Imam Muslim : 41
حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ رُشَيْدٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ يَعْنِي ابْنَ مُسْلِمٍ عَنْ ابْنِ جَابِرٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَيْرُ بْنُ هَانِئٍ قَالَ حَدَّثَنِي جُنَادَةُ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ حَدَّثَنَا عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَالَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَأَنَّ عِيسَى عَبْدُ اللَّهِ وَابْنُ أَمَتِهِ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ وَأَنَّ الْجَنَّةَ حَقٌّ وَأَنَّ النَّارَ حَقٌّ أَدْخَلَهُ اللَّهُ مِنْ أَيِّ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ الثَّمَانِيَةِ شَاءَ و حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ حَدَّثَنَا مُبَشِّرُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ عُمَيْرِ بْنِ هَانِئٍ فِي هَذَا الْإِسْنَادِ بِمِثْلِهِ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ أَدْخَلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ عَلَى مَا كَانَ مِنْ عَمَلٍ وَلَمْ يَذْكُرْ مِنْ أَيِّ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ الثَّمَانِيَةِ شَاءَ
Atile [Dawud bin Rusyaid] atushimikile [al-Walid] -ekutiila Ibn Muslim- ukufuma kuli [Ibn Jabir] atile, atushimikile [Umair bin Hani'] atile, atushimikile [Junadah bin Abu Umayyah] atushimikile atile: ‘Uuli onse uusosa ifibili ifya Kalimah Shahada, e kutila: takwaba lesa -uuli ne nsambu sha kupepa- kano fye Lesa eka, takwaba umunankwe kuli Wene, kabili ukuti Muhamadi, umubomfi Wakwe kabili Umutumwa, ashininkisha ukuti Kasesema Isa ni mubomfi wa kwa Lesa, umwana wa kwa Kasesema Wakwe kabili umubomfi wakwe Lesa- uo abika Ishiwi lyakwe umubomfi wakwe umupashi wakwe, imyulu ya cine kabili inferno na yo ya cine, uko Allah akaingila abo abafwaya ukwingila mu Mulu ukupitila muli umo uwa milyango cinekonsekonse iya Muulu iyo alefwaya’. Kabili catushimikilwe [Ahmad bin Ibrahim ad-Dauraqi] atwebele [Mubasysyir bin Ismail] ukufuma kuli [al-Auza’i] ukufuma kuli [Umair bin Hani’] muli iyi sanad ne ca kumwenako, fye wene alandilepo, ‘Lesa aingile muli ci ukulingana ne milimo yakwe’ ukwabula ukulandapo.
Imam Muslim : 42
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ عَنْ ابْنِ مُحَيْرِيزٍ عَنْ الصُّنَابِحِيِّ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ أَنَّهُ قَالَ دَخَلْتُ عَلَيْهِ وَهُوَ فِي الْمَوْتِ فَبَكَيْتُ فَقَالَ مَهْلًا لِمَ تَبْكِي فَوَاللَّهِ لَئِنْ اسْتُشْهِدْتُ لَأَشْهَدَنَّ لَكَ وَلَئِنْ شُفِّعْتُ لَأَشْفَعَنَّ لَكَ وَلَئِنْ اسْتَطَعْتُ لَأَنْفَعَنَّكَ ثُمَّ قَالَ وَاللَّهِ مَا مِنْ حَدِيثٍ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَكُمْ فِيهِ خَيْرٌ إِلَّا حَدَّثْتُكُمُوهُ إِلَّا حَدِيثًا وَاحِدًا وَسَوْفَ أُحَدِّثُكُمُوهُ الْيَوْمَ وَقَدْ أُحِيطَ بِنَفْسِي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ شَهِدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ النَّارَ
Atwebele [Qutaiba bin Sa’id] atwebele [Laits] ukufuma kuli [Ibn Ajlan] ukufuma kuli [Muhammad bin Yahya bin Habban] ukufuma kuli [Ibn Muhairiz] ukufuma kuli [Ubadah bin Ash-Shamit] ukuti atile, ‘Ali uwa bulanda nga nshi, ilyo namutandalile. E ico atile, ‘Iminine, mulandu nshi ulelila? Na Allah, nga nafwa nga martyr, lyena ndepeela ubunte pali imwe, kabili nga napeelwa ukupepa lyena ndepepa pali imwe, kabili nga nakwata amaka, lyena ndepeela ifisuma kuli imwe'. Lyena atile, ‘Na Lesa, tapali hadith iyo naumfwile ukufuma ku Mutumwa wa kwa Lesa kuli imwe umo muli ubusuma lelo nkamweba ukwabula no kutwishika, ukufumyako fye hadith umo, kabili nkamweba lelo. Kabili mu cine cine nalikwete ifyo muli ine wine. Naumfwile Umutumwa wa kwa Lesa (umutende ne fipaalo fya kwa Lesa fibe pali wene) alelanda ukuti: ‘Uuli onse uwashininkisha ukuti takwaba lesa - uwalinga ukupepa - kano fye Lesa, kabili ukuti Muhamadi ni ntumwa ya kwa Lesa, Lesa mu kushininkisha akamukaanya inferno’.
Imam Muslim : 43
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الْأَزْدِيُّ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ كُنْتُ رِدْفَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ بَيْنِي وَبَيْنَهُ إِلَّا مُؤْخِرَةُ الرَّحْلِ فَقَالَ يَا مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ قُلْتُ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ ثُمَّ سَارَ سَاعَةً ثُمَّ قَالَ يَا مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ قُلْتُ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ ثُمَّ سَارَ سَاعَةً ثُمَّ قَالَ يَا مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ قُلْتُ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّ حَقَّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ أَنْ يَعْبُدُوهُ وَلَا يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا ثُمَّ سَارَ سَاعَةً قَالَ يَا مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ قُلْتُ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ إِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ أَنْ لَا يُعَذِّبَهُمْ
Atwebele [Haddab bin Khalid al-Azdi] atubuulile [Hammam] atubuulile [Qatadah] atubuulile [Anas bin Malik] ukufuma kuli [Mu’adz bin Jabal] atile, ‘Ilyo nali no kuya pamo na Kasesema pa lwendo lwakwe no kusendwa, takwali ulwendo lwa kusendwa na wene. Aitile ukuti: ‘Owe Mu’adz bin Yabali!’ Nalitwalilile ukwasuka ukuti, ‘Nafikilisha ukubilisha kobe, we Mutumwa wa kwa Allah’. Twalikonkenyepo ulwendo lwesu. Lyene aitile na kabili ati: ‘We Mu’adz bin Yabali!’ Nayaswike ukuti, ‘Nafikilisha ukubilisha kobe, we Mutumwa wa kwa Allah’. Twalitwalilile ulwendo lwesu kabili lyene aitile na kabili ati: ‘O Mu’adz bin Yabali!’ Nayaswike na kabili ukuti, ‘Nasumina ukuita kobe, we Mutumwa wa kwa Allah’. Atile: ‘Bushe mwalishiba imilimo ya bantunse kuli Allah?’ Nayaswike ukuti, ‘Lesa no Mutumwa Wakwe e baishiba bwino’. Atile: ‘Ico ni co ukumupepa no kukanabika pamo na Wene’. Twalitwalilile ulwendo lwesu pa nshita imo ilyo aitile na kabili ati: ‘O Mu’adz bin Yabali!’ Nayaswike ukuti, ‘Nafikilisha ukubilisha kobe, we Mutumwa wa kwa Allah’. Kasesema atile: ‘Bushe mwalishiba ifyo Lesa afwile ukucita ku bantunse nga balecita ifintu ifyo nalandilepo kale?’ Nayaswike ukuti, ‘Lesa no Mutumwa Wakwe e baishiba bwino’. Mu kupelako atile: ‘Lesa takabacushishe’.
Imam Muslim : 44
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ سَلَّامُ بْنُ سُلَيْمٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ كُنْتُ رِدْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حِمَارٍ يُقَالُ لَهُ عُفَيْرٌ قَالَ فَقَالَ يَا مُعَاذُ تَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ وَمَا حَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّ حَقَّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ أَنْ يَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَحَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ لَا يُعَذِّبَ مَنْ لَا يُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلَا أُبَشِّرُ النَّاسَ قَالَ لَا تُبَشِّرْهُمْ فَيَتَّكِلُوا
Camwebele ukuti [Abu Bakr bin Abu Syaiba] atwebele [Abu al-Ahwash Sallam bin Sulaim] ukufuma kuli [Abu Ishaq] ukufuma kuli [Amru bin Maimun] ukufuma kuli [Mu’adz bin Jabal] atile, ‘Nali pa mpunda no Mutumwa wa kwa Lesa pa mpunda iitwa Ufair’. Lyene atile: ‘O Mu’adz, bushe walishiba ifyo Lesa afwile ukucita ku mubomfi ne fyo umubomfi afwile ukucita kuli Lesa’. Mu'adz atile, 'Ine lyene nayaswike ukuti, 'Lesa no Mutumwa Wakwe balishiba bwino'. Atile: ‘Mu cine cine, insambu sha kwa Allah pa babomfi ni pa kuti mulepepa Allah kabili mwimucingilila ku cintu conse, kabili insambu sha mubomfi pali Allah ni pa kuti mwicushiwe ku muntu onse uushamucingilila ku cintu conse’. Mu’adz atile, ‘Ine lyene natile, ‘O Mutumwa wa kwa Lesa, bushe te kuti nshimikile ici ku bantu? ’ Ayaswike ati: ‘Mwibeba pa kuti bashintilila pali ci’.
Imam Muslim : 45
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي حَصِينٍ وَالْأَشْعَثِ بْنِ سُلَيْمٍ أَنَّهُمَا سَمِعَا الْأَسْوَدَ بْنَ هِلَالٍ يُحَدِّثُ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا مُعَاذُ أَتَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ قَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ أَنْ يُعْبَدَ اللَّهُ وَلَا يُشْرَكَ بِهِ شَيْءٌ قَالَ أَتَدْرِي مَا حَقُّهُمْ عَلَيْهِ إِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ أَنْ لَا يُعَذِّبَهُمْ حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ أَبِي حَصِينٍ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ هِلَالٍ قَالَ سَمِعْتُ مُعَاذًا يَقُولُا دَعَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَجَبْتُهُ فَقَالَ هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى النَّاسِ نَحْوَ حَدِيثِهِمْ
Atwebele ukuti [Muhammad bin al-Mutsanna] na [Ibn al-Mutsanna] atile, atubuulile [Muhamadi bin Ja’far] atwebele [Syu’bah] ukufuma kuli [Abu Hushain] na [al-Asy’ath bin Sulaim] ukuti bonse babili baumfwile biMuswalln [al- Jabal] atile, ‘Umusalu wa kwa Lesa atile: ‘O Mu’adz, bushe mwalishiba insambu Lesa akwete pa babomfi?’ Mu'adz ayaswike ati, 'Lesa no Mutumwa Wakwe balishiba bwino'. Atile: ‘E kutila, Allah apepwa ukwabula ukubikako nangu cimo kuli Wene.’ Lyene atile na kabili: ‘Nga kanshi abantunse balikwata insambu nshi pali Allah nga ca kuti bacita ifyo?’ Mu'adz ayaswike ati, 'Lesa no Mutumwa Wakwe balishiba bwino'. Lyene atile: ‘Lesa takamucushishe’. Atwebele [al Qasim bin Zakariya] atwebele [Husain] ukufuma kuli [Zaida] ukufuma kuli [Abu Hushain] ukufuma kuli [al Aswad bin Hilal] atile; Naumfwile [Mua’dz] atile, ‘Umutumwa wa kwa Lesa alinjitile, eico namuswike. Aipwishe ukuti: 'Ni nsambu nshi Allah akwete pa bantunsenga fintu hadith yabo isosa'.
Imam Muslim : 46
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ الْحَنَفِيُّ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو كَثِيرٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُرَيْرَةَ قَالَ كُنَّا قُعُودًا حَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَنَا أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ فِي نَفَرٍ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ بَيْنِ أَظْهُرِنَا فَأَبْطَأَ عَلَيْنَا وَخَشِينَا أَنْ يُقْتَطَعَ دُونَنَا وَفَزِعْنَا فَقُمْنَا فَكُنْتُ أَوَّلَ مَنْ فَزِعَ فَخَرَجْتُ أَبْتَغِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَيْتُ حَائِطًا لِلْأَنْصَارِ لِبَنِي النَّجَّارِ فَدُرْتُ بِهِ هَلْ أَجِدُ لَهُ بَابًا فَلَمْ أَجِدْ فَإِذَا رَبِيعٌ يَدْخُلُ فِي جَوْفِ حَائِطٍ مِنْ بِئْرٍ خَارِجَةٍ وَالرَّبِيعُ الْجَدْوَلُ فَاحْتَفَزْتُ كَمَا يَحْتَفِزُ الثَّعْلَبُ فَدَخَلْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَقُلْتُ نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مَا شَأْنُكَ قُلْتُ كُنْتَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا فَقُمْتَ فَأَبْطَأْتَ عَلَيْنَا فَخَشِينَا أَنْ تُقْتَطَعَ دُونَنَا فَفَزِعْنَا فَكُنْتُ أَوَّلَ مِنْ فَزِعَ فَأَتَيْتُ هَذَا الْحَائِطَ فَاحْتَفَزْتُ كَمَا يَحْتَفِزُ الثَّعْلَبُ وَهَؤُلَاءِ النَّاسُ وَرَائِي فَقَالَ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ وَأَعْطَانِي نَعْلَيْهِ قَالَ اذْهَبْ بِنَعْلَيَّ هَاتَيْنِ فَمَنْ لَقِيتَ مِنْ وَرَاءِ هَذَا الْحَائِطِ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مُسْتَيْقِنًا بِهَا قَلْبُهُ فَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ فَكَانَ أَوَّلَ مَنْ لَقِيتُ عُمَرُ فَقَالَ مَا هَاتَانِ النَّعْلَانِ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ فَقُلْتُ هَاتَانِ نَعْلَا رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَنِي بِهِمَا مَنْ لَقِيتُ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مُسْتَيْقِنًا بِهَا قَلْبُهُ بَشَّرْتُهُ بِالْجَنَّةِ فَضَرَبَ عُمَرُ بِيَدِهِ بَيْنَ ثَدْيَيَّ فَخَرَرْتُ لِاسْتِي فَقَالَ ارْجِعْ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ فَرَجَعْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَجْهَشْتُ بُكَاءً وَرَكِبَنِي عُمَرُ فَإِذَا هُوَ عَلَى أَثَرِي فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا لَكَ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ قُلْتُ لَقِيتُ عُمَرَ فَأَخْبَرْتُهُ بِالَّذِي بَعَثْتَنِي بِهِ فَضَرَبَ بَيْنَ ثَدْيَيَّ ضَرْبَةً خَرَرْتُ لِاسْتِي قَالَ ارْجِعْ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ يَا عُمَرُ مَا حَمَلَكَ عَلَى مَا فَعَلْتَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَبَعَثْتَ أَبَا هُرَيْرَةَ بِنَعْلَيْكَ مَنْ لَقِيَ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مُسْتَيْقِنًا بِهَا قَلْبُهُ بَشَّرَهُ بِالْجَنَّةِ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَلَا تَفْعَلْ فَإِنِّي أَخْشَى أَنْ يَتَّكِلَ النَّاسُ عَلَيْهَا فَخَلِّهِمْ يَعْمَلُونَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَخَلِّهِمْ
Ikrimah bin Ammar atile, atile, atile, ‘Mu nkondo twaikele inshita imo ukushinguluka Umutumwa wa kwa Lesa pamo na ifwe. Umar. Lyene alishile ukutushinguluka kabili alecelwa ukubwela ica kuti twalesakamikwa ukuti kuti akwatwa ku balwani nelyo ukucula. Bonse twalisakamikwe nga nshi, kabili umuntu uwasakamene sana pa lwa mibele yakwe nine. Eico nabuukile no kuya ku kufwaya umukalamba wa bashilika ukufika na lintu nafikile ku mpanga ya baAnsar ukufuma ku Bani Najjar. Nacishingulukile mu kusubila ukusanga umulyango wa kwingililamo, lelo nshacisangile. Kabili caishibikwe ukuti kwali umumana uwalefuma pa nse ya mpanga uwaleingila ukufuma ku kona lya mpanga. E co naesha ukwingila nga fintu insekete iesha ukwingila ukupitila mu cishima icacepa. Kabili na kabili nasangile Kasesema saw. Abilishe ukuti: ‘Abu Huraira! ' Nayaswike ukuti, 'Ee, we Mutumwa wa kwa Lesa'. Cinshi calubana?’, aipwishe. Nayaswike ukuti, ‘Cisuma, we Mutumwa, wali na ifwe, lyena mu kupumikisha watushile kabili taubwelelemo pa nshita itali ica kuti twasakamikwe nga nshi pa lwa kucingililwa kobe, maka maka ine, we Mutumwa. Eico naeseshe ukwingila muli ili bala ukufuma mu cishima icacepa nga nshi nga nsekete, kabili bene - ifibusa fimbi - bali pa numa yandi. Ilyo alelanda anjebele insapato shakwe shibili: ‘We Abu Hurairah, buula ifi nsapato shandi shibili, kabili onse uo ukakumanya ku numa ya ili bala akashininkisha ukuti takwaba lesa - uuli ne nsambu sha kupepa - kano fye Allah kabili alibikile ici cisumino mu mutima wakwe, eico mupeele imbila nsuma iya ku mulu’. Kabili mu kupalako umuntu wa kubalilapo uwakumanya ali ni Umar, e co aipwishe ukuti, ‘Cinshi calubana kuli shilya nsapato shibili, we Abu Hurairah? ’ Nayaswike ukuti, ‘Iyi ni nsapato shibili isha kwa Kasesema, anjebele ukuti njipoke no kutwala imbila nsuma iya ku mulu ku muntu uwabalilepo ukukumanya ine ilyo alepeela ubunte bwa kuti takwaba lesa - uwalinga ukupepa - kano fye Allah, kabili alisumine muli ci no mutima wakwe’. Eico Umar ankumine ukuboko kwakwe bwino bwino pa kati ka cifuba candi - umubili wa kasuba - ukufika na lintu nawile panshi, lyena atile, ‘Bwelela, we Abu Hurairah! ’ Eico nabwelele ku Mutumwa wa kwa Allah ne cinso cakwe icacingilila amenso, kabili calisangwike ukuti Umar na o alenkonka. Ilyo line fye Kasesema aipwishe ukuti: ‘Cinshi calubana kuli iwe, Abu Hurairah? ’ Nayaswike ukuti, ‘Nakumanya Umar, lyene namwebele ifyo wankonkomeshe ukucita lelo mu kupumikisha ankumine nga nshi mu cifuba ca kasuba ukufika fye na lintu nawile uwakunkuma, pa numa ya ico atile, ‘Bwelela! ’ E ico Umutumwa atile: ‘We Umar, mulandu nshi wacitile ici? ’ Umar ayaswike ukuti, ‘O Mutumwa wa kwa Lesa, bushe ca cine ukuti watumine Abu Hurairah ne nsapato shobe shibili no kumweba ukuti apeele imbila nsuma iya paradiso ku muntu wa kubalilapo uo asangile ilyo alepeela ubunte ukuti takwaba lesa - uwalinga ukupepa - kano fye Lesa uwakwata icitetekelo icakosa mu mutima wakwe? ’ Ayaswike ukuti: ‘Ee, e fyo caba’. Umar atile, ‘Cisuma ukukanacita ifyo, we Mutumwa wa kwa Lesa, pantu mu cine cine ndesakamikwa nga nshi ukuti abantu bakashintilila pali wene, kabili lekeni bacite imilimo isuma’. Umuntu uushaishiba iyi hadith atile kuli Abu Hurairah: ''Lekeni -abashaishiba iyi hadith-''.
Imam Muslim : 47
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ أَخْبَرَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ رَدِيفُهُ عَلَى الرَّحْلِ قَالَ يَا مُعَاذُ قَالَ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ يَا مُعَاذُ قَالَ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ يَا مُعَاذُ قَالَ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ مَا مِنْ عَبْدٍ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ إِلَّا حَرَّمَهُ اللَّهُ عَلَى النَّارِ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلَا أُخْبِرُ بِهَا النَّاسَ فَيَسْتَبْشِرُوا قَالَ إِذًا يَتَّكِلُوا فَأَخْبَرَ بِهَا مُعَاذٌ عِنْدَ مَوْتِهِ تَأَثُّمًا
Atile, atubuulile ukuti Kasesema wa kwa Lesa -pa lwendo lumo-, ilyo Mu'adz bin Jabal ali pa motoka wakwe uwa bufumu, 'We Mu'adz!' Mu'adz ayaswike ati, 'Nafikilisha ukubilisha kobe, we Mutumwa wa kwa Lesa'. Umuntu uukalamba aitile na kabili ati: ‘O Mu’adz!’ Nayaswike na kabili ukuti, ‘Nafikilisha ukubilisha kobe, we Mutumwa wa kwa Allah’. Mukalamba wa bashilika aleita ati: 'O Mu'adz!' Nayaswike na kabili ukuti, ‘Nafikilisha ukubilisha kobe, we Mutumwa wa kwa Allah’. Lyene atile: ‘Uuli onse uusosa ama Kalimah yabili aya Citetekelo, e kutila: tapali lesa - uwalinga ukupepa - kano fye Allah kabili ukuti Muhamadi ni mubomfi Wakwe kabili umutumwa Wakwe, mu cine cine akacingililwa ku mulilo wa Gehena'. Lyene Mu’adz atile, ‘Bushe kuti nashimikilako abantu ili lyashi pa kuti basabankanye iyi mbila nsuma?’ Kasesema atile: ‘Nga ca kuti -bacita- ifyo, ninshi bakashintilila pali ci’. Lyena Mu'adz asabankenye imbila ilyo ashilafwa, ukusakamikwa ukuti ali no kucula umulandu -pa kufisa hadith-'.
Imam Muslim : 48
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ يَعْنِي ابْنَ الْمُغِيرَةِ قَالَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَحْمُودُ بْنُ الرَّبِيعِ عَنْ عِتْبَانَ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَلَقِيتُ عِتْبَانَ فَقُلْتُ حَدِيثٌ بَلَغَنِي عَنْكَ قَالَ أَصَابَنِي فِي بَصَرِي بَعْضُ الشَّيْءِ فَبَعَثْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنِّي أُحِبُّ أَنْ تَأْتِيَنِي فَتُصَلِّيَ فِي مَنْزِلِي فَأَتَّخِذَهُ مُصَلًّى قَالَ فَأَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ شَاءَ اللَّهُ مِنْ أَصْحَابِهِ فَدَخَلَ وَهُوَ يُصَلِّي فِي مَنْزِلِي وَأَصْحَابُهُ يَتَحَدَّثُونَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ أَسْنَدُوا عُظْمَ ذَلِكَ وَكُبْرَهُ إِلَى مَالِكِ بْنِ دُخْشُمٍ قَالُوا وَدُّوا أَنَّهُ دَعَا عَلَيْهِ فَهَلَكَ وَوَدُّوا أَنَّهُ أَصَابَهُ شَرٌّ فَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الصَّلَاةَ وَقَالَ أَلَيْسَ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ قَالُوا إِنَّهُ يَقُولُ ذَلِكَ وَمَا هُوَ فِي قَلْبِهِ قَالَ لَا يَشْهَدُ أَحَدٌ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَيَدْخُلَ النَّارَ أَوْ تَطْعَمَهُ قَالَ أَنَسٌ فَأَعْجَبَنِي هَذَا الْحَدِيثُ فَقُلْتُ لِابْنِي اكْتُبْهُ فَكَتَبَهُ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ قَالَ حَدَّثَنِي عِتْبَانُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّهُ عَمِيَ فَأَرْسَلَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ تَعَالَ فَخُطَّ لِي مَسْجِدًا فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَجَاءَ قَوْمُهُ وَنُعِتَ رَجُلٌ مِنْهُمْ يُقَالُ لَهُ مَالِكُ بْنُ الدُّخْشُمِ ثُمَّ ذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ سُلَيْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ
Atile, atushimikile [Thabit] ukufuma kuli [Anas bin Malik] atile, atushimikile [Mahmud bin ar-Rabi'] ukufuma kuli [Itban bin Malik] atile, 'Ine ine. Lyena namwipwishe ukulondolola hadith’. Atile, ‘Amenso yandi yali no bulwele bwa musango umo ubwalengele ifintu ifingi, natumine umutumwa ku Mutumwa wa kwa Lesa uwatile mu cine cine nalelolela ukwisa kwakwe ku kupepa na ine ku ng’anda, eico nacipanga ukuba icifulo ca kupepela’. Itban atile na kabili, ‘E lyo Rasulullah afikile pamo na ba Sahaba abalefwaya ukwiza, kabili atwalilile ukwingila mu ng’anda. Apepele, ilyo ba Sahaba bacili balelanda pa kati kabo, apo bamo pali bene balelanda pa lwa bucenjeshi bwa kwa Malik. Aba Sahaba batile balomba ukuti apepele kuli Malik bin Dukhsyum pa kuti icikuko cimucitikile. Na kabili balefwaya ukuti amafya yamucitike. Pa numa ya kupepa, aipwishe ukuti: ‘Bushe talandile ifishinka fibili ifya Kalimah, e kutila: tapali lesa - uwalinga ukupepa - kano fye Allah kabili ukuti nine ntumwa ya kwa Allah?’ Aba Sahaba bayaswike ukuti, ‘Asosele fye ku kanwa kakwe lelo te ku mutima wakwe’. Atile: ‘Takuli nangu umo uusosa ukuti takwaba lesa uwalinga ukupepa, kabili ukuti ndi ntungulushi ya kwa Allah, kabili lyene aya ku mulilo wa pe, nelyo ukuilabila’. Anas atile, ‘Iyi hadishi yalinsungushe. E ico natile ku mwana wandi, ‘Lemba iyo hadith,’ kabili alilembele.’ Atwebele [Abu Bakr bin Nafi' al-Abdi] atushimikile [Bahz] atushimikile [Hammad] atushimikile [Tsabit] ukufuma kuli [Anas] atile, atushimikile [Itban bin Malik] ukuti ali impofu, eico atumine umutumwa kuli Rasulullah ukutila, ukuti kuti caba icifulo ca mapepo kuli ine’. E ico, alandile pa mibele yabipa iya muntu umo uwa muli bene uo beta ati Malik bin ad-Dukhsyum lyena alandile pa cintu cimo nga hadith ya kwa Sulaiman bin al-Mughirah.
Imam Muslim : 49
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ وَبِشْرُ بْنُ الْحَكَمِ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ الدَّرَاوَرْدِيُّ عَنْ يَزِيدَ بْنِ الْهَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ ذَاقَ طَعْمَ الْإِيمَانِ مَنْ رَضِيَ بِاللَّهِ رَبًّا وَبِالْإِسْلَامِ دِينًا وَبِمُحَمَّدٍ رَسُولًا
Atwebele [Muhammad bin Yahya bin Abu Umar al-Makki] na [Bisyr bin al-Hakam] bonse babili batile, atubuulile [Abdul Aziz] -ekutiila Ibn Muhammad ad-Darawardi- ukufuma kuli Muttalib] ukuti aumfwile Umutumwa wa kwa Lesa atile: ‘Umuntu uwatemwa Lesa nga Rabb na Islam nga mipepele na Muhamadi nga Mutumwa, ninshi alilabila insansa sha citetekelo’.
Imam Muslim : 50
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسَبْعُونَ شُعْبَةً وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
Atwebele [Ubaidullah bin Sa’id] na [Abd bin Humaid] bonse babili batile, atushimikile [Abu Amir al-Aqadi] atushimikile [Sulaiman bin Bilal] ukufuma kuli [Abdullah bin Dinar] ukufuma kuli [Abu Salih] ukufuma kuli [Abu Hurairah] ukufuma kuli Kasesema atile: ukufika ku misampi amakumi cinelubali na cinekonsekonse, kabili insoni shabikwa mu citetekelo’.
Imam Muslim : 51
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسَبْعُونَ أَوْ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً فَأَفْضَلُهَا قَوْلُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَدْنَاهَا إِمَاطَةُ الْأَذَى عَنْ الطَّرِيقِ وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
Atile, ‘Ukucetekela kuli na makumi cinelubali na yatatu ukufika kuli amakumi cinelubali na mutanda na cinekonsekonse, nelyo amakumi cinelubali na yatatu, nelyo. Icacindama sana ni cishibilo ca kuti, Takuli lesa uwalinga ukupepa kano fye Allah-. Kabili ukucepa kwa nshita kulefumyapo ifipumfyanya ukufuma mu nshila. Kabili insoni lubali lwa citetekelo’.
Imam Muslim : 52
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَعَمْرٌو النَّاقِدُ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا يَعِظُ أَخَاهُ فِي الْحَيَاءِ فَقَالَ الْحَيَاءُ مِنْ الْإِيمَانِ حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَ مَرَّ بِرَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ يَعِظُ أَخَاهُ
Twamwebele [Abu Bakr bin Abu Syaiba] na [Amru an-Naqid] na [Zuhair bin Harb] batile, batwebele [Sufyan bin Uyainah] ukufuma kuli [Az-Zuhri] ukufuma kuli [Salim] ukufuma kuli [wishi], ukuti Kasesema aumfwile umuntu alepanda amano kuli umunyina pantu ali uwa Shame. icitetekelo'. Atile, ‘Apitile pa muntu ukufuma pa ba Ansar uwalepanda amano umunyina’.
Imam Muslim : 53
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا السَّوَّارِ يُحَدِّثُ أَنَّهُ سَمِعَ عِمْرَانَ بْنَ حُصَيْنٍ يُحَدِّثُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ الْحَيَاءُ لَا يَأْتِي إِلَّا بِخَيْرٍ فَقَالَ بُشَيْرُ بْنُ كَعْبٍ إِنَّهُ مَكْتُوبٌ فِي الْحِكْمَةِ أَنَّ مِنْهُ وَقَارًا وَمِنْهُ سَكِينَةً فَقَالَ عِمْرَانُ أُحَدِّثُكَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتُحَدِّثُنِي عَنْ صُحُفِكَ
Atwebele ukuti [Muhammad bin al-Mutsana] na [Muhamadi bin al-Mutsana] na [Muhamadi bin al-Mutsana] kabili [Muhamadi bin al-Mutsana] kabili [Muhamadi bin al-Mutsana] kabili [Muhamadi bin al-Mutsana] kabili [Muhamadi bin al-Mutsana] kabili [Muhamadi bin al-Mutsana] atile, ‘Naumfwile ukuti [Abu] Hushain] ashimikiile ukufuma kuli Kasesema, ukuti Atile: ‘Insoni tashileta nangu cimo lelo ifisuma’. Busyair bin Ka’ab atile, ‘Calembwa mu mano ukuti ukufuma ku nsoni kulafuma amaka no kutekanya’. Eico [Imran] atile, 'Nkamweba -hadith- ukufuma kuli Rasulullah, kabili imwe -mukwai- munjebele ifyaba mu mabuula yenu'.
Imam Muslim : 54
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ الْحَارِثِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ إِسْحَقَ وَهُوَ ابْنُ سُوَيْدٍ أَنَّ أَبَا قَتَادَةَ حَدَّثَ قَالَ كُنَّا عِنْدَ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ فِي رَهْطٍ مِنَّا وَفِينَا بُشَيْرُ بْنُ كَعْبٍ فَحَدَّثَنَا عِمْرَانُ يَوْمَئِذٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحَيَاءُ خَيْرٌ كُلُّهُ قَالَ أَوْ قَالَ الْحَيَاءُ كُلُّهُ خَيْرٌ فَقَالَ بُشَيْرُ بْنُ كَعْبٍ إِنَّا لَنَجِدُ فِي بَعْضِ الْكُتُبِ أَوْ الْحِكْمَةِ أَنَّ مِنْهُ سَكِينَةً وَوَقَارًا لِلَّهِ وَمِنْهُ ضَعْفٌ قَالَ فَغَضِبَ عِمْرَانُ حَتَّى احْمَرَّتَا عَيْنَاهُ وَقَالَ أَلَا أَرَانِي أُحَدِّثُكَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتُعَارِضُ فِيهِ قَالَ فَأَعَادَ عِمْرَانُ الْحَدِيثَ قَالَ فَأَعَادَ بُشَيْرٌ فَغَضِبَ عِمْرَانُ قَالَ فَمَا زِلْنَا نَقُولُ فِيهِ إِنَّهُ مِنَّا يَا أَبَا نُجَيْدٍ إِنَّهُ لَا بَأْسَ بِهِ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ حَدَّثَنَا أَبُو نَعَامَةَ الْعَدَوِيُّ قَالَ سَمِعْتُ حُجَيْرَ بْنَ الرَّبِيعِ الْعَدَوِيَّ يَقُولُ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ حَدِيثِ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ
Abu Qatadah alondolwele hadith, atile, ‘Twali ku lubali lwa kwa Imran bin Hushain mwi bumba, kabili pa kati kesu pali Kashair, ilya nshita, atulondolwele, atile, ‘Umusalu wa bufumu atile: ‘Insoni shonse shili bwino’. Nangu atile, ‘Insoni shonse shisuma’. E ico Busyair bin Ka’ab atile, ‘Mu cine cine, mu mabuuku yamo nelyo amano tusanga ukuti ukufuma ku nsoni kulafuma ukutekanya no buteko kuli Lesa, kabili ukufuma ku nsoni kulafuma ukucepelwa’. E ico Imran alifulilwe ukufika na lintu amenso yakwe yafiita kabili atile, ‘Cinshi namona ukuti namwebele ilyashi ukufuma ku Mutumwa wa kwa Lesa lelo imwe mwalilwisha!’ Abu Qatada atile, ‘Eico Imran apitulwikemo muli Hadith’. Abu Qatadah atile, ‘Kabili Busyair na o alibwekeshepo na kabili, ica kuti Imran alifulilwe’. Abu Qatdah atwalilile ukuti, ‘Eico twatwalilila ukulanda pali ici, pantu aya mashiwi yafuma kuli ifwe, we Abu Nujaid. Ico cili bwino'. Atile, Naumfwa [Hujair bin ar-Rabi al-Adawi] alelanda ukufuma kuli [Imran bin Hushain] ukufuma kuli Kasesema nga fintu caba kuli Kasesema.
Imam Muslim : 55
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ جَرِيرٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ كُلُّهُمْ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سُفْيَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيِّ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قُلْ لِي فِي الْإِسْلَامِ قَوْلًا لَا أَسْأَلُ عَنْهُ أَحَدًا بَعْدَكَ وَفِي حَدِيثِ أَبِي أُسَامَةَ غَيْرَكَ قَالَ قُلْ آمَنْتُ بِاللَّهِ فَاسْتَقِمْ
Atwebele [Abu Bakr bin Abu Syaiba] na [Abu Kuraib] bonse babili batile, batwebele [Ibn Numair]. -mu lyashi limbi lyalandwa- Kabili atwebele [Qutaiba bin Sa’id] na [Ishaq bin Ibrahim] fyonse ukufuma kuli [Jarir]. -mu lyashi limbi lyalandwa- Kabili pa numa ya kutweba ukuti [Abu Kuraib] alitushimikile [Abu Usamah] fyonse ukufuma kuli [Hisyam bin Urwah] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [Sufyan bin Abdullah] atile, 'Natile, 'O Mutumwa wa kwa Lesa, nshimikile mu ciIslam icikomo cimo ica kuti - uwa Abu Usama- ukufumyako fye imwe'. E ico ayaswike ati: ‘Isosa ukuti, ‘Nasumina muli Lesa’ kabili lyene ucite istiqamah’.
Imam Muslim : 56
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحِ بْنِ الْمُهَاجِرِ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو أَنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ
Atwebele ukuti [Qutaiba bin Sa’id] atwebele [Ukubelenga]. -mu lyashi limbi lyalandwa- Kabili catushimikilwe ukuti [Muhammad bin Rumh bin al-Muhajir] alitushimikiile [al-Laits] ukufuma kuli [Yazid bin Abu Habib] ukufuma kuli [Abu al-Khair] ukufuma kuli [Abdullah bin Amru] ukuti umuntu aipwishe Rasulullah 'Umushila? Ayaswike ukuti: ‘Muleliisha no kuposha abantu abo mwaishiba na bantu abo tamuishibe’.
Imam Muslim : 57
و حَدَّثَنَا أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ الْمِصْرِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ يَقُولُا إِنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْمُسْلِمِينَ خَيْرٌ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ
Atwebele [Abu ath-Tahir bin Amru bin Abdullah bin Amru bin Amru bin Abdullah bin Amru bin Sarh al-Mishri] atwebele [Ibn Wahab] ukufuma kuli [Amru bin al-Harits] ukufuma kuli [Yazid bin Abu Habib] ukufuma kuli [Abu al-Khair] ukuti aumfwile ba 'Mucine cine, umuntu umo aipwishe Umutumwa wakwa Lesa, ''Ni Musulumi nshi uwacilapo?'' Ayaswike ukuti: ‘E kutila, umuMuslim uo abantu bambi bomfwa ukuti alicingililwa ku busanso ukufuma ku kanwa kakwe na ku minwe yakwe’.
Imam Muslim : 58
حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ جَمِيعًا عَنْ أَبِي عَاصِمٍ قَالَ عَبْدٌ أَنْبَأَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا الزُّبَيْرِ يَقُولُ سَمِعْتُ جَابِرًا يَقُولُا سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ
Calishimikilwe kuli ifwe [Hasan al-Hulwani] na [Abd bin Humaid] bonse ukufuma kuli [Abu Ashim], [Abd] atile, calishimikilwe kuli ifwe [Abu Ashim] ukufuma kuli [Ibn Juraij] ukuti aumfwile [Abu az-Zubair] atile, ‘Naumfwile [Jabir] atile, ‘Ine: Umusulumi -umo uwa cine- ni umo uo abaMusulumi bambi bacingilila ukufuma ku -mafya- ya kanwa kakwe na ku minwe yakwe'.
Imam Muslim : 59
و حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْأُمَوِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ بْنِ أَبِي مُوسَى عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ و حَدَّثَنِيهِ إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ الْجَوْهَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ قَالَ حَدَّثَنِي بُرَيْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْمُسْلِمِينَ أَفْضَلُ فَذَكَرَ مِثْلَهُ
Kabili atwebele [Sa’id bin Yahya bin Yahya bin Sa’id al-Umawi] atile, atwebele [tata] atwebele [Abu Burdah bin Abdullah bin Abu Burdah bin Abu Musa] ukufuma kuli [Abu Burdah] ukufuma kuli [Abu Musa] atile, Natile, 'O Mutumwa wa kwa Lesa mu Buislamu, nani uwacindama sana?' Ayaswike ukuti: ‘Uyo abaMuslim balicingililwa ukufuma ku kutukana kwakwe ukwa mashiwi no kucushiwa kwa minwe yakwe’. Kabili anjebele [Ibrahim bin Sa’id al-Juhairi] anjebele [Abu Usamah] atile, anjebele [Buraid bin Abdullah] na iyi sanad, atile, ‘Umusalu wa bufumu inshita imo aipwishiwe ukuti, ‘Ni ani umuntu uwacindama sana pa baMuslim? Lyena alandile pali hadith nga uyu’.
Imam Muslim : 60
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَمُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ أَبِي عُمَرَ وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ جَمِيعًا عَنْ الثَّقَفِيِّ قَالَ ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ بِهِنَّ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ وَأَنْ يَكْرَهَ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ أَنْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ
Atile [Ishaq bin Ibrahim] na [Muhammad bin Yahya bin Abu Umar] na [Muhamadi bin Basyyar] bonse ukufuma kuli [Ats-Tsaqafi] atile [Ibn Abu Umar] atubuulile [Abdul Wahhab] ukufuma kuli [Ayyub] ukufuma kuli [Abu Qilalah] wasallam, atile, ‘Ifintu fitatu nga fyaba mu muntu umo lyena akalabila ubusuma bwa citetekelo; umuntu uo Allah na Mutumwa Wakwe batemwa ukucila umuntu onse, atemwa umuntu uo tatemwa kano fye pa mulandu wa kwa Allah, kabili alipata ukubwelela ku kukanasumina pa numa ya kuti Allah amupususha kuli ci nga fintu apata ukuya ku mulilo wa pe’.