Embrasser l'Islam, cliquez ici
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Muslim (الامام مسلم) - 5362 Hadith

Hadith

Imam Muslim : 161

حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ وَعَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ عَبْدِ الصَّمَدِ كُلُّهُمْ عَنْ عَبْدِ الصَّمَدِ بْنِ عَبْدِ الْوَارِثِ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ الْأَنْصَارِيِّ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ عَنْ الثَّوْرِيِّ عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ سِوَى الْإِسْلَامِ كَاذِبًا مُتَعَمِّدًا فَهْوَ كَمَا قَالَ وَمَنْ قَتَلَ نَفْسَهُ بِشَيْءٍ عَذَّبَهُ اللَّهُ بِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ هَذَا حَدِيثُ سُفْيَانَ وَأَمَّا شُعْبَةُ فَحَدِيثُهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ سِوَى الْإِسْلَامِ كَاذِبًا فَهْوَ كَمَا قَالَ وَمَنْ ذَبَحَ نَفْسَهُ بِشَيْءٍ ذُبِحَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ

[Ishaq bin Ibrahim] nin [Ishaq bin Mansur] ɔ nin [Abd al-Warith bin Abd as-Shamad] be kwlaa be kannin ndɛ kleli e [Abd-Shamad bin Abd al-Warith] m’ɔ fin [Shu’ba] m’ɔ fin [Ayyub] m’ɔ fin [Abu Qilabahn] m’ɔ fin [Thabit al-Dhak] m’ɔ fin [Thabit al-Dhak] m’ɔ fin [Abu Qilabahn] m’ɔ fin [Thabit al-Dhak] m’ɔ fin [Abd al-Shamad] m’ɔ fin [Thabit al-Dhak] i ndɛ kleli e’n. -Ndɛ uflɛ nun’n, be kannin ndɛ sɔ’n i ndɛ- Yɛ [Muhammad bin Rafi’] kannin ndɛ kleli e [Abdur-Razzaq] m’ɔ fin [at-Thawri] m’ɔ fin [Khalid al-Hadzdza’] m’ɔ fin [Abu Qilabah] m’ɔ fin [Thabit bin adl-Dlahhak] m’ɔ seli kɛ: ‘Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ: Ɲanmiɛn sulɛ wafa uflɛ ng’ɔ timan Izlaɛlifuɛ’n ato su yɛ ɔ jran su kpa’n, i sin’n, ɔ ti kɛ ng’ɔ fa kan’n sa. Sran kwlaa ng’ɔ fa -alɛ ninnge- kun kun i wun’n, Allah fá alɛ ninnge sɔ’n tú i fɔ blɔlɔ lɔ.’ I sɔ’n ti hadith [Sufyan] Hadith [Shu’bah] liɛ’n, be kan kɛ Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n (Alamiɛn i Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n nin i su aklunye’n be tran i su) seli kɛ: ‘Sran ng’ɔ ta Ɲanmiɛn sulɛ wafa uflɛ m’ɔ timan Izlaɛlifuɛ’n i nda ato su’n, nn ɔ ti kɛ ng’ɔ kan’n sa. Yɛ sran kwlaa ng’ɔ fa -alɛ ninnge- kun i wun’n, nn bé kún i Cɛn cɛn’n nun nin ninnge sɔ’n’.

Hadith

Imam Muslim : 162

و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ ابْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ شَهِدْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حُنَيْنًا فَقَالَ لِرَجُلٍ مِمَّنْ يُدْعَى بِالْإِسْلَامِ هَذَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَلَمَّا حَضَرْنَا الْقِتَالَ قَاتَلَ الرَّجُلُ قِتَالًا شَدِيدًا فَأَصَابَتْهُ جِرَاحَةٌ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الرَّجُلُ الَّذِي قُلْتَ لَهُ آنِفًا إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَإِنَّهُ قَاتَلَ الْيَوْمَ قِتَالًا شَدِيدًا وَقَدْ مَاتَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى النَّارِ فَكَادَ بَعْضُ الْمُسْلِمِينَ أَنْ يَرْتَابَ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى ذَلِكَ إِذْ قِيلَ إِنَّهُ لَمْ يَمُتْ وَلَكِنَّ بِهِ جِرَاحًا شَدِيدًا فَلَمَّا كَانَ مِنْ اللَّيْلِ لَمْ يَصْبِرْ عَلَى الْجِرَاحِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَأُخْبِرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذَلِكَ فَقَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ أَشْهَدُ أَنِّي عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ ثُمَّ أَمَرَ بِلَالًا فَنَادَى فِي النَّاسِ أَنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا نَفْسٌ مُسْلِمَةٌ وَأَنَّ اللَّهَ يُؤَيِّدُ هَذَا الدِّينَ بِالرَّجُلِ الْفَاجِرِ

Yɛ ɔ kannin ndɛ kwlaa kleli e [Muhammad bin Rafi’] nin [Abd bin Humaid] kɛ ɔ fɛ i [Abdurrazzaq] su’n, [Ibn Rafi’] seli kɛ, ɔ kannin [Abdurrazzaq] i ndɛ kleli e kɛ [Ma’mar] ɔ fin [az-Zuhri] ɔ fin [Ibn al-Musaylahu] ɔ fin [Abu Hullallahu] lele ɔ fa juli [Abu Hullallah] su lele ɔ fa juli [Abu Hullallah] su. 'alaihi wasallam be nin Hunain be su kun alɛ, i sin’n, ɔ seli bian kun mɔ be wunnin i wlɛ kɛ ɔ ti mizilɛli’n kɛ: ‘Sran sɔ’n o blɔlɔfuɛ’m be nun’. Kɛ é kɔ́ lika sɔ’n nun lɔ’n, e wunnin kɛ bian’n su kun alɛ dan kpa, ɔ maan ɔ yoli i like yaya dan kpa. Kpɛkun sran kun seli Rasulullah kɛ: ‘O Rasulullah! Bian nga amun dun mmua kannin kɛ ɔ ti Blɛblɛblɛ’n i min’n, andɛ ɔ kunnin alɛ kekle kpa naan w’a wu.’ Ɔ maan, Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ: ‘Ɔ́ kɔ́ blɔlɔ’. Mizilɛmufuɛ wie’m be akunndan’n ti nɲɔn. Kpɛkun, sran kun bali kɛ ɔ́ kán klé i kɛ nán alɛ kunlɛ’n ti yɛ ɔ wuli ɔ, sanngɛ ɔ yoli i like yaya dan. Kɔnguɛ sɔ’n nun’n, i wunnɛn’n i ya’n w’a tramɛn i awlɛn, ɔ maan ɔ kunnin i wun, ɔ maan be kannin ndɛ sɔ’n kleli Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n. Rasulullah seli ekun kɛ: ‘Allahu Akbar, n di lalo kɛ n ti Allah nin i sran’n be sufuɛ’. I sin’n, Allah i janunfuɛ’n seli Bilal kɛ ɔ se sran kwlaa kɛ sran fi su wluman ɲanmiɛn su lɔ saan sran annzɛ sran ng’ɔ fɛli i wun mannin -Allah-. Yɛle kɛ Allah fali sran dan kun wlali Ɲanmiɛn sulɛ wafa sɔ’n i fanngan ekun''.

Hadith

Imam Muslim : 163

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيُّ حَيٌّ مِنْ الْعَرَبِ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْتَقَى هُوَ وَالْمُشْرِكُونَ فَاقْتَتَلُوا فَلَمَّا مَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى عَسْكَرِهِ وَمَالَ الْآخَرُونَ إِلَى عَسْكَرِهِمْ وَفِي أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلٌ لَا يَدَعُ لَهُمْ شَاذَّةً إِلَّا اتَّبَعَهَا يَضْرِبُهَا بِسَيْفِهِ فَقَالُوا مَا أَجْزَأَ مِنَّا الْيَوْمَ أَحَدٌ كَمَا أَجْزَأَ فُلَانٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا إِنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ أَنَا صَاحِبُهُ أَبَدًا قَالَ فَخَرَجَ مَعَهُ كُلَّمَا وَقَفَ وَقَفَ مَعَهُ وَإِذَا أَسْرَعَ أَسْرَعَ مَعَهُ قَالَ فَجُرِحَ الرَّجُلُ جُرْحًا شَدِيدًا فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ بِالْأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَى سَيْفِهِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَخَرَجَ الرَّجُلُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَشْهَدُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ قَالَ وَمَا ذَاكَ قَالَ الرَّجُلُ الَّذِي ذَكَرْتَ آنِفًا أَنَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَأَعْظَمَ النَّاسُ ذَلِكَ فَقُلْتُ أَنَا لَكُمْ بِهِ فَخَرَجْتُ فِي طَلَبِهِ حَتَّى جُرِحَ جُرْحًا شَدِيدًا فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ فَوَضَعَ نَصْلَ سَيْفِهِ بِالْأَرْضِ وَذُبَابَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ ثُمَّ تَحَامَلَ عَلَيْهِ فَقَتَلَ نَفْسَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عِنْدَ ذَلِكَ إِنَّ الرَّجُلَ لِيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ الْجَنَّةِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَإِنَّ الرَّجُلَ لِيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ النَّارِ فِيمَا يَبْدُو لِلنَّاسِ وَهُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ

Ɔ seli e kɛ [Qutaibah bin Sa’id] seli e kɛ [Ya’qub] - yɛle kɛ Ibn Abdurrahman al-Qari - - Arabi lɔ klɔ kun i dunman’n - ɔ fin [Abu Hazim] m’ɔ fin [Sahal bin Sa’id as-Saidi] kɛ Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n, ɔ nin i be yiali. Kɛ Allah i janunfuɛ’n sɛli i sin mizilɛmu sonja’m be wun lɔ’n, mɔ be nga be lafiman Ɲanmiɛn su’n be sali be sin be sonja’m be wun lɔ’n, sran kun o lɛ m’ɔ fin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n i janvuɛ’m be nun sallallaahu ‘alaihi wasallam m’ɔ yaciliman i kpɔfuɛ’m be lɛ’n. Ɔ fuan be kpɔfuɛ mun, kpɛkun ɔ fɛ i to’n kun be. Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n i janvuɛ kun ekun seli kɛ, ‘Andɛ’n, e nun wie fi nunman lɛ mɔ i klun jɔ sakpa kɛ sran sɔ’n sa’n’. Ɔ maan, ɔ seli ekun kɛ: ‘An si! Ɔ o blɔlɔ’n i su like sifuɛ’m be akpasua’n nun. Bian kun m’ɔ fin mizilɛmufuɛ’m be nun’n, ɔ seli kɛ: ‘N su i su blɛ kwlaa nun’. Sahl bin Sa’ad seli ekun kɛ, ‘Bian’n nin sran sɔ’n be fiteli likawlɛ, sɛ sran sɔ’n nin sran sɔ’n be jran kɛ bé kún alɛ’n, nn ɔ jran wie, kɛ sran sɔ’n ɔ kɔ ndɛndɛ’n, nn ɔ kɔ ndɛndɛ sɔ wie. Bian’n seli kɛ, ‘Fulan i wunnɛn’n w’a yo i ya dan. Kɛ mɔ w’a kwlá jranman ya ng’ɔ o i su’n i ɲrun kekle’n ti’n, ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ wú ndɛndɛ, ɔ maan ɔ fɛli i to’n i nzɔliɛ’n sieli asiɛ wun, kpɛkun ɔ fɛli i wun. Bian’n fiteli lɔ ko toli Allah i janunfuɛ’n, kpɛkun ɔ seli kɛ: ‘N di lalo kɛ wɔ, Mohamɛdi, a ti Allah i janunfuɛ’. Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n usali kɛ: ‘?Ngue yɛ ɔ o ɔ su ɔ? ’ Bian’n seli kɛ: ‘Sran nga amun flɛ i kɛ blɔlɔ’n i su like sifuɛ’n, sanngɛ sran sunman be kplinman ndɛ sɔ’n su’n, ɔ maan n di amun lalo, amun Ɲanmiɛn i janunfuɛ’n, n suɛnnin i bo alɛ’n i kwlaa nun lele m’ɔ́ fá jú kɛ n wunnin kɛ ɔ yoli i like yaya dan’n, ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ wú ndɛndɛ, kpɛkun ɔ fɛli i trɔ’n i nzɔliɛ like’n wlɛli i trɔ’n i afiɛn, kpɛkun ɔ fɛli i trɔ’n i nzɔliɛ like’n wlɛli i asiɛ’n su. i bɔbɔ i wun naan w’a kun i wun’. Ɔ maan, Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ: ‘Nanwlɛ, sran wie’m be o lɛ mɔ be yo ninnge kɛ sran ng’ɔ si ɲanmiɛn su lɔ ninnge’m be kpa’n sa klɔ sran’m be ɲrun’n, kannzɛ bɔbɔ ɔ si blɔlɔ lɔ ninnge’m be yo kpa’n. Yɛ sran wie’m be o lɛ ekun mɔ be yo sa kpa mun kɛ sran ng’ɔ si blɔlɔ’n i kpa’n sa klɔ sran’m be ɲrun’n, kannzɛ bɔbɔ ɔ si ɲanmiɛn su lɔ’n''.

Hadith

Imam Muslim : 164

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا الزُّبَيْرِيُّ وَهُوَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ يَقُولُا إِنَّ رَجُلًا مِمَّنْ كَانَ قَبْلَكُمْ خَرَجَتْ بِهِ قُرْحَةٌ فَلَمَّا آذَتْهُ انْتَزَعَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ فَنَكَأَهَا فَلَمْ يَرْقَأْ الدَّمُ حَتَّى مَاتَ قَالَ رَبُّكُمْ قَدْ حَرَّمْتُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ ثُمَّ مَدَّ يَدَهُ إِلَى الْمَسْجِدِ فَقَالَ إِي وَاللَّهِ لَقَدْ حَدَّثَنِي بِهَذَا الْحَدِيثِ جُنْدَبٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي بَكْرٍ الْمُقَدَّمِيُّ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ سَمِعْتُ الْحَسَنَ يَقُولُ حَدَّثَنَا جُنْدَبُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيُّ فِي هَذَا الْمَسْجِدِ فَمَا نَسِينَا وَمَا نَخْشَى أَنْ يَكُونَ جُنْدَبٌ كَذَبَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ بِرَجُلٍ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ خُرَاجٌ فَذَكَرَ نَحْوَهُ

Ɔ seli e kɛ [Muhammad bin Rafi’] seli e kɛ [az-Zubairi] - yɛle kɛ Muhammad bin Abdullah bin az-Zubair - ɔ seli e kɛ [Syaiban] seli kɛ, n tili kɛ [al-Hasan] seli kɛ: ‘Nanwlɛ, sran kun o lɛ ka naan w’a ɲan tukpacɛ m’ɔ fin i nun’n, kpɛkun kɛ ɔ fin i nun’n, ɔ wunnin ɲrɛnnɛn. socket, i sin’n, ɔ kpɛli i wunnɛn’n nun lele mɔ moja’n w’a tɔman’n, w’a jranman lele w’a wu. Ɔ Rabi seli kɛ: ‘N tanninnin i ɲanmiɛn su lɔ’. I sin’n, al-Hasan mannin i sa’n su ɔli Ɲanmiɛn sulɛ sua’n i wun lɔ, kpɛkun ɔ seli kɛ: ‘Alami su, [Jundub] kannin ndɛ sɔ’n kleli e Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ sallallaahu ‘alaihi wasallam Ɲanmiɛn sulɛ sua nga nun’n’. Yɛ ɔ seli e kɛ [Muhammad bin Abu Bakr al-Muqaddami] ɔ seli e kɛ [Wahab bin Jarir] ɔ seli e kɛ [min si] ɔ seli kɛ, n tili kɛ [al-Hasan] seli kɛ, ɔ seli e [Jundub bin Abdullah al-Bajali] Ɲanmiɛn sulɛ sua nga nun, ɔ maan nán maan e wla fi Jumeulllah i su ndɛ’n su, yɛ nán maan e srɛ i. 'Alaihi waslam. Jundub seli kɛ Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam seli kɛ: ‘Sran kun m’ɔ dun mmua ɔli’n, ɔ le tukpacɛ m’ɔ tɔli i su’n... i sin’n, ɔ kannin hadith kun kɛ ngalɛ sa’n i ndɛ’.

Hadith

Imam Muslim : 165

حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ قَالَ حَدَّثَنِي سِمَاكٌ الْحَنَفِيُّ أَبُو زُمَيْلٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ خَيْبَرَ أَقْبَلَ نَفَرٌ مِنْ صَحَابَةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا فُلَانٌ شَهِيدٌ فُلَانٌ شَهِيدٌ حَتَّى مَرُّوا عَلَى رَجُلٍ فَقَالُوا فُلَانٌ شَهِيدٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلَّا إِنِّي رَأَيْتُهُ فِي النَّارِ فِي بُرْدَةٍ غَلَّهَا أَوْ عَبَاءَةٍ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ اذْهَبْ فَنَادِ فِي النَّاسِ أَنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا الْمُؤْمِنُونَ قَالَ فَخَرَجْتُ فَنَادَيْتُ أَلَا إِنَّهُ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا الْمُؤْمِنُونَ

Ɔ seli e kɛ [Zuhair bin Harb] ɔ seli e kɛ [Hasyim bin al-Kasim] ɔ seli e kɛ [Ikrimah bin Ammar] ɔ seli kɛ, ɔ seli e [Simak al-Hanafi Abu Zumail] ɔ seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Abdullah bin Abbas] ɔ seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Umar bin al-K be janvuɛ wie’m be ko wunnin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ sallallaahu ‘alaihi wasallam i wun lɛ, kpɛkun be seli kɛ: ‘Be kunnin sran sɔ’n, be kunnin sran sɔ’n’, lele mɔ be sinnin bian kun i wun lɛ’n, be seli kɛ: ‘Be kunnin sran sɔ’n’. Ɔ maan, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam seli kɛ: ‘Nán sɔ, i kpa bɔbɔ’n, n wunnin i blɔlɔ lɔ tralɛ annzɛ tralɛ ng’ɔ fali’n nun -ka naan w’a cɛ sran’n-’. Kpɛkun, Rasulullah seli ekun kɛ: ‘O Ibn al-Khaththab, kɔ se sran mun kɛ sran fi su wluman ɲanmiɛn su lɔ saan be nga be lafi Ɲanmiɛn su’n. Ɔ maan Omar seli kɛ: ‘N fiteli n kpannin kɛ: ‘Si kɛ sran fi su wluman ɲanmiɛn su lɔ saan Ɲanmiɛn sufuɛ’n’.

Hadith

Imam Muslim : 166

حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ وَهْبٍ عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ ثَوْرِ بْنِ زَيْدٍ الدُّؤَلِيِّ عَنْ سَالِمٍ أَبِي الْغَيْثِ مَوْلَى ابْنِ مُطِيعٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَهَذَا حَدِيثُهُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ ثَوْرٍ عَنْ أَبِي الْغَيْثِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ خَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى خَيْبَرَ فَفَتَحَ اللَّهُ عَلَيْنَا فَلَمْ نَغْنَمْ ذَهَبًا وَلَا وَرِقًا غَنِمْنَا الْمَتَاعَ وَالطَّعَامَ وَالثِّيَابَ ثُمَّ انْطَلَقْنَا إِلَى الْوَادِي وَمَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَبْدٌ لَهُ وَهَبَهُ لَهُ رَجُلٌ مِنْ جُذَامَ يُدْعَى رِفَاعَةَ بْنَ زَيْدٍ مِنْ بَنِي الضُّبَيْبِ فَلَمَّا نَزَلْنَا الْوَادِي قَامَ عَبْدُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحُلُّ رَحْلَهُ فَرُمِيَ بِسَهْمٍ فَكَانَ فِيهِ حَتْفُهُ فَقُلْنَا هَنِيئًا لَهُ الشَّهَادَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلَّا وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ إِنَّ الشَّمْلَةَ لَتَلْتَهِبُ عَلَيْهِ نَارًا أَخَذَهَا مِنْ الْغَنَائِمِ يَوْمَ خَيْبَرَ لَمْ تُصِبْهَا الْمَقَاسِمُ قَالَ فَفَزِعَ النَّاسُ فَجَاءَ رَجُلٌ بِشِرَاكٍ أَوْ شِرَاكَيْنِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَصَبْتُ يَوْمَ خَيْبَرَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شِرَاكٌ مِنْ نَارٍ أَوْ شِرَاكَانِ مِنْ نَارٍ

Ɔ seli e kɛ [Abu at-Tahir] ɔ seli e kɛ, ɔ seli e kɛ [Ibnu Wahab] fin [Malik bin Anas] ɔ fin [Tsaur bin Zaid ad-Duali] ɔ fin [Salim Abu al-Ghaits] m’ɔ ti Ibn Muthi’ i kanga laa’n, ɔ fin [Abu Hurairah]. -Ndɛ uflɛ nun’n, be kannin ndɛ sɔ’n i ndɛ- Yɛ ɔ seli e kɛ [Qutaibah bin Sa’id] yɛ ndɛ sɔ’n yɛ ɔ o lɛ’n niɔn, ɔ seli e kɛ [Abdul Aziz] -mɔ be flɛ i kɛ Ibn Muhammad- m’ɔ fin [Tsaur] m’ɔ fin [Abu al-Ghaits] m’ɔ fin [Abu Hurairah] m’ɔ fin [Abu Hurairah] m’ɔ fin [Abu Hurairah] m’ɔ fin [Abu Hurairah] m’ɔ fin [Abu Hurairah] m’ɔ fin [Abu Hurairah] i nun’n, ɔ seli kɛ: ‘Cɛn nga e nin Khaillaala’n e fiteli’n. Allah mannin e kwlalɛ, sanngɛ nán ghanimah - alɛ nun ninnge nga be fali be’n - yɛ e ɲannin be sika ɔkwlɛ annzɛ sika ufue nun ɔn, sanngɛ ninnge mun, nin aliɛ nin tralɛ mun yɛ e ɲannin be ɔ. Kpɛkun, e wanndili e ɔli oka kun su lɔ. Yɛ blɛ sɔ nun’n, sran kun m’ɔ fin Judzam mɔ be flɛ i titi kɛ Rifa’ah bin Zaid m’ɔ fin Adl-Dlubaib akpasua’n nun’n, ɔ nin i kanga’n be fali be mannin kɛ like sa. Kɛ e juli oka’n su lɔ’n, Rasulullah i kanga’n jasoli naan ɔ́ yíyí i nnɛn kpanngɔ’n i jrɔkɔ’m be nun. Sanngɛ kpɛkun, be fali trɔ kun be tuli i, kpɛkun ɔ wuli lɔ. E seli kɛ: ‘E yo i mo, ɔ Ɲanmiɛn i janunfuɛ’n, kɛ ɔ kunnin i’n ti’. Sanngɛ Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam seli kɛ: ‘Tʃɛtʃɛ, sran ng’ɔ o Mohamɛdi i wawɛ’n i sa nun’n, nanwlɛ, blɔlɔ sin’n ɔ́ dí i, afin ɔ fali tralɛ ng’ɔ fin Khaibar alɛ ghanimah nun ka naan w’a cɛcɛ nun’n’. Abu Huraitah seli kɛ: ‘Sran’m be wla boli be wun. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, bian kun bali, ɔ fali ngbabua ngbɛnngbɛn kun annzɛ nɲɔn, kpɛkun ɔ seli kɛ: ‘O Allah i janunfuɛ, n ɲannin like nga Khaibar alɛ blɛ nun’. Ɔ maan Akoto’n seli kɛ: ‘Blɔ sin’n i nun ngbabua nɲɔn annzɛ blɔlɔ sin’n i nun ngbabua nɲɔn’.

Hadith

Imam Muslim : 167

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ سُلَيْمَانَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ حَجَّاجٍ الصَّوَّافِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ الطُّفَيْلَ بْنَ عَمْرٍو الدَّوْسِيَّ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ لَكَ فِي حِصْنٍ حَصِينٍ وَمَنْعَةٍ قَالَ حِصْنٌ كَانَ لِدَوْسٍ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَبَى ذَلِكَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِلَّذِي ذَخَرَ اللَّهُ لِلْأَنْصَارِ فَلَمَّا هَاجَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمَدِينَةِ هَاجَرَ إِلَيْهِ الطُّفَيْلُ بْنُ عَمْرٍو وَهَاجَرَ مَعَهُ رَجُلٌ مِنْ قَوْمِهِ فَاجْتَوَوْا الْمَدِينَةَ فَمَرِضَ فَجَزِعَ فَأَخَذَ مَشَاقِصَ لَهُ فَقَطَعَ بِهَا بَرَاجِمَهُ فَشَخَبَتْ يَدَاهُ حَتَّى مَاتَ فَرَآهُ الطُّفَيْلُ بْنُ عَمْرٍو فِي مَنَامِهِ فَرَآهُ وَهَيْئَتُهُ حَسَنَةٌ وَرَآهُ مُغَطِّيًا يَدَيْهِ فَقَالَ لَهُ مَا صَنَعَ بِكَ رَبُّكَ فَقَالَ غَفَرَ لِي بِهِجْرَتِي إِلَى نَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَا لِي أَرَاكَ مُغَطِّيًا يَدَيْكَ قَالَ قِيلَ لِي لَنْ نُصْلِحَ مِنْكَ مَا أَفْسَدْتَ فَقَصَّهَا الطُّفَيْلُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُمَّ وَلِيَدَيْهِ فَاغْفِرْ

Ɔ seli e kɛ [Abu Bakr bin Abu Syaiba] nin [Ishaq bin Ibrahim] be kwlaa be fin [Sulaiman], [Abu Bakr] seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Sulaiman bin Harb] seli e kɛ [Hammad bin Zaid] m’ɔ fin [Hajjaj ash-Shawwaf] m’ɔ fin [Abubair] Az-Z- Amru Ad Dausi bali Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n i wun lɔ, kpɛkun ɔ seli i kɛ: ‘?Ɔ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n, a kunndɛ kɛ á trán lika ng’ɔ ti kekle kpa’n, m’ɔ kwla sasa wɔ’n i nun?’ Ndɛ kanfuɛ’n seli kɛ, ‘Jahiliyiah blɛ su’n, Dausfuɛ’m be liɛ yɛ be kplannin sua’n niɔn’. Sanngɛ, like nga Ɲanmiɛn tali nda kɛ ɔ́ fá mán Ansarfuɛ mun’n, i ti yɛ Rasulullah w’a kplinman su ɔ. Kɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n ɔli Mɛdina lɔ’n, Abu Thufail bin Amru kusu ɔli i nvle’n nunfuɛ kun i sin. Sanngɛ, Abu Thufail i janvuɛ’n w’a kwlá jranman Medina lɔ -climat- i ɲrun kekle, ɔ maan tukpacɛ tɔli i su, kpɛkun ɔ fali sizo kpɛli i sa mma’m be nzɔliɛ lele i sa’m be nun mmoja’n w’a tɔ, kpɛkun ɔ wuli bɔbɔ. Sanngɛ, i laliɛ’n nun’n, Abu Thufail wunnin kɛ bian’n ti kpa dan, kpɛkun ɔ katali i sa’m be su. Kpɛkun Abu Thufal usali bian’n kɛ: ‘?Ngue yɛ ɔ amuɛn’n yoli ɔ ɔ? ’ Bian’n tɛli i su kɛ: ‘Ɔ yacili min wun sa’n cɛli min, min hijra ng’ɔ yoli i’n ti. Kpɛkun Abu Thufail usali ekun kɛ: ‘?Sanngɛ ngue ti yɛ n wun kɛ amun kata amun sa’m be su ɔ? ’ Bian’n tɛli i su kɛ: ‘Be seli min kɛ ‘Like nga a bubuli’n, e su siesiemɛn i’. I sin’n, Abu Thufail kannin laliɛ’n kleli Rasulullah, Rasulullah seli kɛ: ‘O Allah, yaci i sa’m be cɛ i’.

Hadith

Imam Muslim : 168

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ الضَّبِّيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ وَأَبُو عَلْقَمَةَ الْفَرْوِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا صَفْوَانُ بْنُ سُلَيْمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلْمَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ يَبْعَثُ رِيحًا مِنْ الْيَمَنِ أَلْيَنَ مِنْ الْحَرِيرِ فَلَا تَدَعُ أَحَدًا فِي قَلْبِهِ قَالَ أَبُو عَلْقَمَةَ مِثْقَالُ حَبَّةٍ و قَالَ عَبْدُ الْعَزِيزِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ مِنْ إِيمَانٍ إِلَّا قَبَضَتْهُ

Ɔ seli e kɛ [Ahmad bin Abda adl-Dlabbi] ɔ seli e kɛ [Abdul Aziz bin Muhammad] nin [Abu Alqamah al-Farwi] be nɲɔn’n be seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Shafwan bin Sulaim] ɔ fin [Abdullah bin Salman] ɔ fin [i baba] ɔ fin [Abu Hurailla, ɔ seli kɛ] 'Nanwlɛ, Allah wá fɛ́ aunmuan ng'ɔ ti blɛblɛblɛ kpa'n, m'ɔ ti blɛblɛblɛ kɛ soie sa'n, m'ɔ fin Yemɛn lɔ'n, ɔ su yaciman sran fi m'ɔ le -Abu Alqamah seli- awie'n i nɔnnin'n, -sanngɛ Abdul Aziz seli kɛ; bɔbɔ mustardi mma kun i nɔnnin’n - Ɲanmiɛn sulafilɛ’n nun saan Allah w’a yo maan ɔ wu’.

Hadith

Imam Muslim : 169

حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ وَابْنُ حُجْرٍ جَمِيعًا عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ ابْنُ أَيُّوبَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ قَالَ أَخْبَرَنِي الْعَلَاءُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بَادِرُوا بِالْأَعْمَالِ فِتَنًا كَقِطَعِ اللَّيْلِ الْمُظْلِمِ يُصْبِحُ الرَّجُلُ مُؤْمِنًا وَيُمْسِي كَافِرًا أَوْ يُمْسِي مُؤْمِنًا وَيُصْبِحُ كَافِرًا يَبِيعُ دِينَهُ بِعَرَضٍ مِنْ الدُّنْيَا

Ɔ seli e kɛ [Yahya bin Ayyub] nin [Qutaibah] ɔ nin [Ibn Hujr] be kwlaa be fin [Ismail bin Ja’far] seli kɛ [Ibnu Ayyub] seli e kɛ [Ismail] ɔ seli kɛ, ɔ seli min [al-Ala’] m’ɔ fin [i baba] m’ɔ fin [Abu Huraihirah] i nun’n, ɔ seli kɛ sran ng’ɔ sunmɛnnin i’n, ɔ ti sran kpa. sa nga be yoli’n, ka naan ndɛ tɛtɛ’n w’a ba kɛ kɔnguɛ ble sa. Nglɛmun’n, sran kun ti Ɲanmiɛn sufuɛ, kpɛkun nnɔsua nun’n, ɔ ti Ɲanmiɛn sufuɛ. Kɛ lika’n sán’n, sran kun ti Ɲanmiɛn sufuɛ, kpɛkun nglɛmun’n, ɔ ti Ɲanmiɛn sufuɛ. Ɔ yoli i Ɲanmiɛn sulɛ wafa’n i atɛ mɛn nun aklunjuɛ dilɛ’n ti’.

Hadith

Imam Muslim : 170

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّهُ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ جَلَسَ ثَابِتُ بْنُ قَيْسٍ فِي بَيْتِهِ وَقَالَ أَنَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَاحْتَبَسَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ فَقَالَ يَا أَبَا عَمْرٍو مَا شَأْنُ ثَابِتٍ اشْتَكَى قَالَ سَعْدٌ إِنَّهُ لَجَارِي وَمَا عَلِمْتُ لَهُ بِشَكْوَى قَالَ فَأَتَاهُ سَعْدٌ فَذَكَرَ لَهُ قَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ ثَابِتٌ أُنْزِلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ وَلَقَدْ عَلِمْتُمْ أَنِّي مِنْ أَرْفَعِكُمْ صَوْتًا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنَا مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَذَكَرَ ذَلِكَ سَعْدٌ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَلْ هُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ و حَدَّثَنَا قَطَنُ بْنُ نُسَيْرٍ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ كَانَ ثَابِتُ بْنُ قَيْسِ بْنِ شَمَّاسٍ خَطِيبَ الْأَنْصَارِ فَلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ بِنَحْوِ حَدِيثِ حَمَّادٍ وَلَيْسَ فِي حَدِيثِهِ ذِكْرُ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ و حَدَّثَنِيهِ أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ صَخْرٍ الدَّارِمِيُّ حَدَّثَنَا حَبَّانُ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ } وَلَمْ يَذْكُرْ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ فِي الْحَدِيثِ و حَدَّثَنَا هُرَيْمُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى الْأَسَدِيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ عَنْ ثَابِتٍ عَنْ أَنَسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ وَلَمْ يَذْكُرْ سَعْدَ بْنَ مُعَاذٍ وَزَادَ فَكُنَّا نَرَاهُ يَمْشِي بَيْنَ أَظْهُرِنَا رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ

Ɔ seli e kɛ [Abu Bakr bin Abu Syaibah] seli e kɛ [Al Hasan bin Musa] seli e kɛ [Hammad bin Salamah] m’ɔ fin [Thabit Al Bunani] m’ɔ fin [Anas bin Malik] i sa nun’n, ɔ seli kɛ: ‘Kɛ ndɛ mma nga fiteli’n: ‘-Amun mɔ amun lafi Ɲanmiɛn su’n, nán amun man amun nɛn’n su -Q’. Al Hujurat: 2- lele m’ɔ́ fá jú ndɛ mma’n i awieliɛ lɔ’n, Thabit bin Qais ti i awlo lɔ, ɔ seli kɛ: ‘N ti blɔlɔfuɛ’m be nun kun! Yɛ ɔ jrannin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n i sin titi lele naan Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n w’a usa Sa’ad bin Mu’adz i ndɛ sɔ’n. Ɔ usali kɛ: ‘?Abu Amru, wafa sɛ yɛ Tabit i lika’n ti ɔ? ?Tukpacɛ o i su? ’ Sa’d tɛli i su kɛ, ‘I tukpacɛ’n ti kɛ titi sa, m’an timan ndɛ fi kɛ tukpacɛ o i su’. Anas seli kɛ: ‘Kpɛkun Sa’d ɔli i osu nianlɛ, ɔ kannin yalɛ ng’ɔ nin Rasulullah be kokoli’n i ndɛ kleli i. Thabit seli kɛ: ‘Be yili ndɛ mma sɔ’n i nglo, sanngɛ amun kwlaa amun si kɛ min yɛ n ti sran nga i nɛn’n ti dan kpa’n niɔn, ɔ tra Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n i nɛn’n sallallaahu ‘alaihi wasallam. I liɛ’n, n ti blɔlɔ’n i su like sifuɛ’m be nun kun.’ Ɔ maan, Sa’d kannin ndɛ sɔ’n kleli Rasulullah. Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n seli ekun kɛ: ‘Ɔ bɔbɔ ti ɲanmiɛn su lɔfuɛ’m be nun kun’. Ɔ seli e kɛ [Katan bin Nusyair] Ɔ seli e kɛ [Ja’far bin Sulaiman] seli e kɛ [Tsabit] fin [Anas bin Malik] ɔ seli kɛ: ‘Thabit bin Qais ti ijɔfuɛ Ansar’m be afiɛn, kɛ ndɛ mma sɔ’n jrali’n, yɛle kɛ kɛ nga Hamad i Hadith nun’n sa. Sanngɛ, hadith’n nun’n, be kanman dunman Sa’d bin Mu’adz’ i ndɛ. Yɛ be seli e kɛ [Ahmad bin Sa’id bin Shakr Ad-Darimi] seli e kɛ [Habban] seli e kɛ [Sualiman Ibnul Mughirah] m’ɔ fin [Thabit] m’ɔ fin [Anas] i nun’n, ɔ seli kɛ: ‘Kɛ ndɛ mma’n jrali’n -... nán amun man amun nɛn’n su tra sran’m be nɛn’n. Mu’adz i hadith’ nun. Yɛ ɔ seli e kɛ [Huraim bin Abdul A’la al Asadi] seli e kɛ [al Mu’tamir bin Sualiman] seli kɛ, ‘N tili kɛ [min si] kannin [Thabit] i ndɛ [Anas] i ndɛ seli kɛ, ‘Kɛ ndɛ mma sɔ’n fiteli’n, ɔ kannin hadith’n, w’a kanman Sa’d bin i dunman’n.’ Kpɛkun ɔ kan guali su kɛ: ‘Sran kun m’ɔ fin ɲanmiɛn su lɔ’n, ɔ nantili e afiɛn’.

Hadith

Imam Muslim : 171

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قَالَ أُنَاسٌ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنُؤَاخَذُ بِمَا عَمِلْنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ أَمَّا مَنْ أَحْسَنَ مِنْكُمْ فِي الْإِسْلَامِ فَلَا يُؤَاخَذُ بِهَا وَمَنْ أَسَاءَ أُخِذَ بِعَمَلِهِ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَالْإِسْلَامِ

Ɔ seli e kɛ [Otman bin Abu Syaibah] seli e kɛ [Jarir] m’ɔ fin [Mansur] m’ɔ fin [Abu Wail] m’ɔ fin [Abdullah] i nun’n, ɔ seli kɛ: ‘Sran kun usali Rasulullah kɛ: ‘O Rasulullah! ?Sa nga e yoli be Jahiliyah blɛ nun’n, bé tú e fɔ?’ Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam tɛli su kɛ: ‘Amun nun sran kwlaa ng’ɔ yo like kpa Izlaɛlifuɛ’m be blɛ su’n, be su tumɛn i fɔ i sa ng’ɔ yoli’n i ti Jahiliya blɛ su. Sanngɛ sran kwlaa ng’ɔ yo sa tɛ’n, bé tú i fɔ sa ng’ɔ yoli’n i ti Jahiliyah blɛ su’n, ɔ nin Izlaɛlifuɛ’m be blɛ su’n’.

Hadith

Imam Muslim : 172

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبِي وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ قُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنُؤَاخَذُ بِمَا عَمِلْنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ مَنْ أَحْسَنَ فِي الْإِسْلَامِ لَمْ يُؤَاخَذْ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَمَنْ أَسَاءَ فِي الْإِسْلَامِ أُخِذَ بِالْأَوَّلِ وَالْآخِرِ حَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ

Ɔ seli e kɛ [Muhammad bin Abdolla bin Numair] ɔ seli e [min si] nin [Waki’]. -i ndɛ uflɛ nun’n, be seli kɛ- Yɛ ɔ seli e kɛ [Abu Bakr bin Abu Syaibah] naan lafazh’n ti i liɛ, ɔ seli e kɛ [Waki’] m’ɔ fin [al-A’masy] m’ɔ fin [Abu Wail] m’ɔ fin [Abdullah] m’ɔ seli kɛ: ‘E usali kɛ: ‘? ’ Ɔ tɛli su kɛ: ‘Sran kwlaa ng’ɔ yoli like kpa Izlaɛlifuɛ’m be blɛ su’n, be su tumɛn i fɔ i sa ng’ɔ yoli i blɛ nga be siman like’n nun’n i ti, yɛ sran kwlaa ng’ɔ yoli sa tɛ Izlaɛlifuɛ’m be blɛ nun’n, bé tú i fɔ i sa ng’ɔ yoli i blɛ nga be siman like’n nin Izlaɛlifuɛ’m be blɛ nun’n’. Ɔ seli e kɛ [Minjab bin al-Harits at-Tamimi] seli e kɛ [Ali bin Mushir] m’ɔ fin [al-A’masy]’n, ɔ nin sanad nga be o lɛ’n be ti kɛ ajalɛ sa.

Hadith

Imam Muslim : 173

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى الْعَنَزِيُّ وَأَبُو مَعْنٍ الرَّقَاشِيُّ وَإِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ كُلُّهُمْ عَنْ أَبِي عَاصِمٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ يَعْنِي أَبَا عَاصِمٍ قَالَ أَخْبَرَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ ابْنِ شِمَاسَةَ الْمَهْرِيِّ قَالَ حَضَرْنَا عَمْرَو بْنَ الْعَاصِ وَهُوَ فِي سِيَاقَةِ الْمَوْتِ فَبَكَى طَوِيلًا وَحَوَّلَ وَجْهَهُ إِلَى الْجِدَارِ فَجَعَلَ ابْنُهُ يَقُولُ يَا أَبَتَاهُ أَمَا بَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَذَا أَمَا بَشَّرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَذَا قَالَ فَأَقْبَلَ بِوَجْهِهِ فَقَالَ إِنَّ أَفْضَلَ مَا نُعِدُّ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ عَلَى أَطْبَاقٍ ثَلَاثٍ لَقَدْ رَأَيْتُنِي وَمَا أَحَدٌ أَشَدَّ بُغْضًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنِّي وَلَا أَحَبَّ إِلَيَّ أَنْ أَكُونَ قَدْ اسْتَمْكَنْتُ مِنْهُ فَقَتَلْتُهُ فَلَوْ مُتُّ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ لَكُنْتُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَلَمَّا جَعَلَ اللَّهُ الْإِسْلَامَ فِي قَلْبِي أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ ابْسُطْ يَمِينَكَ فَلْأُبَايِعْكَ فَبَسَطَ يَمِينَهُ قَالَ فَقَبَضْتُ يَدِي قَالَ مَا لَكَ يَا عَمْرُو قَالَ قُلْتُ أَرَدْتُ أَنْ أَشْتَرِطَ قَالَ تَشْتَرِطُ بِمَاذَا قُلْتُ أَنْ يُغْفَرَ لِي قَالَ أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ الْإِسْلَامَ يَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلَهُ وَأَنَّ الْهِجْرَةَ تَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلِهَا وَأَنَّ الْحَجَّ يَهْدِمُ مَا كَانَ قَبْلَهُ وَمَا كَانَ أَحَدٌ أَحَبَّ إِلَيَّ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا أَجَلَّ فِي عَيْنِي مِنْهُ وَمَا كُنْتُ أُطِيقُ أَنْ أَمْلَأَ عَيْنَيَّ مِنْهُ إِجْلَالًا لَهُ وَلَوْ سُئِلْتُ أَنْ أَصِفَهُ مَا أَطَقْتُ لِأَنِّي لَمْ أَكُنْ أَمْلَأُ عَيْنَيَّ مِنْهُ وَلَوْ مُتُّ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ لَرَجَوْتُ أَنْ أَكُونَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ ثُمَّ وَلِينَا أَشْيَاءَ مَا أَدْرِي مَا حَالِي فِيهَا فَإِذَا أَنَا مُتُّ فَلَا تَصْحَبْنِي نَائِحَةٌ وَلَا نَارٌ فَإِذَا دَفَنْتُمُونِي فَشُنُّوا عَلَيَّ التُّرَابَ شَنًّا ثُمَّ أَقِيمُوا حَوْلَ قَبْرِي قَدْرَ مَا تُنْحَرُ جَزُورٌ وَيُقْسَمُ لَحْمُهَا حَتَّى أَسْتَأْنِسَ بِكُمْ وَأَنْظُرَ مَاذَا أُرَاجِعُ بِهِ رُسُلَ رَبِّي

Ɔ seli e kɛ [Muhammad bin al-Mutsanna al-Anazi] nin [Abu Ma’n ar-Raqasyi] ɔ nin [Ishaq bin Manshur] be ndɛ kwlaa nga be fin [Abu Asim] nun’n, ɔ nin lafazh’n be ti Ibn al-Mutsanna liɛ’n, ɔ seli e kɛ [adl-Dlahhak] - yɛle kɛ ɔ seli e kɛ -Haurald Abu, Ɔ seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Yazid bin Abu Habib] m’ɔ fin [Ibn Shiimasah al-Mahri] i sa nun’n, ɔ seli kɛ: ‘E ɔli [Amru bin al-Ash] i wun lɔ, kɛ ɔ́ wún sran ng’ɔ wuli’n i wunnzin’n, i sin’n, ɔ sunnin lele, kpɛkun ɔ kpɛli i ɲrun talɛ’n su, kpɛkun i wa’n boli i bo kɛ: ‘O min famiɛn. amun jasin fɛ’n i wafa sɔ’n nun’n, nán Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam w’a manman amun jasin fɛ’n i sɔ’n nun’? Ndɛ kanfuɛ’n seli kɛ: ‘Ɔ maan ɔ kpɛli i ɲin niannin i ɲrun’n, kpɛkun ɔ seli kɛ: ‘Nanwlɛ, like cinnjin kpafuɛ nga e bu i akunndan’n, yɛle lalo nga be kan kɛ amuɛn fi nunman lɛ’n - m’ɔ nin i fata kɛ be su i’n - saan Allah, naan Mohamɛdi ti Allah i sran ng’ɔ sunmɛnnin i’n, nanwlɛ, n o nvle nsan nun; N wunnin min wun, sanngɛ sran fi kpɔman Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam tra min, yɛ like fi nunman lɛ mɔ n klo kɛ n fa min wun mantan i ɔ, naan m’an kun i ɔ, sɛ n wu sɔ’n, nanwlɛ, ń ká blɔlɔfuɛ’m be nun. Kɛ Allah yoli maan Izlaɛlifuɛ’m be yoli min awlɛn’n nun’n, n ɔli Allah i sran ng’ɔ sunmɛnnin i sallallaahu ‘alaihi wasallam’n i wun lɔ n seli i kɛ: ‘Tinnin ɔ sa fama’n su, i sin’n, ń fá ɔ sa fama’n ń mán wɔ’, ɔ maan ɔ tinnin i sa fama’n su’. Amru bin al Ash seli kɛ, ‘Kpɛkun n trɛli min sa’. Ɔ usali kɛ: ‘?Amru, ngue yɛ ɔ o ɔ su ɔ? ’ N tɛli i su kɛ, ‘N kunndɛ kɛ ń fá conditions ń mán’. Ɔ seli kɛ: ‘?Ninnge benin mun yɛ amun su se kɛ be yo ɔ? ’ N tɛli i su kɛ, ‘Sɛ be yaci cɛ min’n’. Ɔ seli kɛ: ‘?Amun siman kɛ Izlaɛlifuɛ’m be nunnunnin sa tɛ nga be yoli laa’n, naan hijrah’n kusu nunnunnin sa tɛ nga be yoli laa’n, yɛ Hajj kusu nunnunnin sa tɛ nga be yoli laa’n’. Yɛ sran fi nunman lɛ mɔ n klo i tra Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ɔ, yɛ sran fi nunman lɛ mɔ min ɲinma’n ti weiin tra i ɔ, yɛ n kwlá yiman min ɲinma’n -nin like fi- tramɛn i i aɲrunɲan’n ti, sɛ be se min kɛ n kan i ndɛ’n, nanwlɛ, n su kwlá yimɛn i, afin n ɲinma’m be yimɛn i. Yɛ sɛ n wu sɔ’n, nanwlɛ, ń láfi su kɛ ń yó ɲanmiɛn su lɔfuɛ’m be nun kun. Kpɛkun e sinnin lika kun mɔ n siman wafa nga n o’n i nun’n, ɔ maan sɛ n wu’n, nn bla fi m’ɔ su kpan flɛ’n, ɔ su suman min sin, yɛ sin bɔbɔ su suman min sin. Kɛ amún síe min’n, amun fa asiɛ’n be gua min su, kpɛkun amun jran min asieliɛ’n i wun lɛ lika nga be kunnin nnɛn kpanngɔ’n, mɔ be cɛcɛli nnɛn’n i nun’n, lele naan m’an ti amun ndɛ’n, m’an wun like nga min Min’n i janunfuɛ’n fa ba’n.

Hadith

Imam Muslim : 174

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمِ بْنِ مَيْمُونٍ وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ دِينَارٍ وَاللَّفْظُ لِإِبْرَاهِيمَ قَالَا حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يَعْلَى بْنُ مُسْلِمٍ أَنَّهُ سَمِعَ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ نَاسًا مِنْ أَهْلِ الشِّرْكِ قَتَلُوا فَأَكْثَرُوا وَزَنَوْا فَأَكْثَرُوا ثُمَّ أَتَوْا مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا إِنَّ الَّذِي تَقُولُ وَتَدْعُو لَحَسَنٌ وَلَوْ تُخْبِرُنَا أَنَّ لِمَا عَمِلْنَا كَفَّارَةً فَنَزَلَ { وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ يَلْقَ أَثَامًا } وَنَزَلَ { يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ }

Ɔ seli e kɛ [Muhammad bin Hatim bin Maimun] nin [Ibrahim bin Dinar] yɛ lafazh’n ti Ibrahim liɛ, be nɲɔn’n be seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Hajjaj] - yɛle kɛ Ibn Mohammad - ɔ fin [Ibnu Juraij] ɔ seli kɛ, ɔ seli min kɛ [Ya’la bin Jubair ɔ [Saba] Muslim] Abbas] kɛ sran nga be fin Ɲanmiɛn kpanngban be sufuɛ’m be nun’n, be kun sran, kpɛkun ɔ su yo dan kpa, yɛ be kunndɛ bla annzɛ bian, yɛ ɔ su yo dan kpa. I sin’n, be bali Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Muhammad sallallaahu ‘alaihi wasallam i wun lɔ be seli kɛ: ‘Nanwlɛ, ndɛ nga amun kan titi’n, mɔ amun flɛ i’n, ɔ ti kpa, sɛ amun waan amún kán klé e kɛ sa tɛ nga e yoli’n, be kwla nunnun be’n, ndɛ mma sɔ’n fiteli nun kɛ: ‘-Kpɛkun be nga be suman amuɛn uflɛ mun nin Allah’n, mɔ be kunman be’n, be timan sɔ. ndɛ kpa’m be su, yɛ nán be kunndɛ bla annzɛ bian, sran kwlaa ng’ɔ yo sɔ’n, nanwlɛ, ɔ́ ɲán -i sa tɛ’m be ti akatua-- ’ -Qs. Al Furkan: 68-. I sin’n, ndɛ mma’n jrali kɛ: ‘-An se kɛ: ‘O min junman difuɛ nga be tra be bɔbɔ be wun’n, nán maan amun wla fi Allah i aunnvuɛ silɛ’n su-’ -Qs. Az Zumar: Ɔ le afuɛ 53.

Hadith

Imam Muslim : 175

حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَأَيْتَ أُمُورًا كُنْتُ أَتَحَنَّثُ بِهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ هَلْ لِي فِيهَا مِنْ شَيْءٍ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ مِنْ خَيْرٍ وَالتَّحَنُّثُ التَّعَبُّدُ

Ɔ seli e kɛ [Ibnu Wahab] ɔ seli e kɛ, ɔ seli min kɛ [Yunus] fin [Ibn Shihab] ɔ seli min kɛ, ɔ seli min kɛ [Urwah bin az-Zubair] seli i kɛ [Hakim bin Hizam] seli i kɛ, ɔ usali amun ninnge wie’m be su ndɛ. kɛ n yoli’n? ɔ yoli i Jahiliah blɛ su? ?Nán n ɲan like wie?’ Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam tɛli su kɛ: 'Like nga amun fali be bali kɛ amun te siman like’n, yɛ amun fali be wluli Izlaɛlifuɛ’m be nun ɔn, annzɛ sa kpa yolɛ annzɛ tawauts -Ɲanmiɛn sulɛ-.

Hadith

Imam Muslim : 176

و حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ الْحُلْوَانِيُّ حَدَّثَنَا وَقَالَ عَبْدٌ حَدَّثَنِي يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْ رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ أُمُورًا كُنْتُ أَتَحَنَّثُ بِهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ مِنْ صَدَقَةٍ أَوْ عَتَاقَةٍ أَوْ صِلَةِ رَحِمٍ أَفِيهَا أَجْرٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ مِنْ خَيْرٍ

Yɛ ɔ seli e kɛ [Hasan al-Hulwani] nin [Abd bin Humaid], [al-Hulwani] seli kɛ, ɔ kan kleli e, yɛ [Abd] seli kɛ, ɔ seli min kɛ [Ya’qub] - yɛle kɛ Ibn Ibrahim bin Sa’ad - ɔ seli e [min si] kɛ ɔ fɛ i [Salih] su lele m’ɔ́ fá jú [Ibn, Shirwah] su. az-Zubair] kɛ [Hakim bin Hizam] kannin ndɛ kleli i’n, kɛ ɔ seli Rasulullah kɛ: ‘?Amun bu ninnge kpanngban mɔ be ti kɛ aklunye sa’n, annzɛ kanga’m be delɛ’n, annzɛ janvuɛ tralɛ’n, mɔ n yoli be Jahiliyah blɛ su’n, be ndɛ sɛ? ?N ɲannin akatua wie i sa nun?’ Ɔ maan, ɔ seli kɛ: ‘Ninnge kpa nga amun yoli be laa’n, yɛ amun fa wluli Izlaɛlifuɛ’m be nun’n niɔn.

Hadith

Imam Muslim : 177

حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ حَكِيمِ بْنِ حِزَامٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَشْيَاءَ كُنْتُ أَفْعَلُهَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ هِشَامٌ يَعْنِي أَتَبَرَّرُ بِهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْتَ عَلَى مَا أَسْلَفْتَ لَكَ مِنْ الْخَيْرِ قُلْتُ فَوَاللَّهِ لَا أَدَعُ شَيْئًا صَنَعْتُهُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ إِلَّا فَعَلْتُ فِي الْإِسْلَامِ مِثْلَهُ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ حَكِيمَ بْنَ حِزَامٍ أَعْتَقَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ مِائَةَ رَقَبَةٍ وَحَمَلَ عَلَى مِائَةِ بَعِيرٍ ثُمَّ أَعْتَقَ فِي الْإِسْلَامِ مِائَةَ رَقَبَةٍ وَحَمَلَ عَلَى مِائَةِ بَعِيرٍ ثُمَّ أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِهِمْ

Ɔ seli e kɛ [Ishaq bin Ibrahim] nin [Abd bin Humaid] be nɲɔn’n be seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Abdurrazzaq] seli e kɛ [Ma’mar] m’ɔ fin [az-Zuhri]’n, ɔ nin sanad sɔ’n be o nun. -Kɛ be kan ndɛ uflɛ nun’n, be se kɛ- Yɛ kɛ ɔ seli e kɛ [Ishaq bin Ibrahim] seli e kɛ [Abu Mu’awiyah] seli e kɛ [Hysam bin Urwah] seli e kɛ [i baba] fin [Hakim bin Hizam] ɔ seli kɛ, n usali kɛ, ‘O Ɲanmiɛn i nuan ijɔfuɛ’n, -?Ngue yɛ a bu i ɔ? kannin ndɛ’n, ‘sa kpa nga n yoli’n? ’ i sin’n, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam tɛli su kɛ: ‘Like kpa nga amun yoli i laa’n ti yɛ amun kacili Izlaɛlifuɛ’n niɔn’. I sin’n, n seli kɛ: ‘Alamu, like kpa fi nunman lɛ mɔ n yoli i blɛ nga n siman like’n nun’n, saan kɛ n yoli i blɛ nga be flɛ i kɛ Izlaɛli’n i nun wie’. Ɔ seli e kɛ [Abu Bakr bin Abu Syaibah] seli e kɛ [Abdulah bin Numair] m’ɔ fin [Hsyam bin Urwah] m’ɔ fin [i baba’n] i nun’n, ɔ seli e kɛ [Hakim bin Hizam] deli kanga ya kun, kpɛkun ɔ mannin nnɛn kpanngɔ ya kun aklunye like blɛ nga be siman like’n i nun. nnɛn kpanngɔ ya kun be yoli aklunye like. I sin’n, ɔ ɔli Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n i wun lɔ...i sin’n, ɔ kannin ndɛ kɛ be hadith sa’n i ndɛ.

Hadith

Imam Muslim : 178

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِدْرِيسَ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ { الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ } شَقَّ ذَلِكَ عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالُوا أَيُّنَا لَا يَظْلِمُ نَفْسَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ هُوَ كَمَا تَظُنُّونَ إِنَّمَا هُوَ كَمَا قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ { يَا بُنَيَّ لَا تُشْرِكْ بِاللَّهِ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ } حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَعَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عِيسَى وَهُوَ ابْنُ يُونُسَ ح و حَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ مُسْهِرٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ إِدْرِيسَ كُلُّهُمْ عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ أَبُو كُرَيْبٍ قَالَ ابْنُ إِدْرِيسَ حَدَّثَنِيهِ أَوَّلًا أَبِي عَنْ أَبَانَ بْنِ تَغْلِبَ عَنْ الْأَعْمَشِ ثُمَّ سَمِعْتُهُ مِنْهُ

Ɔ seli e kɛ [Abu Bakr bin Abu Syaibah] seli e kɛ [Abdulla bin Idris] nin [Abu Mu’awiyah] nin [Waki’] be fin [al-A’masy] be fin [Ibrahim] be fin [Alqamah] be fin [Abdulla] ɔ seli kɛ: ‘Kɛ ndɛ mma’n jrali’n, ɔ nin be lafilɛ’n be timan su. -Qs. Al An’am: 82-, i sin’n, i janvuɛ’m be wunnin ndɛ sɔ’n i wlɛ kekle kpa, kpɛkun be seli kɛ: ‘O Allah i janunfuɛ, wan yɛ e nun w’a yomɛn i wun sa tɛ ɔ! ’ Ɔ tɛli su kɛ: ‘Nán ndɛ nga a su kan’n niɔn. Ɔ ti kɛ Luqman seli i wa’n sa: ‘-O min wa, nán sro Allah. Nanwlɛ, shirk ti sa tɛtɛ dan-’. -Qs. Lukman: 13-. Ɔ seli e kɛ [Ishaq bin Ibrahim] nin [Ali bin Kasyram] be nɲɔn’n be seli kɛ, ɔ seli e [Isa] yɛle kɛ -Ibn Yunus-. -ndɛ uflɛ nun’n, be seli kɛ- Yɛ ɔ seli e kɛ [Minjab bin al-Harits at-Tamimi] ɔ seli e [Ibnu Mushir]. -i ndɛ uflɛ nun’n, be kan- Yɛ kɛ ɔ seli e kɛ [Abu Kuraib] kannin ndɛ kwlaa kleli e [Ibn Idris] m’ɔ fin [al-A’masy] nin sanad sɔ’n, [Abu Kuraib] seli kɛ, [Ibn Idris] seli kɛ, ɔ kannin ndɛ sɔ’n kleli min kpɛ klikli nga [min si] m’ɔ fin [Aban bin Taghlib m’ɔ fin] i’n.

Hadith

Imam Muslim : 179

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ مِنْهَالٍ الضَّرِيرُ وَأُمَيَّةُ بْنُ بِسْطَامَ الْعَيْشِيُّ وَاللَّفْظُ لِأُمَيَّةَ قَالَا حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا رَوْحٌ وَهُوَ ابْنُ الْقَاسِمِ عَنْ الْعَلَاءِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ { لِلَّهِ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ فَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ } قَالَ فَاشْتَدَّ ذَلِكَ عَلَى أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ بَرَكُوا عَلَى الرُّكَبِ فَقَالُوا أَيْ رَسُولَ اللَّهِ كُلِّفْنَا مِنْ الْأَعْمَالِ مَا نُطِيقُ الصَّلَاةَ وَالصِّيَامَ وَالْجِهَادَ وَالصَّدَقَةَ وَقَدْ أُنْزِلَتْ عَلَيْكَ هَذِهِ الْآيَةُ وَلَا نُطِيقُهَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتُرِيدُونَ أَنْ تَقُولُوا كَمَا قَالَ أَهْلُ الْكِتَابَيْنِ مِنْ قَبْلِكُمْ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا بَلْ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ فَلَمَّا اقْتَرَأَهَا الْقَوْمُ ذَلَّتْ بِهَا أَلْسِنَتُهُمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ فِي إِثْرِهَا { آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَقَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا غُفْرَانَكَ رَبَّنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ } فَلَمَّا فَعَلُوا ذَلِكَ نَسَخَهَا اللَّهُ تَعَالَى فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا } قَالَ نَعَمْ { رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا } قَالَ نَعَمْ { رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ } قَالَ نَعَمْ { وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ } قَالَ نَعَمْ

Ɔ seli min kɛ [Muhammad bin Minhal adl-Dlarir] nin [Omayyah bin Bistham al-Aisyi] yɛ lafazh’n ti Umayyah liɛ, be nɲɔn’n be seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Yazid bin Zurai’] ɔ seli e kɛ [Rauh] - yɛle kɛ Ibn al-Qasimbu’ m’ɔ fin [i] Hurah seli kɛ] 'Kɛ ndɛ mma sɔ'n fiteli Ɲanmiɛn i janunfuɛ sallallaahu 'alaihi wasallam su'n: '-Like kwlaa ng'ɔ o ɲanmiɛn su lɔ nin asiɛ'n su wa'n, ɔ ti Ɲanmiɛn liɛ. Yɛ sɛ amun wu like ng’ɔ o amun awlɛn’n nun’n, annzɛ amun fiɛ i’n, nanwlɛ, Allah wá dí amun ayeliɛ’m be su kalɛ. Ɔ maan, Allah yaci sran ng’ɔ klo’n i wun sa cɛ i, kpɛkun ɔ tu sran ng’ɔ klo’n i fɔ; yɛ Allah ti like kwlaa kwlafuɛ-’ -Qs. 284- ’ Abu Hurairah seli kɛ: ‘Kɛ ɔ yoli sɔ’n, ndɛ sɔ’n yoli kekle mannin Rasulullah i janvuɛ mun, ɔ maan be bali Rasulullah i wun lɔ, kpɛkun be yoli i like loto’n su, be seli kɛ: ‘O Rasulullah, be mannin e like nga be kwla yo’n. srɛ nun, jihad nin aklunye like. Nanwlɛ, be yili ndɛ mma sɔ’n i nglo kleli amun, yɛ e kwlá yomɛn i! Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam seli kɛ: ‘?Amun kunndɛ kɛ amún kán kɛ nga Fluwa’n i nunfuɛ’m be fa kan’n sa ka naan amun a se kɛ, ‘E tili ndɛ’n, y’a nantiman su’, sanngɛ amun se kɛ, ‘E tili ndɛ’n, y’a nantiman su, Yaki e wun sa cɛ e, e Min’n, ɔ sin lɔ yɛ e sa e sin’n niɔn’. Be tɛli su kɛ: ‘E tili ndɛ’n, yɛ e nantili su, yaci cɛ e, e Min, ɔ sin lɔ yɛ e sa e sin’n niɔn’. Kɛ sran'm be kanngannin nun'n, be ndɛ'n kotoli i bo, i sin'n, Allah yili i nglo kɛ: '-Sran ng'ɔ sunmɛnnin i'n, ɔ lafili Al-Quran ng'ɔ fin i Min'n i sa nun'n su, yɛ be nga be lafi su'n be lafi su wie. Sran kwlaa lafi Allah su, ɔ lafi i anzi’m be su, ɔ lafi i fluwa’m be su, ɔ lafi i sran ng’ɔ sunmannin be’n be su. -Be seli kɛ-, 'E yoman ngbaciɛ I janunfuɛ'm be nun kun -ni kun- be afiɛn', yɛ be seli kɛ, 'E ti, e nanti su'. -Be srɛli-, 'Yaci cɛ e, e Min, ɔ sin lɔ yɛ e sa e sin'. -Qs. al-Bakara: 285-. Kɛ be yoli sɔ’n, Allah nunnunnin i, kpɛkun ɔ yili i nglo kɛ: ‘-Allah faman sran kun i trɔ saan kɛ ɔ kwla yo’n sa. Ɔ ɲan akatua - sa kpa’m be nun - ng’ɔ miɛn i ɲin yo’n, kpɛkun ɔ ɲan fɔ - sa tɛ’m be nun - ng’ɔ yo’n. -Be srɛli-: 'E Min, nán tu e fɔ sɛ e wla fi su annzɛ e yo sa tɛ-' Allah tɛli su kɛ: 'Ɛɛn'. '-O e Rabb, nán fa trɔ kekle kpa wla e su kɛ a fa wlali be nga be dun mmua e ɲrun'n be su-' Allah tɛli su kɛ: 'Ɛɛn'. '-O e Rabb, nán fa like nga e kwlá traman'n-' Allah tɛli su kɛ: 'Ɛɛn'. '-Yaci cɛ e; yaki e wun sa cɛ e; yɛ si e aunnvuɛ. A ti e ukafuɛ, ɔ maan uka e be nga be lafiman Ɲanmiɛn su’n be lika’n’. -Qs. al-Bakara: 286-. Allah tɛli i su kɛ: ‘Ɛɛn’.

Hadith

Imam Muslim : 180

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَاللَّفْظُ لِأَبِي بَكْرٍ قَالَ إِسْحَقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ آدَمَ بْنِ سُلَيْمَانَ مَوْلَى خَالِدٍ قَالَ سَمِعْتُ سَعِيدَ بْنَ جُبَيْرٍ يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { وَإِنْ تُبْدُوا مَا فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحَاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ } قَالَ دَخَلَ قُلُوبَهُمْ مِنْهَا شَيْءٌ لَمْ يَدْخُلْ قُلُوبَهُمْ مِنْ شَيْءٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُولُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَسَلَّمْنَا قَالَ فَأَلْقَى اللَّهُ الْإِيمَانَ فِي قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى { لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ { رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ { وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا } قَالَ قَدْ فَعَلْتُ

Ɔ seli e kɛ [Abu Bakr bin Abu Syaiba] nin [Abu Kuraib] nin [Ishaq bin Ibrahim] naan lafazh’n ti Abu Bakr liɛ, ɔ seli kɛ [Ishaq] seli e kɛ, kɛ sran nɲɔn ekun be seli kɛ, ɔ seli e kɛ [Waki’] m’ɔ fin [Sufyan] m’ɔ fin [Adam bin Khalimer, ɔ seli kɛ] ɔ ti’n. [Sa’id bin Jubair] tell from [Ibn Abbas] ɔ seli kɛ, ‘Kɛ ɔ jrali ndɛ mma’n su’n: ‘-Kpɛkun sɛ a wu like ng’ɔ o ɔ awlɛn’n nun’n annzɛ a fiɛ i’n, nanwlɛ, Allah wá fá ɔ ayeliɛ’m be su kalɛ-’ -Qs. Albakara: 284-. Ibn Abbas seli kɛ: ‘Kɛ ɔ yoli sɔ’n, awlabɔɛ kun wluli be awlɛn’n nun m’ɔ fin i’n, m’ɔ wluliman be awlɛn’n nun kan’n’. Ɔ maan, Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n seli kɛ: ‘Se kɛ: ‘N ti ndɛ’n, n nanti ndɛ’n su, n fa min wun man’. Ibn Abbas seli kɛ: ‘Kɛ ɔ yoli sɔ’n, Allah fali Ɲanmiɛn sulafilɛ’n wlali be awlɛn’n nun, kpɛkun i sin’n, ɔ yili ndɛ mma nga: ‘-Allah faman sran kun i trɔ saan kɛ ɔ kwla yo’n sa. Ɔ ɲan akatua - sa kpa’m be nun - ng’ɔ miɛn i ɲin yo’n, kpɛkun ɔ ɲan fɔ - sa tɛ’m be nun - ng’ɔ yo’n. -Be srɛli-, 'E Rab, nán tu e fɔ sɛ e wla fi su annzɛ e yo sa tɛ-' -Qs. Al Baqarah: 286-, Allah waan: ‘Nanwlɛ, n yoli sɔ’. '-O e Rabb, nan fa trɔ kekle kpa wla e su kɛ a fa wlali be nga be dun mmua e ɲrun'n be su-' -Qs. Al Bakara: 286-, Allah waan: ‘N yoli i’. '-O e Rabb, yaci cɛ e; yaki e wun sa cɛ e; yɛ si e aunnvuɛ. A ti e ukafuɛ-’ Allah waan: ‘N yoli’.