Imam Muslim : 161
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ وَعَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ كُلُّهُمْ عَنْ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ عَبْدِ الْوَارِثِ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ الْأَنْصَارِيِّ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ الثَّوْرِيِّ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ سِوَى الْإِسْلَامِ كَاذِبًا مُتَعَمِّدًا فَهْوَ كَمَا قَالَ وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِشَيْءٍ عَذَّبَهُ اللَّهُ بِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ هَذَا حَدِيثُ سُفْيَانَ وَأَمَّا شُعْبَةُ فَحَدِيثُهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ سِوَى الْإِسْلَامِ كَاذِبًا فَهْوَ كَمَا قَالَ وَمَنْ ذَبَحَ نَفْسَهُ بِشَيْءٍ ذُبِحَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ
Egblɔ nusianu na mí [Ishaq bin Ibrahim] kple [Ishaq bin Mansur] kple [Abd al-Warits bin Abd ash-Shamad] tso [Abd ash-Shamad bin Abd al-Warits] gbɔ tso [Syu’bah] gbɔ tso [Ayyub] gbɔ tso [Abu Qilabah] gbɔ tso [Thabit bin adl-Dlahhak al-Ansari] gbɔ. -le nuŋlɔɖi bubu me la wogblɔe- Eye wogblɔe na mí tso [Muhammad bin Rafi’] gbɔ tso [Abdurrazzaq] gbɔ tso [ats-Tsauri] gbɔ tso [Khalid al-Hadzdza’] gbɔ tso [Abu Qilabah] gbɔ tso [Tsabit bin adl-Dlahhak] gbɔ egblɔ be, ‘Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam gblɔ be: ‘Amesiame atam atam le subɔsubɔha aɖe ta negbe Islam ko la, alakpatɔe kple eɖoɖo koŋ, ekema ele abe alesi wògblɔe ene. Ame sia ame si tsɔ haƒonu wu eɖokui la, Allah awɔ funyafunyae kple dɔwɔnu ma le Jahannam ƒe Dzomavɔ me’. Esia nye hadith [Sufyan] Le hadith [Syu’bah] gome la, wogblɔ be Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam gblɔ be: ‘Amesi ka atam ɖe subɔsubɔha bubu si menye Islam o ŋu alakpatɔe la, ekema ele abe alesi wògblɔe ene. Eye amesiame si tsɔ -dɔwɔnu- wu eɖokui la, ekema woawui le Tsitretsitsiŋkekea dzi kple dɔwɔnu ma’.
Imam Muslim : 162
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ ابْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ شَهِدْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُنَيْنًا فَقَالَ لِرَجُلٍ مِمَّنْ يُدْعَى بِالْإِسْلَامِ هَذَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَلَمَّا حَضَرْنَا الْقِتَالَ قَاتَلَ الرَّجُلُ قِتَالًا شَدِيدًا فَأَصَابَتْهُ جِرَاحَةٌ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الرَّجُلُ الَّذِي قُلْتَ لَهُ آنِفًا إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَإِنَّهُ قَاتَلَ الْيَوْمَ قِتَالًا شَدِيدًا وَقَدْ مَاتَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى النَّارِ فَكَادَ بَعْضُ الْمُسْلِمِينَ أَنْ يَرْتَابَ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى ذَلِكَ إِذْ قِيلَ إِنَّهُ لَمْ يَمُتْ وَلَكِنَّ بِهِ جِرَاحًا شَدِيدًا فَلَمَّا كَانَ مِنْ اللَّيْلِ لَمْ يَصْبِرْ عَلَى الْجِرَاحِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَأُخْبِرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذَلِكَ فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنِّي عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ ثُمَّ أَمَرَ بِلَالًا فَنَادَى فِي النَّاسِ أَنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا نَفْسٌ مُسْلِمَةٌ وَأَنَّ اللَّهَ يُؤَيِّدُ هَذَا الدِّينَ بِالرَّجُلِ الْفَاجِرِ
Eye wògblɔ nusianu na mí [Muhammad bin Rafi’] kple [Abd bin Humaid] tso [Abdurrazzaq] gbɔ, [Ibn Rafi’] gblɔ be, egblɔ na mí [Abdurrazzaq] gblɔ na mí [Ma’mar] tso [az-Zuhri] gbɔ tso [Ibn al-Musayyab] gbɔ tso [Abu Hurairah] gbɔ egblɔ be, ‘Míewɔ ɖeka kple Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam le aʋa wɔm kple Hunain, emegbe egblɔ na ŋutsu aɖe si wonya be enye Moslemtɔ be: ‘Ame sia le Dzomavɔ me tɔwo dome’. Esi míenɔ teƒea la, míekpɔ ŋutsua wònɔ avu wɔm vevie ale gbegbe be exɔ abi vevie. Emegbe ame aɖe ka nya ta na Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam be, ‘O Rasulullah! Ŋutsu si nègblɔ va yi, be enye Dzomavɔ ƒe aƒetɔ la, egbea ewɔ avu sesĩe ale gbegbe eye wòku.’ Emegbe Allah ƒe dɔla (Allah ƒe ŋutifafa kple yayra nanɔ edzi) gblɔ be: “Ayi Dzomavɔ me.” Ðikeke nɔ Moslemtɔ aɖewo ŋu. Kasia, ame aɖe va ka nya ta be yemeku le avu wɔm o, ke boŋ exɔ abi vevie. Le zã ma me la, megbɔ dzi ɖi le eƒe abiwo ƒe vevesese ta o, eyata ewu eɖokui, eye wogblɔ esia na Allah ƒe dɔla. Allah ƒe dɔla yi edzi gblɔ takbir la be: "Allahu Akbar! Meɖi ɖase be menye Allah ƒe dɔla kple Eƒe dɔla." Emegbe Allah ƒe dɔla de se na Bilal be wòana amesiame nanya be ame aɖeke mage ɖe Paradiso me o negbe luʋɔ alo ame si bɔbɔ eɖokui ɖe Allah te ko. Eye be Allah do ŋusẽ subɔsubɔha sia kple kalẽtɔ aɖe."
Imam Muslim : 163
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيُّ حَيٌّ مِنْ الْعَرَبِ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْتَقَى هُوَ وَالْمُشْرِكُونَ فَاقْتَتَلُوا فَلَمَّا مَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى عَسْكَرِهِ وَمَالَ الْآخَرُونَ إِلَى عَسْكَرِهِمْ وَفِي أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ لَا يَدَعُ لَهُمْ شَاذَّةً إِلَّا اتَّبَعَهَا يَضْرِبُهَا بِسَيْفِهِ فَقَالُوا مَا أَجْزَأَ مِنَّا الْيَوْمَ أَحَدٌ كَمَا أَجْزَأَ فُلَانٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ أَنَا صَاحِبُهُ أَبَدًا قَالَ فَخَرَجَ مَعَهُ كُلَّمَا وَقَفَ وَقَفَ مَعَهُ وَإِذَا أَسْرَعَ أَسْرَعَ مَعَهُ قَالَ فَجُرِحَ الرَّجُلُ جُرْحًا شَدِيدًا فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ بِالْأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَى سَيْفِهِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَخَرَجَ الرَّجُلُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ قَالَ وَمَا ذَاكَ قَالَ الرَّجُلُ الَّذِي ذَكَرْتَ آنِفًا أَنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَأَعْظَمَ النَّاسُ ذَلِكَ فَقُلْتُ أَنَا لَكُمْ بِهِ فَخَرَجْتُ فِي طَلَبِهِ حَتَّى جُرِحَ جُرْحًا شَدِيدًا فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ بِالْأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَيْهِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ إِنَّ الرَّجُلَ لِيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ الْجَنَّةِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَإِنَّ الرَّجُلَ لِيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ النَّارِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ
Wogblɔ na mí be [Qutaibah bin Sa’id] gblɔ na mí [Ya’qub] - si nye Ibn Abdurrahman al-Qari - - kɔƒe aɖe ƒe ŋkɔ le Arabia - tso [Abu Hazim] gbɔ tso [Sahal bin Sa’id as-Saidi] gbɔ be Allah ƒe dɔla sallallaahu ‘alaihi wasallam do go mawusubɔlawo, eyata aʋa aɖe dzɔ. Esi Allah ƒe dɔla trɔ yi Moslemtɔwo ƒe aʋakɔa gbɔ, eye dzimaxɔsetɔwo trɔ yi woƒe asrafowo gbɔ la, ŋutsu aɖe nɔ Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam ƒe zɔhɛwo dome si meɖe mɔ na futɔ la be wòato afima o. Etsɔ eƒe yi ti futɔa yome hedze wo dzi. Nyagblɔɖila la xɔlɔ̃ bubu gblɔ be, ‘Egbea la, ame aɖeke mele mía dome si ƒe dzi dze eme ŋutɔŋutɔ abe alesi ame siawo le ene o’. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yi edzi gblɔ be: ‘Nyae! Enye Dzomavɔ ƒe eŋutinunyalawo ƒe hatsotso me tɔ. Ŋutsu aɖe si tso Moslemtɔwo gbɔ gblɔ be, ‘Madze eyome ɣesiaɣi’. Sahl bin Sa'ad gagblɔ ake be, 'Ŋutsu la do go ɖekae kple ale kple ame, ne ale kple alea dzudzɔ esime wole avu wɔm la ekema eya hã tɔ, ne alea kple alea zɔna kabakaba, ekema eʋãna kabakaba nenema ke.' Ŋutsua gblɔ be, ‘Abi gã aɖe le Fulan ŋu. Esi mete ŋu nɔ te ɖe vevesese si me tom wònɔ nu o ta la, edi be yeaku enumake, eya ta etsɔ eƒe yi ƒe asibidɛ da ɖe anyigba heƒo eɖokui. Ŋutsua do go be yeado go Allah ƒe dɔla eye wògblɔ be, ‘Meɖi ɖase be wò, Muhammad, nye Allah ƒe dɔla’. Nyagblɔɖila la bia be, ‘Nukae le fu ɖem na wò? ' Ŋutsua gblɔ be, 'Ŋutsu si nèyɔ be Dzomavɔ ŋuti nunyala esime ame akpa gãtɔ tsi tre ɖe esia ŋu, eyata meɖi ɖase na wò, Oo Allah ƒe dɔla le ale kple alea ŋu, medo go dze eyome le aʋa la katã me vaseɖe esime mekpɔe be exɔ abi vevie, edi be yeaku kaba, emegbe etsɔ eƒe yi ƒe asibidɛ da ɖe anyigba eye wòtsɔ yi ƒe asike da ɖe eƒe akɔta eveawo dome emegbe wòmiãe ɖe eɖokui ŋu ale be wòwu eya ŋutɔ’. Eyata Allah ƒe dɔla (si. Eye ŋutsu aɖewo hã li siwo wɔa dɔ nyuiwo kple Dzomavɔ ŋuti nunyala ƒe nuwɔnawo le amegbetɔwo ŋkume, togbɔ be enye Dziƒo ŋuti nunyala hã''.
Imam Muslim : 164
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا الزُّبَيْرِيُّ وَهُوَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ يَقُولُا إِنَّ رَجُلًا مِمَّنْ كَانَ قَبْلَكُمْ خَرَجَتْ بِهِ قُرْحَةٌ فَلَمَّا آذَتْهُ انْتَزَعَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ فَنَكَأَهَا فَلَمْ يَرْقَأْ الدَّمُ حَتَّى مَاتَ قَالَ رَبُّكُمْ قَدْ حَرَّمْتُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ ثُمَّ مَدَّ يَدَهُ إِلَى الْمَسْجِدِ فَقَالَ إِي وَاللَّهِ لَقَدْ حَدَّثَنِي بِهَذَا الْحَدِيثِ جُنْدَبٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ يَقُولُ حَدَّثَنَا جُنْدَبُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيُّ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ فَمَا نَسِينَا وَمَا نَخْشَى أَنْ يَكُونَ جُنْدَبٌ كَذَبَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ بِرَجُلٍ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ خُرَاجٌ فَذَكَرَ نَحْوَهُ
Egblɔ na mí [Muhammad bin Rafi’] gblɔ na mí [az-Zubairi] - si nye Muhammad bin Abdullah bin az-Zubair - gblɔ na mí [Syaiban] egblɔ be, mese [al-Hasan] gblɔ be, ‘Nyateƒee, ŋutsu aɖe nɔ anyi do ŋgɔ na wò si ƒe ʋuʋudedi do, eye esi ʋuʋudedi na wòkpe fu la, ekema eda aŋutrɔ tso eƒe socket me, emegbe etsɔ flayed nɛ vaseɖe esime ʋua nɔ sisim madzudzɔmadzudzɔe vaseɖe esime wòku. Miaƒe Rabb gblɔ be: ‘Mede se ɖe dziƒo nu nɛ’. Emegbe al-Hasan do eƒe asi ɖe dzi ɖo ta gbedoxɔa gbɔ eye wògblɔ be, ‘Le Allah ta la, [Jundub] gblɔ hadith sia na mí tso Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam gbɔ le gbedoxɔ sia me’. Eye egblɔ na mí [Muhammad bin Abu Bakr al-Muqaddami] gblɔ na mí [Wahab bin Jarir] gblɔ na mí [fofonye] be yegblɔ be, mese [al-Hasan] gblɔ, egblɔ na mí [Jundub bin Abdullah al-Bajali] le gbedoxɔ sia me, eyata migaŋlɔ be o eye migatsi dzi ɖe Jundub ƒe alakpadada le Rasulullah sallallaahu ƒe ŋkɔ me ŋu o 'alaihi wasallam ƒe nya. Jundub gblɔ be Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam gblɔ be: 'Ŋutsu aɖe do ŋgɔ na wò la, ƒoƒoewo nɔ eŋu...ekema eyɔ hadith aɖe abe ema ene'.
Imam Muslim : 165
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ قَالَ حَدَّثَنِي سِمَاكٌ الْحَنَفِيُّ أَبُو زُمَيْلٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ خَيْبَرَ أَقْبَلَ نَفَرٌ مِنْ صَحَابَةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا فُلَانٌ شَهِيدٌ فُلَانٌ شَهِيدٌ حَتَّى مَرُّوا عَلَى رَجُلٍ فَقَالُوا فُلَانٌ شَهِيدٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلَّا إِنِّي رَأَيْتُهُ فِي النَّارِ فِي بُرْدَةٍ غَلَّهَا أَوْ عَبَاءَةٍ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ اذْهَبْ فَنَادِ فِي النَّاسِ أَنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا الْمُؤْمِنُونَ قَالَ فَخَرَجْتُ فَنَادَيْتُ أَلَا إِنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا الْمُؤْمِنُونَ
[Zuhair bin Harb] gblɔ na mí be [Hashim bin al-Qasim] gblɔ na mí [Ikrimah bin Ammar] gblɔ be, [Simak al-Hanafi Abu Zumail] gblɔ be, [Abdullah bin Abbas] gblɔ be, [Umar bin al-Khattab] gblɔ be, ‘Esi Khaibar ƒe aʋawɔwɔ la dzɔ la, zɔhɛ geɖewo va Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi gbɔ nyeallam eye wogblɔ be, ‘Ame kple ame aɖe nye xɔsetakukula, ame aɖe nye xɔsetakukula,’ vaseɖe esime woto ŋutsu aɖe ŋu hegblɔ be, ‘Ameka nye xɔsetakukula.’ Emegbe Allah ƒe dɔla sallallaahu ‘alaihi wasallam gblɔ be: ‘Ao, nyateƒee, mekpɔe le Dzomavɔ me le awu alo awudziwui si wòtsɔ - hafi womae -’. Emegbe Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam gagblɔ ake be: ‘Oo Ibn al-Khaththab, yi ɖagblɔ na amewo be ame aɖeke mage ɖe dziƒo o negbe amesiwo xɔe se ko’. Eyata Umar gblɔ be, 'Medo go henɔ ɣli dom be, 'Nyae be ame aɖeke mage ɖe dziƒo o negbe xɔsetɔ ko'.
Imam Muslim : 166
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ الدُّؤَلِيِّ عَنْ سَالِمٍ أَبِي الْغَيْثِ مَوْلَى ابْنِ مُطِيعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَهَذَا حَدِيثُهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ ثَوْرٍ عَنْ أَبِي الْغَيْثِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى خَيْبَرَ فَفَتَحَ اللَّهُ عَلَيْنَا فَلَمْ نَغْنَمْ ذَهَبًا وَلَا وَرِقًا غَنِمْنَا الْمَتَاعَ وَالطَّعَامَ وَالثِّيَابَ ثُمَّ انْطَلَقْنَا إِلَى الْوَادِي وَمَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَبْدٌ لَهُ وَهَبَهُ لَهُ رَجُلٌ مِنْ جُذَامَ يُدْعَى رِفَاعَةَ بْنَ زَيْدٍ مِنْ بَنِي الضُّبَيْبِ فَلَمَّا نَزَلْنَا الْوَادِي قَامَ عَبْدُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحُلُّ رَحْلَهُ فَرُمِيَ بِسَهْمٍ فَكَانَ فِيهِ حَتْفُهُ فَقُلْنَا هَنِيئًا لَهُ الشَّهَادَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلَّا وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنَّ الشَّمْلَةَ لَتَلْتَهِبُ عَلَيْهِ نَارًا أَخَذَهَا مِنْ الْغَنَائِمِ يَوْمَ خَيْبَرَ لَمْ تُصِبْهَا الْمَقَاسِمُ قَالَ فَفَزِعَ النَّاسُ فَجَاءَ رَجُلٌ بِشِرَاكٍ أَوْ شِرَاكَيْنِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَصَبْتُ يَوْمَ خَيْبَرَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شِرَاكٌ مِنْ نَارٍ أَوْ شِرَاكَانِ مِنْ نَارٍ
Egblɔ na mí [Abu ath-Tahir] si wògblɔ, egblɔ na mí [Ibnu Wahab] tso [Malik bin Anas] gbɔ tso [Tsaur bin Zaid ad-Duali] gbɔ tso [Salim Abu al-Ghaits] si nye Ibn Muthi’ ƒe kluvi tsãtɔ gbɔ, tso [Abu Hurairah] gbɔ. -le nuŋlɔɖi bubu me la, woyɔe- Eye egblɔ na mí [Qutaibah bin Sa’id] eye esiae nye hadith la, egblɔ na mí [Abdul Aziz] -si nye Ibn Muhammad- tso [Tsaur] gbɔ tso [Abu al-Ghaits] gbɔ tso [Abu Hurairah] gbɔ egblɔ be, ‘Le Khaibar ŋkeke dzi la míedo go kple Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam vaseɖe esime Allah na mí aʋadziɖuɖu, gake menye ghanimah - aʋawɔwɔ ƒe aboyonu - ye míekpɔ le sika alo klosalo ƒe nɔnɔme me o, ke boŋ nunɔamesi, nuɖuɖu kple awudodoe. Emegbe míeƒu du yi togbɛ aɖe gbɔ. Eye Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ɣemaɣi kpe ɖe eƒe kluvi ŋu wotsɔe na abe nunana ene tso ŋutsu aɖe si tso Judzam si woyɔna zi geɖe be Rifa'ah bin Zaid tso Adl-Dlubaib to me gbɔ. Esi míeva ɖo togbɛa dzi la, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ƒe kluvi tsi tre be yeaɖe eƒe sɔti ƒe kawo. Gake kasia aŋutrɔ dae, eye wòdo go eƒe ku le afima. Míegblɔ be, ‘Míedo dzidzɔ nɛ, Oo Allah ƒe dɔla, be wowui xɔsetaku’. Gake Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam gblɔ boŋ be: ‘Ao, to Amesi ƒe Asi me Muhammad ƒe luʋɔ le la dzi, le nyateƒe me la, dzomavɔ aɖui le avɔ si tso Khaibar aʋawɔwɔ ghanimah si wòxɔ hafi mae ta’. Abu Huraitah gblɔ be, ‘Ameawo ƒe mo wɔ yaa. Le ema megbe la, ŋutsu aɖe va tsɔ afɔkpa ƒe babla ɖeka alo eve eye wògblɔ be, ‘Oo Allah ƒe dɔla, mexɔ esia le Khaibar aʋawɔɣi’. Emegbe Allah ƒe dɔla gblɔ be: 'Afɔkpa babla ɖeka tso dzomavɔ ƒe dzo me alo afɔkpa babla eve tso dzomavɔ ƒe dzo me''.
Imam Muslim : 167
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ سُلَيْمَانَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ حَجَّاجٍ الصَّوَّافِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ الطُّفَيْلَ بْنَ عَمْرٍو الدَّوْسِيَّ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ لَكَ فِي حِصْنٍ حَصِينٍ وَمَنْعَةٍ قَالَ حِصْنٌ كَانَ لِدَوْسٍ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَبَى ذَلِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلَّذِي ذَخَرَ اللَّهُ لِلْأَنْصَارِ فَلَمَّا هَاجَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَدِينَةِ هَاجَرَ إِلَيْهِ الطُّفَيْلُ بْنُ عَمْرٍو وَهَاجَرَ مَعَهُ رَجُلٌ مِنْ قَوْمِهِ فَاجْتَوَوْا الْمَدِينَةَ فَمَرِضَ فَجَزِعَ فَأَخَذَ مَشَاقِصَ لَهُ فَقَطَعَ بِهَا بَرَاجِمَهُ فَشَخَبَتْ يَدَاهُ حَتَّى مَاتَ فَرَآهُ الطُّفَيْلُ بْنُ عَمْرٍو فِي مَنَامِهِ فَرَآهُ وَهَيْئَتُهُ حَسَنَةٌ وَرَآهُ مُغَطِّيًا يَدَيْهِ فَقَالَ لَهُ مَا صَنَعَ بِكَ رَبُّكَ فَقَالَ غَفَرَ لِي بِهِجْرَتِي إِلَى نَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا لِي أَرَاكَ مُغَطِّيًا يَدَيْكَ قَالَ قِيلَ لِي لَنْ نُصْلِحَ مِنْكَ مَا أَفْسَدْتَ فَقَصَّهَا الطُّفَيْلُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُمَّ وَلِيَدَيْهِ فَاغْفِرْ
Egblɔ na mí [Abu Bakr bin Abu Syaibah] kple [Ishaq bin Ibrahim] wo katã tso [Sulaiman] gbɔ, [Abu Bakr] gblɔ be, egblɔ na mí [Sulaiman bin Harb] gblɔ na mí [Hammad bin Zaid] tso [Hajjaj ash-Shawwaf] gbɔ tso [Abu az-Zubair] tso [Jabir] gbɔ be Ath Thufail bin Amru Ad Dausi va gbɔ Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam esime wònɔ gbɔgblɔm be, ‘Oo Allah ƒe dɔla, ɖe nèdi be yeanɔ mɔ̃ sesẽ aɖe si sesẽ eye wòate ŋu akpɔ tawò la mea?’ Nuŋlɔla la gblɔ be, ‘Mɔ̃ sesẽa nye Daustɔwo tɔ le Jahiliyiah ƒe ɣeyiɣia me’. Ke hã, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam gbe elabena nusi ŋugbe Allah do la nyo wu Ansartɔwo. Esi Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam ʋu yi Medina la, Abu Thufail bin Amru hã ʋu kple ŋutsu aɖe tso eƒe dukɔ me. Ke hã, Abu Thufail xɔlɔ̃a mete ŋu nɔ te ɖe -yame ƒe nɔnɔme- si le Medina nu o eye wòdze dɔ, emegbe etsɔ lãgbalẽŋudɔwɔnu eye wòtso eƒe asibidɛwo ƒe abɔta vaseɖe esime ʋu xɔ eƒe asiwo, eye wòku gɔ̃ hã. Ke hã, le eƒe drɔ̃e me la, Abu Thufail kpɔ ŋutsua le nɔnɔme nyui me ŋutɔ, esime wòtsyɔ asiwo dzi. Emegbe Abu Thufal bia ŋutsua be, ‘Nukae wò mawu wɔ na wò? ' Ŋutsua ɖo eŋu be, 'Etsɔe kem le nye hijra na Eyama, Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam' ta. Emegbe Abu Thufail gabia be, ‘Gake nukatae mekpɔ wò nètsyɔ nu wò asiwo dzi? ' Ŋutsua ɖo eŋu be, 'Wogblɔ nam be, 'Mímadzra nusi nègbã la ɖo o'. Emegbe Abu Thufail gblɔ drɔ̃ea na Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam, Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam gblɔ emegbe be: ‘O Allah, tsɔ eƒe asiwo ke’.
Imam Muslim : 168
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ وَأَبُو عَلْقَمَةَ الْفَرْوِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ سُلَيْمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ يَبْعَثُ رِيحًا مِنْ الْيَمَنِ أَلْيَنَ مِنْ الْحَرِيرِ فَلَا تَدَعُ أَحَدًا فِي قَلْبِهِ قَالَ أَبُو عَلْقَمَةَ مِثْقَالُ حَبَّةٍ و قَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ إِيمَانٍ إِلَّا قَبَضَتْهُ
Egblɔ na mí [Ahmad bin Abdah adl-Dlabbi] gblɔ na mí [Abdul Aziz bin Muhammad] kple [Abu Alqamah al-Farwi] wo ame evea siaa gblɔ, egblɔ na mí [Shafwan bin Sulaim] tso [Abdullah bin Salman] gbɔ tso [fofoa] gbɔ tso [Abu Hurairah] gbɔ egblɔ be, ‘Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam gblɔ be: ‘Indeed Allah aƒo ya si fa ŋutɔ, si fa abe seda ene tso Yemen ƒe mɔ dzi, mato ame aɖeke si ƒe dzi me -Abu Alqamah gblɔ- nuku ƒe kpekpeme le la ŋu o, -esi Abdul Aziz gblɔ be; sinapiku ƒe kpekpeme gɔ̃ hã - tso xɔse me negbe ɖe Allah na wòku hafi’.
Imam Muslim : 169
حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ وَابْنُ حُجْرٍ جَمِيعًا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ ابْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنِي الْعَلَاءُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَادِرُوا بِالْأَعْمَالِ فِتَنًا كَقِطَعِ اللَّيْلِ الْمُظْلِمِ يُصْبِحُ الرَّجُلُ مُؤْمِنًا وَيُمْسِي كَافِرًا أَوْ يُمْسِي مُؤْمِنًا وَيُصْبِحُ كَافِرًا يَبِيعُ دِينَهُ بِعَرَضٍ مِنْ الدُّنْيَا
Egblɔ na mí [Yahya bin Ayyub] kple [Qutaibah] kple [Ibn Hujr] wo katã tso [Ismail bin Ja’far] gblɔ be [Ibnu Ayyub] gblɔ na mí [Ismail] egblɔ, egblɔ nam [al-Ala’] tso [fofoa] gbɔ tso [Abu Hurairah] gbɔ be Allah ƒe dɔla sallallaahu ‘alaihi wasallam gblɔ be: ‘Quickly wɔ dɔ nyuiwo hafi ameŋugblẽnyawo nava abe zã doviviti ene. Le ŋdi me la, ame nye xɔsetɔ, emegbe dzimaxɔsetɔ le ŋdɔ me. Le ŋdɔ me la, ŋutsu nye xɔsetɔ, emegbe dzimaxɔsetɔ le ŋdi me. Edzra eƒe mawusubɔsubɔ ɖe xexeame ƒe vivisesewo ta’.
Imam Muslim : 170
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ جَلَسَ ثَابِتُ بْنُ قَيْسٍ فِي بَيْتِهِ وَقَالَ أَنَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَاحْتَبَسَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ فَقَالَ يَا أَبَا عَمْرٍو مَا شَأْنُ ثَابِتٍ اشْتَكَى قَالَ سَعْدٌ إِنَّهُ لَجَارِي وَمَا عَلِمْتُ لَهُ بِشَكْوَى قَالَ فَأَتَاهُ سَعْدٌ فَذَكَرَ لَهُ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ ثَابِتٌ أُنْزِلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ وَلَقَدْ عَلِمْتُمْ أَنِّي مِنْ أَرْفَعِكُمْ صَوْتًا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَذَكَرَ ذَلِكَ سَعْدٌ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَلْ هُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ و حَدَّثَنَا قَطَنُ بْنُ نُسَيْرٍ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ كَانَ ثَابِتُ بْنُ قَيْسِ بْنِ شَمَّاسٍ خَطِيبَ الْأَنْصَارِ فَلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ بِنَحْوِ حَدِيثِ حَمَّادٍ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِهِ ذِكْرُ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ و حَدَّثَنِيهِ أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ صَخْرٍ الدَّارِمِيُّ حَدَّثَنَا حَبَّانُ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ } وَلَمْ يَذْكُرْ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ فِي الْحَدِيثِ و حَدَّثَنَا هُرَيْمُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى الْأَسَدِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ وَلَمْ يَذْكُرْ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ وَزَادَ فَكُنَّا نَرَاهُ يَمْشِي بَيْنَ أَظْهُرِنَا رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ
Egblɔ na mí [Abu Bakr bin Abu Syaibah] gblɔ na mí [Al Hasan bin Musa] gblɔ na mí [Hammad bin Salamah] tso [Thabit Al Bunani] gbɔ tso [Anas bin Malik] gbɔ be egblɔ be, ‘Esi woɖe kpukpui sia ɖe go be: ‘-O mi amesiwo xɔe se la, migakɔ miaƒe gbe dzi wu Nyagblɔɖila ƒe gbe o-’ -Qs. Al Hujurat: 2- vaseɖe kpukpui la ƒe nuwuwu la, Thabit bin Qais nɔ anyi ɖe eƒe aƒeme hegblɔ be, ‘Nye la, Dzomavɔ me tɔwo dometɔ ɖekae menye! Eye eƒoa asa na Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam ɣesiaɣi vaseɖe esime Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam bia Sa’ad bin Mu’adz tso eŋu. Ebia be: ‘O Abu Amru, aleke Thabit ƒe nɔnɔme le? Ðe wòle dɔ léma? ' Sa'd ɖo eŋu be, 'Eƒe nɔnɔmea le abe alesi wònɔna ɖaa ene eye nyemese nya aɖeke be edze dɔ o'. Anas gblɔ be, 'Ekema Sa'd va srãe kpɔ eye wògblɔ eƒe dzeɖoɖo kple Allah ƒe dɔla (Allah ƒe ŋutifafa kple yayra nanɔ edzi) ŋu nya nɛ. Thabit gblɔ be, ‘Woɖe kpukpui sia ɖe go, esime mi katã mienya be nyee nye ame si ƒe gbe sesẽ wu le amewo dome, si wu Allah ƒe dɔla (Allah ƒe ŋutifafa kple yayra nanɔ edzi) ƒe gbe. Ekema menye Dzomavɔ me tɔwo dometɔ ɖeka.’ Eyata Sa'd gblɔ nya ma na Allah ƒe dɔla (Allah ƒe ŋutifafa kple yayra nanɔ edzi). Allah ƒe dɔla (Allah ƒe ŋutifafa kple yayra nanɔ edzi) gblɔ be, ‘Nyateƒee, enye Paradiso me tɔwo dometɔ ɖeka.’ [Qathan bin Nusyair] ƒo nu tso eŋu na mí. [Ja’far bin Sulaiman] gblɔ na mí [Thabit] tso [Anas bin Malik] gbɔ amesi gblɔ be, ‘Thabit bin Qais nye nuƒola le Ansartɔwo dome, esime woɖe kpukpui sia ɖe go, si le abe alesi wòle le Hammad ƒe hadith me ene. Gake le eƒe hadith me la, womeyɔ Sa’d bin Mu’adh ƒe ŋkɔ o.’ Eye wogblɔ na mí be [Ahmad bin Sa’id bin Shakr Ad-Darimi] gblɔ na mí be [Habban] gblɔ na mí [Sualiman Ibnul Mughirah] tso [Thabit] tso [Anas] gbɔ la, egblɔ be, ‘Esi kpukpui la ɖiɖi -... mègakɔ wò gbe dzi wu Nyagblɔɖila ƒe gbe o -, eye meyɔ Sa’d bin Mu’adz ƒe ŋkɔ le hadith’. Eye egblɔ na mí be [Huraim bin Abdul A’la al Asadi] gblɔ na mí [al Mu’tamir bin Sualiman] be egblɔ be, ‘Mese [fofonye] yɔ tso [Thabit] gbɔ tso [Anas] gbɔ egblɔ be, ‘Esi woɖe kpukpui sia ɖe go la egblɔ hadith la evɔ meyɔ Sa’d bin Mu’adz ƒe ŋkɔ o..’. Emegbe egblɔ kpee be, ‘Ŋutsu aɖe tso dziƒodukɔ me zɔ le mía dome’.
Imam Muslim : 171
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ أُنَاسٌ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنُؤَاخَذُ بِمَا عَمِلْنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ أَمَّا مَنْ أَحْسَنَ مِنْكُمْ فِي الْإِسْلَامِ فَلَا يُؤَاخَذُ بِهَا وَمَنْ أَسَاءَ أُخِذَ بِعَمَلِهِ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَالْإِسْلَامِ
Egblɔ na mí be [Uthman bin Abu Syaibah] gblɔ na mí [Jarir] tso [Mansur] gbɔ tso [Abu Wail] gbɔ tso [Abdullah] gbɔ egblɔ be, ‘Ame aɖe bia Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam be, ‘O Rasulullah! Ðe woahe to na mí ɖe nuwɔna siwo míewɔ le Jahiliah-ɣia ta?’ Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ɖo eŋu be: 'Mia dometɔ ɖesiaɖe si awɔ nyui le Islamtɔwo ƒe ɣeyiɣia me la, womahe to nɛ ɖe eƒe nuwɔnawo ta le Jahiliah ƒe ɣeyiɣia me o.' Gake amesiame si wɔ nuvlo la, woahe to nɛ ɖe eƒe nuwɔnawo ta le Jahiliah ƒe ɣeyiɣia me kple Islamtɔwo ƒe ɣeyiɣia me’.
Imam Muslim : 172
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنُؤَاخَذُ بِمَا عَمِلْنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ مَنْ أَحْسَنَ فِي الْإِسْلَامِ لَمْ يُؤَاخَذْ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَمَنْ أَسَاءَ فِي الْإِسْلَامِ أُخِذَ بِالْأَوَّلِ وَالْآخِرِ حَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
Egblɔ na mí be [Muhammad bin Abdullah bin Numair] gblɔe na mí [fofonye] kple [Waki’]. -le nuŋlɔɖi bubu me la wogblɔe- Eye wògblɔ na mí [Abu Bakr bin Abu Syaibah] eye lafazh la nye ye tɔ, egblɔ na mí [Waki’] tso [al-A’masy] gbɔ tso [Abu Wail] gbɔ tso [Abdullah] gbɔ be, ‘Míebia be, ‘Oo Allah ƒe dɔla, ɖe woahe to na mí le míaƒe nuwɔnawo ta le Jahiliyah ɣeyiɣia mea? ' Eɖo eŋu be: 'Amesiame si wɔ nyui le Islam ƒe ɣeyiɣia me la, womahe to nɛ le eƒe nuwɔnawo ta le manyamanya ƒe ɣeyiɣia me o, eye amesiame si wɔ nu gbegblẽ le Islam ƒe ɣeyiɣia me la, woahe to nɛ le eƒe nuwɔnawo le manyamanya kple Islam ƒe ɣeyiɣia me ta''. Egblɔ na mí be [Minjab bin al-Harits at-Tamimi] gblɔe na mí [Ali bin Mushir] tso [al-A'masy] kple sanad sia le kpɔɖeŋu me.
Imam Muslim : 173
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ وَأَبُو مَعْنٍ الرَّقَاشِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ كُلُّهُمْ عَنْ أَبِي عَاصِمٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ يَعْنِي أَبَا عَاصِمٍ قَالَ أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ ابْنِ شِمَاسَةَ الْمَهْرِيِّ قَالَ حَضَرْنَا عَمْرَو بْنَ الْعَاصِ وَهُوَ فِي سِيَاقَةِ الْمَوْتِ فَبَكَى طَوِيلًا وَحَوَّلَ وَجْهَهُ إِلَى الْجِدَارِ فَجَعَلَ ابْنُهُ يَقُولُ يَا أَبَتَاهُ أَمَا بَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَذَا أَمَا بَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَذَا قَالَ فَأَقْبَلَ بِوَجْهِهِ فَقَالَ إِنَّ أَفْضَلَ مَا نُعِدُّ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ عَلَى أَطْبَاقٍ ثَلَاثٍ لَقَدْ رَأَيْتُنِي وَمَا أَحَدٌ أَشَدَّ بُغْضًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنِّي وَلَا أَحَبَّ إِلَيَّ أَنْ أَكُونَ قَدْ اسْتَمْكَنْتُ مِنْهُ فَقَتَلْتُهُ فَلَوْ مُتُّ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ لَكُنْتُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَلَمَّا جَعَلَ اللَّهُ الْإِسْلَامَ فِي قَلْبِي أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ ابْسُطْ يَمِينَكَ فَلْأُبَايِعْكَ فَبَسَطَ يَمِينَهُ قَالَ فَقَبَضْتُ يَدِي قَالَ مَا لَكَ يَا عَمْرُو قَالَ قُلْتُ أَرَدْتُ أَنْ أَشْتَرِطَ قَالَ تَشْتَرِطُ بِمَاذَا قُلْتُ أَنْ يُغْفَرَ لِي قَالَ أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ الْإِسْلَامَ يَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلَهُ وَأَنَّ الْهِجْرَةَ تَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلِهَا وَأَنَّ الْحَجَّ يَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلَهُ وَمَا كَانَ أَحَدٌ أَحَبَّ إِلَيَّ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا أَجَلَّ فِي عَيْنِي مِنْهُ وَمَا كُنْتُ أُطِيقُ أَنْ أَمْلَأَ عَيْنَيَّ مِنْهُ إِجْلَالًا لَهُ وَلَوْ سُئِلْتُ أَنْ أَصِفَهُ مَا أَطَقْتُ لِأَنِّي لَمْ أَكُنْ أَمْلَأُ عَيْنَيَّ مِنْهُ وَلَوْ مُتُّ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ لَرَجَوْتُ أَنْ أَكُونَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ ثُمَّ وَلِينَا أَشْيَاءَ مَا أَدْرِي مَا حَالِي فِيهَا فَإِذَا أَنَا مُتُّ فَلَا تَصْحَبْنِي نَائِحَةٌ وَلَا نَارٌ فَإِذَا دَفَنْتُمُونِي فَشُنُّوا عَلَيَّ التُّرَابَ شَنًّا ثُمَّ أَقِيمُوا حَوْلَ قَبْرِي قَدْرَ مَا تُنْحَرُ جَزُورٌ وَيُقْسَمُ لَحْمُهَا حَتَّى أَسْتَأْنِسَ بِكُمْ وَأَنْظُرَ مَاذَا أُرَاجِعُ بِهِ رُسُلَ رَبِّي
Egblɔ na mí [Muhammad bin al-Mutsanna al-Anazi] kple [Abu Ma’n ar-Raqasyi] kple [Ishaq bin Manshur] nusianu tso [Abu Ashim] gbɔ eye lafazh la nye Ibn al-Mutsanna tɔ, egblɔ na mí [adl-Dlahhak] - si nye Abu Ashim - si wògblɔ, egblɔ na mí [Haiwah bin Syuraih] si wògblɔ be, egblɔe na mí [Yazid bin Abu Habib] tso [Ibn Shiimasah al-Mahri] gbɔ egblɔ be, ‘Míede [Amru bin al-Ash], esime wònɔ ame kukua klɔm, emegbe efa avi ɣeyiɣi didi aɖe eye wòtrɔ mo ɖe gli ŋu, emegbe via dze egɔme nɔ gbɔgblɔm be, ‘Oo fofonye, ɖe Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam metsɔ nya nyui aɖe na wò le mɔ ma nu oa, ɖe mewɔe oa Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam na nya nyui mi le mɔ ma nu'. Nuŋlɔla la gblɔ be, ‘Eyata etrɔ ɖe eƒe mo gblɔ be, ‘Nyateƒee, nu vevitɔ kekeake si míebu enye ɖaseɖiɖi be mawu aɖeke meli - si dze na tadedeagu - negbe Allah ko, eye be Muhammad nye Allah ƒe dɔla, nyateƒee mele nɔnɔme etɔ̃ me; Mekpɔ ɖokuinye, gake ame aɖeke meli si lé fu Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam wu nye o, eye naneke meli si madi be mate ɖe eŋu wu o, ale be mate ŋu awui, ne meku le nɔnɔme ma me la, manɔ dzomavɔ me tɔwo dome godoo. Esi Allah wɔ Islam ɖe nye dzi me la, meyi Allah ƒe dɔla sallallaahu ‘alaihi wasallam gbɔ eye megblɔ be, ‘Do wò ɖusibɔ ɖa, emegbe matsɔ nuteƒewɔwɔ ƒe adzɔgbe na wò’, eyata edo eƒe ɖusibɔ ɖa’. Amru bin al Ash gblɔ be, 'Ekema melé nye asi'. Ebia be: ‘Nukae le fu ɖem na wò, Amru? ' Meɖo eŋu be, 'Medi be mana nɔnɔmewo'. Egblɔ be: ‘Nɔnɔme kawoe nèle biabiam? ’ Meɖo eŋu be, ‘Ne wotsɔe kem’. Egblɔ be: ‘Ðe mienya be Islam tutu nuvɔ̃ siwo wowɔ va yi ɖa o, eye be hijrah hã tutu nuvɔ̃ siwo wowɔ va yi ɖa, eye Hajj hã tutu nuvɔ̃ siwo wowɔ va yi hã ɖa oa’. Eye ame aɖeke meli si melɔ̃ wu Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam o, eye ame aɖeke meli si me kɔ le nye ŋkume wu eyama o, eye nyemete ŋu yɔ nye ŋkuwo -kple naneke- wu eya o le eƒe ŋutikɔkɔe ta, ne wobia tso asinye be maɖɔe la, kakaɖedzitɔe la, nyemate ŋui o, elabena nyemetsɔ nye ŋkuwo yɔe fũ o. Eye ne meku le nɔnɔme ma me la, manɔ mɔ kpɔm godoo be manye dziƒonɔlawo dometɔ ɖeka. Emegbe míeto nane me si me nyemenya nɔnɔme si me mele o, eyata ne meku la, ekema nyɔnu aɖeke si nɔ avi fam la makplɔm ɖo o, eye dzo gɔ̃ hã makplɔm ɖo o. Ne èɖim la, hlẽ anyigba ɖe dzinye, emegbe nàtsi tre ɖe nye yɔdo ŋu le afisi wowu tedzi la le eye woma lãa le abe didiƒe ene, vaseɖe esime mase wò nyawo eye makpɔ nusi nye Aƒetɔ ƒe dɔla tsɔ vɛ.
Imam Muslim : 174
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ دِينَارٍ وَاللَّفْظُ لِإِبْرَاهِيمَ قَالَا حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يَعْلَى بْنُ مُسْلِمٍ أَنَّهُ سَمِعَ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ نَاسًا مِنْ أَهْلِ الشِّرْكِ قَتَلُوا فَأَكْثَرُوا وَزَنَوْا فَأَكْثَرُوا ثُمَّ أَتَوْا مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا إِنَّ الَّذِي تَقُولُ وَتَدْعُو لَحَسَنٌ وَلَوْ تُخْبِرُنَا أَنَّ لِمَا عَمِلْنَا كَفَّارَةً فَنَزَلَ { وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ يَلْقَ أَثَامًا } وَنَزَلَ { يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ }
[Muhammad bin Hatim bin Maimun] kple [Ibrahim bin Dinar] gblɔ na mí eye nyawo nye Ibrahim tɔ, wo ame evea siaa gblɔ be, [Hajjaj] - si nye Ibn Muhammad - gblɔ na mí tso [Ibn Juraij] gbɔ egblɔ be, [Ya’la bin Muslim] na menya be yese [Sa’id bin Jubair] gblɔ tso [Ibn Abbas] gbɔ be amewo le mawusubɔlawo le amewuwu wɔm, eye be eva le bɔbɔm ɖe edzi, eye wole ahasi wɔm, eye ema va le bɔbɔm ɖe edzi. Emegbe wova Nyagblɔɖila Muhammad sallallaahu ‘alaihi wasallam gbɔ hegblɔ be, ‘Nyateƒee, nusi nègblɔna ɣesiaɣi eye nèyɔnɛ la nyo, nenye be nàna míanya be woate ŋu atutu nu gbegblẽ siwo míewɔ la ɖa la, ekema woɖe kpukpui la ɖe go be: ‘-Eye amesiwo mesubɔa mawu bubuwo kpe ɖe Allah ŋu o eye womewua luʋɔ siwo Allah de se na o -wu wo- negbe le -susu nyuitɔwo ta, . eye mègawɔ ahasi o, ame sia ame si wɔe nenema la, kakaɖedzitɔe la, axɔ -hlɔ̃biabia- ɖe eƒe nuvɔ̃wo ta-- ' -Qs. Al Furqan: Ƒe 68-. Emegbe kpukpui la va ɖiɖi be: '-Gblɔ be, 'Oo nye dɔla siwo yi ŋgɔ wu wo ɖokui ƒe seɖoƒe la, mɔkpɔkpɔ megabu ɖe Allah ƒe nublanuikpɔkpɔ o-' -Qs. Az Zumar: Ƒe 53-.
Imam Muslim : 175
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَأَيْتَ أُمُورًا كُنْتُ أَتَحَنَّثُ بِهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ هَلْ لِي فِيهَا مِنْ شَيْءٍ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ مِنْ خَيْرٍ وَالتَّحَنُّثُ التَّعَبُّدُ
Egblɔ na mí [Harmalah bin Yahya] gblɔ na mí [Ibnu Wahab] egblɔ, egblɔ nam [Yunus] tso [Ibn Shihab] gbɔ wògblɔ, egblɔ nam [Urwah bin az-Zubair] be [Hakim bin Hizam] gblɔ nɛ, be yebia Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ɣeaɖeɣi be, 'Nukae nèsusu tso nu nyui aɖewo ŋu.' si mewɔ? ɖe wòwɔe le Jahiliyah ƒe ɣeyiɣia mea? Ðe maxɔ nanea?’ Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ɖo eŋu be: 'Miege ɖe Islam me kple nusi mietsɔ vɛ esime miegakpɔtɔ nye numanyalawo, eɖanye dɔ nyuiwo alo tawauts -tadedeagu-'.
Imam Muslim : 176
و حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا وَقَالَ عَبْدٌ حَدَّثَنِي يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْ رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ أُمُورًا كُنْتُ أَتَحَنَّثُ بِهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ مِنْ صَدَقَةٍ أَوْ عَتَاقَةٍ أَوْ صِلَةِ رَحِمٍ أَفِيهَا أَجْرٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ مِنْ خَيْرٍ
Eye egblɔ na mí be [Hasan al-Hulwani] kple [Abd bin Humaid], [al-Hulwani] gblɔ be, egblɔe na mí, eye [Abd] gblɔ be, egblɔ nam [Ya’qub] - si nye Ibn Ibrahim bin Sa’ad - gblɔ na mí [fofonye] tso [Salih] gbɔ tso [Ibn Shihab] si wògblɔ be, egblɔ nam [Urwah bin az-Zubair] be [Hakim bin Hizam] ka nya ta nɛ, be egblɔ na Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam be, ‘O Rasulullah, nukae nèsusu tso nu geɖewo ŋu, le dɔmenyonunana ƒe nɔnɔme me, alo kluviwo ƒe ablɔɖenana, alo xɔlɔ̃wɔwɔ, si mewɔ le Jahiliah ƒe ɣeyiɣia me? Ðe mekpɔ teƒeɖoɖo aɖe tso egbɔa?’ Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ɖo eŋu be: ‘Miege ɖe Islam me kple nu nyui siwo miewɔ va yi’.
Imam Muslim : 177
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَشْيَاءَ كُنْتُ أَفْعَلُهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ هِشَامٌ يَعْنِي أَتَبَرَّرُ بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ لَكَ مِنْ الْخَيْرِ قُلْتُ فَوَاللَّهِ لَا أَدَعُ شَيْئًا صَنَعْتُهُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِلَّا فَعَلْتُ فِي الْإِسْلَامِ مِثْلَهُ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَعْتَقَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ مِائَةَ رَقَبَةٍ وَحَمَلَ عَلَى مِائَةِ بَعِيرٍ ثُمَّ أَعْتَقَ فِي الْإِسْلَامِ مِائَةَ رَقَبَةٍ وَحَمَلَ عَلَى مِائَةِ بَعِيرٍ ثُمَّ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِهِمْ
Egblɔ na mí [Ishaq bin Ibrahim] kple [Abd bin Humaid] wo ame evea siaa gblɔ, egblɔ na mí [Abdurrazzaq] gblɔ na mí [Ma'mar] tso [az-Zuhri] kple sanad sia. -le nuŋlɔɖi bubu me la, wogblɔe- Eye esi wògblɔ na mí [Ishaq bin Ibrahim] gblɔ na mí [Abu Mu’awiyah] gblɔ na mí [Hisyam bin Urwah] tso [fofoa] gbɔ tso [Hakim bin Hizam] gbɔ la, egblɔ be, mebia be, ‘Oo Allah ƒe dɔla, -nukae nèsusu- tso nusiwo mewɔ le jahiliyyah ƒe ɣeyiɣia me dometɔ aɖewo ŋu?, esime Hisham yɔe be, 'nu nyui siwo mewɔ? ' emegbe Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ɖo eŋu be: 'Mietrɔ zu Islam le nu nyui siwo miewɔ va yi ta'. Emegbe megblɔ be, ‘Le Allah me la, dɔ nyui aɖeke meli si mewɔ le manyamanya ƒe ɣeyiɣia me o negbe ɖe mewɔe le Islam ƒe ɣeyiɣia me hã’. Wogblɔ na mí be [Abu Bakr bin Abu Syaibah] gblɔ na mí [Abdulah bin Numair] tso [Hisyam bin Urwah] gbɔ tso [fofoa] gbɔ be [Hakim bin Hizam] ɖe asi le kluvi alafa ɖeka ŋu eye wòna tedzi alafa ɖeka le dɔmenyonyo me le manyamanya ƒe ɣeyiɣia me, emegbe ena ablɔɖe kluvi alafa ɖeka le Islamtɔwo ƒe ɣeyiɣia me eye wòna kposɔ alafa ɖeka le dɔmenyonunana me. Emegbe eyi Nyagblɔɖila sallallaahu ‘alaihi wasallam gbɔ...emegbe eyɔ nane abe woƒe hadith ene’.
Imam Muslim : 178
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ } شَقَّ ذَلِكَ عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالُوا أَيُّنَا لَا يَظْلِمُ نَفْسَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ هُوَ كَمَا تَظُنُّونَ إِنَّمَا هُوَ كَمَا قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ { يَا بُنَيَّ لَا تُشْرِكْ بِاللَّهِ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ } حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عِيسَى وَهُوَ ابْنُ يُونُسَ ح و حَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ مُسْهِرٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ كُلُّهُمْ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ أَبُو كُرَيْبٍ قَالَ ابْنُ إِدْرِيسَ حَدَّثَنِيهِ أَوَّلًا أَبِي عَنْ أَبَانَ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ سَمِعْتُهُ مِنْهُ
Egblɔ na mí be [Abu Bakr bin Abu Syaibah] gblɔ na mí [Abdullah bin Idris] kple [Abu Mu’awiyah] kple [Waki’] tso [al-A’masy] tso [Ibrahim] tso [Alqamah] tso [Abdullah] gbɔ la, egblɔ be, ‘Esi kpukpui la ɖiɖi be: ‘-Amesiwo xɔe se, eye woƒe xɔse metsaka kple madzɔmadzɔnyenye o-’ -Qs. Al An'am: 82-, emegbe zɔhɛawo se le wo ɖokui me be yewole kpekpem ɖe esia ŋu eye wogblɔ be, 'Oo Allah ƒe dɔla, amesi le mía dome mewɔ nu gbegblẽ ɖe eɖokui ŋu o! ’ Eɖo eŋu be: ‘Menye nenemae nèdi be yeagblɔ o. Ele abe alesi Luqman gblɔ na via ene be: '-O vinye, mègaƒo asa na Allah o. Nyateƒee, shirk nye madzɔmadzɔnyenye gã aɖe-'. -Qs. Luqman: Ƒe 13-. Egblɔ na mí [Ishaq bin Ibrahim] kple [Ali bin Kasyram] siaa gblɔ be, egblɔ na mí [Isa] si nye -Ibn Yunus-. -le nuŋlɔɖi bubu me la, wogblɔe- Eye wògblɔ na mí be [Minjab bin al-Harits at-Tamimi] na míenya [Ibnu Mushir]. -le nuŋlɔɖi bubu me la, wogblɔe- Eye esi wògblɔ na mí be [Abu Kuraib] gblɔ nusianu tso [al-A'masy] gbɔ na mí [Ibn Idris] kple sanad sia, [Abu Kuraib] gblɔ be, [Ibn Idris] gblɔ be, egblɔe nam zi gbãtɔ [fofonye] tso [Aban bin Taghlib] gbɔ tso [al-A'masy] gbɔ emegbe mesee tso egbɔ'.
Imam Muslim : 179
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مِنْهَالٍ الضَّرِيرُ وَأُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ الْعَيْشِيُّ وَاللَّفْظُ لِأُمَيَّةَ قَالَا حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَهُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ عَنْ الْعَلَاءِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { لِلَّهِ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ } قَالَ فَاشْتَدَّ ذَلِكَ عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ بَرَكُوا عَلَى الرُّكَبِ فَقَالُوا أَيْ رَسُولَ اللَّهِ كُلِّفْنَا مِنْ الْأَعْمَالِ مَا نُطِيقُ الصَّلَاةَ وَالصِّيَامَ وَالْجِهَادَ وَالصَّدَقَةَ وَقَدْ أُنْزِلَتْ عَلَيْكَ هَذِهِ الْآيَةُ وَلَا نُطِيقُهَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتُرِيدُونَ أَنْ تَقُولُوا كَمَا قَالَ أَهْلُ الْكِتَابَيْنِ مِنْ قَبْلِكُمْ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا بَلْ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ فَلَمَّا اقْتَرَأَهَا الْقَوْمُ ذَلَّتْ بِهَا أَلْسِنَتُهُمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ فِي إِثْرِهَا { آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَقَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ } فَلَمَّا فَعَلُوا ذَلِكَ نَسَخَهَا اللَّهُ تَعَالَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا } قَالَ نَعَمْ { رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا } قَالَ نَعَمْ { رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ } قَالَ نَعَمْ { وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ } قَالَ نَعَمْ
Egblɔ nam [Muhammad bin Minhal adl-Dlarir] kple [Umayyah bin Bistham al-Aisyi] eye lafazh la nye Umayyah tɔ, wo ame evea siaa gblɔ be, egblɔ na mí be [Yazid bin Zurai’] gblɔ na mí [Rauh] - si nye Ibn al-Qasim- tso [al-Ala’] gbɔ tso [fofoa] gbɔ tso [Abu Hurairah] gbɔ gblɔ be, ‘Esi woɖe kpukpui la ɖe go na Allah ƒe dɔla sallallaahu ‘alaihi wasallam: ‘-Allah tɔe nye nusianu si le dziƒowo kple anyigba dzi. Eye ne èdzi nusi le wò dzi me alo ne èɣlae la, Allah akpɔ akɔnta kpli wò le wò nuwɔnawo ŋu godoo. Eyata Allah tsɔa ame si wòlɔ̃ kea eye wòhea to na ame si wòlɔ̃; eye Allah nye Ŋusẽkatãtɔ ɖe nusianu dzi- ' -Qs. al-Baqarah: 284- ' Abu Hurairah gblɔ be, 'Ekema nya sia se le eɖokui me be yele kpekpem ɖe Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ƒe zɔhɛwo dzi, eyata wova Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam gbɔ eye wogblɔ gbedoname le ʋua dzi, gblɔ be, 'O Rasulullah, wotsɔ nuwɔna siwo ta míete ŋu do gbe ɖa o ƒe agba na mí, . nutsitsidɔ, jihad kple dɔmenyonunana. Nyateƒee, woɖe kpukpui sia ɖe go na wò, eye míete ŋu le ewɔm o! Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam gblɔ be: ‘Ðe nèdi be yeagblɔ abe alesi Agbalẽa me tɔwo gblɔe ene hafi nàgblɔ be, ‘Míese eye míegbe toɖoɖo’, gake nàgblɔ be, ‘Míese eye míeɖo to, Tsɔe ke mí O míaƒe Aƒetɔ eye Wò gbɔe tɔtrɔgbɔ le’. Woɖo eŋu be, ‘Míese eye míeɖo to, tsɔe ke mí, Oo míaƒe Aƒetɔ, eye Wò gbɔe tɔtrɔgbɔ le’. Esi ameawo xlẽe la, woƒe nyawo bɔbɔ ɖe eta, emegbe Allah ɖee fia emegbe be: ‘-Dɔdala la xɔ Qur’an si woɖe ɖe go nɛ tso eƒe Aƒetɔ gbɔ la dzi se, eye nenema ke amesiwo xɔe se hã xɔe se. Ame sia ame xɔ Allah, Eƒe mawudɔlawo, Eƒe agbalẽwo kple Eƒe dɔlawo dzi se. -Wogblɔ be-, 'Míedea vovototo Eƒe dɔlawo dometɔ ɖeka -kple bubu- dome o', eye wogblɔ be, 'Míesea nu eye míeɖoa to'. -Wodo gbe ɖa-, 'Tsɔe ke mí, Oo míaƒe Aƒetɔ, eye Wò gbɔe tɔtrɔgbɔ le'. -Qs. al-Baqarah: ƒe 285-. Esi wowɔ esia la, Allah tutui ɖa, emegbe eɖee fia be: ‘-Allah medoa agba na ame o negbe ɖe eƒe ŋutete nu ko. Exɔa fetu - tso dɔ nyui wɔwɔwo me - si wòdzea agbagba be yeaxɔ eye wòxɔa tohehe - tso vɔ̃ɖinyenye me - si wòwɔna. -Wo do gbe ɖa-: 'Míaƒe Aƒetɔ, mègahe to na mí ne míeŋlɔ be alo míeɖi fɔ o-' Allah ɖo eŋu be: 'Ẽ'. '-O míaƒe Rabb, mègatsɔ agba kpekpe aɖe de mía dzi abe alesi nètsɔe de amesiwo do ŋgɔ na mí dzi ene o-' Allah ɖo eŋu be: 'Ẽ'. '-O míaƒe Rabb, mègatsɔ nusi míate ŋu ado dzi o na mí o-' Allah ɖo eŋu be: 'Ẽ'. '-Taflatse tsɔe ke mí; tsɔe ke mí; eye nàkpɔ nublanui na mí. Wòe nye míaƒe Kpeɖeŋutɔ, eyata kpe ɖe mía ŋu míatsi tre ɖe dzimaxɔsetɔwo tɔ ŋu. -Qs. al-Baqarah: ƒe 286-. Allah ɖo eŋu be: ‘Ẽ’.
Imam Muslim : 180
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَاللَّفْظُ لِأَبِي بَكْرٍ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ آدَمَ بْنِ سُلَيْمَانَ مَوْلَى خَالِدٍ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ } قَالَ دَخَلَ قُلُوبَهُمْ مِنْهَا شَيْءٌ لَمْ يَدْخُلْ قُلُوبَهُمْ مِنْ شَيْءٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَسَلَّمْنَا قَالَ فَأَلْقَى اللَّهُ الْإِيمَانَ فِي قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى { لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ { رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ { وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ
Egblɔ na mí [Abu Bakr bin Abu Syaibah] kple [Abu Kuraib] kple [Ishaq bin Ibrahim] eye lafazh la nye Abu Bakr tɔ, gblɔ be [Ishaq] gblɔ na mí, esime ame eve bubuwo gblɔ be, wogblɔ na mí [Waki’] tso [Sufyan] gbɔ tso [Adam bin Sulaiman] Khalid ƒe kluvi tsãtɔ gbɔ, egblɔ be, mese [Sa’id bin Jubair] . gblɔ tso [Ibn Abbas] gbɔ egblɔ be, ‘Esi wòɖiɖi kpukpui: ‘-Eye ne èdzi nane si le wò dzi me alo nèɣlae la, kakaɖedzitɔe la, Allah awɔ akɔntabubu kpli wò ku ɖe wò nuwɔnawo ŋu-’ -Qs. Albaqarah: Ƒe 284- 284-. Ibn Abbas gblɔ be, ‘Ekema blanuiléle aɖe ge ɖe woƒe dzi me tso egbɔ si mege ɖe woƒe dzi me kura o’. Eyata Nyagblɔɖila sallallaahu 'alaihi wasallam gblɔ be: 'Gblɔ be, 'Mese eye meɖo to eye metsɔ ɖokuinye na''. Ibn Abbas gblɔ be, ‘Ekema Allah tsɔ xɔse de woƒe dziwo me, amesiwo emegbe ɖe kpukpui sia ɖe go be: ‘-Allah medoa agba na ame o negbe le eƒe ŋutete nu ko. Exɔa fetu - tso dɔ nyui wɔwɔwo me - si wòdzea agbagba be yeaxɔ eye wòxɔa tohehe - tso vɔ̃ɖinyenye me - si wòwɔna. -Wo do gbe ɖa-, 'O míaƒe Rabb, mègahe to na mí ne míeŋlɔ be alo míeɖi fɔ o-' -Qs. Al Baqarah: 286-, Allah gblɔ be: ‘Nyateƒee, mewɔe’. '-O míaƒe Rabb, eye mègatsɔ agba kpekpe ɖe mía dzi abe alesi nètsɔe de amesiwo do ŋgɔ na mí dzi ene o-' -Qs. Al Baqarah: 286-, Allah gblɔ be: ‘Mewɔe’. '-O míaƒe Rabb, tsɔe ke mí; tsɔe ke mí; eye nàkpɔ nublanui na mí. Wòe nye míaƒe Kpeɖeŋutɔ-' Allah gblɔ be: 'Mewɔe'.