Imam Muslim : 101
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ يَعْنِي ابْنَ عُلَيَّةَ عَنْ مَنْصُورِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ جَرِيرٍ أَنَّهُ سَمِعَهُ يَقُولُ أَيُّمَا عَبْدٍ أَبَقَ مِنْ مَوَالِيهِ فَقَدْ كَفَرَ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَيْهِمْ قَالَ مَنْصُورٌ قَدْ وَاللَّهِ رُوِيَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَكِنِّي أَكْرَهُ أَنْ يُرْوَى عَنِّي هَهُنَا بِالْبَصْرَةِ
Akɛɛ wɔ akɛ [Ali bin Hujr as-Sa’di] ekɛɛ wɔ [Ismail] -ni ji Ibn Ulayyah- kɛjɛ [Mansur bin Abdurrahman] kɛjɛ [ash-Sya’bi] kɛjɛ [Jarir] ŋɔɔ akɛ enu ni ekɛɛ, ‘Nyɔŋ fɛɛ nyɔŋ ni joɔ foi kɛjɛɔ enuŋtsɔ lɛ he lɛ, eji mɔ ni kɛ amɛhe wooo mli kɛyashi amɛ. Mansur kɛɛ, ‘Kɛtsɔ Allah nɔ lɛ, agba kɛjɛ Gbalɔ sallallaahu ‘alaihi wasallam ŋɔɔ, shi misumɔɔɔ ni agba hadith ko kɛjɛ midɛŋ yɛ Basrah biɛ’.
Imam Muslim : 102
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ عَنْ دَاوُدَ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ جَرِيرٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّمَا عَبْدٍ أَبَقَ فَقَدْ بَرِئَتْ مِنْهُ الذِّمَّةُ
Ekɛɛ wɔ akɛ [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ekɛɛ wɔ akɛ [Hafsh bin Ghiyats] kɛjɛ [Dawud] kɛjɛ [ash-Sya’bi] kɛjɛ [Jarir] ekɛɛ, ‘Allah bɔfo lɛ kɛɛ: ‘Mɔ fɛɛ mɔ ni ji nyɔŋ ni joɔ foi kɛjɛɔ e-Nuŋtsɔ lɛ he lɛ, eji mɔ ni ejo foi kɛjɛ enuŋtsɔ lɛ he.
Imam Muslim : 103
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ عَنْ مُغِيرَةَ عَنْ الشَّعْبِيِّ قَالَ كَانَ جَرِيرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ يُحَدِّثُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَبَقَ الْعَبْدُ لَمْ تُقْبَلْ لَهُ صَلَاةٌ
Ekɛɛ wɔ [Yahya bin Yahya] ekɛɛ wɔ [Jarir] kɛjɛ [Mughirah] kɛjɛ [ash-Sya’bi] ekɛɛ, [Jarir bin Abdullah] gba kɛjɛ Gbalɔ lɛ ŋɔɔ, ekɛɛ: ‘Kɛ́ nyɔŋ ko jo foi -kɛjɛ enuŋtsɔ lɛ ŋɔɔ- lɛ, akpɛlɛŋ esɔlemɔ lɛ nɔ’.
Imam Muslim : 104
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ خَالِدٍ الْجُهَنِيِّ قَالَ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاةَ الصُّبْحِ بِالْحُدَيْبِيَةِ فِي إِثْرِ السَّمَاءِ كَانَتْ مِنْ اللَّيْلِ فَلَمَّا انْصَرَفَ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ فَقَالَ هَلْ تَدْرُونَ مَاذَا قَالَ رَبُّكُمْ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ قَالَ أَصْبَحَ مِنْ عِبَادِي مُؤْمِنٌ بِي وَكَافِرٌ فَأَمَّا مَنْ قَالَ مُطِرْنَا بِفَضْلِ اللَّهِ وَرَحْمَتِهِ فَذَلِكَ مُؤْمِنٌ بِي كَافِرٌ بِالْكَوْكَبِ وَأَمَّا مَنْ قَالَ مُطِرْنَا بِنَوْءِ كَذَا وَكَذَا فَذَلِكَ كَافِرٌ بِي مُؤْمِنٌ بِالْكَوْكَبِ
Agba wɔ [Yahya bin Yahya] akɛ, mikane yɛ [Malik] hiɛ; kɛjɛ [Salih bin Kaisan] kɛjɛ [Ubaidullah bin Abdullah bin Utbah] kɛjɛ [Zaid bin Khalid al-Juhani] ŋɔɔ ekɛɛ, ‘Rasulullah kɛ wɔ to leebi sɔlemɔ lɛ shishi yɛ Hudaibiyah, beni nugbɔ nɛ nakai gbɛkɛ lɛ sɛɛ. Beni egbe sɔlemɔ lɛ naa lɛ, etsɔ ehe ekwɛ Muslimbii lɛ ni ekɛɛ: ‘Ani nyɛle nɔ ni nyɛ Rabb lɛ kɛɛ?’ Hefatalɔi lɛ ha hetoo akɛ, ‘Allah kɛ E-bɔfo lɛ le jogbaŋŋ’. Kɛkɛ ni ekɛɛ: ‘Allah kɛɛ: ‘Mitsuji lɛ ateŋ mɛi komɛi yɛ ni heɔ amɛyeɔ ni mɛi komɛi hu heɔ amɛyeee. No hewɔ lɛ mɔ fɛɛ mɔ ni baakɛɛ akɛ, ‘Allah su kpakpa kɛ duromɔ lɛ haa wɔ nugbɔ’ lɛ, no lɛ nakai mɔ lɛ heɔ Mi eyeɔ ni eheee ŋulamii lɛ eyeee. Yɛ gbɛ kroko nɔ lɛ, mɔ ni kɛɔ akɛ, "Shibɔlemɔ ŋulami nɛɛ loo nakai ŋulami lɛ haa wɔ nugbɔ lɛ, no lɛ nakai mɔ lɛ heee Mi eyeee ni eheɔ ŋulamii lɛ eyeɔ."
Imam Muslim : 105
حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى وَعَمْرُو بْنُ سَوَّادٍ الْعَامِرِيُّ وَمُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْمُرَادِيُّ قَالَ الْمُرَادِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ عَنْ يُونُسَ وَقَالَ الْآخَرَانِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَمْ تَرَوْا إِلَى مَا قَالَ رَبُّكُمْ قَالَ مَا أَنْعَمْتُ عَلَى عِبَادِي مِنْ نِعْمَةٍ إِلَّا أَصْبَحَ فَرِيقٌ مِنْهُمْ بِهَا كَافِرِينَ يَقُولُونَ الْكَوَاكِبُ وَبِالْكَوَاكِبِ
Ekɛɛ mi [Harmalah bin Yahya] kɛ [Amru bin Sawwad al-Amiri] kɛ [Muhammad bin Salamah al-Muradi], [al-Muradi] kɛɛ, ekɛɛ wɔ [Abdullah bin Wahab] kɛjɛ [Yunus] ŋɔɔ, ni mɛi enyɔ krokomɛi hu kɛɛ; ekɛɛ wɔ [Ibn Wahab] ekɛɛ, ekɛɛ wɔ [Yunus] kɛjɛ [Ibn Shihab] ekɛɛ, ekɛɛ mi [Ubaidullah bin Abdullah bin Utbah] akɛ [Abu Hurairah] kɛɛ, ‘Allah bɔfo (Allah toiŋjɔlɛ kɛ jɔɔmɔi ahi enɔ) ekɛɛ nɔ ko akɛ: ‘Ani onaaa nɔ ko akɛ o-Rabb? Ekɛɛ akɛ, ‘Mikɛ duromɔi haaa Mitsuji lɛ, ja amɛteŋ mɛi komɛi ebatsɔ mɛi ni heee amɛyeee. Amɛkɛɛ, 'Nakai ŋulami lɛ jɛ ŋulami kroko mli''.
Imam Muslim : 106
و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْمُرَادِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ ح و حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ سَوَّادٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ أَنَّ أَبَا يُونُسَ مَوْلَى أَبِي هُرَيْرَةَ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ مِنْ السَّمَاءِ مِنْ بَرَكَةٍ إِلَّا أَصْبَحَ فَرِيقٌ مِنْ النَّاسِ بِهَا كَافِرِينَ يُنْزِلُ اللَّهُ الْغَيْثَ فَيَقُولُونَ الْكَوْكَبُ كَذَا وَكَذَا وَفِي حَدِيثِ الْمُرَادِيِّ بِكَوْكَبِ كَذَا وَكَذَا
Ni ekɛɛ mi akɛ [Muhammad bin Salamah al-Muradi] ekɛɛ wɔ [Abdullah bin Wahab] kɛjɛ [Amru bin al-Harits] ŋɔɔ. -Yɛ sanegbaa kroko mli lɛ, akɛɛ- Ni akɛɛ mi akɛ [Amru bin Sawwad] ekɛɛ mi [Abdullah bin Wahab] ekɛɛ mi [Amru bin al-Harits] akɛ [Abu Yunus] tsutsu nyɔŋ ko ni ji Abu Hurairah, ekɛɛ lɛ kɛjɛ [Abu Hurailahal Sawwad] kɛjɛ [Abu Hurailah he] ni ji: ‘Allah kɛ jɔɔmɔi komɛi baaa shi kɛjɛɛɛ ŋwɛi shi mɛi komɛi bafeɔ mɛi ni heee yeee. Allah tsu nugbɔ, no hewɔ lɛ amɛkɛɛ, 'Nɛkɛ ŋulami nɛɛ kɛ nakai ŋulami lɛ -kɛ nugbɔ baa-'. Yɛ nakai beaŋ lɛ, yɛ hadith [al-Muradi] lɛ mli lɛ, ‘Shibɔlemɔ ŋulami ni tamɔ nɛkɛ kɛ nɛkɛ ji nɔ ni kɛba’.
Imam Muslim : 107
و حَدَّثَنِي عَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ الْعَنْبَرِيُّ حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ وَهُوَ ابْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا أَبُو زُمَيْلٍ قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ مُطِرَ النَّاسُ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصْبَحَ مِنْ النَّاسِ شَاكِرٌ وَمِنْهُمْ كَافِرٌ قَالُوا هَذِهِ رَحْمَةُ اللَّهِ وَقَالَ بَعْضُهُمْ لَقَدْ صَدَقَ نَوْءُ كَذَا وَكَذَا قَالَ فَنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ { فَلَا أُقْسِمُ بِمَوَاقِعِ النُّجُومِ حَتَّى بَلَغَ وَتَجْعَلُونَ رِزْقَكُمْ أَنَّكُمْ تُكَذِّبُونَ }
Ni ekɛɛ mi akɛ [Abbas bin Abdul Azhim al-Anbari] ekɛɛ wɔ [an-Nadlar bin Muhammad] ekɛɛ wɔ [Ikrimah] - ni ji Ibn Ammar - ekɛɛ wɔ [Abu Zumail] ekɛɛ, ekɛɛ wɔ [Ibn Abbas] ekɛɛ, ‘Be ko ni eho lɛ, aha adesai lɛ be ni sa lɛ. no sɛɛ lɛ ekɛɛ: ‘Kɛ nugbɔ nɛɛ ni nɛɔ yɛ adesai ateŋ lɛ, mɛi komɛi yɛ ni tsakeɔ amɛhe amɛfeɔ tsuji ni hiɛ sɔɔ nii ni mɛi komɛi hu yɛ ni feɔ kufr. Amɛteŋ mɛi komɛi kɛɛ, ‘Nugbɔ nɛɛ ji Allah mɔbɔnalɛ he odaseyeli’. Shi mɛi krokomɛi kɛɛ, "Shibɔlemɔ ŋulami ni tamɔ nɛkɛ lɛ ná lɛ jogbaŋŋ diɛŋtsɛ." Ibn Abbas kɛɛ, 'Kɛkɛ ni kuku lɛ ba shi: '-No hewɔ lɛ mikɛ E-shishijee lɛ kã kitã akɛ ŋulamii lɛ fãi lɛ-', kɛyashi kuku lɛ: '-ni okɛ niyenii -ni Allah kɛha bo- lɛ tsake kɛtsɔ amale ni omale Allah nɔ-' -Qs. Sanebimɔi. 75-82-.
Imam Muslim : 108
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًا قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ آيَةُ الْمُنَافِقِ بُغْضُ الْأَنْصَارِ وَآيَةُ الْمُؤْمِنِ حُبُّ الْأَنْصَارِ
Ekɛɛ wɔ akɛ, [Muhammad bin al-Mutsanna] ekɛɛ wɔ akɛ [Abdurrahman bin Mahdi] kɛjɛ [Syu’bah] kɛjɛ [Abdullah bin Abdullah bin Jabr] ekɛɛ, minu [Anas] kɛɛ, ‘Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam kɛɛ: ‘Osatofonyo lɛ he okadi ji ni ohe oye, ni okɛ ohe awo mli ji ni okɛ ohe awo mli.
Imam Muslim : 109
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ الْحَارِثِيُّ حَدَّثَنَا خَالِدٌ يَعْنِي ابْنَ الْحَارِثِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ حُبُّ الْأَنْصَارِ آيَةُ الْإِيمَانِ وَبُغْضُهُمْ آيَةُ النِّفَاقِ
Ekɛɛ wɔ [Yahya bin Habib al-Haritsi] ekɛɛ wɔ [Khalid] - ni ji Ibn al-Harits - ekɛɛ wɔ [Syu’bah] kɛjɛ [Abdullah bin Abdullah] kɛjɛ [Anas] kɛjɛ Gbalɔ sallallaahu ‘alaihi wasallam, akɛ ekɛɛ: ‘Suɔmɔ ni ji amɛ hemɔkɛyeli he okadi ji Ansar lɛ he okadi.’
Imam Muslim : 110
و حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ ح و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ قَالَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ يُحَدِّثُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ فِي الْأَنْصَارِ لَا يُحِبُّهُمْ إِلَّا مُؤْمِنٌ وَلَا يُبْغِضُهُمْ إِلَّا مُنَافِقٌ مَنْ أَحَبَّهُمْ أَحَبَّهُ اللَّهُ وَمَنْ أَبْغَضَهُمْ أَبْغَضَهُ اللَّهُ قَالَ شُعْبَةُ قُلْتُ لِعَدِيٍّ سَمِعْتَهُ مِنْ الْبَرَاءِ قَالَ إِيَّايَ حَدَّثَ
Ni ekɛɛ wɔ [Zuhair bin Harb] akɛ ekɛɛ, ekɛɛ wɔ [Mu’adh bin Mu’adz]. -yɛ sanegbaa kroko mli lɛ, akɛɛ- Ni ekɛɛ wɔ [Ubaidullah bin Mu’adz] ni lafazh lɛ ji lɛ nɔ, ekɛɛ wɔ [mitsɛ] ekɛɛ wɔ [Syu’bah] kɛjɛ [Adi bin Thabit] ekɛɛ, ‘Minu [al-Bara’] gba hadith ko ni jɛ Gbalɔ lɛ ŋɔɔ lɛ he. nyɛkasumɔa amɛ akɛ ja heyelilɔi lɛ pɛ, ni nyɛkasumɔɔɔ amɛ akɛ ja osatofoi lɛ pɛ. Mɔ fɛɛ mɔ ni sumɔɔ amɛ lɛ, Allah baasumɔ lɛ, ni mɔ fɛɛ mɔ ni nyɛɔ amɛ lɛ, Allah baasumɔ lɛ.’ [Syu’bah] kɛɛ, ‘No sɛɛ lɛ mibi [Adi] akɛ, ‘Ani onu nakai kɛjɛ [al-Bara’] ŋɔɔ? ’ eha hetoo akɛ, ‘Nakai sane lɛ kɔɔ mihe’.
Imam Muslim : 111
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيَّ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُبْغِضُ الْأَنْصَارَ رَجُلٌ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ
Akɛɛ wɔ akɛ [Qutaibah bin Sa’id] ekɛɛ wɔ [Ya’qub] - ni ji Ibn Abdurrahman al-Qari - kɛjɛ [Suhail] kɛjɛ [etsɛ] kɛjɛ [Abu Hurairah] akɛ Allah bɔfo (Allah toiŋjɔlɛ kɛ jɔɔmɔi ahi enɔ) kɛɛ: ‘Ekɛ Lasar ni heɔ Allah eyeɔ lɛ, tsitsi ko bɛ.
Imam Muslim : 112
و حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ كِلَاهُمَا عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُبْغِضُ الْأَنْصَارَ رَجُلٌ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ
Ni ekɛɛ wɔ akɛ [Uthman bin Muhammad bin Abu Syaibah] ekɛɛ wɔ [Jarir]. -yɛ sanegbaa kroko mli lɛ, akɛɛ- Ni beni ekɛɛ wɔ [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ekɛɛ wɔ [Abu Salamah] fɛɛ kɛjɛ [al-A’masy] kɛjɛ [Abu Salih] kɛjɛ [Abu Sa’id] lɛ, ekɛɛ, ‘Allah bɔfo lɛ shallallahu ‘alaihi wasallam lɛ heee eyeee akɛ: ‘Ani eheee eyeee yɛ gbɛ ni ja nɔ’.
Imam Muslim : 113
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ وَأَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ ح و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَاللَّفْظُ لَهُ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَدِيِّ بْنِ ثَابِتٍ عَنْ زِرٍّ قَالَ قَالَ عَلِيٌّ وَالَّذِي فَلَقَ الْحَبَّةَ وَبَرَأَ النَّسَمَةَ إِنَّهُ لَعَهْدُ النَّبِيِّ الْأُمِّيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَيَّ أَنْ لَا يُحِبَّنِي إِلَّا مُؤْمِنٌ وَلَا يُبْغِضَنِي إِلَّا مُنَافِقٌ
Ekɛɛ wɔ akɛ [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ekɛɛ wɔ [Waki’] kɛ [Abu Mu’awiyah] kɛjɛ [al-A’masy] ŋɔɔ. -yɛ sanegbaa kroko mli lɛ akɛɛ- Dan ekɛɛ wɔ [Yahya bin Yahya] ni lafazh lɛ ji lɛ nɔ. Beni ebɔ wɔ [Abu Mu’awiyah] amaniɛ kɛjɛ [al-A’masy] kɛjɛ [Adi bin Thabit] kɛjɛ [Zirr] ŋɔɔ lɛ, ekɛɛ, [Ali] kɛɛ, ‘Kɛtsɔ Mɔ ni gbalaa ŋmaa lɛ mli ni ejieɔ susuma lɛ nɔ lɛ, anɔkwale mli lɛ, Gbalɔ lɛ kpaŋmɔ ni ummi lɛ -nyɛŋ efee ha mi lɛ ji mɔ ni heee eyeee lɛ ji mɔ ni heee eyeee lɛ ji mɔ ni heee eyeee lɛ ji ‘Mɔ ni heɔ eyeɔ lɛ ji ‘ mi shi eji osatofo’.
Imam Muslim : 114
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحِ بْنِ الْمُهَاجِرِ الْمِصْرِيُّ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ الْهَادِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ يَا مَعْشَرَ النِّسَاءِ تَصَدَّقْنَ وَأَكْثِرْنَ الِاسْتِغْفَارَ فَإِنِّي رَأَيْتُكُنَّ أَكْثَرَ أَهْلِ النَّارِ فَقَالَتْ امْرَأَةٌ مِنْهُنَّ جَزْلَةٌ وَمَا لَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَكْثَرَ أَهْلِ النَّارِ قَالَ تُكْثِرْنَ اللَّعْنَ وَتَكْفُرْنَ الْعَشِيرَ وَمَا رَأَيْتُ مِنْ نَاقِصَاتِ عَقْلٍ وَدِينٍ أَغْلَبَ لِذِي لُبٍّ مِنْكُنَّ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا نُقْصَانُ الْعَقْلِ وَالدِّينِ قَالَ أَمَّا نُقْصَانُ الْعَقْلِ فَشَهَادَةُ امْرَأَتَيْنِ تَعْدِلُ شَهَادَةَ رَجُلٍ فَهَذَا نُقْصَانُ الْعَقْلِ وَتَمْكُثُ اللَّيَالِي مَا تُصَلِّي وَتُفْطِرُ فِي رَمَضَانَ فَهَذَا نُقْصَانُ الدِّينِ و حَدَّثَنِيهِ أَبُو الطَّاهِرِ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ بَكْرِ بْنِ مُضَرَ عَنْ ابْنِ الْهَادِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ و حَدَّثَنِي الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ إِسْحَقَ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ أَخْبَرَنِي زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ عَنْ عِيَاضِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ وَقُتَيْبَةُ وَابْنُ حُجْرٍ قَالُوا حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ وَهُوَ ابْنُ جَعْفَرٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو عَنْ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ مَعْنَى حَدِيثِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Agba akɛ [Muhammad bin Rumh bin al-Muhajir al-Mishri] ebɔ wɔ [al-Laits] amaniɛ kɛjɛ [Ibn al-Had] kɛjɛ [Abdullah bin Dinar] kɛjɛ [Abdullah bin Umar] kɛjɛ [Abdullah bin Umar] ŋɔɔ, akɛ ekɛɛ: ‘Oo! Ha ejurɔfeemɔ ni oha o-istighfar lɛ aya hiɛ. Ejaakɛ, minaa akɛ yei ji mɛi ni hiɔ Hell fe fɛɛ.’ Yoo ko ni yɔɔ nilee ni yɔɔ amɛteŋ lɛ bi akɛ, ‘O Allah bɔfo, mɛni hewɔ yei babaoo ji Hellbii?’ Rasulullah �alaihi wasallam. lɛ kɛɛ akɛ: ‘Oloɔ babaoo ni okpooɔ owu lɛ jɔɔmɔi. Minaaa mɛi ni bɛ jwɛŋmɔ ni amɛjamɔ lɛ he wa fe nyɛkuu lɛ mli bii lɛ.’ Yoo lɛ bi ekoŋŋ akɛ, ‘O Allah bɔfo! Mɛni ji nɔ ni jwɛŋmɔ kɛ jamɔ ni bɛ lɛ tsɔɔ?’ Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ha hetoo akɛ: ‘Jwɛŋmɔ ni bɛ lɛ shishinumɔ ji akɛ yei enyɔ odaseyeli kɛ nuu ko odaseyeli lɛ ji ekome. Enɛ ji nɔ ni atsɛɔ lɛ akɛ jwɛŋmɔ ni bɛ. Nakai nɔŋŋ hu yei sɔleee yɛ gbɛkɛ ni amɛkpaa amɛ hɔmɔ yɛ Ramadlan nyɔŋ lɛ mli lɛ - yɛ fɔmɔ hewɔ -. No hewɔ lɛ enɛ ji nɔ ni akɛɛ eji jamɔ ni bɛ’. Ni ekɛɛ wɔ he sane [Abu ath-Tahir] ekɛɛ wɔ [Ibnu Wahab] kɛjɛ [Bakar bin Mudlar] kɛjɛ [Ibn al-Had] kɛ sanad nɛɛ akɛ nɔkwɛmɔnɔ’. Ni ekɛɛ mi [al-Hasan bin Ali al-Hulwani] kɛ [Abu Bakr bin Ishaq] fɛɛ kɛɛ, ekɛɛ wɔ [Ibn Abu Maryam] ekɛɛ wɔ [Muhammad bin Ja’far] ekɛɛ, ekɛɛ wɔ [Zaid bin Aslam] kɛjɛ [Iyadl bin Abdullahla] kɛjɛ [Khulla Sa’ wasalam. -yɛ sanegbaa kroko mli lɛ, akɛɛ- Ni ekɛɛ wɔ [Yahya bin Ayyub] kɛ [Qutaibah] kɛ [Ibn Hujr] ni amɛbi lɛ, ekɛɛ wɔ [Ismail] -ni ji Ibn Ja’far- kɛjɛ [Amru bin Abu Amru] kɛjɛ [al-Maqburi] kɛjɛ [Abu Huraillalla a] hadith ni tamɔ Ibn Umar hadith lɛ nɔŋŋ, kɛjɛ Gbalɔ lɛ ŋɔɔ.
Imam Muslim : 115
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَرَأَ ابْنُ آدَمَ السَّجْدَةَ فَسَجَدَ اعْتَزَلَ الشَّيْطَانُ يَبْكِي يَقُولُ يَا وَيْلَهُ وَفِي رِوَايَةِ أَبِي كُرَيْبٍ يَا وَيْلِي أُمِرَ ابْنُ آدَمَ بِالسُّجُودِ فَسَجَدَ فَلَهُ الْجَنَّةُ وَأُمِرْتُ بِالسُّجُودِ فَأَبَيْتُ فَلِي النَّارُ حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَعَصَيْتُ فَلِي النَّارُ
Ekɛɛ wɔ [Abu Bakr bin Abu Syaibah] kɛ [Abu Kuraib] fɛɛ kɛɛ, ekɛɛ wɔ [Abu Mu’awiyah] kɛjɛ [al-A’masy] kɛjɛ [Abu Salih] kɛjɛ [Abu Hurairah] akɛ ekɛɛ, ‘Nyɔŋmɔ bɔfo lɛ kɛɛ: ‘Kɛ́ mɔ ko kaneɔ, enyiɛɔ kɛyaa koni eyafo, ni ekɛɛ, 'Kpoo''. Ni yɛ Abu Kuraib yinɔsane mli lɛ, 'Kpoo ji mi, akɛɛ gbɔmɛi akɛ amɛkoto koni amɛkoto koni amɛná ŋwɛi, yɛ be mli ni akɛɛ mi akɛ mikoto, no sɛɛ lɛ mihe fee mi yaa, no hewɔ lɛ minine shɛ hɛl nɔ''. Ekɛɛ mi [Zuhair bin Harb] ekɛɛ wɔ [Waki'] ekɛɛ wɔ [al-A'masy] kɛ sanad nɛɛ akɛ nɔkwɛmɔnɔ, pɛ ekɛɛ, 'Kɛkɛ ni mibooo toi no hewɔ lɛ minine shɛ hɛl nɔ''.
Imam Muslim : 116
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى التَّمِيمِيُّ وَعُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ كِلَاهُمَا عَنْ جَرِيرٍ قَالَ يَحْيَى أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ قَالَ سَمِعْتُ جَابِرًا يَقُولُا سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ بَيْنَ الرَّجُلِ وَبَيْنَ الشِّرْكِ وَالْكُفْرِ تَرْكَ الصَّلَاةِ
Ekɛɛ wɔ [Yahya bin Yahya at-Tamimi] kɛ [Uthman bin Abu Syaibah] fɛɛ kɛjɛ [Jarir]. [Yahya] kɛɛ, beni ebɔ wɔ [Jarir] amaniɛ kɛjɛ [al-A’masy] kɛjɛ [Abu Sufyan] ŋɔɔ lɛ ekɛɛ, minu [Jabir] kɛɛ, ‘Minu Gbalɔ sallallaahu ‘alaihi wasallam kɛɛ: ‘Anɔkwale, nɔ ni gbalaa gbɔmɔ kɛjɛɔ shirk kɛ kufu he ji sɔlemɔ ni ashiɔ’’.
Imam Muslim : 117
حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ الْمِسْمَعِيُّ حَدَّثَنَا الضَّحَّاكُ بْنُ مَخْلَدٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ بَيْنَ الرَّجُلِ وَبَيْنَ الشِّرْكِ وَالْكُفْرِ تَرْكُ الصَّلَاةِ
Ekɛɛ wɔ akɛ [Abu Ghassan al-Misma’i] ekɛɛ wɔ [adl-Dlahhak bin Makhlad] kɛjɛ [Ibn Juraij] ekɛɛ, ekɛɛ mi [Abu az-Zubair] akɛ enu [Jabir bin Abdullah] kɛɛ, ‘Minu akɛ Nyɔŋmɔ bɔfo lɛ ji sallallallaahutes ‘alafutes a. sɔlemɔ ni ashiɔ lɛ’.
Imam Muslim : 118
و حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ أَبِي مُزَاحِمٍ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ ح حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ زِيَادٍ أَخْبَرَنَا إِبْرَاهِيمُ يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْأَعْمَالِ أَفْضَلُ قَالَ إِيمَانٌ بِاللَّهِ قَالَ ثُمَّ مَاذَا قَالَ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَالَ ثُمَّ مَاذَا قَالَ حَجٌّ مَبْرُورٌ وَفِي رِوَايَةِ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ إِيمَانٌ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ و حَدَّثَنِيهِ مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ مِثْلَهُ
Ni ekɛɛ wɔ akɛ [Mansur bin Abu Muzahim] ekɛɛ wɔ [Ibrahim bin Sa’d]. -yɛ sanegbaa kroko mli lɛ, akɛɛ- ekɛɛ mi [Muhammad bin Ja’far bin Ziyad] ekɛɛ wɔ [Ibrahim] -ni ji bin Sa’d- kɛjɛ [Ibn Shihab] kɛjɛ [Sa’id bin al-Musayyab] kɛjɛ [Abu Hurairah] ŋɔɔ ekɛɛ, ‘Allah bɔfo lɛ ji mɔ ni he hiaa fe fɛɛ. nifeemɔ? ' Eha hetoo akɛ, 'Hemɔkɛyeli yɛ Allah mli'. Ebi ekoŋŋ akɛ, ‘Belɛ mɛni?’ Eha hetoo akɛ, ‘Jihad yɛ Allah gbɛ nɔ’. Ebi ekoŋŋ akɛ, ‘Belɛ mɛni?’ Eha hetoo akɛ, ‘Mabrur Hajj’. Ni yɛ [Muhammad bin Ja'far] yinɔsane mli lɛ, "Hemɔkɛyeli yɛ Allah kɛ E-bɔfo lɛ mli". Ni amɛgba mi he sane [Muhammad bin Rafi’] kɛ [Abd bin Humaid] ni jɛ [Abdurrazzaq] ekɛɛ wɔ [Ma’mar] ni jɛ [az-Zuhri] kɛ sanad nɛɛ akɛ nɔkwɛmɔnɔ’.
Imam Muslim : 119
حَدَّثَنِي أَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ ح و حَدَّثَنَا خَلَفُ بْنُ هِشَامٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي مُرَاوِحٍ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي ذَرٍّ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْأَعْمَالِ أَفْضَلُ قَالَ الْإِيمَانُ بِاللَّهِ وَالْجِهَادُ فِي سَبِيلِهِ قَالَ قُلْتُ أَيُّ الرِّقَابِ أَفْضَلُ قَالَ أَنْفَسُهَا عِنْدَ أَهْلِهَا وَأَكْثَرُهَا ثَمَنًا قَالَ قُلْتُ فَإِنْ لَمْ أَفْعَلْ قَالَ تُعِينُ صَانِعًا أَوْ تَصْنَعُ لِأَخْرَقَ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ إِنْ ضَعُفْتُ عَنْ بَعْضِ الْعَمَلِ قَالَ تَكُفُّ شَرَّكَ عَنْ النَّاسِ فَإِنَّهَا صَدَقَةٌ مِنْكَ عَلَى نَفْسِكَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ عَبْدٌ أَخْبَرَنَا وَقَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ حَبِيبٍ مَوْلَى عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِي مُرَاوِحٍ عَنْ أَبِي ذَرٍّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِنَحْوِهِ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ فَتُعِينُ الصَّانِعَ أَوْ تَصْنَعُ لِأَخْرَقَ
Ekɛɛ mi akɛ [Abu ar-Rabi’ az-Zahrani] ekɛɛ wɔ akɛ [Hammad bin Zaid] ekɛɛ wɔ [Hisham bin Urwah]. -yɛ sanegbaa kroko mli lɛ, akɛɛ- ekɛɛ wɔ [Khalaf bin Hisham] ni lafazh lɛ ji lɛ nɔ, ekɛɛ wɔ [Hammad bin Zaid] kɛjɛ [Hisyam bin Arubah] kɛjɛ [etsɛ] kɛjɛ [Abu Murawih al-Laitsi] kɛjɛ [Abu Dzar] ŋɔɔ ekɛɛ, ‘Miji be ko ni eho akɛ, ’ Nuŋtsɔ! Mɛni ji nifeemɔ ni he hiaa fe fɛɛ? ’ Rasulullah ha hetoo akɛ: ‘Nyɛhea Allah nyɛyea ni nyɛbɔ mɔdɛŋ yɛ E-gbɛ lɛ nɔ’. Mibi akɛ, ‘Mɛɛ tsulɔ ji mɔ ni he hiaa fe fɛɛ?’ Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ha hetoo akɛ: ‘Tsulɔ ni hi fe fɛɛ yɛ enuŋtsɔ lɛ naa kɛ mɔ ni jara wa fe fɛɛ’. Mibi ekoŋŋ akɛ, ‘Ni kɛji minyɛɛɛ mafee hu?’ Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ha hetoo akɛ: ‘Obaanyɛ oye obua mɛi ni tsuɔ nii loo otsuɔ nii ohaa mɛi ni bɛ nitsumɔ’. Mibi ekoŋŋ akɛ, ‘O Allah bɔfo! Mɛni osusuɔ kɛji akɛ minyɛɛɛ mafee nifeemɔi lɛ ekomɛi? ' Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ha hetoo akɛ: 'Esa akɛ okpa awuiyeli ni ofeɔ mɛi krokomɛi lɛ ejaakɛ no ji ejurɔfeemɔ ni jɛ bo diɛŋtsɛ ohe'. Ekɛɛ wɔ [Muhammad bin Rafi’] kɛ [Abd bin Humaid], [Abd] kɛɛ, ekɛɛ wɔ, ni [Ibn Rafi’] kɛɛ, ekɛɛ wɔ akɛ [Abdurrazzaq] ekɛɛ wɔ [Ma’mar] kɛjɛ [az-Zuhri] kɛjɛ [Habib] tsutsu nyɔŋ ni jɛ Urba-Zuhri, az-Zubair] kɛjɛ [Abu Murawih] kɛjɛ [Abu Dzar] kɛjɛ Gbalɔ sallallaahu ‘alaihi wasallam kɛ hadith ni tamɔ nakai nɔŋŋ, lɛ pɛ ekɛɛ, ‘Oyeɔ obuaa mɛi ni tsuɔ nii loo okɛ nitsumɔi haa mɛi ni tsuuu nii’.
Imam Muslim : 120
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ عَنْ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ الْعَيْزَارِ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِيَاسٍ أَبِي عَمْرٍو الشَّيْبَانِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ قَالَ الصَّلَاةُ لِوَقْتِهَا قَالَ قُلْتُ ثُمَّ أَيٌّ قَالَ بِرُّ الْوَالِدَيْنِ قَالَ قُلْتُ ثُمَّ أَيٌّ قَالَ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَمَا تَرَكْتُ أَسْتَزِيدُهُ إِلَّا إِرْعَاءً عَلَيْهِ
Agba wɔ [Abu Bakr bin Abu Syaibah] egba wɔ [Ali bin Mushir] kɛjɛ [ash-Syaibani] kɛjɛ [al-Walid bin al-Aizar] kɛjɛ [Sa’ad bin Iyas Abu Amru ash-Syaibani] kɛjɛ [Abdullah bin Saibani] kɛjɛ [Abdullah bin Mas’ud lɛ]. 'alaihi wasallam, 'Mɛni ji nifeemɔ kpakpa ni he hiaa fe fɛɛ? ’ Eha hetoo akɛ: ‘Nyɛsɔlea yɛ be ni sa mli’. Mibi ekoŋŋ akɛ, ‘Belɛ mɛni ji nɔ kroko?’ Eha hetoo akɛ: ‘Ekɛ ehe eha fɔlɔi enyɔ lɛ fɛɛ’. Mibi ekoŋŋ akɛ, ‘Belɛ mɛni ji nɔ kroko?’ Eha hetoo akɛ: ‘Nyɛwua yɛ Allah gbɛ nɔ’. Kɛkɛ ni mibiko lɛ saji dɔŋŋ ejaakɛ mibuɔ ehenumɔi ahe kɛkɛ.’