Imam Muslim : 621
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ يَعْنِي ابْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا قَالَ الْقَارِئُ { غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ } فَقَالَ مَنْ خَلْفَهُ آمِينَ فَوَافَقَ قَوْلُهُ قَوْلَ أَهْلِ السَّمَاءِ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
Twabwiwe [Qutaibah bin Sa'id] yatubwiye [Ya'qub, ni ukuvuga Ibn Abdurrahman] kuva kuri [Suhail] kuva kuri [se] kuva kuri [Abu Hurairah ra] ko Intumwa ya Allah sallallaahu 'alaihi wasallam yavuze ati: 'Niba umusomyi avuze ati: 'Ghairil Maghdhubi Alaihim wala adh-Dhallin -Si inzira y'abarakaye kandi si inzira y'abayobye-' abantu inyuma ye bavuga bati: 'Amen' noneho amagambo ye ahuye n'amagambo y'abantu bo mu ijuru, nta gushidikanya ko ibyaha bye bya kera bizababarirwa'.
Imam Muslim : 622
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَقُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَعَمْرٌو النَّاقِدُ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَأَبُو كُرَيْبٍ جَمِيعًا عَنْ سُفْيَانَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُا سَقَطَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ فَرَسٍ فَجُحِشَ شِقُّهُ الْأَيْمَنُ فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ نَعُودُهُ فَحَضَرَتْ الصَّلَاةُ فَصَلَّى بِنَا قَاعِدًا فَصَلَّيْنَا وَرَاءَهُ قُعُودًا فَلَمَّا قَضَى الصَّلَاةَ قَالَ إِنَّمَا جُعِلَ الْإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ فَإِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا وَإِذَا سَجَدَ فَاسْجُدُوا وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ وَإِذَا صَلَّى قَاعِدًا فَصَلُّوا قُعُودًا أَجْمَعُونَ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ خَرَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ فَرَسٍ فَجُحِشَ فَصَلَّى لَنَا قَاعِدًا ثُمَّ ذَكَرَ نَحْوَهُ حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ أَخْبَرَنِي يُونُسُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صُرِعَ عَنْ فَرَسٍ فَجُحِشَ شِقُّهُ الْأَيْمَنُ بِنَحْوِ حَدِيثِهِمَا وَزَادَ فَإِذَا صَلَّى قَائِمًا فَصَلُّوا قِيَامًا حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى عَنْ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَكِبَ فَرَسًا فَصُرِعَ عَنْهُ فَجُحِشَ شِقُّهُ الْأَيْمَنُ بِنَحْوِ حَدِيثِهِمْ وَفِيهِ إِذَا صَلَّى قَائِمًا فَصَلُّوا قِيَامًا حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ أَخْبَرَنِي أَنَسٌ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَقَطَ مِنْ فَرَسِهِ فَجُحِشَ شِقُّهُ الْأَيْمَنُ وَسَاقَ الْحَدِيثَ وَلَيْسَ فِيهِ زِيَادَةُ يُونُسَ وَمَالِكٍ
Yatubwiye [Yahya bin Yahya], [Qutaibah bin Sa'id], [Abu Bakr bin Abi Syaibah], [Amru an-Naqid], [Zuhair bin Harb] na [Abu Kuraib] bose bavuzwe na [Sufyan] [Abu Bakr] yaravuze, yatubwiye [Sufyan bin Uyainah] abibwiwe na [az-Zuhri] yaravuze ati: 'Numvise [Anas bin Malik] avuga ati: 'Intumwa sallallahu alaihi wasallam yaguye ku ifarashi ye maze uruhu rwo ku ruhande rwe rw'iburyo rurashwanyagurika, hanyuma turahagarara tumusura, noneho igihe cyo gusenga cyari kigeze. Nuko arasenga atuyobora yicaye, hanyuma dusenga inyuma ye natwe twicaye. Isengesho rirangiye, yaravuze ati: 'imamu agirwa umuyobozi ukurikiranwa. Niba akoze takbir, kora takbir, kandi niba yunamye, komera, niba azamuye uzamuke.' Iyo avuze ati: 'Samiallahu liman hamidahu -Allah yumve abamusingiza -' hanyuma muravuga muti: 'Rabbana wa laka al-Hamdu -Imana yacu kandi ni wowe ufite ishimwe ryose-', kandi iyo asenze yicaye mwese musenge mwicaye.' Twabwiwe [Qutaibah bin Sa'id] yatubwiye [Laits] - binyuze mu yindi nzira yo kuvuga - kandi yatubwiye [Muhammad bin Rumh] yatubwiye [al-Laits] kuri [Ibn Shihab] kuri [Anas bin Malik] yaravuze ati: 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yaguye ku ifarashi ye, hanyuma uruhu rwe rurashwanyuka, hanyuma arasenga araduyobora mu isengesho. Vuga Hadithi nk'iyo. Bambwiye [Harmalah bin Yahya] ko yatubwiye [Ibnu Wahb] ko yambwiye [Yunus] ko yanditswe na [Ibn Shihab] ko yavuzwe na [Anas bin Malik] ko Intumwa y'Imana (Imana imuhe amahoro n'imigisha) yaguye ku ifarashi ye, hanyuma uruhu rw'uruhande rwe rw'iburyo rugakurwaho nk'uko bivugwa na Hadithi ya kabiri, yongeraho ati: 'Niba asenze ahagaze, senga ahagaze'. Batubwiye [Ibn Abi Umar] ko yavuzwe na [Ma'n bin Isa] ko yanditswe na [Malik bin Anas] ko yanditswe na [az-Zuhri] ko Intumwa y'Imana sallallahu 'alaihi wasallam yari ku ifarashi, hanyuma igwa umugongo, n'uruhu rw'uruhande rwe rw'iburyo rugakurwaho' nk'uko Hadithi zabo zibivuga. Muri yo, 'Niba asenze ahagaze, nawe senga uhagaze'. Yatubwiye ['Abd bin Humaid] yatubwiye [Abdurrazzaq] yatubwiye [Ma'mar] kuri [az-Zuhri] yambwiye [Anas] ko Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam yaguye ku ifarashi ye kandi uruhu rwo ku ruhande rwe rw'iburyo rwarakuweho'. Hanyuma yazanye Hadithi, kandi muri yo nta Yunus na Malik bongeyeho.
Imam Muslim : 623
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ اشْتَكَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَخَلَ عَلَيْهِ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِهِ يَعُودُونَهُ فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسًا فَصَلُّوا بِصَلَاتِهِ قِيَامًا فَأَشَارَ إِلَيْهِمْ أَنْ اجْلِسُوا فَجَلَسُوا فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ إِنَّمَا جُعِلَ الْإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ فَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا وَإِذَا رَفَعَ فَارْفَعُوا وَإِذَا صَلَّى جَالِسًا فَصَلُّوا جُلُوسًا حَدَّثَنَا أَبُو الرَّبِيعِ الزَّهْرَانِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ زَيْدٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي جَمِيعًا عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ
Yatubwiye [Abu Bakr bin Abi Syaibah] yatubwiye ['Abdah bin Sulayman] avuye kuri [Hisham] avuye kuri [se] avuye kuri [Aisha] yagize ati: 'Intumwa ya Allah sallallaahu 'alaihi wasallam yaritotombye, hanyuma abantu benshi bo muri bagenzi be baramusura, hanyuma Intumwa ya Allah sallallaahu 'alaihi wasallam irasenga yicaye, hanyuma basenga bakurikiza isengesho rye bahagaze, hanyuma abashyira ikimenyetso ngo bicare, bicara. Isengesho rirangiye, arahindukira aravuga ati: 'Imamu yaremewe kuyobora, niba yunamye, nimuyuname, kandi niba aterura muzazamure, niba asenze yicaye, nimusenge mwicaye.' Yatubwiye [Abu ar-Rabi' az-Zahrani] yatubwiye [Hammad, ari we Ibn Zaid] -- binyuze mu yindi nzira yo kuvuga -- kandi yatubwiye [Abu Bakr bin Abi Syaibah] na [Abu Kuraib] bombi bavuze, yatubwiye [Ibn Numair] -- binyuze mu yindi nzira yo kuvuga -- kandi yatubwiye [Ibnu Numair] yaravuze, yatubwiye [Data] byose byavuzwe na [Hisyam bin Urwah] hamwe n'iyi isnad Hadithi nk'iyo.
Imam Muslim : 624
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ اشْتَكَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّيْنَا وَرَاءَهُ وَهُوَ قَاعِدٌ وَأَبُو بَكْرٍ يُسْمِعُ النَّاسَ تَكْبِيرَهُ فَالْتَفَتَ إِلَيْنَا فَرَآنَا قِيَامًا فَأَشَارَ إِلَيْنَا فَقَعَدْنَا فَصَلَّيْنَا بِصَلَاتِهِ قُعُودًا فَلَمَّا سَلَّمَ قَالَ إِنْ كِدْتُمْ آنِفًا لَتَفْعَلُونَ فِعْلَ فَارِسَ وَالرُّومِ يَقُومُونَ عَلَى مُلُوكِهِمْ وَهُمْ قُعُودٌ فَلَا تَفْعَلُوا ائْتَمُّوا بِأَئِمَّتِكُمْ إِنْ صَلَّى قَائِمًا فَصَلُّوا قِيَامًا وَإِنْ صَلَّى قَاعِدًا فَصَلُّوا قُعُودًا حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى أَخْبَرَنَا حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الرُّؤَاسِيُّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ قَالَ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ خَلْفَهُ فَإِذَا كَبَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَبَّرَ أَبُو بَكْرٍ لِيُسْمِعَنَا ثُمَّ ذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ اللَّيْثِ
Yatubwiye [Qutaibah bin Sa'id] yatubwiye [Laits] -- akoresheje ubundi buryo bwo kubara inkuru -- kandi yatubwiye [Muhammad bin Rumh] yatubwiye [al-Laits] kuva kuri [Abu az-Zubair] kuva kuri [Jabir] yagize ati: 'Intumwa y'Imana sallallahu alaihi wasallam yarasuhuje, hanyuma dusenga inyuma ye, yicaye, maze Abu Bakr yumva takbir ye ku muntu. Hanyuma arahindukira, atubona dusenga duhagaze. Hanyuma aradushyira ikimenyetso ngo twicare, hanyuma dusenga dukurikiza isengesho rye twicaye. Ati: 'Mumaze gukora ibyo Abaperesi n'Abaroma bakoze, bahagaze imbere y'umwami wabo, bicaye, ntimubikore. Senga hamwe na imamu wanyu.' Iyo asenze ahagaze, namwe musenge muhagaze, kandi iyo asenze yicaye, namwe musenge muhagaze. " Yatubwiye [Yahya bin Yahya] yatubwiye [Humaid bin Abdurrahman ar-Ruasi] abibwiwe na [se] abibwiwe na [Abu az-Zubair] abibwiwe na [Jabir] yagize ati: 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yatuyoboye mu isengesho, Abu Bakr yari inyuma ye. Ubwo Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yavugaga takbir, hanyuma aratuvugisha takbir'. Hanyuma yavuze Hadithi ya al-Laits.
Imam Muslim : 625
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا الْمُغِيرَةُ يَعْنِي الْحِزَامِيَّ عَنْ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّمَا الْإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ فَلَا تَخْتَلِفُوا عَلَيْهِ فَإِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا وَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ وَإِذَا سَجَدَ فَاسْجُدُوا وَإِذَا صَلَّى جَالِسًا فَصَلُّوا جُلُوسًا أَجْمَعُونَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ
Twabwiwe [Qutaibah bin Sa'id] yatubwiye [al-Mughirah ni ukuvuga al-Hizami] kuva kuri [Abu az-Zinad] kuva kuri [al-A'raj] kuva kuri [Abu Hurairah ra] ko Intumwa sallallahu'alaihiwasallam yavuze ati: 'Imamu yagizwe icyitegererezo, bityo ntimukamuvuguruze. Niba akoze takbir, noneho mukore takbir, niba azamuye umutwe, hanyuma muzamure umutwe. Niba avuze ati: 'Samiallahu liman hamidahu', noneho muvuge muti: 'Allahumma Rabbana laka al-Hamdu'. Niba yunamye, nimuyuname. Niba asenze yicaye, mwese musenge mwicaye.' Yatubwiye [Muhammad bin Rafi'] yatubwiye [Abdurrazzaq] yatubwiye [Ma'mar] yabikuye kuri [Hammam bin Munabbih] yabikuye kuri [Abu Hurairah ra] yavuye ku ntumwa sallallahu 'alaihi wasallam hamwe n'ibindi nk'ibyo.
Imam Muslim : 626
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَابْنُ خَشْرَمٍ قَالَا أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَلِّمُنَا يَقُولُ لَا تُبَادِرُوا الْإِمَامَ إِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا وَإِذَا قَالَ { وَلَا الضَّالِّينَ } فَقُولُوا آمِينَ وَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي الدَّرَاوَرْدِيَّ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِنَحْوِهِ إِلَّا قَوْلَهُ { وَلَا الضَّالِّينَ } فَقُولُوا آمِينَ وَزَادَ وَلَا تَرْفَعُوا قَبْلَهُ
Yatubwiye [Ishaq bin Ibrahim] na [Ibn Khasyram] bombi barabivuze, yatubwiye [Isa bin Yunus] yatubwiye [al-A'masy] kuva kuri [Abu Salih] kuva kuri [Abu Hurairah] yaravuze ati: 'Intumwa ya Allah sallallaahu 'alaihi wasallam yatwigishije, yaravuze ati: 'Ntimukajye imbere ya imamu. Niba akoze takbir, nimukore takbir, iyo avuze ati: 'Waladhdhallin'. Muvuge rero muti: 'Amen'. Niba yunamye, nimuyuname. Niba avuze ati: 'Sami'allahu liman hamidahu', nimuvuge muti: 'Allahumma Rabbana laka al-Hamdu''. [Qutaibah] yaduhuje [Abdul Aziz, ni ukuvuga ad-Darawardi] bivuye kuri [Suhail bin Abi Salih] bivuye kuri [se] bivuye kuri [Abu Hurairah ra] bivuye ku Intumwa sallallahu'alaihiwasallam hamwe na Hadithi isa nayo uretse imvugo ye igira iti: 'Waladhdhallin' hanyuma muvuge 'Amen'. Yongeraho ati: 'Kandi ntimuzamure imitwe yanyu mbere y'uko mubona'.
Imam Muslim : 627
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ح و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ وَاللَّفْظُ لَهُ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَعْلَى وَهُوَ ابْنُ عَطَاءٍ سَمِعَ أَبَا عَلْقَمَةَ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّمَا الْإِمَامُ جُنَّةٌ فَإِذَا صَلَّى قَاعِدًا فَصَلُّوا قُعُودًا وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ فَإِذَا وَافَقَ قَوْلُ أَهْلِ الْأَرْضِ قَوْلَ أَهْلِ السَّمَاءِ غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
Yatubwiye [Muhammad bin Basysyar] yatubwiye [Muhammad bin Ja'far] yatubwiye [Syu'bah] - binyuze mu zindi nzira zo kuvuga -, kandi yatubwiye [Ubaidullah bin Mu'adz] kandi lafazh ni iye, yatubwiye [data] yatubwiye [Syu'bah] kuri [Ya'la, kandi ni Ibn 'Atha'] yumvise [Abu 'Alqamah], yumvise [Abu Hurairah] avuga ati: 'Intumwa ya Allah sallallaahu 'alaihi wasallam yaravuze ati: 'Imamu ni ingabo, iyo asenze yicaye, mugasenga yicaye.' Kandi iyo avuze ati: 'Sami'allahu liman hamidahu', mugavuga muti: 'Allahumma laka al-Hamdu'. Niba rero amagambo y'abantu bo ku isi ahuye n'amagambo y'abantu bo mu ijuru, ibyaha byabo bya kera bizababarirwa rwose.'
Imam Muslim : 628
حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ حَيْوَةَ أَنَّ أَبَا يُونُسَ مَوْلَى أَبِي هُرَيْرَةَ حَدَّثَهُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَقُولُا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ إِنَّمَا جُعِلَ الْإِمَامُ لِيُؤْتَمَّ بِهِ فَإِذَا كَبَّرَ فَكَبِّرُوا وَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ وَإِذَا صَلَّى قَائِمًا فَصَلُّوا قِيَامًا وَإِذَا صَلَّى قَاعِدًا فَصَلَّوْا قُعُودًا أَجْمَعُونَ
Nabwiwe [Abu ath-Tahir] ko yatubwiye [Ibnu Wahb] kuva kuri [Haiwah] ko [Abu Yunus maula Abu Hurairah ra] yamubwiye, aravuga ati, Numvise [Abu Hurairah] Radhiyallahu'anhu avuga aturutse kuri Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam ko yavuze ati: 'Imamu yaremewe kuyobora, iyo akoze takbir, hanyuma ugakora takbir, iyo yunamye, hanyuma wunamye. Kandi iyo avuze ati: 'Sami'allahu liman hamidahu', noneho uvuge uti: 'Allahumma laka al-Hamdu'. Kandi niba asenze ahagaze, noneho usenge uhagaze, kandi niba usenga wicaye, mwese musenge wicaye.'
Imam Muslim : 629
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يُونُسَ حَدَّثَنَا زَائِدَةُ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ دَخَلْتُ عَلَى عَائِشَةَ فَقُلْتُ لَهَا أَلَا تُحَدِّثِينِي عَنْ مَرَضِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ بَلَى ثَقُلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَصَلَّى النَّاسُ قُلْنَا لَا وَهُمْ يَنْتَظِرُونَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ضَعُوا لِي مَاءً فِي الْمِخْضَبِ فَفَعَلْنَا فَاغْتَسَلَ ثُمَّ ذَهَبَ لِيَنُوءَ فَأُغْمِيَ عَلَيْهِ ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ أَصَلَّى النَّاسُ قُلْنَا لَا وَهُمْ يَنْتَظِرُونَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ ضَعُوا لِي مَاءً فِي الْمِخْضَبِ فَفَعَلْنَا فَاغْتَسَلَ ثُمَّ ذَهَبَ لِيَنُوءَ فَأُغْمِيَ عَلَيْهِ ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ أَصَلَّى النَّاسُ قُلْنَا لَا وَهُمْ يَنْتَظِرُونَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ ضَعُوا لِي مَاءً فِي الْمِخْضَبِ فَفَعَلْنَا فَاغْتَسَلَ ثُمَّ ذَهَبَ لِيَنُوءَ فَأُغْمِيَ عَلَيْهِ ثُمَّ أَفَاقَ فَقَالَ أَصَلَّى النَّاسُ فَقُلْنَا لَا وَهُمْ يَنْتَظِرُونَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَتْ وَالنَّاسُ عُكُوفٌ فِي الْمَسْجِدِ يَنْتَظِرُونَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِصَلَاةِ الْعِشَاءِ الْآخِرَةِ قَالَتْ فَأَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنْ يُصَلِّيَ بِالنَّاسِ فَأَتَاهُ الرَّسُولُ فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُكَ أَنْ تُصَلِّيَ بِالنَّاسِ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَكَانَ رَجُلًا رَقِيقًا يَا عُمَرُ صَلِّ بِالنَّاسِ قَالَ فَقَالَ عُمَرُ أَنْتَ أَحَقُّ بِذَلِكَ قَالَتْ فَصَلَّى بِهِمْ أَبُو بَكْرٍ تِلْكَ الْأَيَّامَ ثُمَّ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَجَدَ مِنْ نَفْسِهِ خِفَّةً فَخَرَجَ بَيْنَ رَجُلَيْنِ أَحَدُهُمَا الْعَبَّاسُ لِصَلَاةِ الظُّهْرِ وَأَبُو بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ فَلَمَّا رَآهُ أَبُو بَكْرٍ ذَهَبَ لِيَتَأَخَّرَ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ لَا يَتَأَخَّرَ وَقَالَ لَهُمَا أَجْلِسَانِي إِلَى جَنْبِهِ فَأَجْلَسَاهُ إِلَى جَنْبِ أَبِي بَكْرٍ وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ يُصَلِّي وَهُوَ قَائِمٌ بِصَلَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالنَّاسُ يُصَلُّونَ بِصَلَاةِ أَبِي بَكْرٍ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَاعِدٌ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ فَدَخَلْتُ عَلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ فَقُلْتُ لَهُ أَلَا أَعْرِضُ عَلَيْكَ مَا حَدَّثَتْنِي عَائِشَةُ عَنْ مَرَضِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هَاتِ فَعَرَضْتُ حَدِيثَهَا عَلَيْهِ فَمَا أَنْكَرَ مِنْهُ شَيْئًا غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ أَسَمَّتْ لَكَ الرَّجُلَ الَّذِي كَانَ مَعَ الْعَبَّاسِ قُلْتُ لَا قَالَ هُوَ عَلِيٌّ
Yatubwiye [Ahmad bin Abdullah bin Yunus] yatubwiye [Zaidah] yatubwiye [Musa bin Abi Aisyah] kuri [Ubaidullah bin Abdullah] yaravuze ati: 'Nasuye [Aisyah], hanyuma ndamubwira nti: 'Uzambwira indwara ya Rasulullah sallallahu'alaihiwasallam?' Arasubiza ati: 'Yego ndabikora.' Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam yumvise ananiwe - kuko yari arwaye - hanyuma aravuga ati: 'Ese abantu basengera hamwe?' Twaramushubije tuti: 'Oya, kuko bagutegereje, ewe Ntumwa ya Allah'. Aratubwira ati: 'Nshyira amazi mu gikoresho'. Hanyuma turabikora, hanyuma yiyuhagira atangira guhaguruka, hanyuma arananirwa hanyuma yongera kugarura ubwenge, hanyuma arabaza ati: 'Ese abantu basengera hamwe?' Twaramushubije tuti: 'Ntabwo ari uko bimeze, baragutegereje, ewe Ntumwa ya Allah'. Yongera kuvuga ati: 'Nshyira amazi mu gikoresho'. Hanyuma twarabikoze, hanyuma yiyuhagira, atangira gukanguka, arongera aracika intege, hanyuma arabyuka arakira. Hanyuma aravuga ati: 'Ese abantu barasenze?' Twaramushubije tuti: 'Ntabwo baragitegereje, yewe Ntumwa ya Allah'. Yongera kuvuga ati: 'Nshyira amazi mu gikoresho'. Hanyuma turabikora, hanyuma yiyuhagira, atangira gukanguka, arongera aracika intege, hanyuma arabyuka arakira.' Hanyuma aravuga ati: 'Ese abantu barasenze?' Twaramushubije tuti: 'Ntabwo baragitegereje, yewe Ntumwa ya Allah'. Yongera kuvuga ati: 'Nshyira amazi mu gikoresho'. Hanyuma turabikora, hanyuma yiyuhagira, atangira gukanguka, arongera aracika intege, hanyuma arabyuka arakira.' Aisyah yaravuze ati: 'Abantu bateraniye gutegereza Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam' mu musigiti ku iswala ya nyuma ya nimugoroba'. Aisyah yongeye kuvuga ati: 'Hanyuma Intumwa ya Allah yohereje intumwa kuri Abu Bakr kugira ngo ayobore abantu mu iswala. Hanyuma uwo muntu yaje kwa Abu Bakr aramubwira ati: 'Intumwa ya Allah yagutegetse gusenga uyobora abantu'. Nuko Abu Bakr aravuga - nubwo yari umuntu w'intege nke - bivuze ko yumva ibintu - ati: 'Yewe Umari, saba uyobore abantu'. Aisyah yongera kuvuga ati: 'Umar nawe aravuga ati: 'Ufite uburenganzira kuri ibyo'. Aisyah aravuga ati: 'Hanyuma Abu Bakr arabayobora kuri uwo munsi, hanyuma Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yumva afite impungenge mu mutima we, hanyuma arasohoka afite abagabo babiri bamuhetse, umwe muri bo akaba ari al-Abbas mu masengesho yo ku manywa ubwo Abu Bakr yari ayoboye abantu. Abubakari abonye ahita yigendera. Hanyuma Intumwa imuha ikimenyetso cyo kudasubira inyuma. Intumwa ya Allah ibwira abantu babiri bari bamushyigikiye iti: 'Nimunyicaze iruhande rwe'. Hanyuma bombi bicaye iruhande rwa Abu Bakr, icyo gihe Abu Bakr yasenze ku Muhanuzi (sallallahu alaihi wasallam) ubwo abantu basengaga ku isengesho rya Abu Bakr, maze Intumwa (sallallahu alaihi wasallam) isenga yicaye. [Ubaidullah] aravuga ati: 'Nahuye na [Abdullah bin Abbas], hanyuma ndamubwira nti: 'Ese nkusobanurire Hadithi Aisyah yambwiye ku ndwara y'Intumwa (sallallahu alaihiwasallam). Nuko aravuga ati: 'Mbwira.' Hanyuma ndamusobanurira Hadithi. Nuko biragaragara ko atahakanye Hadithi ya Aisya na gato. Ni uko yabajije ati: 'Ese Aisyah yavuze izina ry'umugabo washyigikiye Intumwa kuri al-Abbas?' Naramushubije nti: 'Oya'. Yaravuze ati: 'Ni Ali'.
Imam Muslim : 630
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ رَافِعٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ قَالَ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَأَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ أَنَّ عَائِشَةَ أَخْبَرَتْهُ قَالَتْ أَوَّلُ مَا اشْتَكَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَيْتِ مَيْمُونَةَ فَاسْتَأْذَنَ أَزْوَاجَهُ أَنْ يُمَرَّضَ فِي بَيْتِهَا وَأَذِنَّ لَهُ قَالَتْ فَخَرَجَ وَيَدٌ لَهُ عَلَى الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ وَيَدٌ لَهُ عَلَى رَجُلٍ آخَرَ وَهُوَ يَخُطُّ بِرِجْلَيْهِ فِي الْأَرْضِ فَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ فَحَدَّثْتُ بِهِ ابْنَ عَبَّاسٍ فَقَالَ أَتَدْرِي مَنْ الرَّجُلُ الَّذِي لَمْ تُسَمِّ عَائِشَةُ هُوَ عَلِيٌّ
Yatubwiye [Muhammad bin Rafi'] na ['Abd bin Humaid] kandi lafazh ni iya Ibn Rafi', bombi baravuze, yatubwiye [Abdurrazzaq] yatubwiye [Ma'mar] yavuze, [az-Zuhri] yaravuze, kandi arambwira [Ubaidullah bin Abdullah bin Utbah] ko [Aisyah] yamubwiye ati: 'Ku nshuro ya mbere Rasulullah sallallaahu 'alaihi Wasallam yitotombeye ko arwariye kwa Maimunah, hanyuma asaba abagore be uburenganzira bwo kurwarira kwa Aisyah. Baramwemerera'. Aisyah aravuga ati: 'Hanyuma arasohoka, ukuboko kumwe gushyigikiwe na al-Fadhl bin Abbas, naho ukundi kuboko kuri undi mugabo, mu gihe atashoboraga kugenda ibirenge byombi hasi'. Nuko Ubaidullah aravuga ati: 'Hanyuma nabwiye [Ibn Abbas], maze arabaza ati: 'Uzi uwo Aisyah atavuze izina? Ni Ali'.
Imam Muslim : 631
حَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ لَمَّا ثَقُلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاشْتَدَّ بِهِ وَجَعُهُ اسْتَأْذَنَ أَزْوَاجَهُ أَنْ يُمَرَّضَ فِي بَيْتِي فَأَذِنَّ لَهُ فَخَرَجَ بَيْنَ رَجُلَيْنِ تَخُطُّ رِجْلَاهُ فِي الْأَرْضِ بَيْنَ عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ وَبَيْنَ رَجُلٍ آخَرَ قَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ فَأَخْبَرْتُ عَبْدَ اللَّهِ بِالَّذِي قَالَتْ عَائِشَةُ فَقَالَ لِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ هَلْ تَدْرِي مَنْ الرَّجُلُ الْآخَرُ الَّذِي لَمْ تُسَمِّ عَائِشَةُ قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ هُوَ عَلِيٌّ
Yambwiye [Abdul Malik bin Syu'aib bin al-Laits] yambwiye [data] kuri [sogokuru] yavuze, yambwiye [Uqail bin Khalid] [Ibn Shihab] yavuze, yambwiye [Ubaidullah bin Abdullah bin Utbah bin Mas'ud] ko [Aisyah], umugore w'Intumwa Sallallahu alaihi wasallam yavuze ati: 'Igihe Intumwa ya Allah Sallallahu alaihi wasallam yumvaga aremerewe, kandi ububabare bwari bukomeye, nuko asaba abagore be uburenganzira bwo kurwara indwara iwanjye. Hanyuma bamuhaye uburenganzira, hanyuma asohoka ku ntebe hagati y'abagabo babiri, ibirenge bye bibiri ntibyashoboraga kugenda hasi, ni ukuvuga hagati ya Abbas bin Abdul Muthtalib n'undi mugabo'. [Ubaidullah] yaravuze ati: 'Hanyuma nabwiye Abdullah Hadithi Aisya yavuze, nuko [Abdullah bin Abbas] arambwira ati: 'Uzi uwo undi mugabo Aisya atavuze izina ari we'. Uwavuze inkuru yaravuze ati: 'Naravuze nti: 'Oya, simbizi'. Ibn Abbas yaravuze ati: 'Ni Ali'.
Imam Muslim : 632
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَائِشَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ لَقَدْ رَاجَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذَلِكَ وَمَا حَمَلَنِي عَلَى كَثْرَةِ مُرَاجَعَتِهِ إِلَّا أَنَّهُ لَمْ يَقَعْ فِي قَلْبِي أَنْ يُحِبَّ النَّاسُ بَعْدَهُ رَجُلًا قَامَ مَقَامَهُ أَبَدًا وَإِلَّا أَنِّي كُنْتُ أَرَى أَنَّهُ لَنْ يَقُومَ مَقَامَهُ أَحَدٌ إِلَّا تَشَاءَمَ النَّاسُ بِهِ فَأَرَدْتُ أَنْ يَعْدِلَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ
Yatubwiye [Abdul Malik bin Syu'aib bin al-Laits] yambwiye [data] kuri [sogokuru], yambwiye [Uqail bin Khalid] yaravuze, [Ibn Shihab] yaravuze, yambwiye [Ubaidullah bin Abdullah bin Utbah bin Mas'ud] ko [Aisha], umugore w'Intumwa Sallallaahu alaihi wasallam yavuze ati: 'Mu by'ukuri nagarutse gusura Intumwa ya Allah Sallallaahu alaihi wasallam icyo gihe. Nta kintu na kimwe gituma nkunda gusura Intumwa ya Allah kenshi, ariko ni uko ntari narigeze numva ko abantu bakunda umuyobozi nyuma y'urupfu rwe ushobora gusimbura umwanya we burundu, kandi niba atari ko bimeze, kuko nkeka ko nta muntu uzamusimbuza umwanya we ariko abantu bazumva barambiwe. Rero ndashaka ko Intumwa Sallallaahu alaihi wasallam iha Abu Bakr intebe y'ubuyobozi.
Imam Muslim : 633
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ رَافِعٍ قَالَ عَبْدٌ أَخْبَرَنَا وَقَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَأَخْبَرَنِي حَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ لَمَّا دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْتِي قَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ قَالَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ رَقِيقٌ إِذَا قَرَأَ الْقُرْآنَ لَا يَمْلِكُ دَمْعَهُ فَلَوْ أَمَرْتَ غَيْرَ أَبِي بَكْرٍ قَالَتْ وَاللَّهِ مَا بِي إِلَّا كَرَاهِيَةُ أَنْ يَتَشَاءَمَ النَّاسُ بِأَوَّلِ مَنْ يَقُومُ فِي مَقَامِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ فَرَاجَعْتُهُ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا فَقَالَ لِيُصَلِّ بِالنَّاسِ أَبُو بَكْرٍ فَإِنَّكُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ
Yatubwiye [Muhammad bin Rafi'] na ['Abd bin Humaid] kandi lafazh ni iya Ibn Rafi', Abd yaravuze, yatubwiye mu gihe Ibn Rafi' yavuze, yatubwiye [Abdurrazzaq] yatubwiye [Ma'mar], [az-Zuhri] yavuze, kandi yambwiye [Hamzah bin Abdullah bin Umar] kuri [Aisyah] yaravuze ati: 'Igihe Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yinjiye mu nzu yanjye, aravuga ati: 'Bwira Abu Bakr ayobore amasengesho yo gusabira abantu''. Aisyah aravuga ati: 'Nuko ndavuga nti: 'Yewe Ntumwa ya Allah, mu by'ukuri Abu Bakr yari umuntu w'intege nke, igihe yasomaga Korowani ntiyashoboraga kwifata ngo amare, iyo utegetse undi muntu utari Abu Bakr - ubwo byaba byiza kurushaho-''. Yongera kuvuga ati: 'Ndahiye Imana, mfite impungenge gusa ko abantu bazarambirwa umuyobozi wa mbere wasimbuye umwanya wa Rasulullah Shallallahu'alaihiwasallam'. Yongera kuvuga ati: 'Nyuma nayisubiyemo kabiri cyangwa gatatu. Nuko aravuga ati: 'Abantu basenge bayobowe na Abu Bakr, kuko muri inshuti za Yusufu - mu kugaragaza ibinyuranye n'ikintu kiri mu mutwe''.
Imam Muslim : 634
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَوَكِيعٌ ح و حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى وَاللَّفْظُ لَهُ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ لَمَّا ثَقُلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَ بِلَالٌ يُؤْذِنُهُ بِالصَّلَاةِ فَقَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ قَالَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ أَسِيفٌ وَإِنَّهُ مَتَى يَقُمْ مَقَامَكَ لَا يُسْمِعْ النَّاسَ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ فَقَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ قَالَتْ فَقُلْتُ لِحَفْصَةَ قُولِي لَهُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ أَسِيفٌ وَإِنَّهُ مَتَى يَقُمْ مَقَامَكَ لَا يُسْمِعْ النَّاسَ فَلَوْ أَمَرْتَ عُمَرَ فَقَالَتْ لَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّكُنَّ لَأَنْتُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ قَالَتْ فَأَمَرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ قَالَتْ فَلَمَّا دَخَلَ فِي الصَّلَاةِ وَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ نَفْسِهِ خِفَّةً فَقَامَ يُهَادَى بَيْنَ رَجُلَيْنِ وَرِجْلَاهُ تَخُطَّانِ فِي الْأَرْضِ قَالَتْ فَلَمَّا دَخَلَ الْمَسْجِدَ سَمِعَ أَبُو بَكْرٍ حِسَّهُ ذَهَبَ يَتَأَخَّرُ فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُمْ مَكَانَكَ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى جَلَسَ عَنْ يَسَارِ أَبِي بَكْرٍ قَالَتْ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي بِالنَّاسِ جَالِسًا وَأَبُو بَكْرٍ قَائِمًا يَقْتَدِي أَبُو بَكْرٍ بِصَلَاةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَقْتَدِي النَّاسُ بِصَلَاةِ أَبِي بَكْرٍ حَدَّثَنَا مِنْجَابُ بْنُ الْحَارِثِ التَّمِيمِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ مُسْهِرٍ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ كِلَاهُمَا عَنْ الْأَعْمَشِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ وَفِي حَدِيثِهِمَا لَمَّا مَرِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَضَهُ الَّذِي تُوُفِّيَ فِيهِ وَفِي حَدِيثِ ابْنِ مُسْهِرٍ فَأُتِيَ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أُجْلِسَ إِلَى جَنْبِهِ وَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي بِالنَّاسِ وَأَبُو بَكْرٍ يُسْمِعُهُمْ التَّكْبِيرَ وَفِي حَدِيثِ عِيسَى فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي وَأَبُو بَكْرٍ إِلَى جَنْبِهِ وَأَبُو بَكْرٍ يُسْمِعُ النَّاسَ
Yatubwiye [Abu Bakr bin Abi Syaibah] yatubwiye [Abu Mu'awiyah] na [Waki'] - binyuze mu zindi nzira zo kuvuga - kandi yatubwiye [Yahya bin Yahya] kandi lafazh ni iye, yaravuze, yatubwiye [Abu Muawiyah] kuva kuri [al-A'masy] kuva kuri [Ibrahim] kuva kuri [al-Aswad] kuva kuri [Aisyah] yaravuze ati: 'Igihe Intumwa ya Allah yumvise iremereye, Bilal yaraje amusaba gusenga, maze aravuga ati: "Tegeka Abu Bakr gusenga nk'umuyobozi w'abantu." Nuko Aisyah aravuga ati: 'Hanyuma ndavuga nti: 'Yewe Ntumwa ya Allah, mu by'ukuri Abu Bakr yari umuntu wariraga vuba, kandi mu by'ukuri iyo ahagarara mu mwanya wawe, ntiyari gushobora kubimenyesha abantu. Iyo utegeka Umari. Aisyah aramubwira ati, Intumwa ya Allah sallallahu alaihi wasallam yaravuze ati: 'Uri inshuti ya Yusufu - mu kwerekana zhahir, ibinyuranye n'ibyo ari byo imbere -. Tegeka Abu Bakr gusenga uyobora abantu'. Aisyah yaravuze ati: 'Tegeka Abu Bakr gusenga uyobora abantu'. Aisyah yongeye kuvuga ati: 'Amaze kwinjira mu isengesho, Intumwa ya Allah sallallahu alaihi wasallam yumvise afite ubwoba, ahagarara hagati y'abagabo babiri, mu gihe ibirenge bye bibiri bitashoboraga gukandagira hasi'. Yaravuze ati: 'Akinjira mu musigiti, Abu Bakr yumvise intambwe ze, atangira gusubira inyuma, hanyuma Intumwa ya Allah sallallahu alaihi wasallam imuha ikimenyetso iti: 'Hagarara aho uri'. Hanyuma Rasulullah sallallahu alaihi wasallam araza yicara ibumoso bwa Abu Bakr'. Aisyah yaravuze ati: 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yayoboye abantu mu isengesho yicaye, Abu Bakr ahagaze. Abu Bakr yakurikije amasengesho y'Intumwa sallallaahu'alaihiwasallam, mu gihe abantu bakurikizaga amasengesho ya Abu Bakr. Yatubwiye [Minjab bin al-Harits at-Tamimi] yatubwiye [Ibnu Mushir] - binyuze mu yindi nzira yo kuvuga - Kandi yatubwiye [Ishaq bin Ibrahim] yatubwiye [Isa bin Yunus] bombi bavuze kuri [al-A'masy] hamwe n'iyi isnad Hadithi nk'iyo, kandi muri Hadithi ya kabiri, 'Ubwo Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yarwaye indwara yamupfiriye imbere'. Kandi muri Ibn Mushir, Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam yazanywe kwicara iruhande rwe, 'Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam yayoboye abantu mu gihe Abu Bakr yumvaga takbir'. Kandi muri Hadithi ya Isa, 'Hanyuma Intumwa ya Allah sallallahu alaihi wasallam yicara asenga, mu gihe Abu Bakr yagendaga iruhande rwe, mu gihe Abu Bakr yavuzaga takbir imbere y'abantu'.
Imam Muslim : 635
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ عَنْ هِشَامٍ ح و حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ وَأَلْفَاظُهُمْ مُتَقَارِبَةٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبَا بَكْرٍ أَنْ يُصَلِّيَ بِالنَّاسِ فِي مَرَضِهِ فَكَانَ يُصَلِّي بِهِمْ قَالَ عُرْوَةُ فَوَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ نَفْسِهِ خِفَّةً فَخَرَجَ وَإِذَا أَبُو بَكْرٍ يَؤُمُّ النَّاسَ فَلَمَّا رَآهُ أَبُو بَكْرٍ اسْتَأْخَرَ فَأَشَارَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْ كَمَا أَنْتَ فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِذَاءَ أَبِي بَكْرٍ إِلَى جَنْبِهِ فَكَانَ أَبُو بَكْرٍ يُصَلِّي بِصَلَاةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالنَّاسُ يُصَلُّونَ بِصَلَاةِ أَبِي بَكْرٍ
Yatubwiye [Abu Bakr bin Abi Syaibah] na [Abu Kuraib] bombi bavuze, yatubwiye [Ibn Numair] kuva kuri [Hisyam] - binyuze mu yindi nzira yo kuvuga - kandi yatubwiye [Ibnu Numair] mu gihe bari hafi, yaravuze, yatubwiye [data] yaravuze, yatubwiye [Hisham] kuva kuri [se] kuva kuri [Aisyah ra] yaravuze ati: 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yategetse Abu Bakr gusabira abantu igihe barwaye, hanyuma arabasengera. Urwah aravuga ati: 'Hanyuma Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yumvise afite impungenge, hanyuma arasohoka, byagaragaye ko Abu Bakr yari ayoboye abantu, Abu Bakr amubonye, asubira inyuma, hanyuma Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam amuha ikimenyetso ati: 'Komera aho uri, hanyuma Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yicara iruhande rwa Abu Bakr ku rwego rumwe. Abu Bakr yasenze nyuma y'isengesho rya Rasulullah Sallallahu'alaihiwasallam, mu gihe abantu basenze nyuma y'isengesho rya Abu Bakr.
Imam Muslim : 636
حَدَّثَنِي عَمْرٌو النَّاقِدُ وَحَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَ عَبْدٌ أَخْبَرَنِي وَقَالَ الْآخَرَانِ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ و حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ كَانَ يُصَلِّي لَهُمْ فِي وَجَعِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي تُوُفِّيَ فِيهِ حَتَّى إِذَا كَانَ يَوْمُ الِاثْنَيْنِ وَهُمْ صُفُوفٌ فِي الصَّلَاةِ كَشَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سِتْرَ الْحُجْرَةِ فَنَظَرَ إِلَيْنَا وَهُوَ قَائِمٌ كَأَنَّ وَجْهَهُ وَرَقَةُ مُصْحَفٍ ثُمَّ تَبَسَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَاحِكًا قَالَ فَبُهِتْنَا وَنَحْنُ فِي الصَّلَاةِ مِنْ فَرَحٍ بِخُرُوجِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَكَصَ أَبُو بَكْرٍ عَلَى عَقِبَيْهِ لِيَصِلَ الصَّفَّ وَظَنَّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَارِجٌ لِلصَّلَاةِ فَأَشَارَ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ أَنْ أَتِمُّوا صَلَاتَكُمْ قَالَ ثُمَّ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَرْخَى السِّتْرَ قَالَ فَتُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ يَوْمِهِ ذَلِكَ و حَدَّثَنِيهِ عَمْرٌو النَّاقِدُ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَنَسٍ قَالَ آخِرُ نَظْرَةٍ نَظَرْتُهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَشَفَ السِّتَارَةَ يَوْمَ الِاثْنَيْنِ بِهَذِهِ الْقِصَّةِ وَحَدِيثُ صَالِحٍ أَتَمُّ وَأَشْبَعُ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ الِاثْنَيْنِ بِنَحْوِ حَدِيثِهِمَا
Yambwiye [Amru an-Naqid] na [Hasan al-Hulwani] na ['Abd bin Humaid] 'Abd yaravuze, yambwiye, mu gihe abandi bantu babiri bavuze, yatubwiye [Ya'qub], kandi ni Ibn Ibrahim bin Sa'ad kandi yambwiye [data] kuri [Salih] kuri [Ibn Shihab] yaravuze, yambwiye [Anas bin Malik] ko Abu Bakr ari kuyobora isengesho. Ubwo bari barwaye, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam byatumye apfa, kugeza kuwa mbere, ubwo bari ku murongo wo gusenga, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yakinguye imyenda y'icyumba, hanyuma aratureba ahagaze, nk'aho isura ye yari iy'umweru - umweru mwiza, hanyuma Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam aramwenyura araseka'. Uwanditse inkuru aravuga ati: 'Rero twarumiwe, twari mu isengesho kuko twishimiye gusohoka kwa Rasulullah sallallaahu'alaihiwasallam, maze Abu Bakr asubira inyuma agera ku mirongo, maze akeka ko Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yari yasohotse gusenga. Hanyuma Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam abashyira ikimenyetso n'ukuboko kwe kugira ngo arangize isengesho ryabo. Uwanditse inkuru aravuga ati: 'Hanyuma Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam yinjiye, hanyuma amanura umwenda'. Uwanditse inkuru aravuga ati: 'Hanyuma Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam' arapfa uwo munsi'. Maze amaze kubimbwira [Amru an-Naqid] na [Zuhair bin Harb] bombi barabivuze, bamaze kubitubwira [Sufyan bin Uyainah] bivuye kuri [az-Zuhri] bivuye kuri [Anas] aravuga ati: 'Igihe cya nyuma nabonye Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ni igihe yakuraho igitambaro ku wa mbere akoresheje iyi nkuru'. Kandi Hadithi ya Salih iratunganye kandi yuzuye. Kandi nayibwiwe [Muhammad bin Rafi'] na ['Abd bin Humaid] byose bivugwa kuri [Abdurrazzaq] yatubwiye [Ma'mar] bivuye kuri [az-Zuhri] yaravuze, arambwira [Anas bin Malik] yaravuze ati: 'Igihe cyabaye ku wa mbere' hamwe n'izindi Hadithi nk'iza kabiri.
Imam Muslim : 637
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ عَنْ أَنَسٍ قَالَ لَمْ يَخْرُجْ إِلَيْنَا نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثًا فَأُقِيمَتْ الصَّلَاةُ فَذَهَبَ أَبُو بَكْرٍ يَتَقَدَّمُ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْحِجَابِ فَرَفَعَهُ فَلَمَّا وَضَحَ لَنَا وَجْهُ نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا نَظَرْنَا مَنْظَرًا قَطُّ كَانَ أَعْجَبَ إِلَيْنَا مِنْ وَجْهِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ وَضَحَ لَنَا قَالَ فَأَوْمَأَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنْ يَتَقَدَّمَ وَأَرْخَى نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحِجَابَ فَلَمْ نَقْدِرْ عَلَيْهِ حَتَّى مَاتَ
Yatubwiye [Muhammad bin al-Mutsanna] na [Harun bin Abdullah] bombi barabivuze, yatubwiye [Abdushshamad] yaravuze ati: 'Numvise [data] avuga inkuru,' yaravuze ati: 'Abdul Aziz yatubwiye [Abdul Aziz] aturutse kuri [Anas] yaravuze ati: 'Intumwa ya Allah subhanahu wata'ala ntiyaje kutuyobora iminsi itatu, hanyuma isengesho rirasomwa, hanyuma Abu Bakr atangira kujya imbere. Nuko Intumwa ya Allah sallallaahu 'alaihi wasallam' yavuze inyuma ya hijab, hanyuma irayizamura. Ubwo isura y'Intumwa ya Allah sallallaahu 'alaihi wasallam yari isobanutse kuri twe, ntabwo twigeze tubona ikintu na kimwe cyadutangaje kurusha isura y'Intumwa ya Allah sallallaahu 'alaihi wasallam' igihe yatubonekeraga'. Uwanditse inkuru yagize ati: 'Hanyuma Intumwa y'Imana (saww) yahaye Abu Bakr ikimenyetso n'ukuboko kwe kugira ngo yegere imbere, maze Intumwa y'Imana (saww) irafunga umwenda, ntitwashoboraga kongera kumubona kugeza apfuye'.
Imam Muslim : 638
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ مَرِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاشْتَدَّ مَرَضُهُ فَقَالَ مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ فَقَالَتْ عَائِشَةُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ رَقِيقٌ مَتَى يَقُمْ مَقَامَكَ لَا يَسْتَطِعْ أَنْ يُصَلِّيَ بِالنَّاسِ فَقَالَ مُرِي أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ فَإِنَّكُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ قَالَ فَصَلَّى بِهِمْ أَبُو بَكْرٍ حَيَاةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Yatubwiye [Abu Bakr bin Abi Syaibah] yatubwiye [Husain bin Ali] yavuye kuri [Zaidah] yavuye kuri [Abdul Malik bin Umair] yavuye kuri [Abu Burdah] yavuye kuri [Abu Musa] yagize ati: 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam yari arwaye, hanyuma indwara ye irakomera, nuko aravuga ati: 'Tegeka Abu Bakr asenge ayobore abantu'. Nuko Aisyah aravuga ati: 'Yewe Ntumwa ya Allah, mu by'ukuri Abu Bakr ni umugabo w'umunyantege nke, iyo afashe umwanya wawe, ntazashobora gusenga ayobore abantu'. Nuko aravuga ati: 'Tegeka Abu Bakr asenge ayobore abantu, uri nk'umugore wa Yusufu - bivuze ko niba ufite intego cyangwa icyifuzo, biragoye kubyirinda -''. Uwanditse inkuru yaravuze ati: 'Hanyuma Abu Bakr arasenga, abayobora ku buzima bw'Intumwa sallallaahu 'alaihiwasallam'.
Imam Muslim : 639
حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ يَحْيَى قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَهَبَ إِلَى بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ لِيُصْلِحَ بَيْنَهُمْ فَحَانَتْ الصَّلَاةُ فَجَاءَ الْمُؤَذِّنُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ فَقَالَ أَتُصَلِّي بِالنَّاسِ فَأُقِيمُ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَصَلَّى أَبُو بَكْرٍ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالنَّاسُ فِي الصَّلَاةِ فَتَخَلَّصَ حَتَّى وَقَفَ فِي الصَّفِّ فَصَفَّقَ النَّاسُ وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ لَا يَلْتَفِتُ فِي الصَّلَاةِ فَلَمَّا أَكْثَرَ النَّاسُ التَّصْفِيقَ الْتَفَتَ فَرَأَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَشَارَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ امْكُثْ مَكَانَكَ فَرَفَعَ أَبُو بَكْرٍ يَدَيْهِ فَحَمِدَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى مَا أَمَرَهُ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ ذَلِكَ ثُمَّ اسْتَأْخَرَ أَبُو بَكْرٍ حَتَّى اسْتَوَى فِي الصَّفِّ وَتَقَدَّمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى ثُمَّ انْصَرَفَ فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرٍ مَا مَنَعَكَ أَنْ تَثْبُتَ إِذْ أَمَرْتُكَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ مَا كَانَ لِابْنِ أَبِي قُحَافَةَ أَنْ يُصَلِّيَ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا لِي رَأَيْتُكُمْ أَكْثَرْتُمْ التَّصْفِيقَ مَنْ نَابَهُ شَيْءٌ فِي صَلَاتِهِ فَلْيُسَبِّحْ فَإِنَّهُ إِذَا سَبَّحَ الْتُفِتَ إِلَيْهِ وَإِنَّمَا التَّصْفِيحُ لِلنِّسَاءِ حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ أَبِي حَازِمٍ وَقَالَ قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ وَهُوَ ابْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقَارِيُّ كِلَاهُمَا عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ بِمِثْلِ حَدِيثِ مَالِكٍ وَفِي حَدِيثِهِمَا فَرَفَعَ أَبُو بَكْرٍ يَدَيْهِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَرَجَعَ الْقَهْقَرَى وَرَاءَهُ حَتَّى قَامَ فِي الصَّفِّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بَزِيعٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْأَعْلَى حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ قَالَ ذَهَبَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصْلِحُ بَيْنَ بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ بِمِثْلِ حَدِيثِهِمْ وَزَادَ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَخَرَقَ الصُّفُوفَ حَتَّى قَامَ عِنْدَ الصَّفِّ الْمُقَدَّمِ وَفِيهِ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجَعَ الْقَهْقَرَى
Yarambwiye [Yahya bin Yahya] ati, Nasomye imbere ya [Malik] bivuye kuri [Abu Hazim] bivuye kuri [Sahl bin Sa'd as-Sa'idi] ko Intumwa ya Allah sallallahu 'alaihi wasallam yagiye kwa Bani Amru bin Auf kugira ngo babane amahoro, hanyuma igihe cyo gusenga kiragera, hanyuma mu'adzdzin aza kwa Abu Bakr ati 'Ugiye gusenga uyobora abantu, kugira ngo menye iqamat?' Arasubiza ati 'Yego'. Yaravuze ati 'Hanyuma Abu Bakr arasenga, hanyuma Intumwa ya Allah sallallahu 'alaihi wasallam iraza, abantu barimo gusenga, hanyuma aratera intambwe kugeza aho ahagaze mu murongo, hanyuma abantu bakoma amashyi. Kandi Abu Bakr ntiyahindukiye mu isengesho. Ariko, ubwo abantu bakomeje kumukubita, yarahindukiye umutwe, hanyuma abona Rasulullah sallallahu'alaihiwasallam, hanyuma Rasulullah amuha ikimenyetso cyo guceceka no kuguma aho uri'. Hanyuma Abu Bakr yazamuye amaboko yombi, hanyuma ashima Imana nk'uko Intumwa y'Imana (saww) yabimutegetse. Hanyuma Abu Bakr yasubiye inyuma kugeza ubwo yari agororotse ku murongo, maze Intumwa y'Imana (saww) iragenda isenga. Hanyuma - arangije - arahindukira aravuga ati: 'Ewe Abu Bakr, ni iki cyakubujije kuguma aho wari uri igihe nakubuzaga?' Abu Bakr aramusubiza ati: 'Ntibikwiye ko Ibn Abi Quhafah asenga imbere ya Rasulullah (saww). Nuko Intumwa y'Imana (saww) iravuga iti: 'Kuki mbona ukomeza gukoma amashyi, umuntu wese wibuka ikintu mu isengesho rye, nakore tasbih, kuko umuntu wese uzakora tasbih, azarebwa, mu gihe gukoma amashyi ari iby'abagore'. Yatubwiye [Qutaibah bin Sa'id] yatubwiye [Abdul Aziz, ari we Ibn Abi Hazim], na [Qutaibah] yaravuze ati, yatubwiye [Ya'qub, ari we Ibn Abdurrahman al-Qari] bombi banditse kuri [Abu Hazim] kuri [Sahl bin Sa'd] hamwe na Hadithi nka Hadithi ya Malik, kandi muri Hadithi ya kabiri habonekamo, 'Hanyuma Abu Bakr yazamuye amaboko ye, hanyuma asingiza Allah, maze asubira inyuma ye kugeza ahagaze ku murongo wa -makmum-'. Yatubwiye [Muhammad bin Abdullah bin Bazi'] yatubwiye [Abdul 'A'la] yatubwiye [Ubaidullah] kuri [Abu Hazim] kuri [Sahl bin Sa'd as-Sa'idi] yaravuze ati, 'Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam yagiye guhuza Banu Amru bin Auf' nk'uko Hadithi yabo ibivuga. Kandi yongeraho ati: 'Hanyuma Intumwa ya Allah (Imana imuhe amahoro n'imigisha) iraza inyura mu myanya y'abarwana kugeza ubwo ihagaze iruhande rw'umurongo w'imbere.' Kandi muri yo harimo ijambo rivuga ko Abu Bakr yongeye kwisubiraho.
Imam Muslim : 640
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْحُلْوَانِيُّ جَمِيعًا عَنْ عَبْدِ الرَّزَّاقِ قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ عَنْ حَدِيثِ عَبَّادِ بْنِ زِيَادٍ أَنَّ عُرْوَةَ بْنَ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ غَزَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَبُوكَ قَالَ الْمُغِيرَةُ فَتَبَرَّزَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِبَلَ الْغَائِطِ فَحَمَلْتُ مَعَهُ إِدَاوَةً قَبْلَ صَلَاةِ الْفَجْرِ فَلَمَّا رَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَيَّ أَخَذْتُ أُهَرِيقُ عَلَى يَدَيْهِ مِنْ الْإِدَاوَةِ وَغَسَلَ يَدَيْهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ غَسَلَ وَجْهَهُ ثُمَّ ذَهَبَ يُخْرِجُ جُبَّتَهُ عَنْ ذِرَاعَيْهِ فَضَاقَ كُمَّا جُبَّتِهِ فَأَدْخَلَ يَدَيْهِ فِي الْجُبَّةِ حَتَّى أَخْرَجَ ذِرَاعَيْهِ مِنْ أَسْفَلِ الْجُبَّةِ وَغَسَلَ ذِرَاعَيْهِ إِلَى الْمِرْفَقَيْنِ ثُمَّ تَوَضَّأَ عَلَى خُفَّيْهِ ثُمَّ أَقْبَلَ قَالَ الْمُغِيرَةُ فَأَقْبَلْتُ مَعَهُ حَتَّى نَجِدُ النَّاسَ قَدْ قَدَّمُوا عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ فَصَلَّى لَهُمْ فَأَدْرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِحْدَى الرَّكْعَتَيْنِ فَصَلَّى مَعَ النَّاسِ الرَّكْعَةَ الْآخِرَةَ فَلَمَّا سَلَّمَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَوْفٍ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُتِمُّ صَلَاتَهُ فَأَفْزَعَ ذَلِكَ الْمُسْلِمِينَ فَأَكْثَرُوا التَّسْبِيحَ فَلَمَّا قَضَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَاتَهُ أَقْبَلَ عَلَيْهِمْ ثُمَّ قَالَ أَحْسَنْتُمْ أَوْ قَالَ قَدْ أَصَبْتُمْ يَغْبِطُهُمْ أَنْ صَلَّوْا الصَّلَاةَ لِوَقْتِهَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ وَالْحُلْوَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ عَنْ إِسْمَعِيلَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ حَمْزَةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ نَحْوَ حَدِيثِ عَبَّادٍ قَالَ الْمُغِيرَةُ فَأَرَدْتُ تَأْخِيرَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعْهُ
Yambwiye [Muhammad bin Rafi'] na [Hasan bin Ali al-Hulwani] byose bivugwa na [Abdurrazzaq] [Ibnu Rafi'] yaravuze, yatubwiye [Abdurrazzaq] yatubwiye [Ibnu Juraij] yambwiye [Ibn Shihab] muri Hadithi ya ['Abbad bin Ziyad] ko [Urwah bin al-Mughirah bin Shu'bah] yamubwiye ko [al-Mughirah bin Shu'bah] yamubwiye ko 'Yarwanye n'Intumwa ya Allah (sallallahu alaihi wasallam) mu ntambara ya Tabuk'. Al-Mughirah yaravuze ati: 'Hanyuma Rasulullah (sallallahu alaihi wasallam) yiyambitse mu musarani, hanyuma ndamuzanira amazi mbere y'isengesho rya mugitondo. Ubwo Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yagarukaga aho ndi, natangiye kumusukaho amazi mu ntoki mu ndobo, hanyuma akaraba intoki inshuro eshatu, hanyuma akaraba mu maso, hanyuma atangira gukura amaboko mu ikanzu ye, hanyuma amaboko y'ikanzu ye yari magufi, nuko ashyira amaboko ye mu ikanzu ye kugeza ayakuye munsi y'ikanzu, hanyuma akaraba amaboko ye kugeza ku nkokora, hanyuma akora ubwogero mu ifuro rye ebyiri hanyuma asubira imbere'. Al-Mughirah yaravuze ati: 'Hanyuma nagiye kumwe na we kugeza aho nasanze umugabo wategetse Abdurrahman bin Auf kuza imbere, hanyuma arabayobora. Hanyuma Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yabonye imwe muri raka ebyiri, hanyuma asenga hamwe n'abantu muri raka ya nyuma. Ubwo Abdurrahman bin Auf yatangaga intashyo ze, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam yarahagurutse kugira ngo arangize isengesho rye, hanyuma ibi byakuruye ibitekerezo by'Abayisilamu, bityo bongera amasaro yabo yo gusabira. Igihe Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam yarangizaga gusenga, yarabarebaga akababwira ati 'Mwakoze neza' cyangwa akababwira ati 'Mwagize neza, mubatera ishyaka ryo gusenga ku gihe'. Yatubwiye [Muhammad bin Rafi'] na [al-Hulwani] aravuga ati, yatubwiye [Abdurrazzaq] kuri [Ibn Juraij] akambwira [Ibn Shihab] kuri [Ismail bin Muhammad bin Sa'id] kuri [Hamzah bin al-Mughirah] nk'uko Hadithi ya Abbad ibivuga. [Al-Mughirah] yaravuze ati 'Noneho nashakaga kurangiza Abdurrahman, nuko Intumwa sallallahu 'alaihi wasallam aravuga ati 'Nimumureke'.