Imam Muslim : 1501
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِهْرَانَ الرَّازِيُّ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ قَالَ قَالَ الْأَوْزَاعِيُّ أَبُو عَمْرٍو وَغَيْرُهُ سَمِعْتُ ابْنَ شِهَابٍ الزُّهْرِيَّ يُخْبِرُ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ الشَّمْسَ خَسَفَتْ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَعَثَ مُنَادِيًا الصَّلَاةُ جَامِعَةٌ فَاجْتَمَعُوا وَتَقَدَّمَ فَكَبَّرَ وَصَلَّى أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ فِي رَكْعَتَيْنِ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ
Yatubwiye [Muhammad bin Mihran Ar Razi] yatubwiye [Al Walid bin Muslim] yaravuze, yavuze [Al Auza'i Abu Amru] n'abandi, numvise [Ibnu Shihab Az Zuhri] avuye kuri [Urwah] avuye kuri [Aisyah] ko; Habayeho ubwirakabiri bw'izuba mu gihe cy'Intumwa Sallallahu 'alaihi wasallam. Nuko yohereza umuntu ngo avuge ati 'ASH SHALAATU JAAMI'AH - dusenge hamwe-' kugira ngo Abayisilamu baterane. Yagiye imbere - ayobora isengesho -, hanyuma akora takbir asenga raka enye. Muri buri raka hariho ubusujudu bune.
Imam Muslim : 1502
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مِهْرَانَ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ نَمِرٍ أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ شِهَابٍ يُخْبِرُ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَهَرَ فِي صَلَاةِ الْخُسُوفِ بِقِرَاءَتِهِ فَصَلَّى أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ فِي رَكْعَتَيْنِ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ
[Muhammad bin Mihran] yatubwiye [Al Walid bin Muslim] yatubwiye [Abdurrahman bin Namr] ko yumvise [Ibn Shihab] avuga kuri [Urwah] kuri [Aisha] ko Intumwa sallallahu alaihi wasallam yazamuye ijwi rye mu isengesho rya Khusuf - ukwezi kurabagirana - maze arasenga, kandi mu biraka ebyiri yarunamaga ane no kuramya enye.
Imam Muslim : 1503
قَالَ الزُّهْرِيُّ وَأَخْبَرَنِي كَثِيرُ بْنُ عَبَّاسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ صَلَّى أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ فِي رَكْعَتَيْنِ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ و حَدَّثَنَا حَاجِبُ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ الزُّبَيْدِيُّ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ كَانَ كَثِيرُ بْنُ عَبَّاسٍ يُحَدِّثُ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ كَانَ يُحَدِّثُ عَنْ صَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ كَسَفَتْ الشَّمْسُ بِمِثْلِ مَا حَدَّثَ عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ
Twabwiwe [Muhammad bin Mihran] yatubwiye [Al Walid bin Muslim] yatubwiye [Abdurrahman bin Namir] yumvise [Az Zuhri] avuga, kandi yambwiye [Katsir bin Abbas] yabwiwe na [Ibn Abbas] yabwiwe na Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam, ko mu isengesho rya -Khusuf yakoze ruku' enye n'ubusujudu bune mu raka ebyiri. Kandi yatubwiye [Hajib bin Al Walid] yatubwiye [Muhammad bin Harb] yatubwiye [Muhammad bin Al Walid Az Zubaidi] yabwiwe na [Az Zuhri] yagize ati, [Katsir bin Abbas] yavuze ko [Ibnu Abbas] yavuze ku isengesho rya Kusuf - izuba ryijimye - Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam nk'uko bivugwa muri Hadithi yabwiwe na Urwah yabwiwe na Aisyah.
Imam Muslim : 1504
و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ سَمِعْتُ عَطَاءً يَقُولُ سَمِعْتُ عُبَيْدَ بْنَ عُمَيْرٍ يَقُولُ حَدَّثَنِي مَنْ أُصَدِّقُ حَسِبْتُهُ يُرِيدُ عَائِشَةَ أَنَّ الشَّمْسَ انْكَسَفَتْ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَامَ قِيَامًا شَدِيدًا يَقُومُ قَائِمًا ثُمَّ يَرْكَعُ ثُمَّ يَقُومُ ثُمَّ يَرْكَعُ ثُمَّ يَقُومُ ثُمَّ يَرْكَعُ رَكْعَتَيْنِ فِي ثَلَاثِ رَكَعَاتٍ وَأَرْبَعِ سَجَدَاتٍ فَانْصَرَفَ وَقَدْ تَجَلَّتْ الشَّمْسُ وَكَانَ إِذَا رَكَعَ قَالَ اللَّهُ أَكْبَرُ ثُمَّ يَرْكَعُ وَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقَامَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لَا يَكْسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلَا لِحَيَاتِهِ وَلَكِنَّهُمَا مِنْ آيَاتِ اللَّهِ يُخَوِّفُ اللَّهُ بِهِمَا عِبَادَهُ فَإِذَا رَأَيْتُمْ كُسُوفًا فَاذْكُرُوا اللَّهَ حَتَّى يَنْجَلِيَا
Yatubwiye [Ishaq bin Ibrahim] yatubwiye [Muhammad bin Bakr] yatubwiye [Ibn Juraij] yaravuze ati, Numvise [Atha`] avuga ati, Numvise [Ubaid bin Umair] avuga ati, yambwiye umuntu nizera ko bivuze [Aisha] ko; Mu gihe cy'Intumwa Sallallahu 'alaihi wasallam habayeho ubwirakabiri bw'izuba. Nuko arahagarara - asenga - igihe kirekire, hanyuma yunama, hanyuma arahagarara. Hanyuma yongera kunama, hanyuma arahaguruka asenga raka ebyiri mu miheto itatu n'ubusugi bune. Nyuma y'ibyo, yaragiye, izuba rikongera kurabagirana. Agiye kunama, yasomye ati: 'ALLAHU AKBAR,' hanyuma yunama. Ahagurutse avuye kunama, yasomye ati: 'SAMI'ALLAHU LIMAN HAMIDAH - Allah yumva byose ishimwe ry'umugaragu we-'. Nyuma y'ibyo yarahagurutse, asingiza Allah aramusingiza, hanyuma aravuga ati: 'Mu by'ukuri, izuba n'ukwezi ntibirabagirana kubera urupfu rw'umuntu cyangwa kubera ivuka rye, ahubwo byombi ni bimwe mu bimenyetso bya Allah. Hamwe nabyo, Allah arashaka gutera ubwoba abagaragu be, bityo nimubona irabagirana, mujye mwibuka Allah - musenge - kugeza igihe rizongera kurabagirana.'
Imam Muslim : 1505
و حَدَّثَنِي أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُعَاذٌ وَهُوَ ابْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ أَبِي رَبَاحٍ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَائِشَةَ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى سِتَّ رَكَعَاتٍ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ
[Abu Ghassan Al Misma'i] na [Muhammad bin Al Mutsanna] bombi baravuze bati, [Mu'adh bin Hisham] yambwiye [data] kuri [Qatadah] kuri [Atha` bin Abu Rabah] kuri [Ubaid bin Umair] kuri [Aisha] ko Intumwa sallallahu alaihi wasallam yasenze -khusuf- afite imiheto itandatu n'ubusujudo bune.
Imam Muslim : 1506
و حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ الْقَعْنَبِيُّ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ يَعْنِي ابْنَ بِلَالٍ عَنْ يَحْيَى عَنْ عَمْرَةَ أَنَّ يَهُودِيَّةً أَتَتْ عَائِشَةَ تَسْأَلُهَا فَقَالَتْ أَعَاذَكِ اللَّهُ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ قَالَتْ عَائِشَةُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ يُعَذَّبُ النَّاسُ فِي الْقُبُورِ قَالَتْ عَمْرَةُ فَقَالَتْ عَائِشَةُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَائِذًا بِاللَّهِ ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ غَدَاةٍ مَرْكَبًا فَخَسَفَتْ الشَّمْسُ قَالَتْ عَائِشَةُ فَخَرَجْتُ فِي نِسْوَةٍ بَيْنَ ظَهْرَيْ الْحُجَرِ فِي الْمَسْجِدِ فَأَتَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ مَرْكَبِهِ حَتَّى انْتَهَى إِلَى مُصَلَّاهُ الَّذِي كَانَ يُصَلِّي فِيهِ فَقَامَ وَقَامَ النَّاسُ وَرَاءَهُ قَالَتْ عَائِشَةُ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلًا ثُمَّ رَكَعَ فَرَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا ثُمَّ رَفَعَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ فَرَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ ذَلِكَ الرُّكُوعِ ثُمَّ رَفَعَ وَقَدْ تَجَلَّتْ الشَّمْسُ فَقَالَ إِنِّي قَدْ رَأَيْتُكُمْ تُفْتَنُونَ فِي الْقُبُورِ كَفِتْنَةِ الدَّجَّالِ قَالَتْ عَمْرَةُ فَسَمِعْتُ عَائِشَةَ تَقُولُ فَكُنْتُ أَسْمَعُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ يَتَعَوَّذُ مِنْ عَذَابِ النَّارِ وَعَذَابِ الْقَبْرِ و حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ ح و حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ جَمِيعًا عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ فِي هَذَا الْإِسْنَادِ بِمِثْلِ مَعْنَى حَدِيثِ سُلَيْمَانَ بْنِ بِلَالٍ
Twabwiwe [Abdullah bin Maslamah Al Qa'nabi] yatubwiye [Sulaiman bin Bilal] avuye kuri [Yahya] avuye kuri [Amrah] ko umugore w'Umuyahudi yaje kwa [Aisha] aramubwira ati: 'Imana izakurinde ububabare bwo mu mva'. Aisha aravuga; Nuko ndamubaza nti: 'Yewe Ntumwa ya Allah, ese Imana izababaza abantu mu mva?' Amrah aravuga; Aisha aravuga; Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam arasubiza ati: 'Saba Imana uburinzi'. Hanyuma Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yagenze mu modoka ku manywa, bucyeye izuba riva. Aisha aravuga; Nuko nsohoka nciye mu muryango w'inzu imbere mu musigiti ndi kumwe n'abagore benshi. Hanyuma Intumwa shallallahu 'alaihi wasallam yavuye mu modoka ye, aragenda kugeza ageze kuri Mushalla - umurima - aho yasengeraga. Hanyuma arahaguruka - asenga - kandi Abayisilamu nabo bahagaze - basenga - inyuma ye. Aisha aravuga ati; Yahagaze igihe kirekire, hanyuma yunamira igihe kirekire, nyuma yaho arahaguruka arahagarara igihe kirekire, ariko ntabwo ari nk'ubwa mbere yahagaze. Hanyuma yunamira igihe kirekire cyane, ariko ntabwo ari igihe kirekire nk'umuheto we wa mbere, hanyuma arabyuka izuba rirongera rirasa. Amaherezo aravuga ati: 'Mu by'ukuri, nabonye ko uzageragezwa mu mva nk'uko Dajjal yabeshyewe'. Amrah y'imigisha; numvise Aisyah avuga ati: 'Nyuma y'ibyo, numvise Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam asaba kurindwa ibihano by'umuriro n'ibihano by'imva'. Kandi yatubwiye [Muhammad bin Al Mutsanna] yatubwiye [Abdul Wahhab] - mu bundi buryo - Kandi yatubwiye [Ibn Abu Umar] yatubwiye [Sufyan] byose bivuye kuri [Yahya bin Sa'id] kuri iyi isnad, kandi hakurikijwe ibisobanuro bya hadith ya Sulaiman bin Bilal.
Imam Muslim : 1507
و حَدَّثَنِي يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ هِشَامٍ الدَّسْتَوَائِيِّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ كَسَفَتْ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي يَوْمٍ شَدِيدِ الْحَرِّ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِأَصْحَابِهِ فَأَطَالَ الْقِيَامَ حَتَّى جَعَلُوا يَخِرُّونَ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ ثُمَّ رَفَعَ فَأَطَالَ ثُمَّ رَكَعَ فَأَطَالَ ثُمَّ رَفَعَ فَأَطَالَ ثُمَّ سَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ قَامَ فَصَنَعَ نَحْوًا مِنْ ذَاكَ فَكَانَتْ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ وَأَرْبَعَ سَجَدَاتٍ ثُمَّ قَالَ إِنَّهُ عُرِضَ عَلَيَّ كُلُّ شَيْءٍ تُولَجُونَهُ فَعُرِضَتْ عَلَيَّ الْجَنَّةُ حَتَّى لَوْ تَنَاوَلْتُ مِنْهَا قِطْفًا أَخَذْتُهُ أَوْ قَالَ تَنَاوَلْتُ مِنْهَا قِطْفًا فَقَصُرَتْ يَدِي عَنْهُ وَعُرِضَتْ عَلَيَّ النَّارُ فَرَأَيْتُ فِيهَا امْرَأَةً مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ تُعَذَّبُ فِي هِرَّةٍ لَهَا رَبَطَتْهَا فَلَمْ تُطْعِمْهَا وَلَمْ تَدَعْهَا تَأْكُلُ مِنْ خَشَاشِ الْأَرْضِ وَرَأَيْتُ أَبَا ثُمَامَةَ عَمْرَو بْنَ مَالِكٍ يَجُرُّ قُصْبَهُ فِي النَّارِ وَإِنَّهُمْ كَانُوا يَقُولُونَ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لَا يَخْسِفَانِ إِلَّا لِمَوْتِ عَظِيمٍ وَإِنَّهُمَا آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ يُرِيكُمُوهُمَا فَإِذَا خَسَفَا فَصَلُّوا حَتَّى تَنْجَلِيَ و حَدَّثَنِيهِ أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ الصَّبَّاحِ عَنْ هِشَامٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ وَرَأَيْتُ فِي النَّارِ امْرَأَةً حِمْيَرِيَّةً سَوْدَاءَ طَوِيلَةً وَلَمْ يَقُلْ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ
Yambwiye [Ya'qub bin Ibrahim Ad Dauraqi] yatubwiye [Isma'il bin Ulayyah] abikuye kuri [Hisyam Ad Dastawa`i] yaravuze, yatubwiye [Abu Zubair] abikuye kuri [Jabir bin Abdullah] yaravuze ati; Habayeho irangi ry'izuba mu gihe cy'Intumwa Sallallahu 'alaihi wasallam yakti ubwo ubushyuhe bw'izuba bwari bukomeye cyane. Nuko Rasulullah Sallallahu 'alaihi wasallam asenga -icuraburindi- hamwe na bagenzi be. Yazamuye igihagararo kugeza igihe inshuti ze ziguye hanyuma yicara kuko zari zinaniwe. Hanyuma yunama arambura umuheto we, hanyuma arahaguruka yongera guhagarara. Hanyuma yunama arambura umuheto we. Nyuma y'ibyo, arahaguruka yunama kabiri. Hanyuma arahaguruka akora kimwe, kugeza igihe habayeho raka enye n'ubusujudu bune. Nyuma y'ibyo, aravuga ati: 'Mu by'ukuri byose ugiye kwinjiramo narabinyeretse.' Jannah yanyeretswe hejuru yanjye, ku buryo iyo nza kuyikuramo imbuto nari kuyitwara - cyangwa yavuze - nagerageje kuyikuramo imbuto ariko ukuboko kwanjye ntikwayigeragaho. Kandi ikuzimu na ho nabonyemo umugore wo muri Banu Isra'il wakorerwaga iyicarubozo kuko yaboshye injangwe ntiyayigaburira cyangwa ngo ayireke igende kugira ngo injangwe irye udukoko tw'ubutaka. Kandi nabonye Abu Tsumamah Amru bin Malik wakururwaga mu mugongo mu kuzimu. Bo - Jahiliyah - bavuga ko nta bwijime bw'izuba n'ukwezi bibaho keretse bitewe n'urupfu rw'umuntu ukomeye. Mu by'ukuri, byombi ni imirongo yo muri aya za Allah yabyerekanye. Rero niba bwijime bubaye muri zo zombi, musenge kugeza igihe buzongera kugaragara'. Kandi yambwiye [Abu Ghassan Al Misma'i] yatubwiye [Abdul Malik bin Shabah] wo muri [Hisham] hamwe n'iyi isnad urugero. Yavuze gusa ati: 'Kandi muri Kuzimu nabonye umugore muremure, w'umwirabura wo muri Himyar.' Kandi ntiyigeze avuga ati: 'Ku bana ba Isirayeli.'
Imam Muslim : 1508
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ وَتَقَارَبَا فِي اللَّفْظِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ جَابِرٍ قَالَ انْكَسَفَتْ الشَّمْسُ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ مَاتَ إِبْرَاهِيمُ ابْنُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ النَّاسُ إِنَّمَا انْكَسَفَتْ لِمَوْتِ إِبْرَاهِيمَ فَقَامَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِالنَّاسِ سِتَّ رَكَعَاتٍ بِأَرْبَعِ سَجَدَاتٍ بَدَأَ فَكَبَّرَ ثُمَّ قَرَأَ فَأَطَالَ الْقِرَاءَةَ ثُمَّ رَكَعَ نَحْوًا مِمَّا قَامَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ فَقَرَأَ قِرَاءَةً دُونَ الْقِرَاءَةِ الْأُولَى ثُمَّ رَكَعَ نَحْوًا مِمَّا قَامَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ فَقَرَأَ قِرَاءَةً دُونَ الْقِرَاءَةِ الثَّانِيَةِ ثُمَّ رَكَعَ نَحْوًا مِمَّا قَامَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ ثُمَّ انْحَدَرَ بِالسُّجُودِ فَسَجَدَ سَجْدَتَيْنِ ثُمَّ قَامَ فَرَكَعَ أَيْضًا ثَلَاثَ رَكَعَاتٍ لَيْسَ فِيهَا رَكْعَةٌ إِلَّا الَّتِي قَبْلَهَا أَطْوَلُ مِنْ الَّتِي بَعْدَهَا وَرُكُوعُهُ نَحْوًا مِنْ سُجُودِهِ ثُمَّ تَأَخَّرَ وَتَأَخَّرَتْ الصُّفُوفُ خَلْفَهُ حَتَّى انْتَهَيْنَا وَقَالَ أَبُو بَكْرٍ حَتَّى انْتَهَى إِلَى النِّسَاءِ ثُمَّ تَقَدَّمَ وَتَقَدَّمَ النَّاسُ مَعَهُ حَتَّى قَامَ فِي مَقَامِهِ فَانْصَرَفَ حِينَ انْصَرَفَ وَقَدْ آضَتْ الشَّمْسُ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا الشَّمْسُ وَالْقَمَرُ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ وَإِنَّهُمَا لَا يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ مِنْ النَّاسِ وَقَالَ أَبُو بَكْرٍ لِمَوْتِ بَشَرٍ فَإِذَا رَأَيْتُمْ شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ فَصَلُّوا حَتَّى تَنْجَلِيَ مَا مِنْ شَيْءٍ تُوعَدُونَهُ إِلَّا قَدْ رَأَيْتُهُ فِي صَلَاتِي هَذِهِ لَقَدْ جِيءَ بِالنَّارِ وَذَلِكُمْ حِينَ رَأَيْتُمُونِي تَأَخَّرْتُ مَخَافَةَ أَنْ يُصِيبَنِي مِنْ لَفْحِهَا وَحَتَّى رَأَيْتُ فِيهَا صَاحِبَ الْمِحْجَنِ يَجُرُّ قُصْبَهُ فِي النَّارِ كَانَ يَسْرِقُ الْحَاجَّ بِمِحْجَنِهِ فَإِنْ فُطِنَ لَهُ قَالَ إِنَّمَا تَعَلَّقَ بِمِحْجَنِي وَإِنْ غُفِلَ عَنْهُ ذَهَبَ بِهِ وَحَتَّى رَأَيْتُ فِيهَا صَاحِبَةَ الْهِرَّةِ الَّتِي رَبَطَتْهَا فَلَمْ تُطْعِمْهَا وَلَمْ تَدَعْهَا تَأْكُلُ مِنْ خَشَاشِ الْأَرْضِ حَتَّى مَاتَتْ جُوعًا ثُمَّ جِيءَ بِالْجَنَّةِ وَذَلِكُمْ حِينَ رَأَيْتُمُونِي تَقَدَّمْتُ حَتَّى قُمْتُ فِي مَقَامِي وَلَقَدْ مَدَدْتُ يَدِي وَأَنَا أُرِيدُ أَنْ أَتَنَاوَلَ مِنْ ثَمَرِهَا لِتَنْظُرُوا إِلَيْهِ ثُمَّ بَدَا لِي أَنْ لَا أَفْعَلَ فَمَا مِنْ شَيْءٍ تُوعَدُونَهُ إِلَّا قَدْ رَأَيْتُهُ فِي صَلَاتِي هَذِهِ
Yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] yatubwiye [Abdullah bin Numair] - mu bundi buryo - Kandi yatubwiye [Muhammad bin Abdullah bin Numair] -imvugo ye ni imwe - yaravuze, yatubwiye [data] yatubwiye [Abdul Malik] kuri [Atha`] kuri [Jabir] yaravuze; Habayeho umwijima w'izuba mu gihe cy'Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam, byahuriranye n'umunsi Ibrahim bin Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yapfiriyeho, bityo abantu bavuga bati: 'Ubwijime bw'izuba bwabaye kubera urupfu rwa Ibrahim'. Nuko Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam arahaguruka kugira ngo asenge iswala y'ubwijime hamwe na bagenzi be mu biraka esheshatu bapfukamye kane. Yabanje kuvuga takbir, asoma umurongo yongeraho igisomwa cye. Hanyuma yunamye igihe kirekire, kingana n'igihe yahagaze. Hanyuma yazamuye umutwe we ava kuri ruku' -I'tidal-, hanyuma asoma umurongo, ariko ntabwo ari munini nk'uwa mbere. Hanyuma yunama, igihe kingana n'igihe yahagaze. Hanyuma I'tidal, hanyuma asoma umurongo, ariko uburebure ntabwo ari burebure nk'ubwa kabiri. Hanyuma yunama, igihe kingana n'icyo yari ahagaze. Hanyuma yazamuye umutwe ava kuri ruku, hanyuma ahita amanuka ajya kunama, maze yunama kabiri. Hanyuma arahaguruka, hanyuma yunama gatatu; kandi gusoma buri raka yabanje ni ndende kuruta iyakurikiyeho. Mu buryo nk'ubwo, igihe cyo kunama ni hafi kimwe n'igihe cyo kunama. Hanyuma asubira inyuma, bityo imirongo yose inyuma ye isubira inyuma kugeza igeze ku murongo aho abagore bari. Hanyuma arazamuka, maze imbaga yose iramukurikira, kugeza ageze aho yari asanzwe. Nyuma y'ibyo, isengesho ryo kwirabura ryarangiye, izuba ryongera kuba ryiza. Mu nyigisho ye, mu bindi bintu, yagize ati: 'Yemwe bantu, mu by'ukuri izuba n'ukwezi ni imirongo ibiri - ibimenyetso - mu bimenyetso byinshi by'ubukuru bwa Allah.' Kandi kwirabura muri byo byombi ntibibaho bitewe n'urupfu rw'umuntu uwo ari we wese. Kubwibyo, iyo ubonye kwirabura, senga kugeza igihe bizongera kugaragara. Ibyo Allah yasezeranye byose nabyeretswe muri iri sengesho ryanjye rigufi. Yanyeretse Kuzimu; ni ukuvuga iyo umbona nsubira inyuma, kuko ntinya ko bazankubita. Nuko mbona umugabo ufite inkoni - ifite impera igoramye - akurura amara ye mu Kuzimu, kuko yari yarigeze kwiba imitungo y'abashyitsi. Iyo umuntu abajije ati "Kuki wibye?" asubiza ati "Nabikoze ku bw'impanuka, kuko yafashwe n'icumu ryanjye." Ariko iyo umuntu atitayeho, yongera kwiba. Nanone nabonye mu Kuzimu umugore ufite injangwe. Iboha injangwe ariko ntiyigaburira, cyangwa ngo iyirekure kugira ngo ibone ibyo kurya nk'ibyatsi byumye, kugeza igihe ipfiriye n'inzara. Hanyuma neretswe Paradizo; ni ukuvuga iyo umbona ntera imbere, ku buryo nubwo mpagaze hano, ndambura ukuboko kwanjye ngo nyikuremo imbuto, kugira ngo mwese muyibone. Ariko sinshobora kubikora. Nta kintu na kimwe Allah yasezeranyije ariko ndakibona neza mu isengesho ryanjye.
Imam Muslim : 1509
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ الْهَمْدَانِيُّ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ فَاطِمَةَ عَنْ أَسْمَاءَ قَالَتْ خَسَفَتْ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ وَهِيَ تُصَلِّي فَقُلْتُ مَا شَأْنُ النَّاسِ يُصَلُّونَ فَأَشَارَتْ بِرَأْسِهَا إِلَى السَّمَاءِ فَقُلْتُ آيَةٌ قَالَتْ نَعَمْ فَأَطَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْقِيَامَ جِدًّا حَتَّى تَجَلَّانِي الْغَشْيُ فَأَخَذْتُ قِرْبَةً مِنْ مَاءٍ إِلَى جَنْبِي فَجَعَلْتُ أَصُبُّ عَلَى رَأْسِي أَوْ عَلَى وَجْهِي مِنْ الْمَاءِ قَالَتْ فَانْصَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ تَجَلَّتْ الشَّمْسُ فَخَطَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النَّاسَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ مَا مِنْ شَيْءٍ لَمْ أَكُنْ رَأَيْتُهُ إِلَّا قَدْ رَأَيْتُهُ فِي مَقَامِي هَذَا حَتَّى الْجَنَّةَ وَالنَّارَ وَإِنَّهُ قَدْ أُوحِيَ إِلَيَّ أَنَّكُمْ تُفْتَنُونَ فِي الْقُبُورِ قَرِيبًا أَوْ مِثْلَ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ لَا أَدْرِي أَيَّ ذَلِكَ قَالَتْ أَسْمَاءُ فَيُؤْتَى أَحَدُكُمْ فَيُقَالُ مَا عِلْمُكَ بِهَذَا الرَّجُلِ فَأَمَّا الْمُؤْمِنُ أَوْ الْمُوقِنُ لَا أَدْرِي أَيَّ ذَلِكَ قَالَتْ أَسْمَاءُ فَيَقُولُ هُوَ مُحَمَّدٌ هُوَ رَسُولُ اللَّهِ جَاءَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَالْهُدَى فَأَجَبْنَا وَأَطَعْنَا ثَلَاثَ مِرَارٍ فَيُقَالُ لَهُ نَمْ قَدْ كُنَّا نَعْلَمُ إِنَّكَ لَتُؤْمِنُ بِهِ فَنَمْ صَالِحًا وَأَمَّا الْمُنَافِقُ أَوْ الْمُرْتَابُ لَا أَدْرِي أَيَّ ذَلِكَ قَالَتْ أَسْمَاءُ فَيَقُولُ لَا أَدْرِي سَمِعْتُ النَّاسَ يَقُولُونَ شَيْئًا فَقُلْتُ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ فَاطِمَةَ عَنْ أَسْمَاءَ قَالَتْ أَتَيْتُ عَائِشَةَ فَإِذَا النَّاسُ قِيَامٌ وَإِذَا هِيَ تُصَلِّي فَقُلْتُ مَا شَأْنُ النَّاسِ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِ ابْنِ نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامٍ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ قَالَ لَا تَقُلْ كَسَفَتْ الشَّمْسُ وَلَكِنْ قُلْ خَسَفَتْ الشَّمْسُ
Yatubwiye [Muhamamd bin Ala` Al Hamdani] yatubwiye [Ibn Numair] yatubwiye [Hisyam] avuye kuri [Fathimah] avuye kuri [Asma`] yaravuze ati; Habayeho ubwirakabiri bw'izuba mu gihe cy'Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam. Hanyuma nagiye kureba Aisyah, maze nsanga arimo gusenga. Naramubajije nti 'Kuki abantu basenga?' Yashyize umutwe we mu kirere. Naramubajije nti 'Umurongo - ikimenyetso cy'ubukuru bwa Allah-?' Aisyah aramusubiza ati 'Yego, ni ikimenyetso cy'ubukuru bwa Allah'. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yarahagaze igihe kirekire mu isengesho, ku buryo nagize isereri. Hanyuma mfata amazi muri qirbah imwe ndayanyegereza. Hanyuma noza umutwe no mu maso. Asma` yakurikiyeho aravuga ati: Igihe Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam yari amaze gusenga, izuba ryongera kuba ryiza, yatanze inyigisho imbere y'abantu. Mbere na mbere yasingizaga kandi asingiza Allah. Nyuma y’ibyo, yaravuze, mu bindi bintu: 'Nta kintu na kimwe ntari nabona, ariko nakibonye mu isengesho ryanjye, ndetse no mu ijuru no mu muriro. Mu by’ukuri, nahishuriwe ko vuba aha muzabazwa mu mva, cyangwa nk’igitutsi cy’ibyago bya Dajja. Buri wese muri mwe azakwegerwa akabazwa ati: 'Ni iki uzi kuri uyu muntu - Muhammad -?' naho abemera kandi bemera bazasubiza bati: 'Ni Muhammad Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam, yaje atugezaho amakuru n’amabwiriza, hanyuma twemera turamwumvira'. Ikibazo cyasubiwemo gatatu. Nyuma y’ibyo, yabwiwe gusinzira. Yaravuze ati: 'Tumaze kumenya ko mumwizera koko. Nuko rero, murare neza'. Naho abiyoberanya n’abashidikanya ku myizerere yabo, bazasubiza bati: 'Sinkora ibyo.' Numvise abantu benshi bavuga ibi n'ibi, hanyuma nanjye ndabivuga." Yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Abu Kuraib] bombi barabivuze, yatubwiye [Abu Usamah] kuva kuri [Hisham] kuva kuri [Fathimah] kuva kuri [Asma`] aravuga; Nagiye kwa Aisyah, byagaragaye ko abantu bahagaze - basenga -, nuko ndabaza nti: 'Kuki abantu basenga?' Yanavuze iyo Hadithi nkuko Hadithi ya Ibn Numair kuva kuri Hisham yatubwiye Yahya bin Yahya yatubwiye Sufyan bin Uyainah kuva kuri Az Zuhri kuva kuri Urwah yaravuze ati: 'Ntimuvuge ngo; 'KASAFAT ASY SYAMSU'. Ariko vuga uti: 'INGARAGU ZA ASY SYAMSU - izuba ryabaye-'.
Imam Muslim : 1510
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ الْحَارِثِيُّ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي مَنْصُورُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أُمِّهِ صَفِيَّةَ بِنْتِ شَيْبَةَ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ أَنَّهَا قَالَتْ فَزِعَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا قَالَتْ تَعْنِي يَوْمَ كَسَفَتْ الشَّمْسُ فَأَخَذَ دِرْعًا حَتَّى أُدْرِكَ بِرِدَائِهِ فَقَامَ لِلنَّاسِ قِيَامًا طَوِيلًا لَوْ أَنَّ إِنْسَانًا أَتَى لَمْ يَشْعُرْ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكَعَ مَا حَدَّثَ أَنَّهُ رَكَعَ مِنْ طُولِ الْقِيَامِ و حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى الْأُمَوِيُّ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ وَقَالَ قِيَامًا طَوِيلًا يَقُومُ ثُمَّ يَرْكَعُ وَزَادَ فَجَعَلْتُ أَنْظُرُ إِلَى الْمَرْأَةِ أَسَنَّ مِنِّي وَإِلَى الْأُخْرَى هِيَ أَسْقَمُ مِنِّي
Yatubwiye [Yahya bin Habib Al Haritsi] yatubwiye [Khalid bin Al Harits] yatubwiye [Ibnu Juraij] yambwiye [Mansur bin Abdurrahman] abibwiwe na [nyina, Shafiyyah bint Syaibah] abibwiwe na [Asma` bin Abu Bakar] ko yavuze ati: Ku munsi w'izuba ryinshi, Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam yaratangaye. Nuko ahita afata intwaro arayambara hamwe n'imyenda ye. Hanyuma arahaguruka asenga hamwe n'imbaga y'abantu. Yahagaze igihe kirekire ku buryo iyo umuntu aza, atari gukeka ko Intumwa sallallaahu 'alaihi wasallam yari kunama, kuko ari bwo yari ahagaze igihe kirekire'. Kandi nabwiwe [Sa'id bin Yahya Al Umawi] yambwiye [data] yatubwiye [Ibn Juraij] iyi isnad, Hadithi isa nayo. Kandi yaravuze ati: 'Hagarara igihe kirekire. Yarahagurutse, hanyuma yunama. Kandi yongeraho ati: 'Hanyuma narebye abagore bari bato kuri njye ndetse n'abandi bagore bari bananutse kundusha'.
Imam Muslim : 1511
و حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدٍ الدَّارِمِيُّ حَدَّثَنَا حَبَّانُ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ عَنْ أُمِّهِ عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ قَالَتْ كَسَفَتْ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفَزِعَ فَأَخْطَأَ بِدِرْعٍ حَتَّى أُدْرِكَ بِرِدَائِهِ بَعْدَ ذَلِكَ قَالَتْ فَقَضَيْتُ حَاجَتِي ثُمَّ جِئْتُ وَدَخَلْتُ الْمَسْجِدَ فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَائِمًا فَقُمْتُ مَعَهُ فَأَطَالَ الْقِيَامَ حَتَّى رَأَيْتُنِي أُرِيدُ أَنْ أَجْلِسَ ثُمَّ أَلْتَفِتُ إِلَى الْمَرْأَةِ الضَّعِيفَةِ فَأَقُولُ هَذِهِ أَضْعَفُ مِنِّي فَأَقُومُ فَرَكَعَ فَأَطَالَ الرُّكُوعَ ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَأَطَالَ الْقِيَامَ حَتَّى لَوْ أَنَّ رَجُلًا جَاءَ خُيِّلَ إِلَيْهِ أَنَّهُ لَمْ يَرْكَعْ
Maze kumbwira [Ahmad bin Sa'id Ad Darimi] ko yatubwiye [Habban] ko yatubwiye [Wuhaib] ko yatubwiye [Mansur] ko yabivuze kuri [nyina] ko yabivuze kuri [Asma` bint Abu Bakr] yaravuze ati; Habayeho irangi ry'izuba mu gihe cy'Intumwa Sallallahu alaihi wasallam, nuko yihutira gufata intwaro ze yibeshye kugeza igihe yerekanwe aho imyenda ye iri. Hanyuma ndimo kwiyambura, hanyuma ndaza ninjira mu musigiti. Hanyuma mbona Rasulullah sallallahu alaihi wasallam ahagaze nanjye mpagaze - nsenga - hamwe na we. Yazamuye umutwe we kugeza ubwo nshaka kwicara, hanyuma nhindukira njya kureba umugore w'intege nke, ndavuga nti 'Uyu mugore ni umunyantege nke kundusha'. Amaherezo ndahaguruka. Hanyuma yunama arambura umuheto we. Hanyuma yazamuye umutwe we yongera kurambura umutwe we kugira ngo umugabo aramutse aje yibwire ko atazapfukama.
Imam Muslim : 1512
حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ مَيْسَرَةَ حَدَّثَنِي زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ انْكَسَفَتْ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالنَّاسُ مَعَهُ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلًا قَدْرَ نَحْوِ سُورَةِ الْبَقَرَةِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا ثُمَّ رَفَعَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الْأَوَّلِ ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ قَامَ قِيَامًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَفَعَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلًا وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الْأَوَّلِ ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ انْصَرَفَ وَقَدْ انْجَلَتْ الشَّمْسُ فَقَالَ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لَا يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلَا لِحَيَاتِهِ فَإِذَا رَأَيْتُمْ ذَلِكَ فَاذْكُرُوا اللَّهَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ رَأَيْنَاكَ تَنَاوَلْتَ شَيْئًا فِي مَقَامِكَ هَذَا ثُمَّ رَأَيْنَاكَ كَفَفْتَ فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُ الْجَنَّةَ فَتَنَاوَلْتُ مِنْهَا عُنْقُودًا وَلَوْ أَخَذْتُهُ لَأَكَلْتُمْ مِنْهُ مَا بَقِيَتْ الدُّنْيَا وَرَأَيْتُ النَّارَ فَلَمْ أَرَ كَالْيَوْمِ مَنْظَرًا قَطُّ وَرَأَيْتُ أَكْثَرَ أَهْلِهَا النِّسَاءَ قَالُوا بِمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ بِكُفْرِهِنَّ قِيلَ أَيَكْفُرْنَ بِاللَّهِ قَالَ بِكُفْرِ الْعَشِيرِ وَبِكُفْرِ الْإِحْسَانِ لَوْ أَحْسَنْتَ إِلَى إِحْدَاهُنَّ الدَّهْرَ ثُمَّ رَأَتْ مِنْكَ شَيْئًا قَالَتْ مَا رَأَيْتُ مِنْكَ خَيْرًا قَطُّ و حَدَّثَنَاه مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ يَعْنِي ابْنَ عِيسَى أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ فِي هَذَا الْإِسْنَادِ بِمِثْلِهِ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ ثُمَّ رَأَيْنَاكَ تَكَعْكَعْتَ
Yatubwiye [Suwaid bin Sa'id] yatubwiye [Hafsh bin Maisarah] yambwiye [Zaid bin Aslam] yabikuye kuri [Atha` bin Yasar] yabikuye kuri [Ibn Abbas] yaravuze ati; Habayeho ubwirakabiri bw'izuba mu gihe cy'Intumwa Sallallahu 'alaihi wasallam. Nuko Rasulullah Sallallahu 'alaihi wasallam asenga isengesho maze bagenzi be nabo baramwifatanya. Hanyuma ahagarara igihe kirekire cyane, kingana n'igihe cyo gusoma Surah Al Baqarah, hanyuma yunama igihe kirekire cyane. Hanyuma arahaguruka - avuye kuramya - arahagarara igihe kirekire cyane ariko ntabwo ari igihe kinini nk'igihe cyo guhagarara kwa mbere, hanyuma yunama igihe kirekire, ariko ntabwo ari igihe kirekire nk'igihe cyo guhagarara kwa mbere, hanyuma arapfukama. Nyuma y'ibyo, yongeye guhaguruka arahagarara igihe kirekire cyane, ariko ntabwo ari igihe kinini nk'igihe cyo guhagarara kwa mbere. Hanyuma yunama igihe kirekire, ariko ntabwo ari igihe kirekire nk'igihe cyo guhagarara kwa mbere. Hanyuma arahaguruka arahagarara igihe kirekire cyane, ariko ntabwo yari ahagaze igihe kirekire nk'icyo yahagaze bwa mbere, hanyuma yunama igihe kirekire cyane, ariko ntabwo yari ahagaze igihe kirekire nk'icyo yahetamye bwa mbere. Hanyuma yunama, kugeza ubwo arahaguruka - amaze kurangiza gusenga - izuba ryongeye kuba rikeye. Nuko aravuga ati: 'Mu by'ukuri izuba n'ukwezi ni imirongo ibiri y'imirongo ya Allah. Nta bwijime bubaho bitewe n'urupfu rw'umuntu cyangwa ivuka rye. Nubibona, ibuka Allah'. Abasangirangendo baravuze bati: 'Yewe Ntumwa ya Allah, tubona ko usa n'aho urimo kubona ikintu aho uhagaze, kandi tubona kandi ko ufashe amaboko yombi'. Nuko asobanura ati: 'Mu by'ukuri, nabonye ijuru, hanyuma mbona itsinda ry'abantu, iyo mbyifata, nta gushidikanya ko warya kuri ryo igihe cyose iyi si ikiriho. Hanyuma nabonye umuriro, bityo sinigeze mbona ikintu kibi nk'iki cy'uyu munsi, kandi nabonye ko abaturage baho benshi bari abagore.' Abasangirangendo baramubaza bati: 'Impamvu ni iyihe, Ntumwa ya Allah?' Arabasubiza ati: 'Kubera kutizera kwabo'. Hanyuma yongeye kubazwa ati: 'Ese batemera Allah?' Arasubiza ati: 'Ibyo ni ukutumvira - kutemera - imbaraga z'umugabo, no guha icyubahiro ku bwiza bwe. Nugirira neza umwe muri bo igihe cyose, hanyuma akabona ikintu kibi kimwe kuri wewe, nta kabuza azavuga ati: 'Nta kintu cyiza na kimwe nigeze mbona kuri wewe'. Kandi twabwiwe [Muhammad bin Rafi'] yatubwiye [Ishaq] ari we Ibn Isa, yatubwiye [Malik] kuri [Zaid bin Aslam] muri iyi isnad urugero. Ni uko yavuze gusa ati: 'Hanyuma twabonye wiyimye akanya gato'.
Imam Muslim : 1513
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ حَبِيبٍ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ كَسَفَتْ الشَّمْسُ ثَمَانَ رَكَعَاتٍ فِي أَرْبَعِ سَجَدَاتٍ وَعَنْ عَلِيٍّ مِثْلُ ذَلِكَ
Yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] yatubwiye [Isma'il bin Ulayyah] yabikuye kuri [Sufyan] yavuye kuri [Habib] yavuye kuri [Thawus] yavuye kuri [Ibn Abbas] yagize ati: Ubwo habaho umwijima w'izuba, Intumwa Sallallahu alaihi wasallam yasenze - umwijima w'izuba - afite imiheto umunani n'ubunami bune - mu biraka bibiri -. Kandi kuri [Ali bin Abu Talib] nabyo byaravuzwe gutyo.
Imam Muslim : 1514
و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَأَبُو بَكْرِ بْنُ خَلَّادٍ كِلَاهُمَا عَنْ يَحْيَى الْقَطَّانِ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ سُفْيَانَ قَالَ حَدَّثَنَا حَبِيبٌ عَنْ طَاوُسٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ صَلَّى فِي كُسُوفٍ قَرَأَ ثُمَّ رَكَعَ ثُمَّ قَرَأَ ثُمَّ رَكَعَ ثُمَّ قَرَأَ ثُمَّ رَكَعَ ثُمَّ قَرَأَ ثُمَّ رَكَعَ ثُمَّ سَجَدَ قَالَ وَالْأُخْرَى مِثْلُهَا
Kandi yatubwiye [Muhammad bin Al Mutsanna] na [Abu Bakr bin Khallad] bombi babikuye kuri [Yahya Al Qaththan] - [Ibnul Mutsanna] yaravuze- yatubwiye [Yahya] abikuye kuri [Sufyan] yavuze, yatubwiye [Habib] abikuye kuri [Thawus] abikuye kuri [Ibn Abbas] abikuye ku Intumwa sallallahu alaihi wasallam, ko yakoze isengesho ryo kwirabura. Yasomye umurongo, hanyuma yunamira, hanyuma yongera gusoma, hanyuma yunamira, hanyuma yongera gusoma, hanyuma yunamira hanyuma nyuma y'ibyo, yunamira. Yaravuze ati; N'abandi bavuga ibintu nk'ibyo.
Imam Muslim : 1515
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَهُوَ شَيْبَانُ النَّحْوِيُّ عَنْ يَحْيَى عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ ح و حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ حَسَّانَ حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ سَلَّامٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ خَبَرِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ أَنَّهُ قَالَ لَمَّا انْكَسَفَتْ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نُودِيَ بِ الصَّلَاةَ جَامِعَةً فَرَكَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكْعَتَيْنِ فِي سَجْدَةٍ ثُمَّ قَامَ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ فِي سَجْدَةٍ ثُمَّ جُلِّيَ عَنْ الشَّمْسِ فَقَالَتْ عَائِشَةُ مَا رَكَعْتُ رُكُوعًا قَطُّ وَلَا سَجَدْتُ سُجُودًا قَطُّ كَانَ أَطْوَلَ مِنْهُ
Yambwiye [Muhammad bin Rafi'] Yatubwiye [Abu Nadlr] yatubwiye [Abu Mu'awiyah] ko ari Shaiban An Nahwi, kuva kuri [Yahya] kuva kuri [Abu Salamah] kuva kuri [Abdullah bin Amru bin Ash] - mu bundi buryo - Kandi yatubwiye [Abdurrahman Ad Darimi] yatubwiye [Yahya bin Hassan] yatubwiye [Mu'awiyah bin Sallam] kuva kuri [Yahya bin Abu Kathir] yaravuze, yari yambwiye [Abu Salamah bin Abdurrahman] kuva kuri [Abdullah bin Amru bin Ash] ko yavuze ati: Igihe izuba ryabaga mu gihe cy'Intumwa Sallallahu 'alaihi wasallam, hahamagawe Abayisilamu bavuga bati 'ASH SHALAATU JAAMI'AH - Dukore iswala y'itorero-'. Nuko Intumwa y'Imana (saww) yunamye iraki ebyiri mu ipfukamiro rimwe, hanyuma irahaguruka yongera kunama iraki ebyiri mu ipfukamiro rimwe. Nyuma y'ibyo izuba ryasubiye uko ryari rimeze, nuko Aisyah aravuga ati: 'Sinigeze nkora ipfukamiro na gato, cyangwa ipfukamiro rirenze iryo'.
Imam Muslim : 1516
و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ عَنْ إِسْمَعِيلَ عَنْ قَيْسِ بْنِ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ الْأَنْصَارِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ يُخَوِّفُ اللَّهُ بِهِمَا عِبَادَهُ وَإِنَّهُمَا لَا يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ مِنْ النَّاسِ فَإِذَا رَأَيْتُمْ مِنْهَا شَيْئًا فَصَلُّوا وَادْعُوا اللَّهَ حَتَّى يُكْشَفَ مَا بِكُمْ
Yatubwiye [Yahya bin Yahya] yatubwiye [Husyaim] yavuye kuri [Isma'il] yavuye kuri [Qais bin Abu Hazim] yavuye kuri [Abu Mas'ud Al Ansari] yaravuze ati; Intumwa sallallahu alaihi wasallam yaravuze ati: 'Mu by'ukuri izuba n'ukwezi ni imirongo ibiri y'imirongo ya Allah, Allah ashaka gutera ubwoba abagaragu be. Kandi nta bwijime bubaho bitewe n'urupfu cyangwa ivuka ry'umuntu. Nubona umwijima wijimye, senga kandi usenge Allah kugeza igihe izuba rigarutse uko rimeze - nkuko byari bimeze mbere -'.
Imam Muslim : 1517
و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ وَيَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ قَالَا حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ عَنْ إِسْمَعِيلَ عَنْ قَيْسٍ عَنْ أَبِي مَسْعُودٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لَيْسَ يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ مِنْ النَّاسِ وَلَكِنَّهُمَا آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ فَإِذَا رَأَيْتُمُوهُ فَقُومُوا فَصَلُّوا و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَأَبُو أُسَامَةَ وَابْنُ نُمَيْرٍ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ وَمَرْوَانُ كُلُّهُمْ عَنْ إِسْمَعِيلَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَفِي حَدِيثِ سُفْيَانَ وَوَكِيعٍ انْكَسَفَتْ الشَّمْسُ يَوْمَ مَاتَ إِبْرَاهِيمُ فَقَالَ النَّاسُ انْكَسَفَتْ لِمَوْتِ إِبْرَاهِيمَ
Twabwiwe [Ubaidullah bin Mu'adz Al Anbari] na [Yahya bin Habib] bombi bavuze bati, batubwiye [Mu'tamir] kuva kuri [Isma'il] kuva kuri [Qais] kuva kuri [Abu Mas'ud] ko Intumwa y'Imana (Imana imuhe amahoro n'imigisha) yavuze iti: 'Mu by'ukuri, ubwirakabiri bw'izuba n'ukwezi ntibiterwa n'urupfu cyangwa ivuka ry'umuntu. Ariko byombi ni imirongo ibiri y'imirongo ya Allah, bityo niba ubonye -ubwirakabiri-, haguruka usenge'. Kandi yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] yatubwiye [Waki'] na [Abu Usamah] na [Ibn Numair] - mu bundi buryo- Kandi yatubwiye [Ishaq bin Ibrahim] yatubwiye [Jarir] na [Waki'] - mu bundi buryo- Kandi yatubwiye [Ibn Abu Umar] yatubwiye [Sufyan] na [Marwan] byose kuva kuri [Isma'il] hamwe n'iyi isnad. Kandi muri Hadithi Sufyan na Waki handitsemo ngo: Ubwijime bw'izuba bwabaye ku munsi Ibrahim yapfiriyeho, bityo abantu baravugaga bati: 'Ubwijime bw'izuba bwabaye kubera urupfu rwa Ibrahim'.
Imam Muslim : 1518
حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْأَشْعَرِيُّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَرَّادٍ وَمُحَمَّدُ بْنُ الْعَلَاءِ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ بُرَيْدٍ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ خَسَفَتْ الشَّمْسُ فِي زَمَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَامَ فَزِعًا يَخْشَى أَنْ تَكُونَ السَّاعَةُ حَتَّى أَتَى الْمَسْجِدَ فَقَامَ يُصَلِّي بِأَطْوَلِ قِيَامٍ وَرُكُوعٍ وَسُجُودٍ مَا رَأَيْتُهُ يَفْعَلُهُ فِي صَلَاةٍ قَطُّ ثُمَّ قَالَ إِنَّ هَذِهِ الْآيَاتِ الَّتِي يُرْسِلُ اللَّهُ لَا تَكُونُ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلَا لِحَيَاتِهِ وَلَكِنَّ اللَّهَ يُرْسِلُهَا يُخَوِّفُ بِهَا عِبَادَهُ فَإِذَا رَأَيْتُمْ مِنْهَا شَيْئًا فَافْزَعُوا إِلَى ذِكْرِهِ وَدُعَائِهِ وَاسْتِغْفَارِهِ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ الْعَلَاءِ كَسَفَتْ الشَّمْسُ وَقَالَ يُخَوِّفُ عِبَادَهُ
Yatubwiye [Abu Amir Al Asy'ari Abdullah bin Barrad] na [Muhammad bin Al Ala`] bombi bavuze, yatubwiye [Abu Usamah] kuva kuri [Buraid] kuva kuri [Abu Burdah] kuva kuri [Abu Musa] yagize ati: Mu gihe cy'Intumwa Sallallahu 'alaihi wasallam habayeho ubwirakabiri bw'izuba, yaratangaye maze yihutira guhaguruka kuko yatinyaga ko imperuka y'isi izaba. Kugeza igihe yinjiye mu musigiti agasenga ahagaze, yunamye kandi yunamye igihe kirekire cyane, sinari narigeze mbona yongera igihe cyo gusoma mbere, hanyuma aravuga ati: 'Mu by'ukuri, ibi bimenyetso byose Allah yohereje ntibyatewe n'urupfu cyangwa ivuka ry'umuntu, ahubwo Allah yabyohereje kugira ngo bitere ubwoba abagaragu be. Kubwibyo, nimubibona, mwihutire kwibuka Allah, mumusenge, kandi musabe imbabazi'. Muri Hadithi yavuzwe na Ibn Al 'Alaa' handitsemo ngo: 'Habayeho ubwirakabiri bw'izuba ...' maze aravuga ati; 'Gutera ubwoba abagaragu be'.
Imam Muslim : 1519
و حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ الْقَوَارِيرِيُّ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ حَدَّثَنَا الْجُرَيْرِيُّ عَنْ أَبِي الْعَلَاءِ حَيَّانَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ بَيْنَمَا أَنَا أَرْمِي بِأَسْهُمِي فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ انْكَسَفَتْ الشَّمْسُ فَنَبَذْتُهُنَّ وَقُلْتُ لَأَنْظُرَنَّ إِلَى مَا يَحْدُثُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي انْكِسَافِ الشَّمْسِ الْيَوْمَ فَانْتَهَيْتُ إِلَيْهِ وَهُوَ رَافِعٌ يَدَيْهِ يَدْعُو وَيُكَبِّرُ وَيَحْمَدُ وَيُهَلِّلُ حَتَّى جُلِّيَ عَنْ الشَّمْسِ فَقَرَأَ سُورَتَيْنِ وَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ
Yambwiye [Ubaidullah bin Umar Al Qawariri] yatubwiye [Bisyr Al Mufadldlal] yatubwiye [Al Jurairi] yabikuye kuri [Abul Ala` Hayyan bin Umair] yabikuye kuri [Abdurrahman bin Samurah] yaravuze ati: 'Hari igihe mu gihe cy'Intumwa sallallaahu alaihi wasallam, ubwo nacurangaga imiheto, izuba ryabaye mu buryo butunguranye. Hanyuma najugunye ibikoresho byanjye byose byo gukinira. Naravuze nti: Nzabona icyo Intumwa sallallaahu alaihi wasallam yakora nihabaho izuba nk'iryo. Namaze kugera aho ari, namusanze azamura amaboko ye mu isengesho, takbir, tahmid na tahlil kugeza izuba ryongeye kuba ryiza. Yasomye sura ebyiri maze asenga raka ebyiri.
Imam Muslim : 1520
و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى عَنْ الْجُرَيْرِيِّ عَنْ حَيَّانَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَمُرَةَ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كُنْتُ أَرْتَمِي بِأَسْهُمٍ لِي بِالْمَدِينَةِ فِي حَيَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ كَسَفَتْ الشَّمْسُ فَنَبَذْتُهَا فَقُلْتُ وَاللَّهِ لَأَنْظُرَنَّ إِلَى مَا حَدَثَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي كُسُوفِ الشَّمْسِ قَالَ فَأَتَيْتُهُ وَهُوَ قَائِمٌ فِي الصَّلَاةِ رَافِعٌ يَدَيْهِ فَجَعَلَ يُسَبِّحُ وَيَحْمَدُ وَيُهَلِّلُ وَيُكَبِّرُ وَيَدْعُو حَتَّى حُسِرَ عَنْهَا قَالَ فَلَمَّا حُسِرَ عَنْهَا قَرَأَ سُورَتَيْنِ وَصَلَّى رَكْعَتَيْنِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا سَالِمُ بْنُ نُوحٍ أَخْبَرَنَا الْجُرَيْرِيُّ عَنْ حَيَّانَ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَمُرَةَ قَالَ بَيْنَمَا أَنَا أَتَرَمَّى بِأَسْهُمٍ لِي عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ خَسَفَتْ الشَّمْسُ ثُمَّ ذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِهِمَا
Yatubwiye [Abu Bakr bin Abu Syaibah] Yatubwiye [Abdul A'la bin Abdul A'la] yavuye kuri [Al Jurairi] yavuye kuri [Hayyan bin Umair] yavuye kuri [Abdurrahman bin Samurah] - yari umwe mu basangirangendo b'Intumwa Sallallaahu 'alaihi wasallam - yaravuze ati; Nari ndimo nkina n'imyambi i Madina mu gihe cya Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam, mu buryo butunguranye habaye ubwirakabiri bw'izuba, nuko mpita mbujugunya maze mvuga nti 'Ndahiye Imana, nzareba neza icyo Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yari agiye gukora igihe habayeho ubwirakabiri bw'izuba. Hanyuma ndamwegera, maze mbona ahagaze kugira ngo asenge amaboko ye azamuye. Yasomye tasbih, tahmid, tahlil na takbir maze asenga kugeza izuba ryongeye kuva. Nyuma y'uko izuba ryongeye kuva, yasomye sura ebyiri maze asenga raka ebyiri. Yatubwiye [Muhammad bin Al Mutsanna] Yatubwiye [Salim bin Nuh] yatubwiye [Al Jurairi] yabikuye kuri [Hayyan bin Umair] yabikuye kuri [Abdurrahman bin Samurah] yaravuze ati: Ubwo nateraga imyambi mu gihe cy'Intumwa Sallallahu alaihi wasallam, habaye ubwirakabiri bw'izuba. Hanyuma yavuze Hadithi isa na Hadithi ya kabiri.