am, hay yiite. So a wirnii kam, cirƴaa leydi e dow am, ndeen daraa e sara yanaande am ko ina wona ɗo gelooɗi ɗii hirsaa ɗoo, kosam ɗam renndinaa ɗoo, haa mi nana ma, mi yi’a ko nulaaɗo joom am oo addata.

Hadith

Imam Muslim : 174

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ دِينَارٍ وَاللَّفْظُ لِإِبْرَاهِيمَ قَالَا حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يَعْلَى بْنُ مُسْلِمٍ أَنَّهُ سَمِعَ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ نَاسًا مِنْ أَهْلِ الشِّرْكِ قَتَلُوا فَأَكْثَرُوا وَزَنَوْا فَأَكْثَرُوا ثُمَّ أَتَوْا مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا إِنَّ الَّذِي تَقُولُ وَتَدْعُو لَحَسَنٌ وَلَوْ تُخْبِرُنَا أَنَّ لِمَا عَمِلْنَا كَفَّارَةً فَنَزَلَ { وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ يَلْقَ أَثَامًا } وَنَزَلَ { يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ }

Haali en [Muhammadu bin Hatim bin Maimun] e [Ibraahiima bin Dinar] e lafazh jeyaa ko e Ibraahiima, kamɓe ɗiɗo fof ɓe mbiyi, haali en [Hajjaj] - woni Ibnu Muhammadu - gila [Ibnu Juraij] o wiyi, haali kam [Ya'la bin Jubaid gila] Abbas] wonde yim6e ummorii6e e mushrik ina mbacfa warngooji, ina 6eydoo heewde, ina 6eydoo 6eydaade, ina 6eydoo 6eydaade. Ndeen ɓe ngarii e Annabi Muhammadu sallallaahu 'alaihi wasallam ɓe mbiyi, 'Goonga, ko mbiyataa e ko noddata ko ina moƴƴi, so tawii aɗa humpita min wonde golle bonɗe ɗe min mbaɗi ɗee ina mbaawi momteede, ndeen aaye oo jippii: '-E ɓeen ɓe ndewataa laamɓe woɗɓe wondude e Alla e ɓe mbaraani noon -theulbi ɓe ngam -theul has-dde ngam -theul has-dde dalillaaji laaɓtuɗi, kadi woto njeenaari, kala baɗɗo ɗum, ko goonga o heɓat -joɓdi- ngam bakkatuuji makko-- ' -Qs. Furqaan: 68-. Ndeen aaye oo jippii: '-Wi'u, 'Eeh maccu6e am 6ur6e 6urde keerol ko'e mum'en, woto njejjitee yurmeende Alla-' -Qs. Az zumar: duuɓi 53-.

Hadith

Imam Muslim : 175

حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَأَيْتَ أُمُورًا كُنْتُ أَتَحَنَّثُ بِهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ هَلْ لِي فِيهَا مِنْ شَيْءٍ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ مِنْ خَيْرٍ وَالتَّحَنُّثُ التَّعَبُّدُ

Haali en [Harmalah bin Yahya] haali en [Ibnu Wahab] o wiyi, haali kam [Yunus] ummoraade e [Ibnu Shihab] o wiyi, haali kam [Urwah bin az-Zubair] wonde [Hakim bin Hizam] haali mo, wonde o meeɗii naamnaade ma geɗe moƴƴe ko fayti e ko mbaɗmi? waɗi ɗum ko e jamaanu Jahiliya? Mbele mi heɓat huunde?' Resulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam jaabiima o wiyi : “a naatii e Lislaam ko e ko ngardu-ɗaa nde ngonno-ɗaa haa hannde majjere, maa golle moƴƴe walla tawauts -dewal-’.

Hadith

Imam Muslim : 176

و حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا وَقَالَ عَبْدٌ حَدَّثَنِي يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْ رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ أُمُورًا كُنْتُ أَتَحَنَّثُ بِهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ مِنْ صَدَقَةٍ أَوْ عَتَاقَةٍ أَوْ صِلَةِ رَحِمٍ أَفِيهَا أَجْرٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ مِنْ خَيْرٍ

E haalani en [Hasan al-Hulwani] e [Abdu bin Humayid], [al-Hulwani] wiyi, haalani en, kadi [Abdu] wiyi, haalani kam [Ya'qub] - woni Ibnu Ibraahiima bin Sa'ad - haalani en [baaba am] gila e [Salih] haa e [o wiyi kam, biUhald az-Zubair] wonde [Hakim bin Hizam] habrii mo, wonde o wiyiino Rasulullah, “Yaa Rasulullah, hol ko cikkuɗaa e geɗe keewɗe, e mbaadi sadak, walla rimɗinde maccuɓe, walla sehilaagal, ko mbaɗnoo-mi e jamaanu Jahiliyah? Mbele mi heɓii njoɓdi e makko? Resulullah (JKM) jaabtii: ''a naatii e Lislaam ko e geɗe moƴƴe ɗe mbaɗno-ɗaa ko adii''.

Hadith

Imam Muslim : 177

حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَشْيَاءَ كُنْتُ أَفْعَلُهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ هِشَامٌ يَعْنِي أَتَبَرَّرُ بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ لَكَ مِنْ الْخَيْرِ قُلْتُ فَوَاللَّهِ لَا أَدَعُ شَيْئًا صَنَعْتُهُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِلَّا فَعَلْتُ فِي الْإِسْلَامِ مِثْلَهُ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَعْتَقَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ مِائَةَ رَقَبَةٍ وَحَمَلَ عَلَى مِائَةِ بَعِيرٍ ثُمَّ أَعْتَقَ فِي الْإِسْلَامِ مِائَةَ رَقَبَةٍ وَحَمَلَ عَلَى مِائَةِ بَعِيرٍ ثُمَّ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِهِمْ

[Ishaq bin Ibraahiima] e [Abd bin Humayd] kamɓe ɗiɗo fof ɓe mbiyi, [Abdurrazzaq] haali en, [Ma’mar] haali en gila [az-Zuhri] e ndee ɗoo caɗeele jolngo. -e nder daartol goɗngol ina haalee- E [Ishaq bin Ibraahiima] wiyi en, [Abuu Mu'awiyah] wiyi en, [Hisham bin Urwah] wiyi en gila e [baaba mum] gila e [Hakim bin Hizam] o wiyi, mi naamndii, 'Yaa Nelaaɗo Alla, -hol ko cikkuɗaa- ko adii yoga e du- I? Nde Hisham siftini, 'golle moƴƴe ɗe mbaɗmi?' Nelaaɗo Alla (jkm) jaabiima : “a jaɓii lislaam e golle moƴƴe ɗe mbaɗno-ɗaa ko adii.” Miin noon mbi’mi, “Wallaahi, alaa golle moƴƴe ɗe meeɗ-mi waɗde e yontaaji ko adii Lislaam so wonaa kadi mi waɗii ɗum e nder Lislaam.” Ina wiyee en [Abuu Bakr bin Abu Shayba] wonde [Abdullaah bin Numair] wiyi en e [Hisham bin Urwah] e [baaba mum] wonde [Hakim bin Hizam] rimɗinii teemedere jiyaaɓe e rokki teemedere gelooɗi e sadak e nder yontaaji ko adii Islaam rimɗude e yontaaji teemedere lislaam teemedere gelooɗi e sadak. Ndeen o arii e Nelaaɗo (JKM)... o siftini hadisaaji nannduɗi e ɗiin.

Hadith

Imam Muslim : 178

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ } شَقَّ ذَلِكَ عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالُوا أَيُّنَا لَا يَظْلِمُ نَفْسَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ هُوَ كَمَا تَظُنُّونَ إِنَّمَا هُوَ كَمَا قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ { يَا بُنَيَّ لَا تُشْرِكْ بِاللَّهِ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ } حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عِيسَى وَهُوَ ابْنُ يُونُسَ ح و حَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ مُسْهِرٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ كُلُّهُمْ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ أَبُو كُرَيْبٍ قَالَ ابْنُ إِدْرِيسَ حَدَّثَنِيهِ أَوَّلًا أَبِي عَنْ أَبَانَ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ سَمِعْتُهُ مِنْهُ

Haali en [Abuu Bakr bin Abu Syaiba] haali en [Abdullaah bin Idris] e [Abuu Mu'awiyah] e [Waki'] diga [al-A'masy] diga [Ibrahiima] diga [Alqamah] diga [Abdullaah] o wi'i: 'Nde aaye jippini mo mixed bee maɓɓe, e Those' -Qs. Al An’am: 82-, ndeen sahabaaɓe ɓee teddinii ɗum, ɓe mbi’i: “Eeh Nelaaɗo Alla, hol e men mo tooñaani hoore mum! ' O jaabii: 'Wonaa cfuum njicfcfaa wiide. O woni ko hono no Luqmaan wi’ri 6icfcfo mum nii: '-Eeh 6icfcfo am hoto shirk Alla. Ndeke shirk ko tooñannge mawnge-'. -Qs. Luqmaan: 13-. Haali en [Ishaq bin Ibraahiima] e [Aali bin Kasyram] kamɓe ɗiɗo fof ɓe mbiyi, haali en [Isaa] woni -Ibnu Yuunus-. -e nder daartol goɗngol ina haalee- E o haalani en [Minjab bin al-Harits at-Tamimi] o humpitii en [Ibnu Mushir]. -e nder nate goɗɗe ina wiyee- E nde o haalani en [Abuu Kuraayb] haalaniino en [Ibnu Idris] kala ko fayti e [al-Amasy] e ndee sanad, [Abuu Kurayb] wiyi, [Ibnu Idris] wiyi, haalaniino mi ɗum ko adii [baaba am] ummoraade e [Aban bin Taghlib-A'al] ummoraade e [Aban bin Taghlib].

Hadith

Imam Muslim : 179

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مِنْهَالٍ الضَّرِيرُ وَأُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ الْعَيْشِيُّ وَاللَّفْظُ لِأُمَيَّةَ قَالَا حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَهُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ عَنْ الْعَلَاءِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { لِلَّهِ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ } قَالَ فَاشْتَدَّ ذَلِكَ عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ بَرَكُوا عَلَى الرُّكَبِ فَقَالُوا أَيْ رَسُولَ اللَّهِ كُلِّفْنَا مِنْ الْأَعْمَالِ مَا نُطِيقُ الصَّلَاةَ وَالصِّيَامَ وَالْجِهَادَ وَالصَّدَقَةَ وَقَدْ أُنْزِلَتْ عَلَيْكَ هَذِهِ الْآيَةُ وَلَا نُطِيقُهَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتُرِيدُونَ أَنْ تَقُولُوا كَمَا قَالَ أَهْلُ الْكِتَابَيْنِ مِنْ قَبْلِكُمْ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا بَلْ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ فَلَمَّا اقْتَرَأَهَا الْقَوْمُ ذَلَّتْ بِهَا أَلْسِنَتُهُمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ فِي إِثْرِهَا { آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَقَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ } فَلَمَّا فَعَلُوا ذَلِكَ نَسَخَهَا اللَّهُ تَعَالَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا } قَالَ نَعَمْ { رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا } قَالَ نَعَمْ { رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ } قَالَ نَعَمْ { وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ } قَالَ نَعَمْ

Haali kam [Muhammadu bin Minhal adl-Dlarir] e [Umayya bin Bistham al-Aisyi] e lafazh jeyaa ko e Umayya, kamɓe ɗiɗo fof ɓe mbiyi, haali en [Yazid bin Zurai’] haali en [Rauh] - woni Ibnu al-Qasim- ummoraade e [o wii] 'Nde aaye o jippinaa e Nelaaɗo Alla sallallaahu 'aleyhi wasallam: '-Ko woni e dow asamaanuuji e dow leydi fof ko Alla jeyi. Kadi so a jibinii ko woni e ɓernde maa walla a suuɗii ɗum, ko goonga Alla ina hiisa e maa ko fayti e golle maa. Waɗde Alla ina yaafoo mo O yiɗi, ina ñaawa mo O yiɗi; Alla woni baawɗo dow huunde fof-' -Qs. al-Baqarah: 284- ' Abuu Hurairah wiyi: “Ndeen haala kaa ina teddi e sehilaaɓe Rasulullah, ɓe ngari e Rasulullah, ɓe mbiyi salminaango e dow oto oo, ɓe mbiyi: “Yaa Rasulullah, min ndokkaama juulde ngam koorka, jihadi e sadakeeji. Ndeke, ooɗoo aaye jippinaama e mon, en mbaawaa waɗde ɗum! Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam wiyi: ''Mbele aɗa yiɗi wiyde no yimɓe deftere ɓee mbiyrata hade maa wiyde 'min nanii min njaɓaani', kono mbi'aa min nanii min ɗooftii, yaafo min yaa Joomiraawo amen kadi ko e maa woni ngartam'. Ɓe njaabii, min nanii min ɗooftii, yaafo min, yaa Joomiraawo amen, ko aan woni hootde’. Nde yim6e njanngi nde, konngucfi ma66e cujjani nde, ndeen Alla holliti caggal mum: '-Nelcfo oo googcfinii Qur'aana jippinaa e makko ummoraade e joom mum, ko noon kadi googcfin6e. Goonɗinii fof ko Alla, gooŋɗini maleykaaji mum, e defte mum, e nelaaɓe mum. -Be mbi'i- 'Min ceeraani hakkunde gooto -e goɗɗo- nder nelaaɓe maako', ɓe mbi'i min nanii min ɗooftii'. -Be njuuli-, 'Yaafo min, ya Joomiraacfo amen, ko e maa woni warto'. -Qs. Al-Baqara: 285-. Nde 6e mbacfi cfum, Alla momti cfum, caggal cfuum holliti: '-Alla 6eydataa necfcfo so wonaa baawcfe mum. O heɓat njoɓdi - e golle moƴƴe - ɗe o tiiɗnata, o heɓa jukkungo - e bonanndeeji - ɗi o waɗata. -Be njuulii-: 'Joomiraacfo amin hoto jukku min so min njejjitii walla min aynii-' Alla jaabii: 'Eeh'. '-Eeh Rabb amen, woto fawnu min 6uu6ol teddungol no wacfnucfaa e 6e adii min-' Alla jaabii: 'Eey'. '-Yaa Rabb amen, woto muñ min ko min mbaawaa muñde-' Alla jaabii: 'Eey'. '-Yaafo min; yaafo min; kadi yurmo min. Ko aan woni balloowo amen, wallu min e heeferɓe'. -Qs. Al-Baqara: 286-. Alla jaabii : “eey”.

Hadith

Imam Muslim : 180

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَاللَّفْظُ لِأَبِي بَكْرٍ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ آدَمَ بْنِ سُلَيْمَانَ مَوْلَى خَالِدٍ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ } قَالَ دَخَلَ قُلُوبَهُمْ مِنْهَا شَيْءٌ لَمْ يَدْخُلْ قُلُوبَهُمْ مِنْ شَيْءٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَسَلَّمْنَا قَالَ فَأَلْقَى اللَّهُ الْإِيمَانَ فِي قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى { لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ { رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ { وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ

Haali en [Abuu Bakr bin Abu Syaiba] e [Abu Kurayb] e [Ishaq bin Ibraahiima] e lafazh jeyaa ko Abuu Bakr, wiyi [Ishaq] haali en, tawi yimɓe ɗiɗo woɗɓe mbiyi, haali en [Waki'] ummoraade e [Sufyan] ummoraade e [Aadama bin Khalimer o wiyi ngam] [Sa'id bin Jubair] anndini diga [Ibnu Abbas] o wi'i, ''Nde o jippii aaye: '-So a jibinii huunde nde woni nder ɓernde maaɗa walla a suuɗii ɗum, sikke alaa Alla waɗan maa hiisa ko fayti e golle maa-' -Qs. Albakara: 284-. Ibnu Abbaas wiyi “ndeen mette naatii e ɓerɗe maɓɓe ummoraade e makko ɗe meeɗaa naatde e ɓerɗe maɓɓe hay seeɗa”. Ko ɗuum waɗi Nelaaɗo (JKM) wiyi: “wiy mi nani mi ɗooftii mi jaɓii”. Ibnu Abbaas wiyi, “ndeen Alla waɗii hoolaare e nder ɓerɗe maɓɓe, kamɓe ndeen ɓe njippini aaye oo: ‘-Alla teddintaa neɗɗo so wonaa e mbaawka mum. O heɓat njoɓdi - e golle moƴƴe - ɗe o tiiɗnata, o heɓa jukkungo - e bonanndeeji - ɗi o waɗata. -Be njuuli-, 'Yaa Rabb amen, taa 6eydu min so min njejjitii walla min 6eydii-' -Qs. Al Baqarah: 286-, Alla wiyi: goonga mi waɗii ɗum. '-Yaa Rabb amen, woto 6eydu min 6uu6ol teddungol hono no 6eyducfaa e dow 6e adii min-' -Qs. Al Baqarah: 286-, Alla wiyi: mi waɗii ɗum. '-Yaa Rabb amen, yaafo min; yaafo min; kadi yurmo min. Ko aan woni balloowo amen-' Alla wiyi: 'mi waɗii ɗum'.