Imam Muslim : 41
حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ رُشَيْدٍ حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ يَعْنِي ابْنَ مُسْلِمٍ عَنْ ابْنِ جَابِرٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَيْرُ بْنُ هَانِئٍ قَالَ حَدَّثَنِي جُنَادَةُ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ حَدَّثَنَا عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَالَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَأَنَّ عِيسَى عَبْدُ اللَّهِ وَابْنُ أَمَتِهِ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ وَأَنَّ الْجَنَّةَ حَقٌّ وَأَنَّ النَّارَ حَقٌّ أَدْخَلَهُ اللَّهُ مِنْ أَيِّ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ الثَّمَانِيَةِ شَاءَ و حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدَّوْرَقِيُّ حَدَّثَنَا مُبَشِّرُ بْنُ إِسْمَعِيلَ عَنْ الْأَوْزَاعِيِّ عَنْ عُمَيْرِ بْنِ هَانِئٍ فِي هَذَا الْإِسْنَادِ بِمِثْلِهِ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ أَدْخَلَهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ عَلَى مَا كَانَ مِنْ عَمَلٍ وَلَمْ يَذْكُرْ مِنْ أَيِّ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ الثَّمَانِيَةِ شَاءَ
Yatubwiye [Dawudi bin Rusyaid] yatubwiye [al-Walid] -ni ukuvuga Ibnu Muslim- kuva kuri [Ibn Jabir] ati; yaratubwiye [Umair bin Hani’] ati; yatubwiye [Yuda bin Abu Umayya] yatubwiye [Ubada bin Ash-Shamit] ati; 'Umukuru w'Imana yavuze ngo; ‘Uwuzosoma Kalimah zibiri z’Inyigisho, ni ukuvuga; nta mana -ifise uburenganzira bwo gusengwa- kiretse Allah wenyene, nta mufatanyabikorwa wiwe, kandi ko Muhamadi, umusavyi wiwe n’Intumwa yiwe, ashingira intahe ko Nkurunziza Isa ari umusuku wa Allah, umwana w’umusuku wiwe kandi ijambo rya Allah -Nkurunziza Isa As- aho yashize kuri Hiven Himya na true hell, na we Allah azokwinjira mu bashaka mw’Ijuru aciye muri imwe mu miryango umunani y’Ijuru ashaka’. Kandi twabwiwe [Ahmad bin Ibrahim ad-Dauraqi] yatubwiye [Mubasysyir bin Ismail] avuye kuri [al-Auza’i] avuye kuri [Umair bin Hani’] muri iyi sanad n’akarorero, ni we gusa yavuze ati: ‘Allah yinjiyemwo nk’uko yakoze’ ataco yinjiyemwo ataco avuze.
Imam Muslim : 42
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى بْنِ حَبَّانَ عَنْ ابْنِ مُحَيْرِيزٍ عَنْ الصُّنَابِحِيِّ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ أَنَّهُ قَالَ دَخَلْتُ عَلَيْهِ وَهُوَ فِي الْمَوْتِ فَبَكَيْتُ فَقَالَ مَهْلًا لِمَ تَبْكِي فَوَاللَّهِ لَئِنْ اسْتُشْهِدْتُ لَأَشْهَدَنَّ لَكَ وَلَئِنْ شُفِّعْتُ لَأَشْفَعَنَّ لَكَ وَلَئِنْ اسْتَطَعْتُ لَأَنْفَعَنَّكَ ثُمَّ قَالَ وَاللَّهِ مَا مِنْ حَدِيثٍ سَمِعْتُهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَكُمْ فِيهِ خَيْرٌ إِلَّا حَدَّثْتُكُمُوهُ إِلَّا حَدِيثًا وَاحِدًا وَسَوْفَ أُحَدِّثُكُمُوهُ الْيَوْمَ وَقَدْ أُحِيطَ بِنَفْسِي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ شَهِدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ النَّارَ
Yatubwiye [Qutaiba bin Said] yatubwiye [Laits] avuye kuri [Ibn Ajlan] avuye kuri [Muhammad bin Yahya bin Habban] avuye kuri [Ibn Muhairiz] avuye kuri [ash-Shunabihi] avuye kuri [Ubadah bin ash-Shamit] ko yavuze; ‘Igihe namugendera yari arwaye cane ku buryo narira. Nuko aravuga ati; ‘Hagarara, kuki urira? Na Allah, iyo npfuye ndi umumaratiri, niho ndagushingira intahe, kandi iyo mpawe ubusabisho niho ndagusabira, kandi nimba nshoboye, niho ndaguha inyungu’. Araheza ati; 'Ndabihitiye Allah, nta hadithi numvise na Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam kuri wewe irimwo ivyiza ariko nzoyikubwira ata kabuza, kiretse hadithi imwe, kandi nzoyikubwira uno musi. Kandi ivyo vy’ukuri narabishize muri jewe. Numvise umukuru w’igihugu avuga ati; 'Uwuzoshingira intahe ko ata mana - ikwiye gusengwa - kiretse Allah, kandi ko Muhamadi ari intumwa ya Allah, Allah azomubuza umuriro udahera'.
Imam Muslim : 43
حَدَّثَنَا هَدَّابُ بْنُ خَالِدٍ الْأَزْدِيُّ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ كُنْتُ رِدْفَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ بَيْنِي وَبَيْنَهُ إِلَّا مُؤْخِرَةُ الرَّحْلِ فَقَالَ يَا مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ قُلْتُ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ ثُمَّ سَارَ سَاعَةً ثُمَّ قَالَ يَا مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ قُلْتُ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ ثُمَّ سَارَ سَاعَةً ثُمَّ قَالَ يَا مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ قُلْتُ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّ حَقَّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ أَنْ يَعْبُدُوهُ وَلَا يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا ثُمَّ سَارَ سَاعَةً قَالَ يَا مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ قُلْتُ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ إِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ أَنْ لَا يُعَذِّبَهُمْ
Yatubwiye [Haddab bin Khalid al-Azdi] yatubwiye [Hammam] yatubwiye [Qatadah] yatubwiye [Anas bin Malik] kuva kuri [Mu’adz bin Jabal] ati; 'Igihe kimwe nari kumwe n'Intumwa sallallaahu alaihi wasallam mu rugendo, nta gutandukana kwariho hagati yanje na we kiretse itara ry'imodoka. Yarahamagara ati; 'Ewe Muwazi bin Yabali!' Naciye mbandanya kwishura nti: «Ndashitse ku muhamagaro wawe, ewe Ntumwa y’Imana». Twarabandanije urugendo rwacu. Hanyuma yongera guhamagara; 'Ewe Muwazi bin Yabali!' Nanje ndamwishura nti: «Ndashitse ku muhamagaro wawe, ewe Ntumwa y’Imana». Twarabandanije urugendo aca arongera arahamagara; 'Ewe Muwazi bin Yabali!' Nanje nsubira kwishura nti: «Naremeye ihamagarwa ryawe, ewe Ntumwa y’Imana». Aravuga ati; 'Urazi ivyo umuntu ategerezwa gukora kuri Allah?' Nanje nti: «Allah n’Intumwa yiwe ni bo bazi neza». Aravuga ati; ‘Ni ukuvuga kumusenga no kudafatanya na we abagenzi’. Twarabandanije urugendo rwacu igihe kanaka aca asubira guhamagara; 'Ewe Muwazi bin Yabali!' Nanje ndamwishura nti: «Ndashitse ku muhamagaro wawe, ewe Ntumwa y’Imana». Rasulullah ati; 'Urazi ivyo Allah ategeka abantu iyo bakoze ivyo navuze mbere?' Nanje nti: «Allah n’Intumwa yiwe ni bo bazi neza». Amaherezo ati; 'Allah ntazobababaza'.
Imam Muslim : 44
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَحْوَصِ سَلَّامُ بْنُ سُلَيْمٍ عَنْ أَبِي إِسْحَقَ عَنْ عَمْرِو بْنِ مَيْمُونٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ كُنْتُ رِدْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حِمَارٍ يُقَالُ لَهُ عُفَيْرٌ قَالَ فَقَالَ يَا مُعَاذُ تَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ وَمَا حَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ قَالَ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّ حَقَّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ أَنْ يَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَحَقُّ الْعِبَادِ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ لَا يُعَذِّبَ مَنْ لَا يُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلَا أُبَشِّرُ النَّاسَ قَالَ لَا تُبَشِّرْهُمْ فَيَتَّكِلُوا
Yatubwiye [Abu Bakri bin Abu Syaiba] yatubwiye [Abu Ahwash Sallam bin Sulaim] kuva kuri [Abu Ishaq] kuva kuri [Amru bin Maimun] kuva kuri [Mu’adz bin Jabal] ati; 'Nari kumwe n'Intumwa y'Imana ku ndogoba yitwa Ufair'. Araheza ati; 'Ewe Mu'adz, urazi uburenganzira bwa Allah ku musuku n'uburenganzira bw'umusuku ku Allah'. Mu’adz ati; 'Naciye nsubiza nti: 'Allah n'Intumwa yiwe ni bo bazi neza'. Aravuga ati; 'Nta gukeka, uburenganzira bwa Allah ku basuku ni uko musenga Allah ntimumuheshe n'ikintu na kimwe, kandi uburenganzira bw'umusuku kuri Allah ni uko mutababazwa n'abatamuhevye n'ikintu na kimwe'. Mu’adz ati; ‘Nanje rero nti; ‘Ewe Ntumwa y’Imana, mbega ivyo sinshobora kubimenyesha abantu? ’ Arishura ati; « Ntimubabwire kugira ngo bavyizigire ».
Imam Muslim : 45
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَابْنُ بَشَّارٍ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي حَصِينٍ وَالْأَشْعَثِ بْنِ سُلَيْمٍ أَنَّهُمَا سَمِعَا الْأَسْوَدَ بْنَ هِلَالٍ يُحَدِّثُ عَنْ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا مُعَاذُ أَتَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى الْعِبَادِ قَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ أَنْ يُعْبَدَ اللَّهُ وَلَا يُشْرَكَ بِهِ شَيْءٌ قَالَ أَتَدْرِي مَا حَقُّهُمْ عَلَيْهِ إِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ أَنْ لَا يُعَذِّبَهُمْ حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّاءَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ عَنْ زَائِدَةَ عَنْ أَبِي حَصِينٍ عَنْ الْأَسْوَدِ بْنِ هِلَالٍ قَالَ سَمِعْتُ مُعَاذًا يَقُولُا دَعَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَجَبْتُهُ فَقَالَ هَلْ تَدْرِي مَا حَقُّ اللَّهِ عَلَى النَّاسِ نَحْوَ حَدِيثِهِمْ
Yatubwiye [Muhamadi bin al-Mutsana] na [Ibn Basyyar], [Ibn al-Mutsana] ati; yatubwiye [Muhammad bin Ja’far] yatubwiye [Syu’ba] avuye kuri [Abu Hushain] na [al-Asy’at bin Sulaim] ko bompi bumvise [al-Aswad bin Hilal] avuga avuye kuri [Mu’adz bin Jabal] ati; 'Umukuru w'Imana yavuze ati; 'Ewe Mu'adz, urazi uburenganzira Allah afise ku basuku?' Mu’adz arishura ati: «Allah n’Intumwa yiwe ni bo bazi neza». Aravuga ati; 'Ni ukuvuga ko Allah asengwa ataco afatanije na we'. Araheza arongera ati; 'None abantu bafise uburenganzira ubuhe kuri Allah iyo bakoze ivyo?' Mu’adz arishura ati: «Allah n’Intumwa yiwe ni bo bazi neza». Araheza ati; 'Allah ntazomubabaza'. Yatubwiye [al Qasim bin Zakariya] yatubwiye [Husayini] kuva kuri [Zaida] kuva kuri [Abu Hushayini] kuva kuri [al Aswad bin Hilal] ati; Numva [Mua’dz] avuga ati; 'Rasulullah Sawllahu Alaihi Wasallam yarampamagaye, nca ndamwishura. Arabaza ati; 'Ni uburenganzira ubuhe Allah afise ku bantu...nk'uko hadithi yabo ivuga'.
Imam Muslim : 46
حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ الْحَنَفِيُّ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو كَثِيرٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُرَيْرَةَ قَالَ كُنَّا قُعُودًا حَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَنَا أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ فِي نَفَرٍ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ بَيْنِ أَظْهُرِنَا فَأَبْطَأَ عَلَيْنَا وَخَشِينَا أَنْ يُقْتَطَعَ دُونَنَا وَفَزِعْنَا فَقُمْنَا فَكُنْتُ أَوَّلَ مَنْ فَزِعَ فَخَرَجْتُ أَبْتَغِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَيْتُ حَائِطًا لِلْأَنْصَارِ لِبَنِي النَّجَّارِ فَدُرْتُ بِهِ هَلْ أَجِدُ لَهُ بَابًا فَلَمْ أَجِدْ فَإِذَا رَبِيعٌ يَدْخُلُ فِي جَوْفِ حَائِطٍ مِنْ بِئْرٍ خَارِجَةٍ وَالرَّبِيعُ الْجَدْوَلُ فَاحْتَفَزْتُ كَمَا يَحْتَفِزُ الثَّعْلَبُ فَدَخَلْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَقُلْتُ نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مَا شَأْنُكَ قُلْتُ كُنْتَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا فَقُمْتَ فَأَبْطَأْتَ عَلَيْنَا فَخَشِينَا أَنْ تُقْتَطَعَ دُونَنَا فَفَزِعْنَا فَكُنْتُ أَوَّلَ مِنْ فَزِعَ فَأَتَيْتُ هَذَا الْحَائِطَ فَاحْتَفَزْتُ كَمَا يَحْتَفِزُ الثَّعْلَبُ وَهَؤُلَاءِ النَّاسُ وَرَائِي فَقَالَ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ وَأَعْطَانِي نَعْلَيْهِ قَالَ اذْهَبْ بِنَعْلَيَّ هَاتَيْنِ فَمَنْ لَقِيتَ مِنْ وَرَاءِ هَذَا الْحَائِطِ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مُسْتَيْقِنًا بِهَا قَلْبُهُ فَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ فَكَانَ أَوَّلَ مَنْ لَقِيتُ عُمَرُ فَقَالَ مَا هَاتَانِ النَّعْلَانِ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ فَقُلْتُ هَاتَانِ نَعْلَا رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَنِي بِهِمَا مَنْ لَقِيتُ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مُسْتَيْقِنًا بِهَا قَلْبُهُ بَشَّرْتُهُ بِالْجَنَّةِ فَضَرَبَ عُمَرُ بِيَدِهِ بَيْنَ ثَدْيَيَّ فَخَرَرْتُ لِاسْتِي فَقَالَ ارْجِعْ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ فَرَجَعْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَجْهَشْتُ بُكَاءً وَرَكِبَنِي عُمَرُ فَإِذَا هُوَ عَلَى أَثَرِي فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا لَكَ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ قُلْتُ لَقِيتُ عُمَرَ فَأَخْبَرْتُهُ بِالَّذِي بَعَثْتَنِي بِهِ فَضَرَبَ بَيْنَ ثَدْيَيَّ ضَرْبَةً خَرَرْتُ لِاسْتِي قَالَ ارْجِعْ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ يَا عُمَرُ مَا حَمَلَكَ عَلَى مَا فَعَلْتَ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَبَعَثْتَ أَبَا هُرَيْرَةَ بِنَعْلَيْكَ مَنْ لَقِيَ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ مُسْتَيْقِنًا بِهَا قَلْبُهُ بَشَّرَهُ بِالْجَنَّةِ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَلَا تَفْعَلْ فَإِنِّي أَخْشَى أَنْ يَتَّكِلَ النَّاسُ عَلَيْهَا فَخَلِّهِمْ يَعْمَلُونَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَخَلِّهِمْ
Yatubwiye [Zuhair bin Harb] yatubwiye [Umar bin Yunus al-Hanafi] yatubwiye [Ikrimah bin Ammar] ati; yaratubwiye [Abu Kathir] ati; yaratubwiye [Abu Hurairah] ati; ‘Mu ntambara twarigeze kwicara twikikuje Rasulullah, kandi twari kumwe na Abu Bakr na Umar. Hanyuma aragenda akikuje, aca acererwa cane kugaruka ku buryo twari duhangayitse ko yofatwa n’umwansi canke akagira icago. Twese twari duhangayitse cane, kandi umuntu yari ahagaritse umutima cane kubera uko yari ameze ni jewe. Naciye rero ndahaguruka ndasohoka ndarondera Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam gushika nshitse mw’itongo ry’aba Ansar rivuye i Bani Najjar. Naciye ndayizunguruka nizigiye ko nzoronka inzira yo kwinjiramwo, ariko ntaco naronse. Kandi vyaciye bigaragara ko hari uruzi rwava hanze y’itongo rwinjira ruvuye mu mfuruka y’itongo. Naragerageje rero kwinjira nk’uko inzoka igerageza kwinjira biciye mu mwobo mutoyi. Kandi nanje nasanze Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam. Yaciye avuga ati; ‘Abu Hurayira! ’ Nanje ndamwishura nti: ‘Ego, ewe Ntumwa y’Imana’. Ni igiki?’, arabaza. Nanje ndamwishura nti: «Ego cane Ntumwa, wari kumwe natwe, hanyuma bukwi na bukwi uradusiga, ntugaruke igihe kirekire cane ku buryo twari duhangayikishijwe cane n’umutekano wawe, cane cane jewe Intumwa. Naciye rero ngerageza kwinjira muri iri tongo mvuye mu mwobo muto cane nk’uw’inzoka, bo - abandi bagenzi - bari inyuma yanje. Mu gihe yariko aravuga ivyo yampaye inkweto ziwe zibiri; 'Ewe Abu Hurairah, fata izo nkweto zanje zibiri, uwo wese uzohura na we inyuma y'iri tongo azoshingira intahe ko ata mana - ifise uburenganzira bwo gusengwa - kiretse Allah kandi afise iyo nyigisho ishizwe mu mutima wiwe, hanyuma umuhe inkuru nziza y'ijuru'. Kandi bihuye n’uko umuntu wa mbere yahuye nanje ni Umar, aca abaza ati: «Izo nkweto zibiri zifise iki, ewe Abu Hurairah? ’ Nanje ndamwishura nti: ‘Izo ni zo nkweto zibiri za Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam, yambwiye ngo nzifate nshikirize ubutumwa bwiza bw’ijuru uwo muntu yabanje guhura nanje mu gihe yariko arashingira intahe ko ata mana - ikwiye gusengwa - kiretse Allah, kandi yarayizeye n’umutima wiwe’. Umar rero aca ankubita ukuboko kwiwe hagati nyene mu gikiriza canje - solar plexus - gushika aho nicara, aca arambwira ati; ‘Subirayo, ewe Abu Huraira! ’ Nuko ndasubira ku Ntumwa y’Imana mu maso hiwe harimwo amarira, bica bigaragara ko Umar na we nyene yariko arankurikira. Ubwo nyene Rasulullah arabaza ati; ‘Ni igiki kigutera ubwoba Abu Hurairah? ’ Nanje ndamubwira nti: ‘Nahuye na Umar, maze ndamubwira ivyo wantegetse gukora ariko bukwi na bukwi aca ankubita cane nyene mu gice c’umubiri c’izuba gushika aho nsubira inyuma, inyuma y’ivyo aca ambwira ati; ‘Nimugaruke! ’ Nuko Intumwa ivuga iti; ‘Ewe Umar, kuki wakoze ivyo? ’ Umar arishura ati: ‘Ewe Ntumwa y’Imana, mbega ni ukuri ko wohereje Abu Hurairah n’inkweto zawe zibiri ukamubwira ngo ashikirize inkuru nziza y’iparadizo umuntu wa mbere yahuye na we mu gihe yariko arashingira intahe ko ata mana iriho – ikwiye gusengwa – kiretse Allah afise ukwizera gukomeye mu mutima wiwe? ’ Arishura ati; 'Ego, nivyo'. Umar ati; 'Ni vyiza ko utabikora, ewe Ntumwa y'Imana, kuko mu vy'ukuri ndahangayitse cane ko abantu bazovyizigira, bakareka bagakora ibikorwa vyiza'. Rasulullah Sawllahu Alaihi Wasallam ati -kuri Abu Hurairah-pent-; 'Bareke -batazi iyi hadithi-''.
Imam Muslim : 47
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ مَنْصُورٍ أَخْبَرَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنَا أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ رَدِيفُهُ عَلَى الرَّحْلِ قَالَ يَا مُعَاذُ قَالَ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ يَا مُعَاذُ قَالَ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ يَا مُعَاذُ قَالَ لَبَّيْكَ رَسُولَ اللَّهِ وَسَعْدَيْكَ قَالَ مَا مِنْ عَبْدٍ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ إِلَّا حَرَّمَهُ اللَّهُ عَلَى النَّارِ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلَا أُخْبِرُ بِهَا النَّاسَ فَيَسْتَبْشِرُوا قَالَ إِذًا يَتَّكِلُوا فَأَخْبَرَ بِهَا مُعَاذٌ عِنْدَ مَوْتِهِ تَأَثُّمًا
Yatubwiye [Ishaq bin Manshur] yatubwiye [Mu’adz bin Hisham] ati; yatubwiye [dawe] ari [Qatadah] ati; yatubwiye [Anas bin Malik] ko Nkurunziza w’Imana -mu rugendo rumwe-, igihe Mu’adz bin Jabal yariko atwara ingurube ku modoka yiwe, Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam aca arahamagara; 'Ewe Mu'adz!' Mu’adz arishura ati: «Ndashitse ku muhamagaro wawe, ewe Ntumwa y’Imana». Rasulullah Sawllahu Alaihi Wasallam yongera guhamagara; 'Ewe Mu'adz!' Nasubiyemwo nti: «Ndashitse ku muhamagaro wawe, ewe Ntumwa y’Imana». Rasulullah Sawllahu Alaihi Wasallam yahamagaye; 'Ewe Mu'adz!' Nasubiyemwo nti: «Ndashitse ku muhamagaro wawe, ewe Ntumwa y’Imana». Rasulullah Sawllahu Alaihi Wasallam aca avuga ati; ‘Uwuzosoma Kalimah zibiri z’Inyigisho, ni ukuvuga; Nta mana -ifise uburenganzira bwo gusengwa- kiretse Allah kandi ko Muhamadi, umusavyi wiwe n’intumwa yiwe, azokizwa ata kabuza umuriro w’ikuzimu’. Mu’adz aca ati; ‘Noba noshobora kubwira abantu ivyo bintu kugira ngo bakwiragize iyo nkuru nziza?’ Rasulullah ati; 'Niba -bakora- ivyo, niho bazovyizigira'. Mu’adz aca akwiragiza iyo nkuru imbere y’urupfu rwiwe, ahagaritse umutima ko azoshikirwa n’icaha -co guhisha hadithi-’.
Imam Muslim : 48
حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ يَعْنِي ابْنَ الْمُغِيرَةِ قَالَ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَحْمُودُ بْنُ الرَّبِيعِ عَنْ عِتْبَانَ بْنِ مَالِكٍ قَالَ قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَلَقِيتُ عِتْبَانَ فَقُلْتُ حَدِيثٌ بَلَغَنِي عَنْكَ قَالَ أَصَابَنِي فِي بَصَرِي بَعْضُ الشَّيْءِ فَبَعَثْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنِّي أُحِبُّ أَنْ تَأْتِيَنِي فَتُصَلِّيَ فِي مَنْزِلِي فَأَتَّخِذَهُ مُصَلًّى قَالَ فَأَتَى النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ شَاءَ اللَّهُ مِنْ أَصْحَابِهِ فَدَخَلَ وَهُوَ يُصَلِّي فِي مَنْزِلِي وَأَصْحَابُهُ يَتَحَدَّثُونَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ أَسْنَدُوا عُظْمَ ذَلِكَ وَكُبْرَهُ إِلَى مَالِكِ بْنِ دُخْشُمٍ قَالُوا وَدُّوا أَنَّهُ دَعَا عَلَيْهِ فَهَلَكَ وَوَدُّوا أَنَّهُ أَصَابَهُ شَرٌّ فَقَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الصَّلَاةَ وَقَالَ أَلَيْسَ يَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ قَالُوا إِنَّهُ يَقُولُ ذَلِكَ وَمَا هُوَ فِي قَلْبِهِ قَالَ لَا يَشْهَدُ أَحَدٌ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ فَيَدْخُلَ النَّارَ أَوْ تَطْعَمَهُ قَالَ أَنَسٌ فَأَعْجَبَنِي هَذَا الْحَدِيثُ فَقُلْتُ لِابْنِي اكْتُبْهُ فَكَتَبَهُ حَدَّثَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ نَافِعٍ الْعَبْدِيُّ حَدَّثَنَا بَهْزٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ قَالَ حَدَّثَنِي عِتْبَانُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّهُ عَمِيَ فَأَرْسَلَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ تَعَالَ فَخُطَّ لِي مَسْجِدًا فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَجَاءَ قَوْمُهُ وَنُعِتَ رَجُلٌ مِنْهُمْ يُقَالُ لَهُ مَالِكُ بْنُ الدُّخْشُمِ ثُمَّ ذَكَرَ نَحْوَ حَدِيثِ سُلَيْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ
Yatubwiye [Syaiban bin Farukh] yatubwiye [Sulayimani] - ni ukuvuga Ibnu al-Mughirah - ati; yatubwiye [Thabit] avuye kuri [Anas bin Malik] ati; yatubwiye [Mahmud bin ar-Rabi’] kuva kuri [Itban bin Malik] ati; ‘Nagiye i Medina, hanyuma nca mbona Itban. Nanje ndamusaba ngo ambwire hadithi’. Aravuga ati: ‘Amaso yanje yarafashwe n’ubwoko bw’ingwara yatumye ibintu bitari bike, narungitse intumwa kuri Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam ambwira ko vy’ukuri nari niteze kuza kwiwe gusengana nanje i muhira, nca ndabigira ahantu ho gusenga’. Itban yongera ati: «Maze Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam arashika kumwe n’abasahaba bipfuza kuza, aca abandanya kwinjira mu nzu. Yarasenze, mu gihe abasahaba bariko barayaga hagati yabo, aho bamwe muri bo bavuga ivy’uburyarya bwa Malik bin Dukhsyum. Abasahaba bati; bari bizigiye ko Rasulullah Shallallahu Alaihi Wasallam azosengera Malik bin Dukhsyum kugira ngo agire impanuka. Bashaka kandi ko ashikirwa n’ivyago. Amaze gusenga, aca abaza ati; ‘Mbega ntiyavuze ivyizerwa bibiri vya Kalimah, ni ukuvuga; nta mana -ifise uburenganzira bwo gusengwa- kiretse Allah kandi ko ndi intumwa ya Allah?' Abasahaba baramwishura bati: «Yabivuze n’akanwa gusa ariko ntiyabivuze n’umutima». Aravuga ati; ‘Nta n’umwe avuga ngo; ko ata mana ibereye gusengwa, kandi ko ndi intumwa ya Allah, rero ugende mu muriro udahera, canke uyisonzeshe’. Anasi ati; ‘Iyi hadithi yarantangaje cane. Naciye rero mbwira umuhungu wanje nti: «Andika iyo hadithi», aca arayandika. Yatubwiye [Abu Bakar bin Nafi’ al-Abdi] yatubwiye [Bahz] yatubwiye [Hammad] yatubwiye [Thabit] kuva kuri [Anasi] ati; yari yaratubwiye [Itban bin Malik] ko ari impumyi, ni co gituma yohereza intumwa kuri Rasulullah ati; 'Ndagusavye uze hano -Ewe Ntumwa y'Imana-, kugira ngo bibe ahantu h'amasengesho kuri jewe'. Rero Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam araza n’abagenzi biwe, hanyuma avuga kamere mbi z’umuntu wo muri bo yitwa Malik bin ad-Dukhsyum... hanyuma avuga ikintu kimeze nka hadithi ya Sulaiman bin al-Mughirah’.
Imam Muslim : 49
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ أَبِي عُمَرَ الْمَكِّيُّ وَبِشْرُ بْنُ الْحَكَمِ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ وَهُوَ ابْنُ مُحَمَّدٍ الدَّرَاوَرْدِيُّ عَنْ يَزِيدَ بْنِ الْهَادِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ ذَاقَ طَعْمَ الْإِيمَانِ مَنْ رَضِيَ بِاللَّهِ رَبًّا وَبِالْإِسْلَامِ دِينًا وَبِمُحَمَّدٍ رَسُولًا
Twarabwiwe ko [Muhamadi bin Yahya bin Abu Umar al-Makki] na [Bisyr bin al-Hakam] bompi bavuze ngo; yatubwiye [Abdul Aziz] - ni ukuvuga Ibn Muhammad ad-Darawardi - avuye kuri [Yazid bin al-Had] avuye kuri [Muhammad bin Ibrahim] avuye kuri [Amir bin Sa’ad] avuye kuri [al-Abbas bin Abdul Muththalib] ko yumvise Rasulullah Sallallahu Alaisal Wasalahi avuga; 'Umuntu anezerewe na Allah nka Rabb n'ubuyisilamu nk'idini na Muhammad nk'intumwa, niho aba afise umunezero w'ukwizera'.
Imam Muslim : 50
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ قَالَا حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسَبْعُونَ شُعْبَةً وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
Twarabwiwe ko [Ubaidullah bin Said] na [Abd bin Humaid] bompi bavuze ngo; yatubwiye [Abu Amir al-Aqadi] yatubwiye [Sulayimani bin Bilal] kuva kuri [Abudullah bin Dinar] kuva kuri [Abu Salih] kuva kuri [Abu Hurairah] kuva kuri [Abu Hurairah] kuva ku Ntumwa y’Imana, ati; 'Ukwizera gufise amashami mirongo irindwi n'atatu gushika kuri mirongo irindwi n'icenda, kandi isoni ni igice c'ukwizera'.
Imam Muslim : 51
حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ سُهَيْلٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسَبْعُونَ أَوْ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً فَأَفْضَلُهَا قَوْلُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَدْنَاهَا إِمَاطَةُ الْأَذَى عَنْ الطَّرِيقِ وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ
Yatubwiye [Zuhair bin Harb] yatubwiye [Jarir] kuva kuri [Suhail] kuva kuri [Abdullah bin Dinar] kuva kuri [Abu Salih] kuva kuri [Abu Hurairah] ati; 'Umukuru w'Imana yavuze ati; ‘Hariho ukwizera mirongo irindwi n’itatu gushika kuri mirongo irindwi n’icenda, canke amashami mirongo itandatu n’atatu gushika kuri mirongo itandatu n’icenda. Ikintu gihambaye cane ni imvugo ngo, LAA ILAAHA ILLALLAHU -Nta mana ibereye gusengwa atari Allah-. Kandi lowdown ni ugukuraho ibisamaza mu nzira. Kandi isoni ni igice c’ukwizera’.
Imam Muslim : 52
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَعَمْرٌو النَّاقِدُ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا يَعِظُ أَخَاهُ فِي الْحَيَاءِ فَقَالَ الْحَيَاءُ مِنْ الْإِيمَانِ حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ بِهَذَا الْإِسْنَادِ وَقَالَ مَرَّ بِرَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ يَعِظُ أَخَاهُ
Twarabwiwe [Abu Bakri bin Abu Syaiba] na [Amru an-Naqid] na [Zuhair bin Harb] bati; yatubwiye [Sufyani bin Uyaina] avuye kuri [az-Zuhri] avuye kuri [Salim] avuye kuri [se wiwe]; ngo Umuhanuzi yumvise umuntu ahanura mwenewabo kuko yari afise isoni, ni co gituma yavuze; 'Isoni ni igice c'ukwizera'. Yatubwiye [Abdu bin Humaid] yatubwiye [Abdurrazzaq] yatubwiye [Ma’mar] kuva [az-Zuhri] n’iri jambo ry’agasand; 'Yaciye ku muntu wo mu ba Ansar yariko aragira inama mwenewabo'.
Imam Muslim : 53
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ وَاللَّفْظُ لِابْنِ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا السَّوَّارِ يُحَدِّثُ أَنَّهُ سَمِعَ عِمْرَانَ بْنَ حُصَيْنٍ يُحَدِّثُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ الْحَيَاءُ لَا يَأْتِي إِلَّا بِخَيْرٍ فَقَالَ بُشَيْرُ بْنُ كَعْبٍ إِنَّهُ مَكْتُوبٌ فِي الْحِكْمَةِ أَنَّ مِنْهُ وَقَارًا وَمِنْهُ سَكِينَةً فَقَالَ عِمْرَانُ أُحَدِّثُكَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتُحَدِّثُنِي عَنْ صُحُفِكَ
Twarabibwiwe na [Muhamadi bin al-Mutsana] na [Muhamadi bin al-Mutsana] kandi lafazh ni iya Ibn al-Mutsanna, bompi bati; yatubwiye [Muhamadi bin Ja’far] yatubwiye [Syu’bah] avuye [Qatadah] ati; ‘Numvise [Abu nka Sawwar] avuga; ko yumvise [Imran bin Hushain] abivuga n’Umuhanuzi w’Imana; ko yavuze; ‘Isoni nta kindi zizana atari ivyiza’. Busiyayiri bini Ka’abu ati; 'Vyanditswe mu bwenge ko mu nsoni biva ubukuru n'ugutekana'. Nuko [Imran] ati; 'Nzobabwira -hadithi- ivuye kuri Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam, nawe -ndagusavye- umbwire ibiri mu mapaji yawe'.
Imam Muslim : 54
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَبِيبٍ الْحَارِثِيُّ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ إِسْحَقَ وَهُوَ ابْنُ سُوَيْدٍ أَنَّ أَبَا قَتَادَةَ حَدَّثَ قَالَ كُنَّا عِنْدَ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ فِي رَهْطٍ مِنَّا وَفِينَا بُشَيْرُ بْنُ كَعْبٍ فَحَدَّثَنَا عِمْرَانُ يَوْمَئِذٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحَيَاءُ خَيْرٌ كُلُّهُ قَالَ أَوْ قَالَ الْحَيَاءُ كُلُّهُ خَيْرٌ فَقَالَ بُشَيْرُ بْنُ كَعْبٍ إِنَّا لَنَجِدُ فِي بَعْضِ الْكُتُبِ أَوْ الْحِكْمَةِ أَنَّ مِنْهُ سَكِينَةً وَوَقَارًا لِلَّهِ وَمِنْهُ ضَعْفٌ قَالَ فَغَضِبَ عِمْرَانُ حَتَّى احْمَرَّتَا عَيْنَاهُ وَقَالَ أَلَا أَرَانِي أُحَدِّثُكَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتُعَارِضُ فِيهِ قَالَ فَأَعَادَ عِمْرَانُ الْحَدِيثَ قَالَ فَأَعَادَ بُشَيْرٌ فَغَضِبَ عِمْرَانُ قَالَ فَمَا زِلْنَا نَقُولُ فِيهِ إِنَّهُ مِنَّا يَا أَبَا نُجَيْدٍ إِنَّهُ لَا بَأْسَ بِهِ حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ حَدَّثَنَا أَبُو نَعَامَةَ الْعَدَوِيُّ قَالَ سَمِعْتُ حُجَيْرَ بْنَ الرَّبِيعِ الْعَدَوِيَّ يَقُولُ عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَ حَدِيثِ حَمَّادِ بْنِ زَيْدٍ
Yatubwiye [Yahya bin Habib al-Haritsi] yatubwiye [Hammad bin Zaid] avuye kuri [Ishaq] - ni ukuvuga Ibn Suwaid - ko [Abu Qatadah] yavuze hadithi, ati; 'Twari ku ruhande rwa Imran bin Hushain mu mugwi, kandi muri twebwe harimwo Busyair bin Ka'ab, ni co gituma [Imran bin Hushain], ico gihe, yatubwiye, ati: 'Intumwa y'Imana, amahoro n'imigisha bibe kuri we, yavuze; 'Isoni zose ni nziza'. Canke ati; 'Isoni zose ni nziza'. Nuko Busyair bin Ka’abu ati; 'Nta gukeka, mu bitabu bimwebimwe canke mu bwenge dusanga mu nsoni hava ugutuza n'ubukuru kuri Allah, mu nsoni na ho hava ubugoyagoye'. Imran rero arashavura gushika amaso yiwe atukura ati; 'Kubera iki mbona ko nabibabwiye bivuye ku Ntumwa y'Imana ariko mu vy'ukuri mukabirwanya!' Abu Qatadah ati; 'Imran rero aca asubiramwo iyo hadithi'. Abu Qatadah ati; 'Kandi Busyair na we nyene yarasubiyemwo, Imran rero arashavura'. Abu Qatdah abandanya ati: «Ni co gituma tuguma tubivuga, kuko aya majambo ava kuri twebwe, ewe Abu Nujaid. Ivyo ni vyiza'. Yatubwiye [Ishaq bin Ibrahim] yatubwiye [an-Nadlr] yatubwiye [Abu Na’amah al-Adawi] ati; Numvise [Hujair bin ar-Rabi’ al-Adawi] avuga kuri [Imran bin Hushain] avuye ku Ntumwa y’Imana nk’iyo hadithi ya Hammad bin Zaid’.
Imam Muslim : 55
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالَا حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ ح و حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ جَرِيرٍ ح و حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ كُلُّهُمْ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ سُفْيَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيِّ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قُلْ لِي فِي الْإِسْلَامِ قَوْلًا لَا أَسْأَلُ عَنْهُ أَحَدًا بَعْدَكَ وَفِي حَدِيثِ أَبِي أُسَامَةَ غَيْرَكَ قَالَ قُلْ آمَنْتُ بِاللَّهِ فَاسْتَقِمْ
Twarabwiwe ko [Abu Bakri bin Abu Syaiba] na [Abu Kuraib] bompi bavuze ngo; yaratubwiye [Ibnu Numayiri]. -mu yindi nkuru havugwa- Dani yatubwiye [Qutaiba bin Said] na [Ishaq bin Ibrahim] vyose bivuye kuri [Jarir]. -mu yindi nkuru havugwa- Kandi amaze kutubwira [Abu Kuraib] yari yatubwiye [Abu Usamah] vyose biva kuri [Hysyam bin Urwah] biva kuri [se wiwe] biva kuri [Sufyan bin Abdullah ats-Tsaqafi] ati; ‘Nanje nti; 'Ewe Ntumwa y'Imana, mbwira mu buyisilamu ijambo nta n'umwe nabajije inyuma yawe - no muri hadithi ya Abu Usamah - uretse wewe'. Nuko arishura ati; 'Vuga uti: 'Nizera Allah' hanyuma ukore istiqamah'.
Imam Muslim : 56
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ ح و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحِ بْنِ الْمُهَاجِرِ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو أَنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ
Yaratubwiye [Qutayba bin Said] yaratubwiye [Laits]. -mu yindi nkuru ivugwa- Kandi yaratubwiye [Muhammad bin Rumh bin al-Muhajir] yatubwiye [al-Laits] avuye kuri [Yazid bin Abu Habib] avuye kuri [Abu al-Khair] avuye kuri [Abdullah bin Amru] ko umuntu yasavye Rasulullah Wallallahu; 'Ni ubuyisilamu ubuhe ari bwo bwiza kuruta ubundi?' Arishura ati; ‘Uragaburira, ukaramutsa abo uzi n’abo utazi’.
Imam Muslim : 57
و حَدَّثَنَا أَبُو الطَّاهِرِ أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ الْمِصْرِيُّ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ يَقُولُا إِنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْمُسْلِمِينَ خَيْرٌ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ
Yatubwiye [Abu at-Tahir Ahmad bin Amru bin Abdullah bin Amru bin Sarh al-Mishri] yatubwiye [Ibn Wahab] avuye kuri [Amru bin al-Harits] avuye kuri [Yazid bin al-Harits] avuye kuri [Abu al-Khair] ko yumvise bo bin Amru bin-Amushri avuga; 'Nta gukeka ko hari umuntu yabajije Intumwa y'Imana; 'Ni uwuhe musilamu ari we mwiza?' Arishura ati; 'Ni ukuvuga umuyisilamu abandi bantu bumva ko ataco bamugirira nabi mu kanwa kiwe no mu biganza vyiwe'.
Imam Muslim : 58
حَدَّثَنَا حَسَنٌ الْحُلْوَانِيُّ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ جَمِيعًا عَنْ أَبِي عَاصِمٍ قَالَ عَبْدٌ أَنْبَأَنَا أَبُو عَاصِمٍ عَنْ ابْنِ جُرَيْجٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا الزُّبَيْرِ يَقُولُ سَمِعْتُ جَابِرًا يَقُولُا سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ
Amaze kutubwira [Hasan al-Hulwani] na [Abd bin Humaid] vyose vyavuye kuri [Abu Ashim], [Abd] ati; yatubwiye [Abu Ashim] avuye kuri [Ibn Juraij] ko yumvise [Abu az-Zubair] avuga ati; ‘Numvise [Jabir] avuga ati; ‘Numvise Umuhanuzi w’Imana avuga ngo; 'Umuyisilamu -w'ukuri- ni uwo abandi basilamu biwe bakingiwe -akaga- k'akanwa kiwe n'ukuboko kwiwe'.
Imam Muslim : 59
و حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْأُمَوِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ بْنِ أَبِي مُوسَى عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ و حَدَّثَنِيهِ إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعِيدٍ الْجَوْهَرِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ قَالَ حَدَّثَنِي بُرَيْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْمُسْلِمِينَ أَفْضَلُ فَذَكَرَ مِثْلَهُ
Amaze kutubwira [Said bin Yahya bin Said al-Umawi] ati; yaratubwiye [dawe] yaratubwiye [Abu Burda bin Abudulla bin Abu Burda bin Abu Musa] avuye kuri [Abu Burda] avuye kuri [Abu Musa] ati; Nca mvuga nti; 'Ewe Ntumwa y'Imana, ni nde ahambaye kuruta abandi bose mu Buyisilamu?' Arishura ati; 'Umuntu abayisilamu bamukingira amajambo y'ibitutsi vyiwe n'ugutotezwa n'ibiganza vyiwe'. Kandi amaze kubimbwira [Ibrahimu bin Said al-Juhairi] yari yarabimbwiye [Abu Usamah] ati; yambwiye [Buraid bin Abdullah] n’iyi sanad, ati; 'Umuhanuzi sallallaahu alaihi wasallam yigeze kubazwa ati: 'Ni nde muntu ahambaye kuruta abandi bose mu basilamu? Hanyuma avuga hadithi nk’iyi’.
Imam Muslim : 60
حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ وَمُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ أَبِي عُمَرَ وَمُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ جَمِيعًا عَنْ الثَّقَفِيِّ قَالَ ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ بِهِنَّ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ وَأَنْ يَكْرَهَ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ أَنْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ
Yatubwiye [Ishaq bin Ibrahim] na [Muhamadi bin Yahya bin Abu Umar] na [Muhamadi bin Basyyar] bose bavuye [ats-Tsaqafi] yavuze [Ibn Abu Umar] yatubwiye [Abdul Wahhab] avuye [Ayyub] avuye [Abu Qina Alaila] Wasalamu, ati; 'Ibintu bitatu iyo biriho mu muntu niho azohonja uburyohe bw'ukwizera; umuntu Allah n’Intumwa yiwe bakunda kurusha abandi bose, akunda umuntu adakunda kiretse kubera Allah, kandi yanka gusubira mu buhakari Allah amaze kumukiza nk’uko yanka kuja mu muriro udahera’.